{"id":5393,"date":"2020-10-12T12:46:41","date_gmt":"2020-10-12T10:46:41","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5393"},"modified":"2024-10-21T14:16:21","modified_gmt":"2024-10-21T12:16:21","slug":"viti-i-fundit-i-angela-merkel-it","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/viti-i-fundit-i-angela-merkel-it\/","title":{"rendered":"Viti i fundit i Angela Merkel-it"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>\u00cbsht\u00eb turp\u00ebruese nj\u00eb kolumn\u00eb t\u00eb niset me rr\u00ebfimin p\u00ebr parashikimin m\u00eb t\u00eb gabuar t\u00eb jet\u00ebs kur m\u00eb 2005\u00a0<a href=\"https:\/\/www.ft.com\/content\/fd7112da-39b6-11da-806e-00000e2511c8\">shkrova<\/a>\u00a0for\u00a0<em>Financial Times\u00a0<\/em>lidhur me zgjedhjet e fundit n\u00eb Gjermani: \u201ckoalicioni i gj\u00ebr\u00eb i znj. Merkel \u2026 \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb marr\u00ebveshje jet\u00ebshkurt\u00ebr q\u00eb s\u2019do zgjas\u00eb m\u00eb shum\u00eb se dy vite.\u201d<\/p>\n<p>Mund t\u00eb kem th\u00ebn\u00eb se \u201cZnj. Merkel mund t\u00eb dal\u00eb e mbaruar nga kjo mesele: nj\u00eb lidere q\u00eb fillon fundin, n\u00eb vend se t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb fillimin e karrier\u00ebs s\u00eb saj.\u201d<\/p>\n<p>Kancelarja Angela Merkel tash ka nisur vitin e fundit t\u00eb mandatit t\u00eb saj t\u00eb kat\u00ebrt dhe t\u00eb fundit. Ka m\u00eb shum\u00eb vite n\u00eb pushtet se udh\u00ebheq\u00ebsi i par\u00eb i Gjermanis\u00eb Per\u00ebndimore Konrad Adenauer (1949 \u2013 1963). Var\u00ebsisht sa do t\u00eb marr\u00eb formimi i qeveris\u00eb pas zgjedhjeve t\u00eb ardhshme n\u00eb vjesht\u00ebn e 2021, ajo mund t\u2019ia kaloj\u00eb edhe Helmut Kohl-it (1982-1998), p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb liderja e pasluft\u00ebs me jet\u00ebn m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim.<\/p>\n<p>Popullariteti i 66 vje\u00e7ares \u00ebsht\u00eb ngritur bindsh\u00ebm gjat\u00eb pandemis\u00eb, duke e b\u00ebr\u00eb p\u00ebr s\u00eb largu politikanen m\u00eb t\u00eb p\u00eblqyer, ku gjerman\u00ebt i japin\u00a0<a href=\"https:\/\/www.tagesschau.de\/inland\/deutschlandtrend-2321.pdf\">nota t\u00eb larta<\/a>\u00a0edhe qeveris\u00eb s\u00eb saj. Si\u00e7\u00a0<a href=\"https:\/\/www.prospectmagazine.co.uk\/politics\/angela-merkel-profile-trump-germany-chancellor-prime-minister\">highlights<\/a>\u00a0nj\u00eb opinionist, ajo \u201cpo p\u00ebrcjell presidentin e tret\u00eb amerikan dhe t\u00eb kat\u00ebrtin francez, kryeministrin e pest\u00eb britanik, e t\u00eb shtatin italian.\u201d Nj\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.pewresearch.org\/global\/2020\/09\/15\/us-image-plummets-internationally-as-most-say-country-has-handled-coronavirus-badly\/\">sondazh<\/a>\u00a0amerikan i realizuar n\u00eb 13 shtete, e paraqet Merkel-in si lideren m\u00eb t\u00eb besueshme n\u00eb bot\u00eb, larg homolog\u00ebve t\u00eb saj. Komentuesit e d\u00ebshp\u00ebruar amerikan\u00eb e britanik\u00eb kan\u00eb filluar\u00a0<a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/commentisfree\/2017\/may\/29\/angela-merkel-leader-free-world-donald-trump\">ta quajn\u00eb<\/a>\u00a0\u201clidere t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb lir\u00eb\u201d (titull t\u00eb cilin kancelarja thuhet se nuk e ka p\u00ebr merak).<\/p>\n<p>Pra, ja kam huqur pa mas\u00eb parashikimit tim. Kancelar\u00ebn nuk m\u00eb ka rastisur e as nuk do t\u00eb kem rastin ta takoj, prandaj ky \u00ebsht\u00eb vendi i duhur p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb: k\u00ebrkoj ndjes\u00eb, znj. Merkel.<\/p>\n<p><strong>Pretendim mosbind\u00ebs p\u00ebr fam\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Marr\u00eb parasysh t\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb diapazon t\u00eb gj\u00ebr\u00eb t\u00eb kapitalit politik, rrjedh pyetja: prej nga erdhi? \u00c7\u2019do t\u00eb b\u00ebj\u00eb me t\u00eb?<\/p>\n<p>Pretendimi i Adenauaer-it p\u00ebr madh\u00ebshti ishte\u00a0<em>Westbindung\u00a0<\/em>\u2013 konsolidimi i republik\u00ebs s\u00eb re t\u00eb gjermanoper\u00ebndimore n\u00eb aleanc\u00ebn transatlantike. Willy Brandt (1969-1974) u orvat t\u00eb b\u00ebnte pajtimin me Evrop\u00ebn Lindore, madje duke r\u00ebn\u00eb n\u00eb gjunj\u00eb n\u00eb Varshav\u00eb. Helmut Kohl-i dha mark\u00ebn gjermane p\u00ebr hir t\u00eb valut\u00ebs evropiane, dhe drejtoi t\u00eb dy Gjermanit\u00eb drejt ribashkimit. Secili la postin kund\u00ebr vullnetit dhe t\u00eb njollosur: Adenauer, meq\u00eb kishte ndejtur p\u00ebr shum\u00eb gjat\u00eb; Brandt, pijanec i madh, p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb afere spiunimi; mandati i Kohl-it u njollos p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb skandali me financat e partis\u00eb. Prap\u00ebseprap\u00eb, t\u00eb tre ishin kancelar\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyesh\u00ebm.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, pretendimi i Angela Merkel-it p\u00ebr nj\u00eb vend n\u00eb analet e fam\u00ebs mbetet \u00e7udit\u00ebrisht mosbind\u00ebs. Nuk do mend se disa cene t\u00eb paraardh\u00ebsve t\u00eb saj nuk jan\u00eb pjes\u00eb t\u00eb karakterit t\u00eb saj. Ajo kandidoi p\u00ebr mandatin e kat\u00ebrt me ngurrim t\u00eb madh, dhe hoqi dor\u00eb hijsh\u00ebm nga posti i kryetares pas dy humbjeve rajonale t\u00eb partis\u00eb m\u00eb 2018; \u00ebsht\u00eb shprehur kategorikisht kund\u00ebr kandidimit p\u00ebr kryetare\u00a0 t\u00eb partis\u00eb, apo \u00e7far\u00ebdo posti tjet\u00ebr. Ajo ka namin e pun\u00ebtores s\u00eb palodhshme dhe t\u00eb kontrollit absolut mbi l\u00ebnd\u00ebn e saj. Maturia dhe forca e karakterit nuk vihen n\u00eb dyshim.<\/p>\n<p>E megjithat\u00eb, qeverisja e saj \u00ebsht\u00eb e mb\u00ebshtjell\u00eb nga paqart\u00ebsia. Mbase, kjo p\u00ebr faktin se shum\u00eb prej arritjeve saj m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb detyr\u00eb jan\u00eb shoq\u00ebruar me nj\u00eb an\u00eb t\u00eb err\u00ebt.<\/p>\n<p>N\u00eb epoken e Merkelit Gjermania u ngrit prej \u201ct\u00eb s\u00ebmurit t\u00eb Evrop\u00ebs\u201d te ekonomia e kat\u00ebrt m\u00eb e madhe n\u00eb bot\u00eb, me rritje t\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb standardit t\u00eb jetes\u00ebs. Politikat e saj ekonomike qen\u00eb ashiqare pro biznes, por nuk arrit\u00ebn mjaft kur erdh puna te modernizimi teknologjik dhe infrastrukturor. Skandalet q\u00eb prej \u201c<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Volkswagen_emissions_scandal\">Dieselgate<\/a>\u201d te\u00a0<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Wirecard_scandal\">Wirecard<\/a>, shp\u00ebrfaqin nj\u00eb kultur\u00eb korporatash me plot t\u00eb meta, dhe me rezistenc\u00eb ndaj llogaridh\u00ebnies q\u00eb e b\u00ebn ekonomin\u00eb gjermane shum\u00eb t\u00eb ndjeshme ndaj rrjedhjeve financiare t\u00eb paligjshme.<\/p>\n<p>Vendimi i Merkelit q\u00eb Gjermania mos t\u2019i mbyll\u00eb kufijt val\u00ebs s\u00eb madhe t\u00eb refugjat\u00ebve n\u00eb shtator 2015 qe nj\u00eb vep\u00ebr e v\u00ebrtet\u00eb humanizmi. Nj\u00eb e vep\u00ebr e p\u00ebrgjegjshme, poashtu; \u00e7liroi nga presioni fqinj\u00ebt shum\u00eb m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt. Shum\u00eb prej sosh q\u00eb qendruan u integruan n\u00eb shoq\u00ebri dhe n\u00eb fuqin\u00eb pun\u00ebtore. Por n\u00eb fillim, qytetet dhe shtetet e pat\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb adaptoheshin. P\u00ebr ndaljen e v\u00ebrshimit t\u00eb imigrant\u00ebve, u desh nj\u00eb ujdi shum\u00ebmiliard\u00ebshe me presidentin Recep Tayyip Erdogan. Dhe kjo i dha shtytje Alternative f\u00fcr Deutschland (AfD), q\u00eb nga nj\u00eb parti e djatht\u00eb e panjohur, t\u00eb b\u00ebhet lidere e opozit\u00ebs vet\u00ebm kat\u00ebr vite pas themelimit.<\/p>\n<p><strong>Besimtare e v\u00ebrtet\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Nisma e kancelar\u00ebs n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb Programit Evropian p\u00ebr Rim\u00ebk\u00ebmbje meriton nj\u00eb vend n\u00eb librat e historis\u00eb \u2013 me gjas\u00eb e shp\u00ebtoi Bashkimin Evropian. Por, k\u00ebmb\u00ebngulja e qeveris\u00eb p\u00ebr masat shtr\u00ebnguese ndaj Greqis\u00eb gjat\u00eb kriz\u00ebs s\u00eb eurozon\u00ebs, dhe mosthirrja para p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb e kristiandemokratit Viktor Orb\u00e1n p\u00ebr kthimin e Hungaris\u00eb n\u00eb demokraci joliberale, thelloi ndarjet europiane<\/p>\n<p>Merkel-i \u00ebsht\u00eb besimtare e v\u00ebrtet\u00eb e aleanc\u00ebs transatlantike, megjithat\u00eb ajo nuk arriti t\u2019i b\u00ebj\u00eb ball\u00eb presidentit Donald Trump dhe deshtoi n\u00eb mbajtjen e p\u00ebrkushtimeve t\u00eb Gjermanis\u00eb n\u00eb fush\u00eb e mbrojtjes. Ngurrimi p\u00ebr t\u00eb thirrur n\u00eb em\u00ebr dhe kund\u00ebrshtuar nd\u00ebrhyrjen ruse dhe kineze n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn europiane \u2013 p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb vendosur dominim dhe p\u00ebr t\u00eb prishur kohezionin n\u00eb Per\u00ebndim \u2013 e kan\u00eb dob\u00ebsuar BE-n\u00eb n\u00eb koh\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira.<\/p>\n<p>Kur kancelarja \u00ebsht\u00eb n\u00eb element, tregohet lidere mendjeholl\u00eb dhe empatike me aft\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb q\u00ebllimin e p\u00ebrbashk\u00ebt nga p\u00ebr\u00e7arja \u2013 si\u00e7 b\u00ebri n\u00eb shum\u00eb samite t\u00eb BE-s\u00eb e G-7 dhe gjat\u00eb pandemis\u00eb. T\u00eb qeveris\u00ebsh nj\u00eb Gjermani t\u00eb ndar\u00eb me tri koalicione t\u00eb gj\u00ebra qeveritare (nj\u00ebri me Demokrat\u00ebt e Lir\u00eb pro biznes) \u00ebsht\u00eb arritje n\u00eb vetvete. Megjithat\u00eb, ajo do t\u00eb mbahet mend poashtu p\u00ebr ngurrimet e saj dhe inkrementalizmin acarues [doktrin\u00eb e ndryshimeve shoq\u00ebrore-poitike t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzuara]. Duke i shtyr\u00eb kristiandemokrat\u00ebt e saj t\u00eb qendr\u00ebs s\u00eb djatht\u00eb drejt modernizimit, margjinalizoi partner\u00ebt e koalicionit, socialdemokrat\u00ebt e qendr\u00ebs s\u00eb majt\u00eb, dhe la vakum n\u00eb an\u00ebn e djatht\u00eb t\u00eb partis\u00eb s\u00eb saj, q\u00eb u mbush sakaq nga AfD-ja.<\/p>\n<p><strong>E admiruar por e vetmuar<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb fund, pas nj\u00eb jete politike t\u00eb eliminimit mjesht\u00ebror t\u00eb rival\u00ebve, ajo gjendet pa nj\u00eb trash\u00ebgues\/e t\u00eb k\u00ebnaqsh\u00ebm. Pra, kancelarja e gjen veten si liderja me jeten m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim n\u00eb Europ\u00eb, pak a shum\u00eb po aty si vendi i saj; e admiruar, por e vetmuar.<\/p>\n<p>Ku e l\u00eb kjo trash\u00ebgimin\u00eb e saj? Gjestet e m\u00ebdha nuk jan\u00eb stil i Merkel-it; mundet edhe q\u00eb t\u2019ia gjuaj\u00eb pasardh\u00ebsit\/es disa \u00e7\u00ebshtje politike si\u00a0<a href=\"https:\/\/www.nord-stream2.com\/\">Nord Stream 2<\/a>\u00a0ose beteja p\u00ebr 5G-n\u00eb. Sidoqoft\u00eb, zgjedhjet amerikane mund t\u2019i japin nj\u00eb zgjedhje vendimtare: t\u00eb rind\u00ebrtoj\u00eb ura mbi Atlantikun, apo t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb strehim n\u00eb Lindje. Dua t\u00eb v\u00eb bast te e para.<\/p>\n<p>Por prap\u00eb, keni arsye t\u00eb mos i besoni parashikimeve t\u00eb mia.<\/p>\n<p>****<\/p>\n<p><strong>Artikulli origjinal n\u00eb:\u00a0<a href=\"https:\/\/www.brookings.edu\/blog\/order-from-chaos\/2020\/09\/30\/angela-merkels-final-yea\">Brookings.<\/a><\/strong><\/p>\n<p>****<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2020\/November\/10\/auto_1200px-U.S._Department_of_State_official_seal.svg1605008305.png\" alt=\"Image\" \/><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ky artikull mb\u00ebshtetet nga &#8220;Sbunker&#8221; p\u00ebrmes projektit t\u00eb financuar nga Ambasada Amerikane. Mendimet e shprehura k\u00ebtu jan\u00eb t\u00eb autor\u00ebve dhe jo medoemos pasqyrojn\u00eb q\u00ebndrimet e Departamentit t\u00eb Shtetit.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cbsht\u00eb turp\u00ebruese nj\u00eb kolumn\u00eb t\u00eb niset me rr\u00ebfimin p\u00ebr parashikimin m\u00eb t\u00eb gabuar t\u00eb jet\u00ebs kur m\u00eb 2005\u00a0shkrova\u00a0p\u00ebr\u00a0Financial Times\u00a0lidhur me zgjedhjet e fundit n\u00eb Gjermani: \u201ckoalicioni i gj\u00ebr\u00eb i znj. Merkel \u2026 \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb marr\u00ebveshje jet\u00ebshkurt\u00ebr q\u00eb s\u2019do zgjas\u00eb m\u00eb shum\u00eb se dy vite.\u201d Mund t\u00eb kem th\u00ebn\u00eb se \u201cZnj. Merkel mund t\u00eb dal\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":76,"featured_media":8392,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[86],"class_list":["post-5393","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion"],"authors":[{"term_id":86,"user_id":76,"is_guest":0,"slug":"constanze-stelzemuller","display_name":"Constanze Stelzem\u00fcller","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-6-3.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-6-3.jpg"},"user_url":"","last_name":"Stelzem\u00fcller","first_name":"Constanze","description":"Constanze Stelzenm\u00fcller studioi drejt\u00ebsi n\u00eb Bon dhe Gjenev\u00eb (1979-1985), me fokus n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn kushtetuese, evropiane dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Ajo ishte nj\u00eb studiuese McCloy n\u00eb Shkoll\u00ebn Kennedy t\u00eb Harvardit (MPA 1988), m\u00eb pas nj\u00eb studiuese vizitore n\u00eb Shkoll\u00ebn Juridike t\u00eb Harvardit (1988\u20131989). Teza e saj e doktoratur\u00ebs mbi demokracin\u00eb e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb Shtetet e Bashkuara u botua nga Nomos n\u00eb 1994. Karriera e saj n\u00eb gazetari filloi si praktikante n\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshmen e Berlinit Der Tagesspiegel nga 1992\u20131993 dhe m\u00eb pas punoi n\u00eb t\u00eb p\u00ebrjavshmen Die Zeit n\u00eb Hamburg nga viti 1994 e tutje. Fillimisht si reporter e e Fondit Marshall (GMF) i zyr\u00ebs s\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara n\u00eb Berlin nga 2005\u20132009 dhe aktualisht \u00ebsht\u00eb an\u00ebtare e lart\u00eb Transatlantik me GMF n\u00eb Berlin. Ajo ishte nj\u00eb an\u00ebtare e politikave p\u00ebrkujtimore t\u00eb John F. Kennedy n\u00eb CES n\u00eb tetor 2010."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5393","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/76"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5393"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5393\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8814,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5393\/revisions\/8814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8392"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5393"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5393"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}