{"id":5860,"date":"2022-07-13T13:10:30","date_gmt":"2022-07-13T11:10:30","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5860"},"modified":"2024-10-07T15:50:54","modified_gmt":"2024-10-07T13:50:54","slug":"le-ta-konsiderojme-vendosjen-e-cmimeve-tavan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/le-ta-konsiderojme-vendosjen-e-cmimeve-tavan\/","title":{"rendered":"Le ta konsiderojm\u00eb vendosjen e \u00e7mimeve tavan"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>Kryefjala e sfidave ekonomike sot \u00ebsht\u00eb inflacioni, i cili duket se nuk do t\u00eb jet\u00eb tranzitor, si\u00e7 kishin menduar fillimisht disa ekonomist\u00eb, por nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje me t\u00eb cil\u00ebn do t\u00eb merremi s\u00eb paku gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb k\u00ebtij viti. Jo vet\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb, por gjithandej. Krahas\u00a0<a href=\"https:\/\/sbunker.net\/op-ed\/91339\/inflacioni-i-importuar-e-shpjegon-tere-inflacionin-ne-kosove-jo-bash\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">diskutimit rreth shkaktar\u00ebve<\/a>\u00a0t\u00eb tij, nevojiten politika t\u00eb qeveris\u00eb q\u00eb do t\u00eb frenonin hovin e ngritjes s\u00eb \u00e7mimeve.<\/p>\n<p>Politikat e qeveris\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb ndryshme, por nj\u00eb q\u00eb meriton m\u00eb shum\u00eb v\u00ebmendje \u00ebsht\u00eb vendosja e \u00e7mimeve tavan. Kjo do t\u00eb n\u00ebnkuptonte vendosjen e nj\u00eb kufiri t\u00eb sip\u00ebrm, n\u00eb form\u00ebn e \u00e7mimit maksimal, mbi t\u00eb cil\u00ebn nuk do t\u00eb mund t\u00eb ngriteshin \u00e7mimet. Nj\u00eb tavan i till\u00eb natyrisht se nuk do t\u00eb vendosej p\u00ebrgjithmon\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb gjitha produktet, por p\u00ebrkoh\u00ebsisht dhe vet\u00ebm p\u00ebr ato q\u00eb konsiderohen si produkte t\u00eb shport\u00ebs baz\u00eb t\u00eb konsumatorit, e q\u00eb jan\u00eb esenciale p\u00ebr konsum ditor.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, a do t\u00eb funksiononte di\u00e7ka e till\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb? Natyrisht, sfida kryesore do t\u2019ishte mbik\u00ebqyrja e zbatueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb k\u00ebtyre \u00e7mimeve n\u00eb treg. Por ne e kemi tashm\u00eb nj\u00eb shembull t\u00eb vendosjes s\u00eb \u00e7mimeve tavan dhe mund ta analizojm\u00eb efektin q\u00eb e ka patur deri tani.<\/p>\n<p>M\u00eb 27 qershor t\u00eb k\u00ebtij viti, Ministria e Industris\u00eb, Nd\u00ebrmarr\u00ebsis\u00eb dhe Tregtis\u00eb (MINT) vendosi \u00e7mime tavan p\u00ebr naft\u00ebn dhe benzin\u00ebn. Paraprakisht ishte marr\u00eb vendimi q\u00eb marzha e fitimit neto t\u00eb tregtar\u00ebve t\u00eb kufizohej n\u00eb 12 cent\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr. Ky nuk dukej t\u00eb ishte vendimi m\u00eb i men\u00e7ur pasi q\u00eb vet\u00ebm n\u00eb maj t\u00eb k\u00ebtij viti, marzha e fitimit bruto ishte mesatarisht 16 cent\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se marzha e fitimit neto p\u00ebr lit\u00ebr leht\u00ebsisht mund t\u00eb ishte 12 cent\u00eb, me \u00e7\u2019rast vendimi p\u00ebr kufizimin e marzh\u00ebs nuk do t\u00eb kishte ndonj\u00eb efekt. Por, p\u00ebrkund\u00ebr k\u00ebsaj mase q\u00eb mund t\u00eb mos ket\u00eb patur ndonj\u00eb efekt, cili ka qen\u00eb efekti i vendosjes s\u00eb \u00e7mimeve tavan deri tani?<\/p>\n<p>M\u00eb 28 mars t\u00eb k\u00ebtij viti, Agjencia e Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs ka filluar matjen ditore t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb disa produkteve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishm\u00eb t\u00eb konsumit, nd\u00ebr t\u00eb cilat jan\u00eb edhe nafta e benzina. N\u00eb k\u00ebt\u00eb dat\u00eb, 1 lit\u00ebr naft\u00eb shitej 1.58 euro, nd\u00ebrsa 1 lit\u00ebr benzin shitej 1.48 euro. M\u00eb 27 qershor, kur MINT-i mori vendimin p\u00ebr vendosjen e \u00e7mimeve tavan, litri i naft\u00ebs dhe i benzin\u00ebs shitej 1.91 euro. Dometh\u00ebn\u00eb, p\u00ebr gati 3 muaj, \u00e7mimi i naft\u00ebs u rrit p\u00ebr rreth 21% dhe i benzin\u00ebs p\u00ebr rreth 29%.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa me 11 korrik, litri i naft\u00ebs shitej 1.75 euro, e i benzin\u00ebs 1.69 euro.\u00a0<strong>Pra, n\u00eb vet\u00ebm dy jav\u00eb zbatim t\u00eb \u00e7mimeve tavan, \u00e7mimi i naft\u00ebs ka r\u00ebn\u00eb p\u00ebr rreth 8% e i benzin\u00ebs p\u00ebr rreth 12%<\/strong>. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull konkret sesi \u00e7mimet tavan jo vet\u00ebm q\u00eb e kan\u00eb ndalur hovin e rritjes s\u00eb m\u00ebtejme t\u00eb \u00e7mimeve, por n\u00eb fakt i kan\u00eb ulur \u00e7mimet p\u00ebr k\u00ebto dy produkte.<\/p>\n<p>Nj\u00eb kritik\u00eb q\u00eb i b\u00ebhet k\u00ebsaj politike \u00ebsht\u00eb rreziku i \u00e7rregullimeve q\u00eb kufizimi i \u00e7mimeve mund t\u00eb shkaktoj\u00eb n\u00eb sasin\u00eb e ofert\u00ebs. Dometh\u00ebn\u00eb, n\u00ebse kufizohet \u00e7mimi, kufizohet fitimi, dhe pastaj incentiva \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb zvog\u00eblohet edhe sasia e produkteve. Kjo nuk do t\u00eb b\u00ebhej p\u00ebr rritje t\u00eb \u00e7mimit, sepse k\u00ebt\u00eb nuk do ta lejonte tavani, por ose p\u00ebr shkak se nj\u00ebmend biznesi nuk do t\u00eb kishte m\u00eb\u00a0\u00a0leverdi, ose p\u00ebr shkak t\u00eb inskenimit artificial t\u00eb nj\u00eb krize t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb produkteve n\u00eb treg. E dyta do t\u00eb b\u00ebhej si presion ndaj qeveris\u00eb p\u00ebr ta larguar tavanin.<\/p>\n<p>Ndon\u00ebse duhet pritur m\u00eb gjat\u00eb p\u00ebr ta par\u00eb n\u00ebse kjo mund t\u00eb ndodh\u00eb, deri tani nuk ka patur asnj\u00eb njoftim publik p\u00ebr ndonj\u00eb problem n\u00eb tregun e derivateve. Kritik\u00ebt e k\u00ebsaj politike duket se harrojn\u00eb motivin kryesor t\u00eb bizneseve \u2013 maksimizimin e fitimit. P\u00ebrderisa kufizimi i \u00e7mimit p\u00ebrmes tavanit i kufizon vet\u00ebm fitimet e tep\u00ebrta q\u00eb nuk jan\u00eb t\u00eb pazakonta n\u00eb k\u00ebso kriza inflacionare, bizneset do t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb operojn\u00eb, sepse s\u00ebrish do t\u00eb ken\u00eb fitim \u2013 jo t\u00eb tep\u00ebrt, por brenda margjinave q\u00eb do t\u2019i gjenim n\u00eb koh\u00eb kur nuk ka kriza t\u00eb tilla.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kryefjala e sfidave ekonomike sot \u00ebsht\u00eb inflacioni, i cili duket se nuk do t\u00eb jet\u00eb tranzitor, si\u00e7 kishin menduar fillimisht disa ekonomist\u00eb, por nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje me t\u00eb cil\u00ebn do t\u00eb merremi s\u00eb paku gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb k\u00ebtij viti. Jo vet\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb, por gjithandej. Krahas\u00a0diskutimit rreth shkaktar\u00ebve\u00a0t\u00eb tij, nevojiten politika t\u00eb qeveris\u00eb q\u00eb do t\u00eb frenonin [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":7966,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[837],"ppma_author":[97],"class_list":["post-5860","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-youth"],"authors":[{"term_id":97,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"edison-jakurti","display_name":"Edison Jakurti","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Edison-Jakurti.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Edison-Jakurti.jpeg"},"user_url":"","last_name":"","first_name":"","description":"Edison Jakurti \u00ebsht\u00eb doktorant i shkencave ekonomike n\u00eb Freie Universit\u00e4t Berlin. M\u00eb her\u00ebt ai i ka p\u00ebrfunduar studimet e nivelit master p\u00ebr politikat e zhvillimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, me fokus n\u00eb ekonomiksin aplikativ, n\u00eb Duke University, dhe studimet themelore n\u00eb drejtimin ekonomiks dhe statistik\u00eb n\u00eb R.I.T. Ka punuar si asistent hulumtues dhe asistent ligj\u00ebrues n\u00eb Duke University, si dhe k\u00ebshilltar n\u00eb Bank\u00ebn Bot\u00ebrore."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5860","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5860"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5860\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8015,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5860\/revisions\/8015"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5860"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5860"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5860"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}