{"id":5398,"date":"2020-10-08T14:00:36","date_gmt":"2020-10-08T12:00:36","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5398"},"modified":"2024-11-07T14:03:23","modified_gmt":"2024-11-07T12:03:23","slug":"nagorno-karabakh-konflikti-qe-nuk-po-arrin-ta-gjej-rrugen-e-paqes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/nagorno-karabakh-konflikti-qe-nuk-po-arrin-ta-gjej-rrugen-e-paqes\/","title":{"rendered":"Nagorno-Karabakh: Konflikti q\u00eb nuk po arrin ta gjej rrug\u00ebn e paqes"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>M\u00eb 27 shtator 2020, paqja e brisht\u00eb mes Azerbeixhanit dhe Armenis\u00eb u thye. Konfrontimet ushtarake n\u00eb territorin e Nagorno-Karabakh rezultuan me dhjet\u00ebra ushtar\u00eb dhe civil t\u00eb vrar\u00eb, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn konfrontimin me t\u00eb rreziksh\u00ebm ushtarak n\u00eb dy dekadat e fundit.<\/p>\n<p>Megjith\u00eb thirrjet p\u00ebr arm\u00ebpushim nga organizatat nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe lider\u00eb politik, pal\u00ebt e p\u00ebrfshiera n\u00eb konflikt kan\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/world-europe-54366616#:~:text=Azerbaijan%20and%20Armenia%20have%20defied,dismissed%20demands%20for%20a%20ceasefire.\">refused<\/a>\u00a0t\u00eb ndalin luftimet. Rreziku tani q\u00ebndron p\u00ebr faktin se luftimet mund t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzohen n\u00eb luft\u00eb totale.<\/p>\n<p>Nagorno-Karabakh vazhdon t\u00eb jet\u00eb subjekt i mospajtimeve mes armen\u00ebve dhe azer\u00ebve, pal\u00eb t\u00eb cilat vazhdimisht ballafaqohen me konfrontime sporadike ushtarake. Armenia d\u00ebshiron q\u00eb Nagorno-Karabakh t\u2019i bashkohet Armenis\u00eb, nd\u00ebrsa Azerbeixhani e kund\u00ebrshton nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb dhe tenton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme q\u00eb ta vendos autoritetin e saj mbi territor.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ky konflikt nuk p\u00ebrfshin vet\u00ebm k\u00ebto dy shtete. Dy fuqit\u00eb rajonale, Rusia dhe Turqia, kan\u00eb interesa politike dhe ekonomike dhe q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb an\u00eb t\u00eb kund\u00ebrta t\u00eb konfliktit. Rrjedhimisht, p\u00ebrfshierja e akter\u00ebve t\u00eb jasht\u00ebm n\u00eb konflikt krijon nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb palakmueshme dhe komplikon edhe m\u00eb tep\u00ebr gjasat p\u00ebr arritjen e zgjidhjes s\u00eb konfliktit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb paq\u00ebsore.<\/p>\n<p><strong>Gjeografia e dhimbjes<\/strong><\/p>\n<p>Jo shum\u00eb larg Kosov\u00ebs, rreth 3000 kilometra n\u00eb lindje, n\u00eb rajonin e kaukazit jugor gjendet Nagorno-Karabakh, nj\u00eb territor i kontestuar n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb Azerbeixhanit, i cili njihet nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht si pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse e saj, mir\u00ebpo qeveriset nga armen\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt kontrollojn\u00eb shumic\u00ebn d\u00ebrrmuese t\u00eb territorit.<\/p>\n<p>Nagorno-Karabakh \u00ebsht\u00eb i populluar kryesisht me armen\u00eb etnik dhe kufizohet me male t\u00eb larta t\u00eb cilat sh\u00ebrbejn\u00eb si mbrojtje natyrale nga sulmet e jashtme. Kjo ve\u00e7ori p\u00ebrb\u00ebn sfid\u00eb serioze p\u00ebr vendosjen e kontrollit mbi territor nga Azerbeixhani.<\/p>\n<p>Konflikti p\u00ebr Nagorno-Karabakh daton q\u00eb nga r\u00ebnia e Perandoris\u00eb Ruse, pas Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore. Me kalimin e koh\u00ebs, territori u okupua nga Bashkimi Sovjetik i cili g\u00ebzoi statusin e autonomis\u00eb, mir\u00ebpo pas kolapsit t\u00eb Bashkimit Sovjetik\u00a0tema p\u00ebr sovranitetin e Nagorno-Karabakh u rishfaq p\u00ebrs\u00ebri.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1991, n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr ta vendosur kontrollin mbi Nagorno Karabakh, Azerbeixhani suspendon statusin e autonomis\u00eb. Si kund\u00ebrp\u00ebrgjigje, Nagorno-Karabakh shpall pavar\u00ebsin\u00eb duke u bazuar n\u00eb rezultatet e referendumit, vendim i cili rezulton n\u00eb luft\u00eb kat\u00ebr vje\u00e7are mes Azerbeixhanit dhe Nagorno-Karabakh mb\u00ebshtetur nga Armenia.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga ajo koh\u00eb, Azerbeixhani nuk ka ushtruar autoritet politik n\u00eb Nagorno-Karabakh. Si rezultat, konfrontimet ushtarake kan\u00eb qen\u00eb gjithmon\u00eb prezente duke l\u00ebn\u00eb t\u00eb vdekur dhjet\u00ebra mij\u00ebra persona.<\/p>\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsuesit e qeveris\u00eb s\u00eb Azerbeixhanit dhe Armenis\u00eb vazhdimisht kan\u00eb mbajtur bisedime t\u00eb paqes t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsuara nga OSCE (Organizata p\u00ebr Siguri dhe Bashk\u00ebpunim n\u00eb Evrop\u00eb). Gjithashtu, ne vitin 2011 Rusia tentoi q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsoj\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb paqes mes pal\u00ebve, mir\u00ebpo kjo ishte e pamundur si rezultat i q\u00ebndrimeve diametralisht t\u00eb kund\u00ebrta mes pal\u00ebve. Suksesi i vet\u00ebm nd\u00ebr vite ka qen\u00eb arritja e arm\u00ebpushimit dhe ndalimi i p\u00ebrshkall\u00ebzimit t\u00eb konfliktit n\u00eb luft\u00eb totale.<\/p>\n<p>Sot e k\u00ebsaj dite, Nagorno-Karabakh vazhdon t\u00eb mbetet peng i demon\u00ebve t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs si dhe interesave t\u00eb Rusis\u00eb dhe Turqis\u00eb.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrfshierja e fuqive rajonale<\/strong><\/p>\n<p>Turqia dhe Azerbeixhani kan\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb shk\u00eblqyera bilaterale dhe marr\u00ebdh\u00ebnia mes tyre shpesh her\u00eb p\u00ebrshkruhet me moton \u201cnj\u00eb komb, dy shtete,\u201d p\u00ebr shkak t\u00eb af\u00ebrsis\u00eb kulturore dhe religjioze. T\u00eb dyja vendet jane t\u00eb lidhura p\u00ebrmes nj\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/eurasianet.org\/azerbaijan-turkey-military-pact-signals-impatience-with-minsk-talks-analysts\">pakti ushtarak<\/a>\u00a0me t\u00eb cil\u00ebn pal\u00ebt jan\u00eb dakorduar q\u00eb ta ndihmojn\u00eb nj\u00ebra tjetr\u00ebn n\u00eb rast sulmi.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, raporti i Turqis\u00eb me Armenin\u00eb asnjeher\u00eb nuk ka qen\u00eb n\u00eb nivelin e duhur. Sot e k\u00ebsaj dite, Turqia e mohon gjenocidin armen t\u00eb vitit 1915, me \u00e7rast rreth 1.5 milion\u00eb armen vdiq\u00ebn n\u00eb duart e Perandoris\u00eb Osmane.<\/p>\n<p>P\u00ebr dallim nga Turqia, Rusia g\u00ebzon raporte t\u00eb mira me t\u00eb dyja vendet, mir\u00ebpo ka af\u00ebrsi m\u00eb t\u00eb madhe me Armenin\u00eb. Rusia dhe Armenia jan\u00eb vende t\u00eb krishtera ortodokse dhe jan\u00eb t\u00eb lidhura p\u00ebrmes nj\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.rferl.org\/a\/Russian_President_Medvedev_To_Visit_Armenia\/2131915.html\">aleance ushtarake<\/a>\u00a0me t\u00eb cil\u00ebn Rusia obligohet t\u2019i vihet n\u00eb ndihm\u00eb Armenis\u00eb n\u00eb rast sulmi. Gjithashtu, Rusia ka nj\u00eb baz\u00eb ushtarake n\u00eb Armeni me rreth\u00a0<a href=\"https:\/\/www.wsj.com\/articles\/turkeys-foray-into-armenia-azerbaijan-conflict-tests-russias-influence-11601656026\">5,000 ushtar<\/a><a href=\"https:\/\/www.wsj.com\/articles\/turkeys-foray-into-armenia-azerbaijan-conflict-tests-russias-influence-11601656026\">\u00eb<\/a>\u00a0t\u00eb stacionuar.<\/p>\n<p>Af\u00ebrsit\u00eb kulturore jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, mir\u00ebpo ato nuk tejkalojn\u00eb interesat politike dhe ekonomike. Rusia furnizon Armenin\u00eb dhe Azerbeixhanin m\u00eb arm\u00eb dhe d\u00ebshiron t\u00eb mbaj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb mira me t\u00eb dyja vendet.<\/p>\n<p>Megjith\u00eb paktin ushtarak mes Rusis\u00eb dhe Armenis\u00eb, n\u00ebse luftimet p\u00ebrshkall\u00ebzohen, mbetet t\u00eb shihet n\u00ebse Vladimir Putin do ta respektoj\u00eb marr\u00ebveshjen ushtarake me Armenin\u00eb dhe t\u00eb prish marr\u00ebdh\u00ebniet me Azerbeixhanin.<\/p>\n<p>Gjithashtu, Kaukazi jugor ka nje r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.rferl.org\/a\/nagorno-karabakh-explainer-conflict-azerbaijan-armenia\/27656158.html\">ve<\/a><a href=\"https:\/\/www.rferl.org\/a\/nagorno-karabakh-explainer-conflict-azerbaijan-armenia\/27656158.html\">\u00e7<\/a><a href=\"https:\/\/www.rferl.org\/a\/nagorno-karabakh-explainer-conflict-azerbaijan-armenia\/27656158.html\">ant<\/a><a href=\"https:\/\/www.rferl.org\/a\/nagorno-karabakh-explainer-conflict-azerbaijan-armenia\/27656158.html\">\u00eb<\/a><a href=\"https:\/\/www.rferl.org\/a\/nagorno-karabakh-explainer-conflict-azerbaijan-armenia\/27656158.html\">\u00a0strategjike<\/a>. Dy tubacione energjetike q\u00eb transportojn\u00eb naft\u00eb dhe gaz nga Azerbeixhani p\u00ebr n\u00eb Turqi dhe Evrop\u00eb kalojn\u00eb p\u00ebrmes k\u00ebtij rajoni. \u00cbsht\u00eb n\u00eb favorin ekonomik t\u00eb Turqis\u00eb q\u00eb Azerbeixhani t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb shtet stabil dhe furnizimi me naft\u00eb dhe gaz t\u00eb mos nd\u00ebrpritet.<\/p>\n<p>P\u00ebrderisa, Azerbeixhani dhe Armenia nuk arrijn\u00eb nj\u00eb koncesus rreth Nagorno-Karabakh dhe ndikimi i jasht\u00ebm nga Rusia dhe Turqia vazhdon t\u00eb jet\u00eb n\u00eb intensitet t\u00eb lart\u00eb, duket tejet e veshtir\u00eb q\u00eb Armenia dhe Azerbeixhani t\u00eb gjejn\u00eb nj\u00eb zgjidhje p\u00ebr Nagorno-Karabakh p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb fund konfliktit nj\u00eb shekullor mes tyre. Luftimet e dit\u00ebve te fundit vet\u00ebm sa e konfirmojn\u00eb nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ky artikull\u00a0mb\u00ebshtetet nga &#8220;Sbunker&#8221; p\u00ebrmes projektit t\u00eb financuar nga Ambasada Amerikane. Mendimet e shprehura k\u00ebtu jan\u00eb t\u00eb autorit\u00a0dhe jo medoemos pasqyrojn\u00eb q\u00ebndrimet e Departamentit t\u00eb Shtetit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00eb 27 shtator 2020, paqja e brisht\u00eb mes Azerbeixhanit dhe Armenis\u00eb u thye. Konfrontimet ushtarake n\u00eb territorin e Nagorno-Karabakh rezultuan me dhjet\u00ebra ushtar\u00eb dhe civil t\u00eb vrar\u00eb, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn konfrontimin me t\u00eb rreziksh\u00ebm ushtarak n\u00eb dy dekadat e fundit. Megjith\u00eb thirrjet p\u00ebr arm\u00ebpushim nga organizatat nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe lider\u00eb politik, pal\u00ebt e p\u00ebrfshiera n\u00eb konflikt kan\u00eb\u00a0refuzuar\u00a0t\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":9655,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1734,1733],"ppma_author":[20],"class_list":["post-5398","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-konflikti","tag-nagorno-karabakh"],"authors":[{"term_id":20,"user_id":4,"is_guest":0,"slug":"visar","display_name":"Visar Xhambazi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Visar-Xhambazi_Headshot-scaled-1-e1778848717235.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Visar-Xhambazi_Headshot-scaled-1-e1778848717235.jpg"},"user_url":"","last_name":"Xhambazi","first_name":"Visar","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5398","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5398"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5398\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9861,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5398\/revisions\/9861"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5398"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5398"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5398"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5398"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}