{"id":5259,"date":"2016-04-05T16:32:31","date_gmt":"2016-04-05T14:32:31","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5259"},"modified":"2024-12-16T16:10:19","modified_gmt":"2024-12-16T14:10:19","slug":"vuciqi-asetet-strategjike-dhe-ekonomia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/vuciqi-asetet-strategjike-dhe-ekonomia\/","title":{"rendered":"Vu\u00e7iqi: asetet strategjike dhe ekonomia"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p>Dje Kosov\u00ebn e vizitoi kryeministri i Serbis\u00eb Aleksand\u00ebr Vu\u00e7iq. Nd\u00ebr t\u00eb tjera, ai u ndal tek liqeni i Gazivod\u00ebs, apo Ujmanit \u2013 quani si t\u00eb doni \u2013 dhe n\u00eb minier\u00ebn e Trep\u00e7\u00ebs. Si nj\u00eb CD e g\u00ebrvishtur, ai p\u00ebrs\u00ebriti di\u00e7ka q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrmblidhet k\u00ebshtu: \u201cK\u00ebto pasuri jan\u00eb t\u00eb Serbis\u00eb dhe jo t\u00eb t\u00eb ashtuquajturave institucione t\u00eb Kosov\u00ebs.\u201d Nuk vonoi shum\u00eb dhe kryeministri i Kosov\u00ebs, Isa Mustafa, u kund\u00ebrp\u00ebrgjigj, edhe ky si nj\u00eb CD e g\u00ebrvishtur, se \u201cK\u00ebto pasuri jan\u00eb t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs e jo t\u00eb Serbis\u00eb\u201d. T\u00eb reja nuk jan\u00eb deklaratat, por vizita e kryeministrit serb n\u00eb k\u00ebto vende. Si duket, iu \u00ebsht\u00eb afruar rendi Trep\u00e7\u00ebs dhe Ujmanit p\u00ebr bisedime \u2018teknike\u2019 dhe k\u00ebto deklarata jan\u00eb pozicionet baz\u00eb, prej t\u00eb cilave duhet b\u00ebr\u00eb kompromis n\u00eb Bruksel. Megjithat\u00eb, pyetja q\u00eb dua t\u00eb shtroj k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb se sa jan\u00eb strategjike k\u00ebto dy \u2018asete\u2019 ekonomike \u2013 Trep\u00e7a dhe Ujmani? P\u00ebrgjigjja e shpejt\u00eb: jan\u00eb m\u00eb strategjike politikisht sesa ekonomikisht.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>M\u00eb lejoni t\u00eb shpjegoj p\u00ebrpara se t\u00eb m\u00eb gozhdoni me gjykime. Trep\u00e7a dhe Ujmani jan\u00eb nj\u00eb pasuri e madhe, padyshim, por nuk jan\u00eb edhe aq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr zhvillim sa mendohet. T\u00eb dyja mund t\u00eb konsiderohen si resurse t\u00eb cilat ekstraktohen dhe si t\u00eb tilla nuk \u00ebsht\u00eb q\u00eb duhet ndonj\u00eb shkatht\u00ebsi e madhe p\u00ebr nxjerrjen e tyre. N\u00eb rastin e Trep\u00e7\u00ebs, shkatht\u00ebsia e vetme q\u00eb nevojitet \u00ebsht\u00eb aft\u00ebsia fizike e minator\u00ebve dhe mir\u00ebmbajtja e pajisjeve. N\u00eb rastin e Ujmanit, duhet vet\u00ebm mir\u00ebmbajtje e pajisjeve p\u00ebr prodhimin e energjis\u00eb, mir\u00ebmbajta e sistemit t\u00eb ujitjes dhe ujit t\u00eb pijes. Nuk besoj q\u00eb k\u00ebto t\u00eb jen\u00eb shkatht\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7anta n\u00eb bot\u00eb, e aq m\u00eb pak shkatht\u00ebsi t\u00eb sofistikuara.<\/p>\n<p>\u00c7ka kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb shkatht\u00ebsit\u00eb me ekonomin\u00eb dhe pasurin\u00eb? Gjith\u00e7ka. Pasuria e kombeve nuk q\u00ebndron tek pasuria (e definuar n\u00eb kuptimin konvencional, si parat\u00eb, ari, nafta, qymyri, etj) por t\u00eb shkatht\u00ebsit\u00eb e individ\u00ebve dhe bashkimi i tyre \u2013 q\u00eb n\u00eb shum\u00eb raste krijojn\u00eb sinergji ku dy plus dy b\u00ebjn\u00eb m\u00eb shum\u00eb s\u00eb kat\u00ebr. Sikur t\u00eb q\u00ebndronte argumenti q\u00eb pasuria e kombeve q\u00ebndron tek pasuria (definuar si m\u00eb lart), sot vendet m\u00eb t\u00eb pasura do t\u00eb ishin vendet si Arabia Saudite bashk\u00eb me vendet tjera t\u00eb rajonit q\u00eb kan\u00eb shum\u00eb naft\u00eb, Angola e cila ka shum\u00eb naft\u00eb, Republika Demokratike e Kongos bashk\u00eb me Kongon, t\u00eb cilat kan\u00eb shum\u00eb minerale, Botswana e cila ka shum\u00eb diamante, e k\u00ebshtu me radh\u00eb. Nd\u00ebrsa vendet e varfra do t\u00eb ishin, Japonia e cila nuk ka pothuajse asgj\u00eb, Islanda, Italia, apo Zvicra.<\/p>\n<p>A do t\u00eb thot\u00eb kjo q\u00eb k\u00ebto jan\u00eb asete komplet t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsishme? P\u00ebrgjigja \u00ebsht\u00eb jo. K\u00ebto asete jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr zhvillim, por jo domosdo t\u00eb nevojshme. Ja nj\u00eb shembull alegorik: nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb q\u00eb trash\u00ebgon shum\u00eb pasuri nga familja nuk \u00ebsht\u00eb domosdo i suksessh\u00ebm. N\u00eb fakt, ai f\u00ebmij\u00eb mund t\u00eb rritet dhe t\u00eb b\u00ebhet komplet idiot dhe thjesht t\u00eb shpenzoj\u00eb pasurin\u00eb e familjes pa b\u00ebr\u00eb ndonj\u00eb gj\u00eb t\u00eb men\u00e7me (sigurisht t\u00eb gjith\u00eb njohim nga nj\u00eb k\u00ebsi lloj idioti). N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, ajo mund t\u00eb shfryt\u00ebzoj\u00eb pasurin\u00eb e familjes p\u00ebr zhvillim t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm dhe k\u00ebsisoj gjat\u00eb jet\u00ebs s\u00eb vet ta rris\u00eb pasurin\u00eb edhe m\u00eb tej.<\/p>\n<p>Para se ta p\u00ebrfundoj, edhe nj\u00eb element. Gjenialiteti n\u00eb politikb\u00ebrje \u00ebsht\u00eb t\u00eb krijosh di\u00e7ka nga asgj\u00eb \u2013 p\u00ebrmes investimeve, rritjes s\u00eb aft\u00ebsive dhe inovacionit. T\u00eb mos harrojm\u00eb, Kosova kishte zero liqene para vitit 1945. Ishte gjenialiteti i politikb\u00ebr\u00ebsve jugosllav\u00eb (edhe pse \u2018gjenialiteti\u2019 i politikb\u00ebr\u00ebsve tjer\u00eb jugosllav\u00eb i ka kushtuar shum\u00eb shqiptar\u00ebve) q\u00eb nga rrjedhat e p\u00ebrroskave, krijoi liqene nga t\u00eb cil\u00ebt ne sot marrim ujin dhe t\u00eb cil\u00ebt shfryt\u00ebzohen edhe p\u00ebr q\u00ebllime tjera, si peshkataria, ujitja, turizmi etj. Liqenet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj dhe kryesor\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs jan\u00eb artificial\u00eb, t\u00eb krijuar n\u00eb koh\u00eb t\u00eb Jugosllavis\u00eb: Badofci, Batllava, Radoniqi, P\u00ebrlepnica dhe Ujmani. Gjithashtu, gjenialiteti i politikb\u00ebr\u00ebsve jugosllav\u00eb ishte krijimi i fabrikave t\u00eb cilat merrnin l\u00ebnd\u00ebn e par\u00eb nga Trep\u00e7a. Ishte e v\u00ebrtet\u00eb ajo parulla \u201cTrep\u00e7a punon, Beogradi nd\u00ebrton\u201d por do t\u00eb ishte edhe m\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb sikur t\u00eb mos ekzistonin fabrikat si ajo e akumulator\u00ebve p\u00ebr automjete n\u00eb Mitrovic\u00eb, baterive industriale n\u00eb Pej\u00eb, baterive tjera n\u00eb Gjilan, fabrika e Metalikut n\u00eb Gjakov\u00eb, etj. K\u00ebto fabrika nuk ishin edhe shum\u00eb t\u00eb suksesshme p\u00ebr shkak se mungonin aft\u00ebsit\u00eb, por ajo ishte pik\u00ebrisht ideja: q\u00eb p\u00ebrmes p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb akumuluar gjat\u00eb prodhimit nd\u00ebr vite, ndihm\u00ebs shtet\u00ebrore (shembull: p\u00ebrmes edukimit t\u00eb kuadrove n\u00eb shkolla p\u00ebr industri), dhe profiteve t\u00eb Trep\u00e7\u00ebs t\u00eb krijohen aft\u00ebsi tjera, me t\u00eb sofistikuara, t\u00eb rritet stoku i aft\u00ebsive dhe k\u00ebshtu t\u00eb rritet \u2018pasuria\u2019 komb\u00ebtare.<\/p>\n<p>P\u00ebr fund, publiku kosovar ka tendenc\u00eb t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb i lidhur sentimentalisht p\u00ebr k\u00ebto \u2018asete strategjike\u2019 p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u2018pasuri\u2019 t\u00eb Kosov\u00ebs, e k\u00ebshtu m\u00eb radh\u00eb. Por p\u00ebr ekonomi k\u00ebto asete nuk jan\u00eb edhe aq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. A mund t\u00eb themi q\u00eb kontrolli i k\u00ebtyre aseteve \u00ebsht\u00eb simbolik\u00eb e sovranitetit kundrejt pretendimeve serbe p\u00ebr shtet\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs? Absolutisht po! A kan\u00eb vler\u00eb sentimentale k\u00ebto asete\/lokacione? Mjafton t\u00eb kujtojm\u00eb grev\u00ebn e minator\u00ebve. Por k\u00ebto jan\u00eb \u00e7\u00ebshtje tjetra. Nd\u00ebrsa p\u00ebr ekonomi, na duhen politika m\u00eb t\u00eb mira dhe mbi t\u00eb gjitha fokus m\u00eb t\u00eb madh nga t\u00eb gjith\u00eb ne. P\u00ebr fat t\u00eb keq, debatet p\u00ebr politika ekonomike kan\u00eb mbetur pothuajse komplet n\u00ebn hijen e \u00e7\u00ebshtjeve \u2018madhore\u2019, \u2018historike\u2019, budallalleske, si mbathjet e presidentes, \u00e7ka i tha filani fistekut, a e p\u00ebrfaq\u00ebson filani frym\u00ebn rugoviane, e tjetri a ka qen\u00eb mir\u00ebfilli pjes\u00ebtar i U\u00c7K-s\u00eb&#8230;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dje Kosov\u00ebn e vizitoi kryeministri i Serbis\u00eb Aleksand\u00ebr Vu\u00e7iq. Nd\u00ebr t\u00eb tjera, ai u ndal tek liqeni i Gazivod\u00ebs, apo Ujmanit \u2013 quani si t\u00eb doni \u2013 dhe n\u00eb minier\u00ebn e Trep\u00e7\u00ebs. Si nj\u00eb CD e g\u00ebrvishtur, ai p\u00ebrs\u00ebriti di\u00e7ka q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrmblidhet k\u00ebshtu: \u201cK\u00ebto pasuri jan\u00eb t\u00eb Serbis\u00eb dhe jo t\u00eb t\u00eb ashtuquajturave [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":259,"featured_media":10596,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1006,972,1057],"ppma_author":[1983],"class_list":["post-5259","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-ekonomi","tag-kosove","tag-vucic"],"authors":[{"term_id":1983,"user_id":259,"is_guest":0,"slug":"dren-pozhegu","display_name":"Dren Pozhegu","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/drenp.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/drenp.png"},"user_url":"","last_name":"Pozhegu","first_name":"Dren","description":"Dren Pozhegu \u00ebsht\u00eb n\u00ebnkryetari i partis\u00eb DT Global."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5259","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/259"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5259"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5259\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10812,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5259\/revisions\/10812"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10596"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5259"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5259"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5259"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5259"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}