{"id":5864,"date":"2020-05-11T14:07:14","date_gmt":"2020-05-11T12:07:14","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5864"},"modified":"2024-10-04T11:39:23","modified_gmt":"2024-10-04T09:39:23","slug":"ata-thone-se-eshte-dashuria-ne-themi-se-eshte-pune-e-papaguar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/ata-thone-se-eshte-dashuria-ne-themi-se-eshte-pune-e-papaguar\/","title":{"rendered":"Ata thon\u00eb se \u00ebsht\u00eb dashuria. Ne themi se \u00ebsht\u00eb pun\u00eb e papaguar"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>\u00cbsht\u00eb e nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb qysh ndikon situata pandemike te secila gjini e sidomos te grat\u00eb. Duke qen\u00eb se edhe para pandemis\u00eb pozicioni i grave e i burrave n\u00eb shoq\u00ebri ka qen\u00eb disproporcional, sepse vet\u00eb rendi ekonomik, politik e shoq\u00ebror q\u00eb jetojm\u00eb sot \u00ebsht\u00eb i nd\u00ebrtuar mbi baz\u00eb t\u00eb pabarazis\u00eb e t\u00eb padrejt\u00ebsis\u00eb, dhe jo vet\u00ebm gjinore, por, edhe asaj klasore, racore, komb\u00ebtare etj. P\u00ebr pasoj\u00eb n\u00eb momente krizash dalin n\u00eb pah edhe m\u00eb shum\u00eb kontradiktat shoq\u00ebrore, ekonomike, politike e rrjedhimisht edhe gjinore. K\u00ebshtu duke marr\u00eb v\u00ebmendjen e duhur \u00e7\u00ebshtjet si riprodhimi shoq\u00ebror, tem\u00eb e n\u00ebnp\u00ebrfaq\u00ebsuar n\u00eb diskursin publik deri m\u00eb tani.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga ndryshimet q\u00eb ndodhi n\u00eb p\u00ebrditshm\u00ebrin\u00eb ton\u00eb, pasi q\u00eb Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb e shpalli COVID-19 pandemi, \u00ebsht\u00eb q\u00ebndrimi n\u00eb sht\u00ebpi. Sigurisht edhe kjo varet nga statusi sociali i secilit ve\u00e7 e ve\u00e7, sepse jo t\u00eb gjith\u00eb e kan\u00eb luksin q\u00eb t\u00eb rrin\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi. Ashtu si jo t\u00eb gjitha pun\u00ebt mund t\u00eb zhvendosen n\u00eb sht\u00ebpi. Pandemia e b\u00ebri kryetem\u00eb sht\u00ebpin\u00eb. Po shohim edhe nga ata q\u00eb p\u00ebrp\u00ebliten n\u00ebp\u00ebr rrjete sociale se qenka shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb, e pap\u00ebrballueshme t\u00eb q\u00ebndrosh n\u00eb sht\u00ebpi. Edhe at\u00ebher\u00eb kur \u00ebsht\u00eb n\u00eb pyetje sh\u00ebndeti. N\u00ebse vit pas viti gjitha matjet tregojn\u00eb p\u00ebr p\u00ebrjashtimin q\u00eb u b\u00ebhet grave nga tregu i pun\u00ebs, n\u00eb mas\u00eb mbi 80 p\u00ebr qind. Shumica d\u00ebrmuese e 80 p\u00ebr qind\u00ebshit n\u00eb fakt pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb jet\u00ebs e kalojn\u00eb t\u00eb izoluara n\u00eb sht\u00ebpi. Por, kjo nuk p\u00ebrb\u00ebn fare shqet\u00ebsim. Grat\u00eb mund t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi \u2013 \u00ebsht\u00eb n\u00eb natyr\u00ebn e gruas thon\u00eb konservator\u00ebt, q\u00eb e mir\u00ebmbajn\u00eb rendin aktual shtyp\u00ebs e shfryt\u00ebzues. K\u00ebtu kemi nj\u00eb element shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm q\u00eb del n\u00eb pah. Shumica e grave nj\u00ebmend jan\u00eb t\u00eb izoluara n\u00eb sht\u00ebpi gjith\u00eb jet\u00ebn. Por, ama ato nuk q\u00ebndrojn\u00eb. Sepse ekziston di\u00e7ka q\u00eb quhet riprodhim shoq\u00ebror ( jo vet\u00ebm aspekti biologjik ) q\u00eb e mund\u00ebson prodhimin ekonomik. Si\u00e7 thot\u00eb edhe Anne Steckner: \u201cprodhimi dhe riprodhimi jan\u00eb t\u00eb lidhura ngusht\u00eb dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pandashme me nj\u00ebri-tjetrin\u201d. Grat\u00eb nuk q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi, ato punojn\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebn e tyre n\u00eb sht\u00ebpi. Ajo q\u00eb ndodh \u00ebsht\u00eb se puna q\u00eb b\u00ebjn\u00eb grat\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi, n\u00eb thelb, mohohet si pun\u00eb. Zhvler\u00ebsohet skajshm\u00ebrisht puna riprodhuese. Pun\u00eb e cila kryek\u00ebput peshon mbi kurriz t\u00eb grave, ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcaktuar padrejt\u00ebsisht n\u00eb definimin e roleve gjinore. Ashtu si\u00e7 jan\u00eb konstruktuar gabimisht rolet gjinore nga shoq\u00ebria, thot\u00eb Simone de Beauvoir.<\/p>\n<p>Mospranimi i pun\u00ebs riprodhuese, si pun\u00eb, ndodh p\u00ebr shum\u00eb arsye, por ndoshta m\u00eb fundamentalja \u00ebsht\u00eb puna n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb private e mund\u00ebson zhvillimin e pun\u00ebs n\u00eb at\u00eb publike ose at\u00eb lloj pune q\u00eb n\u00eb terma ekonomik\u00eb njihet si pun\u00eb produktive, e cila k\u00ebmbehet me nj\u00eb shum\u00eb monetare. Definimi i pun\u00ebs n\u00eb sht\u00ebpi n\u00eb terma monetar\u00eb sfidon baz\u00ebn e sistemit aktual ekonomik. P\u00ebrb\u00ebn rrezik t\u00eb madh p\u00ebr akumulimin e kapitalit nga pronar\u00ebt dhe pozicionin e t\u00eb pushtetshm\u00ebve. Prandaj, \u00ebsht\u00eb e leverdishme p\u00ebr status-quo, t\u00eb mohohet n\u00eb b\u00ebrtham\u00eb riprodhimi shoq\u00ebror si pun\u00eb ose t\u00eb jet\u00eb an\u00ebsor. Sepse k\u00ebshtu i mund\u00ebsohet vijim\u00ebsia, pa rrezikuar asnj\u00ebher\u00eb k\u00ebputjen.<\/p>\n<p>Tash kur pandemia e vendosi n\u00eb pah se pun\u00ebt si kujdesi ndaj f\u00ebmij\u00ebve, t\u00eb moshuarve, pastrimi, gatimi etj., qenka thelb\u00ebsore p\u00ebr t\u2019u mund\u00ebsuar cikli jet\u00ebsor, kurse n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr jan\u00eb pik\u00ebrisht k\u00ebto lloj t\u00eb pun\u00ebs q\u00eb ose t\u00ebr\u00ebsisht mohohen si pun\u00eb, kur b\u00ebhen n\u00eb domenin e privates, ose keqpaguhen dhe q\u00ebndrojn\u00eb m\u00eb s\u00eb poshti n\u00eb hierarkin\u00eb e pun\u00ebve, kur b\u00ebhen n\u00eb domenin publik. Prej k\u00ebtu dalin \u00e7\u00ebshtje, t\u00eb cilat p\u00ebr dik\u00eb q\u00eb ka distanc\u00eb me feminizmin mund t\u00eb duken t\u00eb reja. Mir\u00ebpo n\u00eb fakt jan\u00eb rrahur si problematika q\u00eb nga shekulli XIX, e n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb strukturuar nga l\u00ebvizjet feministe t\u00eb val\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb. Ajo \u00e7ka \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore tek vala e dyt\u00eb e feminizmit \u00ebsht\u00eb zgjerimi i gam\u00ebs s\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve q\u00eb trajtohen edhe p\u00ebrtej karakterit ligjor. Tash fokusi vendoset m\u00eb shum\u00eb te pabarazit\u00eb praktike gjinore si t\u00eb drejtat p\u00ebr pun\u00eb, t\u00eb drejtat riprodhuese, familja si dhe p\u00ebrgjith\u00ebsisht tek diskriminimet shum\u00ebdimensionale q\u00eb mbartin n\u00eb vete rolet gjinore. N\u00eb vazhd\u00ebn e k\u00ebtyre problematikave hyn edhe organizimi gjinor i pun\u00ebs n\u00eb familje dhe jasht\u00eb saj.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb merr jehon\u00eb teza e teoricientes feministe, Silvia Federici \u201cPag\u00eb p\u00ebr pun\u00ebt e sht\u00ebpis\u00eb\u201d. Kjo k\u00ebrkes\u00eb tejet transformuese, q\u00eb n\u00eb thelb e konteston rendin aktual dhe sa her\u00eb q\u00eb riartikulohet p\u00ebrb\u00ebn rrezik p\u00ebr status-quo. Andaj edhe n\u00eb vazhdim\u00ebsi \u00ebsht\u00eb minuar nga patriarkati, n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb, e kapitalizmi n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, duke thirrur q\u00eb kujdesi ndaj familjes dhe e gjith\u00eb puna riprodhuese b\u00ebhet n\u00eb em\u00ebr t\u00eb dashuris\u00eb. Por, p\u00ebrgjigjen e mor\u00ebn tek pamfleti i Federicit, \u201cWages Against Housework (1975)\u201d q\u00eb n\u00eb hyrje thot\u00eb: \u201cAta thon\u00eb se \u00ebsht\u00eb dashuria. Ne themi se \u00ebsht\u00eb pun\u00eb e papaguar\u201d. Nj\u00eb ngarkes\u00eb kaq e madhe p\u00ebr gjith\u00eb kujdesin familjar t\u2019u faturohet\u00a0vet\u00ebm grave\u00a0\u00ebsht\u00eb e pakuptimt\u00eb, e nuk mund t\u00eb justifikohet n\u00eb em\u00ebr t\u00eb dashuris\u00eb, sepse dashuris\u00eb nuk mund t\u2019i mungoj\u00eb solidariteti, e assesi nga dashuria nuk derivon n\u00ebnshtrimi. I vetmi kuptim pse amvis\u00ebria \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb ka fytyr\u00eb gruaje, e merr trajt\u00eb natyrore, q\u00ebndron n\u00eb faktin q\u00eb t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb p\u00ebrligjet gjinorizimi i pun\u00ebs. P\u00ebr pasoj\u00eb t\u00eb mbetet i pav\u00ebrejtsh\u00ebm thelbi korruptues mbi t\u00eb cilin q\u00ebndron kujdesi familjar.<\/p>\n<p>Sigurisht se argumentimi \u201cPag\u00eb p\u00ebr pun\u00ebt e sht\u00ebpis\u00eb\u201d \u00ebsht\u00eb m\u00eb i gjer\u00eb e i thell\u00eb sa kaq dhe, m\u00eb s\u00eb paku ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me nj\u00eb shum\u00eb monetare n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb pun\u00ebs pambarim q\u00eb b\u00ebjn\u00eb grat\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi. Para s\u00eb gjithash \u00ebsht\u00eb ftes\u00eb p\u00ebr diskutim mbi rolet gjinore. E mbi t\u00eb gjitha shk\u00ebputje e ides\u00eb q\u00eb pun\u00ebt e sht\u00ebpis\u00eb p\u00ebr nga natyra u takojn\u00eb grave dhe se jan\u00eb n\u00eb to. \u00cbsht\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr zhb\u00ebrje t\u00eb mendimit q\u00eb grat\u00eb lindin me barr\u00ebn p\u00ebr t\u2019i kryer k\u00ebto lloj pun\u00ebsh ose jan\u00eb t\u00eb predestinuara p\u00ebr to. N\u00eb terma t\u00eb feministes Ann Oakley, pun\u00ebt e sht\u00ebpis\u00eb nuk jan\u00eb zgjatime natyrale t\u00eb rolit t\u00eb gruas.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim n\u00eb situata krizash si kjo me koronavirusin, kur kontradiktat shoq\u00ebrore qartazi ashp\u00ebrsohen, ashp\u00ebrsohen edhe ato gjinore. K\u00ebsisoj krijohen kushtet p\u00ebr reflektim e hapje t\u00eb diskutimeve e horizonteve t\u00eb reja. Ku gjinia nuk p\u00ebrb\u00ebn baz\u00eb p\u00ebr shtypje e ku puna nuk vazhdon t\u00eb ndjek\u00eb logjik\u00ebn shfryt\u00ebzuese, rrjedhimisht nuk p\u00ebrb\u00ebn baz\u00eb p\u00ebr shfryt\u00ebzim.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cbsht\u00eb e nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb qysh ndikon situata pandemike te secila gjini e sidomos te grat\u00eb. Duke qen\u00eb se edhe para pandemis\u00eb pozicioni i grave e i burrave n\u00eb shoq\u00ebri ka qen\u00eb disproporcional, sepse vet\u00eb rendi ekonomik, politik e shoq\u00ebror q\u00eb jetojm\u00eb sot \u00ebsht\u00eb i nd\u00ebrtuar mbi baz\u00eb t\u00eb pabarazis\u00eb e t\u00eb padrejt\u00ebsis\u00eb, dhe [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":379,"featured_media":7966,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[929],"ppma_author":[373],"class_list":["post-5864","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-womens-rights"],"authors":[{"term_id":373,"user_id":379,"is_guest":0,"slug":"agnesa-kastrati","display_name":"Agnesa Kastrati","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/agnese-kastrati-e1699361893527.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/agnese-kastrati-e1699361893527.jpg"},"user_url":"","last_name":"Kastrati","first_name":"Agnesa","description":"Agnesa \u00ebsht\u00eb studente n\u00eb nivel master n\u00eb departamentin e Filozofis\u00eb n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Aktualisht Agnesa \u00ebsht\u00eb kordinatore e Sekretariatit t\u00eb Gruas Aktiviste n\u00eb L\u00ebvizjen VET\u00cbVENDOSJE!"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5864","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/379"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5864"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5864\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7976,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5864\/revisions\/7976"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5864"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5864"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5864"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5864"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}