{"id":5450,"date":"2019-09-23T13:48:22","date_gmt":"2019-09-23T11:48:22","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5450"},"modified":"2024-10-22T10:55:08","modified_gmt":"2024-10-22T08:55:08","slug":"legalizimi-i-ndertimeve-pa-leje-si-revolucion-ekonomik-per-kosoven","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/legalizimi-i-ndertimeve-pa-leje-si-revolucion-ekonomik-per-kosoven\/","title":{"rendered":"Legalizimi i nd\u00ebrtimeve pa leje si revolucion ekonomik p\u00ebr Kosov\u00ebn"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: georgia, palatino; font-size: 16px;\">Nj\u00eb nd\u00ebr problemet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb sundimit t\u00eb ligjit dhe t\u00eb zhvillimnit t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb informaliteti i cili krijon nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb madhe ku g\u00eblon korrupsioni dhe kriminaliteti. Kur flitet p\u00ebr informalitet padyshim q\u00eb mendja s\u00eb pari t\u00eb shkon tek sektori i nd\u00ebrtimit dhe nd\u00ebrtimet masive pa leje q\u00eb prekin nj\u00eb pjes\u00eb shum\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb popullsis\u00eb. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr mbi 350 mij\u00eb nd\u00ebrtime apo banesa q\u00eb nuk zot\u00ebrojn\u00eb flet\u00eb poseduese n\u00eb Kosov\u00eb. N\u00ebse llogarisim diku tek s\u00eb paku 30 mij\u00eb euro t\u00eb shpenzuara p\u00ebr secilin, i bie q\u00eb t\u00eb jen\u00eb mbi 10 miliard\u00eb euro t\u00eb investuara aty.<\/span><\/p>\n<div class=\"news-down\">\n<p class=\"news-left\"><span style=\"font-family: georgia, palatino; font-size: 16px;\">P\u00ebr shum\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs nd\u00ebrtimi i nj\u00eb sht\u00ebpie apo blerja e nj\u00eb banese p\u00ebrb\u00ebn investimin m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb jet\u00ebs. Aty ata p\u00ebrq\u00ebndrojn\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb kursimeve, t\u00eb fruteve t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb tyre apo t\u00eb parave t\u00eb familjar\u00ebve t\u00eb tyre q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb diaspor\u00eb. Po ashtu lufta e eg\u00ebr shkat\u00ebrroi pj\u00ebs\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb sht\u00ebpive duke sjellur nj\u00eb val\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme t\u00eb rind\u00ebrtimit menj\u00ebher\u00eb pas \u00e7lirimit. Shumica e k\u00ebtyre nd\u00ebrtime u b\u00ebn\u00eb me ngut p\u00ebr mbijet\u00ebs\u00eb pa pritur p\u00ebr planifikim apo leje nd\u00ebrtimi. Po ashtu Kosova ka popullsin\u00eb m\u00eb t\u00eb re n\u00eb Evrop\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb e kuptueshme q\u00eb nevoja p\u00ebr nj\u00eb banes\u00eb apo sht\u00ebpi ka qen\u00eb gjithnj\u00eb e madhe.Fatkeq\u00ebsisht administrata fillimisht e huaj e protektoratit t\u00eb OKB-s\u00eb e mandej jona, nuk ka ecur dot me hap me koh\u00ebn p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur nevojat n\u00eb rritje t\u00eb qytetar\u00ebve p\u00ebr banim.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: georgia, palatino; font-size: 16px;\">Pra institucionet shtet\u00ebrore p\u00ebrkat\u00ebse kan\u00eb qen\u00eb joefikase n\u00eb administrimin e k\u00ebrkesave t\u00eb shtuara dhe nevojave zhvillimore t\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs.\u00a0Si pasoj\u00eb e munges\u00ebs s\u00eb vullnetit dhe aft\u00ebsive t\u00eb pushtetar\u00ebve t\u00eb deritanish\u00ebm t\u00eb\u00a0Komun\u00ebs nuk jan\u00eb hartuar plani hap\u00ebsinor, planet gjenerale, planet e holl\u00ebsishtme urbanistike t\u00eb cilat do t\u00eb mund ta\u00a0 zhvillonin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb organizuar nd\u00ebrtimtarin\u00eb. Pronar\u00ebt e k\u00ebtyre nd\u00ebrtesave shpesh jan\u00eb detyruar q\u00eb t&#8217;i nd\u00ebrtojn\u00eb k\u00ebto sht\u00ebpi mbi tok\u00ebn e tyre edhe pa marr\u00eb leje prej nevoj\u00ebs q\u00eb nuk ka pritur p\u00ebr zvarritjet burokratike.Nj\u00eb situat\u00eb akoma m\u00eb absurde \u00ebsht\u00eb ajo e mij\u00ebra pronar\u00ebve t\u00eb banesave n\u00eb komplekset e m\u00ebdha banesore q\u00eb jan\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb dy dekadat e fundit t\u00eb cil\u00ebt ende nuk e kan\u00eb flet\u00ebn poseduese. Pra b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr qytetar\u00eb t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb bler\u00eb banesa n\u00eb pallate t\u00eb cilat jan\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ligjshme me plane-urbane, mir\u00ebpo nuk zot\u00ebrojn\u00eb titullin e pron\u00ebsis\u00eb s\u00eb banes\u00ebs q\u00eb kan\u00eb bler\u00eb. Ajo q\u00eb e b\u00ebn akoma m\u00eb qesharake k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje \u00ebsht\u00eb fakti q\u00eb paguajn\u00eb tatim mbi pron\u00ebn edhe pse shteti nuk ua njeh ligj\u00ebrisht pron\u00ebsin\u00eb mbi banes\u00ebn e tyre.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: georgia, palatino; font-size: 16px;\">Kjo situat\u00eb e turbull kuptohet q\u00eb u leverdis zyrtar\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb kushtet kur ka zbraz\u00ebti ligjore kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb fuqi p\u00ebr t\u00eb vendosur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb diskrecionale e arbitrare gj\u00eb q\u00eb u jep mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb shantazhe p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb ryshfete. Pra shantazhojn\u00eb qytetar\u00ebt duke u dh\u00ebn\u00eb apo jo leje nd\u00ebrtimi apo duke ua dh\u00ebn\u00eb apo jo flet\u00ebn poseduese n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb ryshfetit apo lidhjes politike. Kjo situat\u00eb mban nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb qytetar\u00ebve n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e paligjshm\u00ebris\u00eb, duke i shtyr\u00eb q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrmarrin veprime t\u00eb paligjshme edhe p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tjer\u00eba, sepse ashtu k\u00ebshtu ndihen se e kan\u00eb shkelur ligjin. Kjo p\u00ebrkthehet n\u00eb abuzim me rrym\u00ebn, ujin e t\u00eb tjera forma t\u00eb\u00a0 kundravajtjes apo shkeljes s\u00eb ligjeve.\u00c7\u00ebshtja e nd\u00ebrtimeve pa leje \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem global dhe i trajtuar n\u00eb holl\u00ebsi nga shum\u00eb organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare apo institucione shkencore. Nj\u00eb prej nismave nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb \u00ebsh\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb n\u00eb rajonin ton\u00eb\u00a0 n\u00eb form\u00ebn e Deklarat\u00ebs s\u00eb Vjen\u00ebs p\u00ebr Vendbanimet Joformale n\u00eb Evrop\u00ebn Juglindore t\u00eb cil\u00ebn e ka firmosur edhe Kosova n\u00eb vitin 2005. Principet themelore t\u00eb deklarat\u00ebs s\u00eb Vjen\u00ebs jan\u00eb: barazia e t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebve p\u00ebr t\u00eb pasur standard t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb jet\u00ebsor dhe e drejta p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar t\u00eb drejtat e barabarta si dhe obligimiet ligjore, rregullimi i q\u00ebndruesh\u00ebm i hap\u00ebsir\u00ebs me t\u00eb cil\u00ebn k\u00ebrkohet q\u00eb vendbanimet joformale t\u00eb integrohen n\u00eb suaza sociale, ekonomike, hap\u00ebsinore dhe suaza ligjore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: georgia, palatino; font-size: 16px;\">Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb \u00e7\u00ebshtja e legalizimit nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb nevoj\u00eb sociale dhe dobi ekonomike por tanim\u00eb \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar edhe zotim ligjor. nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00a0 Ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhur keq \u00ebsht\u00eb se kjo deklarat\u00eb kishte parashikuar q\u00eb t\u00eb vihej n\u00eb jet\u00eb n\u00eb vitin 2015 e tanim\u00eb kemi kaluar gjysm\u00ebn e vitit 2019. Prandaj boll koh\u00eb \u00ebsht\u00eb humbur.Jan\u00eb marr\u00eb nisma t\u00eb ndryshme\u00a0 m\u00eb p\u00ebrpara nga shteti i Kosov\u00ebs, por asnj\u00eb ska qen\u00eb efikas, sepse nd\u00ebrsa ka 352 mij\u00eb nd\u00ebrtime pa leje, vet\u00ebm 8 mij\u00eb jan\u00eb futur n\u00eb proces. P\u00ebr Kosov\u00ebn \u00ebsht\u00eb shume e r\u00ebnd\u00ebsishme pik\u00ebrisht nj\u00eb proces i p\u00ebrshpejtuar, n\u00eb form\u00ebn e nj\u00eb amnestie me afat t\u00eb kufizuar p\u00ebr t\u00eb zhvarrosur gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb kapital q\u00eb qendron jasht\u00eb ekonomis\u00eb. Faktikisht, sapo nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb apo banes\u00eb njihet nga ligji nga nj\u00eb regjist\u00ebr ligjor standard pron\u00ebsie, ky aset mund t\u00eb p\u00ebrdoret si kolateral e hipotekuar p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb kredi nga ndonj\u00eb bank\u00eb. Pra mund t\u00eb gjeneroj sasi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme kapitali p\u00ebr investime.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: georgia, palatino; font-size: 16px;\">Po ashtu mund t\u00eb p\u00ebrdoret\u00a0 si garanci p\u00ebr kontrata biznesi duke b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur q\u00eb prona t\u00eb mos jet\u00eb m\u00eb e varrosur por t\u00eb hidhet n\u00eb qarkullim.\u00a0P\u00ebrpos k\u00ebsaj,\u00a0 n\u00ebse ajo pron\u00eb zot\u00ebrohet ligj\u00ebrisht at\u00ebher\u00eb ajo mund t\u2019i shitet investitor\u00ebve kudo n\u00eb tregun global duke u shnd\u00ebrruar n\u00eb kapital likuid.Duhet kuptuar q\u00eb n\u00eb nj\u00eb ekonomi tregu, kapitali \u00ebsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie dhe kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr arin, nuk ka r\u00ebnd\u00ebsi vetit\u00eb e k\u00ebtij metali por r\u00ebnd\u00ebsi ka marr\u00ebdh\u00ebniet q\u00eb thurrin\u00a0 njer\u00ebzit me k\u00ebt\u00eb metal. Deri tani ato banesa kan\u00eb sh\u00ebrbyer si sende, si komoditete t\u00eb thjeshta, pra jo si Kapital po thjesht si mjete ku njer\u00ebzit t\u00eb fusnin kok\u00ebn. Me legalizimin e tyre do t\u00eb ishte n\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre nj\u00ebsoj sikur vlera e njohur ligj\u00ebrisht e pron\u00ebs s\u00eb tyre t\u00eb ishte nj\u00eb investim i beft\u00eb i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb nga jasht\u00eb.Impakti i legalizimit \u00ebsht\u00eb i shum\u00ebfisht\u00eb. Mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb p\u00ebr t\u00eb nxitur sektorin e nd\u00ebrtimit sepse leht\u00ebson e shton mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar ligj\u00ebrisht.\u00a0 Po ashtu duhet th\u00ebn\u00eb se shum\u00eb njer\u00ebz q\u00eb kan\u00eb sht\u00ebpi apo banesa kan\u00eb frik\u00eb q\u00eb t\u00eb investojn\u00eb n\u00eb to p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar cil\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs, sepse nuk jan\u00eb t\u00eb sigurt\u00eb n\u00ebse ajo pron\u00eb do t\u00eb mbetet e tyre. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr ka qytetar\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm q\u00eb do t\u00eb donin t\u00eb largoheshin nga nj\u00eb sht\u00ebpi apo banes\u00eb q\u00eb ska flet\u00eb poseduese, n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb nj\u00eb karriere apo mund\u00ebsie diku tjet\u00ebr, por sot e kan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb ta shesin pron\u00ebn e tyre se ajo nuk \u00ebsht\u00eb e regjistruar diku n\u00eb form\u00eb ligjore.Zot\u00ebrimi ligjor i nj\u00eb prone do t\u2019i b\u00ebj njer\u00ebzit t\u00eb ndihen m\u00eb t\u00eb lir\u00eb, me besim m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb vetvete. Do t\u2019iu hiqte politikan\u00ebve t\u00eb caktuar t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnuar e shantazhuar me ruspat q\u00eb v\u00ebrtiten n\u00eb zonat informale.\u00a0 Pra do hiqte sensin e ankthit q\u00eb ndonj\u00eb zyrtar\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrpiq\u00ebt q\u00eb t&#8217;ua prish banes\u00ebn.Legalizimi i nd\u00ebrtesave pa leje ndihmon m\u00eb s\u00eb shumti t\u00eb varf\u00ebrit, por t\u00ebrthorazi ka impakt edhe tek bizneset. K\u00ebtyre pronave joformale, do t\u00eb jet\u00eb e dobishme jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb varfrit por edhe p\u00ebr t\u00eb pasurit pasi do t\u00eb kishin m\u00eb shum\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb investuar dhe fuqi bler\u00ebse m\u00eb t\u00eb madhe. Gjith\u00eb ato prona q\u00eb me nism\u00ebn e legalizimit do t\u00eb futen n\u00eb sistemin ligjor duke iu dh\u00ebn\u00eb k\u00ebtyre personave nj\u00eb avantazh shum\u00eb m\u00eb t\u00eb madh se sistemi informal .Futja n\u00eb sistemin ligjor t\u00eb pron\u00ebs s\u00eb madhe q\u00eb zot\u00ebrohet nga gjith\u00eb k\u00ebta pronar\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtimeve pa leje, do t\u00eb rris\u00eb vler\u00ebn absolute t\u00eb t\u00eb ardhurave t\u00eb qeveris\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: georgia, palatino; font-size: 16px;\">Gjithashtu nga legalizimi do t\u00eb p\u00ebrfitonte edhe qeveria e cila do t\u00eb nxirrte t\u00eb ardhura nga tatimi mbi pron\u00ebn apo nga rezultati ekonomik q\u00eb do vinte prej futjes n\u00eb qarkullim t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebtij kapitali masiv. Prandaj nisma e propozuar p\u00ebr nj\u00eb proces t\u00eb p\u00ebrshpejtuar t\u00eb legalizimit brenda dy vjet\u00ebsh, do zgjidhi nj\u00ebher\u00eb e mir\u00eb nj\u00eb problem shum\u00eb masiv p\u00ebr qind\u00ebra mij\u00ebra familje dhe nj\u00ebherazi do t\u00eb fusi n\u00eb qarkullim miliarda euro q\u00eb po rrin\u00eb t\u00eb bllokuara. Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb do p\u00ebrb\u00ebnte fluskin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb kapitalit n\u00eb ekonomi q\u00eb Kosova ka pasur ndonj\u00ebher\u00eb.<\/span><\/p>\n<div class=\"news-right\">\n<p class=\"post\">\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb nd\u00ebr problemet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb sundimit t\u00eb ligjit dhe t\u00eb zhvillimnit t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb informaliteti i cili krijon nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb madhe ku g\u00eblon korrupsioni dhe kriminaliteti. Kur flitet p\u00ebr informalitet padyshim q\u00eb mendja s\u00eb pari t\u00eb shkon tek sektori i nd\u00ebrtimit dhe nd\u00ebrtimet masive pa leje q\u00eb prekin nj\u00eb pjes\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":373,"featured_media":8875,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[691,664],"ppma_author":[367],"class_list":["post-5450","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-economy","tag-kosovo"],"authors":[{"term_id":367,"user_id":373,"is_guest":0,"slug":"adri-nurellari","display_name":"Adri Nurellari","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/adri.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/adri.jpg"},"user_url":"","last_name":"Nurellari","first_name":"Adri","description":"Adri Nurellari \u00ebsht\u00eb studiues, k\u00ebshilltar dhe kolumnist i angazhuar kryesisht n\u00eb fush\u00ebn e politik\u00ebs dhe medias. Ai ka vijuar studimet universitare n\u00eb Universitetin e Tiran\u00ebs dhe ato pasuniversitare n\u00eb Cambridge, London School of Economics dhe University College London. Adri \u00ebsht\u00eb ish-k\u00ebshilltar i kryeministrit Sali Berisha dhe ish-sekretar i PDIU-s\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb ka punuar si pedagog n\u00eb Universitetin e Tiran\u00ebs dhe at\u00eb t\u00eb Evrop\u00ebs Juglindore n\u00eb Tetov\u00eb. Ka qen\u00eb i angazhuar si analist dhe konsulent nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb prej vitit 2013 punon si k\u00ebshilltar i Hashim Tha\u00e7it."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/373"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5450"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5450\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8888,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5450\/revisions\/8888"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8875"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5450"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}