{"id":5649,"date":"2020-05-26T16:12:13","date_gmt":"2020-05-26T14:12:13","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5649"},"modified":"2024-10-31T16:17:23","modified_gmt":"2024-10-31T14:17:23","slug":"muzeu-i-munguar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/muzeu-i-munguar\/","title":{"rendered":"Muzeu i munguar"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>Me dat\u00eb 18 maj ishte dita e Muzeut, fat\u00ebkeq\u00ebsisht ende nuk e b\u00ebm\u00eb nj\u00eb muze t\u00eb denj\u00eb, me vlera historike meritore q\u00eb trajton dhe rikujton ato q\u00eb kemi p\u00ebrjetuar si shqiptar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00ebn trysnit\u00eb p\u00ebr gjenocid, spastrim etnik dhe eksod.<\/p>\n<p>Muzeu \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar si nj\u00eb simbol n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb per\u00ebndimore q\u00eb nga Rilindja. Ky simbol \u00ebsht\u00eb kompleks dhe\u00a0shum\u00ebshtresor, duke vepruar si shenj\u00eb e dominimit dhe \u00e7lirimit, t\u00eb t\u00eb m\u00ebsuarit dhe koh\u00ebs s\u00eb lir\u00eb. Si vende p\u00ebr ekspozit\u00eb, p\u00ebrmes koleksioneve, shfaqjeve dhe nd\u00ebrtesave, muzet\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsojn\u00eb shum\u00eb nga vlerat baz\u00eb t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. Por k\u00ebto jan\u00eb subjekt i kontestimit, dhe muzeu mund t\u00eb shihet gjithashtu si nj\u00eb vend p\u00ebr politik\u00ebn kulturore. N\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb postkoloniale, muzet\u00eb kan\u00eb ndryshuar rr\u00ebnj\u00ebsisht, duke u reinventuar n\u00ebn trysnin\u00eb e shum\u00eb forcave, t\u00eb cilat p\u00ebrfshijn\u00eb role dhe funksione t\u00eb reja p\u00ebr muzet\u00eb, racionaliz\u00ebm ekonomik dhe l\u00ebvizje drejt nj\u00eb aksesi m\u00eb t\u00eb madh demokratik. Kuptimi i Muzeut analizon dhe shqyrton marr\u00ebdh\u00ebniet midis muzeve dhe publikut t\u00eb tyre. &#8216;Muzet\u00eb&#8217; jan\u00eb kuptuar shum\u00eb gjer\u00ebsisht, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb galerit\u00eb e artit, vendet historike dhe sht\u00ebpit\u00eb historike. &#8216;Marr\u00ebdh\u00ebniet me publikun&#8217; gjithashtu kuptohen shum\u00eb gjer\u00ebsisht, duke p\u00ebrfshir\u00eb<br \/>\nnd\u00ebrveprimet me artefaktet, ekspozitat dhe arkitektur\u00ebn, t\u00eb cilat mund t\u00eb analizohen nga nj\u00eb s\u00ebr\u00eb perspektivash teorike. K\u00ebto p\u00ebrfshijn\u00eb studimet e kultur\u00ebs materiale, komunikimin masiv dhe studimet mediatike, si dhe teorit\u00eb e t\u00eb m\u00ebsuarit dhe studimet kulturore. Analiza e marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb muzeut me publikun e saj e zhvendos theksin nga muzeu si tekst n\u00eb studime t\u00eb bazuara n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e trupave dhe vendeve, identiteteve dhe komuniteteve.<\/p>\n<p>R\u00ebnd\u00ebsia historike dhe kulturore e Muzeut t\u00eb munguar t\u00eb luft\u00ebs:<\/p>\n<p>Kosova ka histori q\u00eb duhet dokumentuar. Por, deri tash k\u00ebsaj historie lufte e sakrifice, rezistence, dhimbjeje e rezilience, humbjeje e shkat\u00ebrrimi, masakrave e gjenocidi nuk iu kushtua nj\u00eb institucion, q\u00eb tregon se \u00e7ka ka p\u00ebrjetuar populli yn\u00eb.<br \/>\nKur vet\u00eb shqiptar\u00ebt nuk po i kujtuakan, si t\u2019i kujtojn\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt. Ose n\u00ebse shqiptar\u00ebt i paskan harruar, pse mos t\u2019i harrojn\u00eb edhe t\u00eb tjer\u00ebt. Fatkeq\u00ebsisht, sot n\u00eb Prishtin\u00eb ende nuk ka s\u00eb paku nj\u00eb muze t\u00eb denj\u00eb, i cili do t\u00eb tregonte aparteidin dhe terrorin q\u00eb regjimi i Beogradit e ka kryer ndaj shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs gjat\u00eb shekullit q\u00eb e lam\u00eb pas, po sidomos gjat\u00eb viteve 90-ta. Gjat\u00eb gjenocidit serb n\u00eb Kosov\u00eb, u vran\u00eb mijra njer\u00ebz, mbi 6000 t\u00eb zhdukur n\u00eb rrethana t\u00eb paqarta, ende mbi 1600 persona t\u00eb pagjetur, rreth 20 000 gra t\u00eb dhunuara.10 Sot qeveria serbe mohon krimet e kryera n\u00eb Kosov\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb qytetar\u00ebt mbajn\u00eb vet\u00ebm kujtimet e p\u00ebrvojat individuale e brenda familjes. Si rrjedhoj\u00eb, sikurse \u00e7do vend i bot\u00ebs q\u00eb tregon historin\u00eb e vet, edhe populli shqiptar i Kosov\u00ebs ka nevoj\u00eb t\u00eb l\u00ebr\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb historis\u00eb s\u00eb vet n\u00eb nj\u00eb institucion si\u00e7 \u00ebsht\u00eb muzeu historik. Por, n\u00eb rastin ton\u00eb kjo nuk mjafton. Populli yn\u00eb ende ka plag\u00ebt e fresk\u00ebta pasi q\u00eb shum\u00eb krime mbeten t\u00eb paevidentuara, prandaj \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb krijohet qendra p\u00ebr hulumtimin e krimeve t\u00eb luft\u00ebs.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me dat\u00eb 18 maj ishte dita e Muzeut, fat\u00ebkeq\u00ebsisht ende nuk e b\u00ebm\u00eb nj\u00eb muze t\u00eb denj\u00eb, me vlera historike meritore q\u00eb trajton dhe rikujton ato q\u00eb kemi p\u00ebrjetuar si shqiptar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00ebn trysnit\u00eb p\u00ebr gjenocid, spastrim etnik dhe eksod. Muzeu \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar si nj\u00eb simbol n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb per\u00ebndimore q\u00eb nga Rilindja. Ky simbol [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":523,"featured_media":8935,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1590,1471,1589,1591],"ppma_author":[1588],"class_list":["post-5649","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-dita-e-muzeut","tag-histori","tag-muze","tag-muzeu-i-luftes"],"authors":[{"term_id":1588,"user_id":523,"is_guest":0,"slug":"atdhe-arifi","display_name":"Atdhe Arifi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/atdhearifi.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/atdhearifi.png"},"user_url":"","last_name":"Arifi","first_name":"Atdhe","description":"Atdhe Arifi \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb studimeve master n\u00eb arkitektur\u00eb n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Ai poashtu ka p\u00ebrfunduar studimet bazike n\u00eb psikologji , n\u00eb fakultetin e filozofis\u00eb. Atdheu q\u00eb nga 2007-ta \u00ebsht\u00eb aktivist politik e shoq\u00ebror."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5649","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/523"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5649"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5649\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9361,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5649\/revisions\/9361"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5649"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}