{"id":5857,"date":"2022-07-27T12:31:33","date_gmt":"2022-07-27T10:31:33","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5857"},"modified":"2024-10-07T15:52:34","modified_gmt":"2024-10-07T13:52:34","slug":"provimi-i-ministrise-se-drejtesise-ne-gjuhen-turke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/provimi-i-ministrise-se-drejtesise-ne-gjuhen-turke\/","title":{"rendered":"Provimi i Ministris\u00eb s\u00eb \u201cDrejt\u00ebsis\u00eb\u201d n\u00eb gjuh\u00ebn turke"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>Edhe pse Kushtetuta e Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs garanton pjes\u00ebmarrjen e komuniteteve joshumic\u00eb n\u00eb gjyq\u00ebsor, jo te gjitha komunitetet e Kosov\u00ebs mund ta paraqsin provimin e jurisprudenc\u00ebs ne gjuh\u00ebn e tyre amtare. Kjo e drejt\u00eb i mohohet komunitetit turk n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Barazia para ligjit \u00ebsht\u00eb e rregulluar n\u00eb nenin 3 t\u00eb Kushtetut\u00ebs:\u00a0<em>\u201cRepublika e Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb shoq\u00ebri shumetnike, e p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga shqiptar\u00ebt dhe komunitetet tjera e cila qeveriset n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb demokratike, me respektim t\u00eb plot\u00eb t\u00eb sundimit t\u00eb ligjit, p\u00ebrmes institucioneve t\u00eb veta legjislative, ekzekutive dhe gjyq\u00ebsore.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Kapitulli III i Kushtetut\u00ebs gjithashtu p\u00ebrmban paragafet mbi parimet dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb e shtetit p\u00ebr t\u00eb drejtat e komuniteteve dhe pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Krahas k\u00ebtyre rregulave, ndoshta m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja \u00ebsht\u00eb garantimi i p\u00ebrfaq\u00ebsimit n\u00eb legjislativ (parlament), ekzekutiv (qeveritare) dhe gjyq\u00ebsor, t\u00eb cilat konsiderohen si organet kryesore t\u00eb shtetit. Por, si \u00ebsht\u00eb situata n\u00eb gjyq\u00ebsor? N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm edhe neni 103 (Organizimi dhe Jurisdiksioni i Gjykatave) i Kushtetut\u00ebs, i cili ka sjell\u00eb edhe garanci p\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsimin.<\/p>\n<p><em>\u201c3. T\u00eb pakt\u00ebn pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb p\u00ebrqind (15%) e gjyqtar\u00ebve t\u00eb Gjykat\u00ebs Supreme, por jo m\u00eb pak se tre (3) gjyqtar\u00eb, do t\u00eb jen\u00eb nga radh\u00ebt e komuniteteve q\u00eb nuk jan\u00eb shumic\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb&#8230;6. T\u00eb pakt\u00ebn pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb p\u00ebrqind (15%) e gjyqtar\u00ebve nga cilado gjykat\u00eb tjet\u00ebr, e themeluar me jurisdiksionin e apelit, por jo m\u00eb pak se dy (2) gjyqtar\u00eb do t\u00eb jen\u00eb nga radh\u00ebt e komuniteteve q\u00eb nuk jan\u00eb shumic\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Ashtu si n\u00eb kontestet e tjera juridike, fjal\u00ebn e fundit p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave te njeriut e ka gjyq\u00ebsori. Kushtetuta parashikon gjithashtu garanci p\u00ebrfaq\u00ebsimi p\u00ebr komunitetet q\u00eb nuk p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb shumic\u00ebn n\u00eb organet gjyq\u00ebsore. Mir\u00ebpo, a vlen kjo edhe p\u00ebr aplikim? Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, sa gjyqtar\u00eb, prokuror\u00eb apo avokat\u00eb ka komuniteti turk?<\/p>\n<p>P\u00ebrkund\u00ebr k\u00ebrkimeve, un\u00eb nuk kam gjetur dot nj\u00eb statistik\u00eb zyrtare n\u00eb lidhje me gjyqtar\u00ebt, prokuror\u00ebt apo avokat\u00ebt e komuniteteve jo shumic\u00eb. Por pavar\u00ebsisht garancive kushtetuese, n\u00eb mesin e komunitetit turk nuk \u00ebsht\u00eb evidente nese ka ndonj\u00eb jurist q\u00eb kryen detyr\u00ebn si gjyqtar, prokuror apo avokat.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nd\u00ebr arysjet themelore \u00ebsht\u00eb se provimi shtet\u00ebror (jurisprudenca) i aplikuar p\u00ebr hyrje n\u00eb profesionet juridike mbahet vet\u00ebm n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe dhe serbe. Kjo krijon nj\u00eb diskriminim t\u00eb komuniteteve t\u00eb tjera joshumic\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, e komunitetit turk n\u00eb ve\u00e7anti. Sepse an\u00ebtar\u00ebt e komunitetit boshnjak dhe goran mund t&#8217;i n\u00ebnshtrohen provimin n\u00eb gjuhen serbe p\u00ebr shkak t\u00eb afinitetit gjuh\u00ebsor.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, pjes\u00ebtar\u00ebt e komuniteteve rom, ashkali dhe egjiptian mund t&#8217;i n\u00ebnshtrohen provimit n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe apo serbe, pasi kryesisht jan\u00eb t\u00eb arsimuar n\u00eb ato gjuh\u00eb, dhe n\u00ebse jan\u00eb t\u00eb suksessh\u00ebm, e kan\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb t\u00eb ushtrojn\u00eb profesionet e tyre.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb praktik\u00eb shum\u00eb pozitive q\u00eb provimi pranues n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs (Hasan Prishtina) t\u00eb zhvillohet n\u00eb gjuh\u00ebn turke p\u00ebr student\u00ebt q\u00eb e k\u00ebrkojn\u00eb. Mir\u00ebpo, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbledhur, sipas praktik\u00ebs aktuale n\u00eb Kosov\u00eb, nj\u00eb student mund t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb Fakultetin Juridik me provim t\u00eb gjuh\u00ebs turke, por nuk mund t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb nj\u00ebrin nga profesionet juridike n\u00eb po te nj\u00ebjt\u00ebn gjuh\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebsaj situate kontradiktore, kam b\u00ebr\u00eb nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb me shkrim n\u00eb Ministrin\u00eb e Drejt\u00ebsis\u00eb (MD) me nj\u00eb peticion n\u00eb muajin prill p\u00ebr korrigjimin e k\u00ebtij problemi, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb MD-ja t\u2019i lejoj\u00eb provimet e pranimit n\u00eb gjuh\u00ebn turke.<\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrgjigjen zyrtare q\u00eb kam marr\u00eb s\u00eb fundi, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbledhur, k\u00ebrkesa ime \u00ebsht\u00eb refuzuar me arsyetimin se provimi \u00ebsht\u00eb administruar n\u00eb gjuh\u00ebt zyrtare. Si\u00e7 argumentova m\u00eb lart, jam i bindur se kjo situat\u00eb krijon diskriminim dhe si rezultat e apelova vendimin. Procesi vazhdon.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb mbrohen dhe t\u00eb zbatohen t\u00eb drejtat kushtetuese. Ata q\u00eb do t&#8217;i mbrojn\u00eb k\u00ebto t\u00eb drejta n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb jan\u00eb jurist\u00ebt q\u00eb do t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb n\u00eb drejt\u00ebsi. Kush do t&#8217;i mbroj\u00eb t\u00eb drejtat e komunitetit turk, n\u00ebse askush nga komuniteti nuk punon n\u00eb gjyq\u00ebsor? Do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb interesin e publikut q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb personat dhe institucionet e interesuara p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb komunitetit turk t\u00eb tregojn\u00eb interes p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje dhe t\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb zgjidhjen e saj.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Edhe pse Kushtetuta e Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs garanton pjes\u00ebmarrjen e komuniteteve joshumic\u00eb n\u00eb gjyq\u00ebsor, jo te gjitha komunitetet e Kosov\u00ebs mund ta paraqsin provimin e jurisprudenc\u00ebs ne gjuh\u00ebn e tyre amtare. Kjo e drejt\u00eb i mohohet komunitetit turk n\u00eb Kosov\u00eb. Barazia para ligjit \u00ebsht\u00eb e rregulluar n\u00eb nenin 3 t\u00eb Kushtetut\u00ebs:\u00a0\u201cRepublika e Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb shoq\u00ebri [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":233,"featured_media":7972,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[548],"ppma_author":[237],"class_list":["post-5857","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-politics"],"authors":[{"term_id":237,"user_id":233,"is_guest":0,"slug":"ibrahim-omer","display_name":"Ibrahim \u00d6mer","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d0fb05dfd246499c88b519c86cef857cc383971a51e5c0be5af5b127124bdd8c?s=96&d=mm&r=g","user_url":"","last_name":"\u00d6mer","first_name":"Ibrahim","description":"Ibrahim \u00d6mer \u00ebsht\u00eb jurist i diplomuar nga Universiteti i Ankaras\u00eb n\u00eb Turqi. Ai \u00ebsht\u00eb duke ndjekur studimet e doktorat\u00ebs n\u00eb Univeristeti Uluda n\u00eb Turqi. Fushat e tij t\u00eb interesit jan\u00eb: E drejta kushtetuese, t\u00eb drejtat e njeriut dhe t\u00eb komuniteteve."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5857","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/233"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5857"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5857\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8019,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5857\/revisions\/8019"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5857"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5857"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5857"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5857"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}