{"id":5594,"date":"2020-06-19T15:05:22","date_gmt":"2020-06-19T13:05:22","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5594"},"modified":"2024-11-19T15:12:19","modified_gmt":"2024-11-19T13:12:19","slug":"ikja-nga-problemet-idete-e-gabuara-per-vetemjekim-permes-substancave","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/ikja-nga-problemet-idete-e-gabuara-per-vetemjekim-permes-substancave\/","title":{"rendered":"Ikja nga problemet: idet\u00eb e gabuara p\u00ebr vet\u00ebmjekim p\u00ebrmes substancave"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>\u00c7rregullimet e Disponimit dhe Ankthit jan\u00eb nd\u00ebr problemet m\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapura t\u00eb natyr\u00ebs psikologjike. Sipas Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb (2020), m\u00eb shum\u00eb se 264 milion\u00eb njer\u00ebz n\u00eb bot\u00eb vuajn\u00eb nga depresioni. Si dhe 1 n\u00eb 13 njer\u00ebz n\u00eb bot\u00eb p\u00ebrjeton ankth. N\u00eb Etiologjin\u00eb e depresionit e ankthit kontribuojn\u00eb faktor\u00eb t\u00eb shumt\u00eb, duke filluar nga predispozita gjenetike, disbalancet kimike, ndryshime strukturore e funksionale n\u00eb zona t\u00eb ndryshme t\u00eb trurit e deri te roli i ambientit, p\u00ebrjetimi i ngjarjeve stresuese e stili i jet\u00ebs, si dhe interaksionet n\u00eb mes t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebtyre faktor\u00ebve. Me zhvillimin e shkenc\u00ebs dhe t\u00eb p\u00ebrpjekjeve t\u00eb vazhdueshme p\u00ebr t\u00eb gjetur trajtimet m\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme, k\u00ebto probleme t\u00eb natyr\u00ebs mendore jan\u00eb t\u00eb menaxhueshme, qoft\u00eb p\u00ebrmes qasjeve psikologjike (Psikoterapi) apo farmakologjike (p\u00ebrmes medikamenteve), e shpesh kombinim i k\u00ebtyre t\u00eb dyjave.<\/p>\n<p>Natyrisht se \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb b\u00ebhemi t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr ndjenjat tona dhe teknikat vet\u00ebndihmuese q\u00eb na b\u00ebjn\u00eb t\u00eb ndihemi m\u00eb mir\u00eb. Por, po ashtu \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb dim\u00eb dhe mbajm\u00eb n\u00eb mend se \u00e7ka nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb kompetenc\u00ebn ton\u00eb.<\/p>\n<p>Idet\u00eb p\u00ebr vet\u00ebmjekim n\u00eb rastin e p\u00ebrjetimit t\u00eb problemeve psikologjike jan\u00eb sa t\u00eb p\u00ebrhapura, aq edhe t\u00eb d\u00ebmshme. Teoria e Vet\u00ebmjekimit, bazohet n\u00eb iden\u00eb se njer\u00ebzit fillojn\u00eb p\u00ebrdorimin e alkoolit apo t\u00eb substancave ilegale si drogat psikoaktive p\u00ebr t\u2019u sh\u00ebruar nga problemet psikologjike. E kjo ide p\u00ebr t\u2019u larguar nga vetja dhe problemet krijon nj\u00eb rreth vicioz, rast n\u00eb t\u00eb cilin ndjenjat negative ve\u00e7 sa mund t\u00eb intensifikohen e p\u00ebrs\u00ebriten. Ides\u00eb s\u00eb vet\u00ebmjekimit p\u00ebrmes substancave p. sh. marijuan\u00ebs, i kontribuojn\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht keqinformimet mediale ose informatat gjysmake, si \u201cMarijuana ka efekte mjek\u00ebsore\u201d, \u201cMarijuana nuk shkakton d\u00ebme\u201d, \u201cMarijuana ndihmon n\u00eb menaxhim t\u00eb ankthit\u201d, etj. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se disa bim\u00eb t\u00eb kanabisit jan\u00eb v\u00ebrtetuar t\u00eb ken\u00eb efekte pozitive dhe p\u00ebrdoren p\u00ebr trajtim t\u00eb problemeve psikologjike, por jo kanabisi n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi. Kanabidioli (CBD) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb element i bim\u00ebs s\u00eb Kanabis Sativ\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb cilin supozohet se n\u00eb doza t\u00eb caktuara mund t\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr q\u00ebllime mjek\u00ebsore (si relaksim), por p\u00ebr probleme t\u00eb caktuara (si p. sh. n\u00eb menaxhimin e stresit post-traumatik), si dhe me p\u00ebrshkrim t\u00eb profesionist\u00ebve sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb. Vaji i kanabidiolit \u00ebsht\u00eb legal n\u00eb shumic\u00ebn e vendeve t\u00eb bot\u00ebs (nd\u00ebrsa n\u00eb Kosov\u00eb nuk ka ligj specifik p\u00ebr t\u00eb). P\u00ebr dallim prej CBD, deri m\u00eb sot, nuk ka hulumtim shkencor q\u00eb tregon p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tetrahydrokanabinol (THC), apo si\u00e7 njihet ndjenja \u201chigh\u201d q\u00eb shkaktohet nga tymosja e marijuan\u00ebs, n\u00eb rregullim emocional. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, p\u00ebrdorimi i marijuan\u00ebs s\u00eb ndjenj\u00ebs s\u00eb high-it, e cila leht\u00eb gjendet n\u00eb Kosov\u00eb, ka potencial t\u00eb thelloj\u00eb problemet psikologjike, duke filluar nga ato emocionale e deri te ato kognitive. Meqen\u00ebse, CBD mund t\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb trajtuar probleme t\u00eb shumta t\u00eb sh\u00ebndetit qoft\u00eb fizik apo mental, mund t\u00eb mendohet p\u00ebr legalizimin e k\u00ebsaj t\u00eb fundit. Por duhet t\u00eb jet\u00eb e qart\u00eb ndarja e klasifikimi, si dhe fakti se kjo nuk n\u00ebnkupton cigare q\u00eb tymosen, por nj\u00eb lloj medikamenti q\u00eb p\u00ebrshkruhet nga profesionist\u00ebt sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb.<\/p>\n<p>Shum\u00eb njer\u00ebz p\u00ebrdorin substanca t\u00eb ndryshme n\u00eb intervale t\u00eb caktuara p\u00ebr q\u00ebllime rekreacioni, n\u00eb k\u00ebto raste zakonisht mendohet se nuk ka pasoja t\u00eb theksuara e afatgjate. Por, p\u00ebrdorimi kompulsiv dhe i p\u00ebrs\u00ebritur i alkoolit dhe substancave t\u00eb tjera ilegale si largim nga situatat stresuese dhe ndjenjat jo t\u00eb mira, rrisin probabilitetin p\u00ebr abuzim. P\u00ebr t\u2019iu shmangur problemeve dhe p\u00ebr t\u2019i ndihmuar me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb vet\u00ebs, duhet s\u00eb pari t&#8217;i shmangim vet\u00ebdiagnostifikimet dhe t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb ndihm\u00eb kur kemi nevoj\u00eb. E dim\u00eb se sistemi yn\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsor pak r\u00ebnd\u00ebsi i ka kushtuar sh\u00ebndetit mental, por megjithat\u00eb sot kemi disa linja funksionale p\u00ebr sh\u00ebrbime psikologjike pa pages\u00eb, t\u00eb cilat mund t\u2019i shfryt\u00ebzojm\u00eb. Nd\u00ebrsa, u takon profesionist\u00ebve sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb p\u00ebr t\u00eb kontribuar n\u00eb uljen e keqinformimeve sa i p\u00ebrket trajtimit t\u00eb problemeve psikologjike. E institucioneve t\u00eb shtetit p\u00ebr t\u00eb krijuar mekanizma, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebt ka qasje \u00e7do qytetar\/e i\/e Kosov\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb sh\u00ebrbimet profesionale p\u00ebr t\u00eb cilat ka nevoj\u00eb. Sh\u00ebndeti mendor nuk \u00ebsht\u00eb luks! Sikurse q\u00eb mb\u00ebshtetemi te mjek\u00ebt p\u00ebr problemet fizike, ashtu duhet t\u00eb mb\u00ebshtetemi te psikolog\u00ebt\/psikiat\u00ebrit p\u00ebr probleme psikologjike. E shteti duhet t\u00eb na ndihmoj\u00eb, duke shtruar infrastruktur\u00ebn!<\/p>\n<p><em>Fizikani i njohur Stephen Hawking pati p\u00ebrshkruar depresionin duke lidhur analogji me vrimat e zeza. Sipas tij, vrimat e zeza nuk jan\u00eb realisht t\u00eb zeza edhe pse ashtu duken n\u00eb sip\u00ebrfaqe, gj\u00ebra mund t\u00eb hyjn\u00eb e dalin nga vrimat e zeza e ndoshta edhe t\u00eb shohin edhe nj\u00eb univers tjet\u00ebr. Edhe ndjenjat negative, sado t\u00eb pafundme q\u00eb mund t\u00eb duken, padyshim se kan\u00eb nj\u00eb rrug\u00ebdalje!<\/em><\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7rregullimet e Disponimit dhe Ankthit jan\u00eb nd\u00ebr problemet m\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapura t\u00eb natyr\u00ebs psikologjike. Sipas Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb (2020), m\u00eb shum\u00eb se 264 milion\u00eb njer\u00ebz n\u00eb bot\u00eb vuajn\u00eb nga depresioni. Si dhe 1 n\u00eb 13 njer\u00ebz n\u00eb bot\u00eb p\u00ebrjeton ankth. N\u00eb Etiologjin\u00eb e depresionit e ankthit kontribuojn\u00eb faktor\u00eb t\u00eb shumt\u00eb, duke filluar nga predispozita [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":531,"featured_media":9690,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1893,1237,1892],"ppma_author":[1894],"class_list":["post-5594","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-crregullimet-e-disponimit-dhe-ankthit","tag-shendeti-mendor","tag-vetemjekim"],"authors":[{"term_id":1894,"user_id":531,"is_guest":0,"slug":"arlinda-gashi","display_name":"Arlinda Gashi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/arlinda.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/arlinda.png"},"user_url":"","last_name":"Gashi","first_name":"Arlinda","description":"Arlinda Gashi ka studiuar n\u00eb Universitetin e Salzburgut, Divizioni i Psikologjis\u00eb Klinike, Psikoterapis\u00eb dhe Psikologjis\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsore."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5594","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/531"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5594"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5594\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10505,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5594\/revisions\/10505"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9690"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5594"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5594"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5594"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5594"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}