{"id":5874,"date":"2022-07-04T15:09:39","date_gmt":"2022-07-04T13:09:39","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5874"},"modified":"2024-09-12T15:11:34","modified_gmt":"2024-09-12T13:11:34","slug":"veshtiresite-shumedimensionale-te-grave-ne-tregun-kosovar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/veshtiresite-shumedimensionale-te-grave-ne-tregun-kosovar\/","title":{"rendered":"V\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb shum\u00ebdimensionale t\u00eb grave n\u00eb tregun kosovar"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare t\u00eb Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs\u00a0<a href=\"https:\/\/ask.rks-gov.net\/sq\/agjencia-e-statistikave-te-kosoves\/add-news\/anketa-e-fuqise-punetore-afp-tm1-2021\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">(ASK)<\/a>,m\u00eb pak se 16 p\u00ebr qind e grave n\u00eb Kosov\u00eb punojn\u00eb me kontrat\u00eb pune. Nd\u00ebrsa papun\u00ebsia e grave n\u00eb vend \u00ebsht\u00eb 5 p\u00ebr qind m\u00eb e lart\u00eb sesa e burrave \u2013 pra, rreth 30 p\u00ebr qind e grave duan t\u00eb punojn\u00eb, por nuk gjejn\u00eb pun\u00eb. Grat\u00eb jan\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuara kryesisht n\u00eb sektor\u00ebt e arsimit, tregtis\u00eb dhe sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Me gjith\u00eb statistikat brengos\u00ebse, fakti m\u00eb shqet\u00ebsues \u00ebsht\u00eb joaktiviteti i grave n\u00eb treg, q\u00eb n\u00ebnkupton se nuk k\u00ebrkojn\u00eb pun\u00eb fare. Kjo kategori p\u00ebrb\u00ebn mbi 77 p\u00ebr qind t\u00eb totalit t\u00eb fuqis\u00eb joaktive. Por, pse ndodh k\u00ebshtu?<\/p>\n<p>Sipas raportit \u201cJoaktiviteti i Grave n\u00eb Tregun e Pun\u00ebs\u201d t\u00eb institutit \u201c<a href=\"https:\/\/d4d-ks.org\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/D4D_PI_12_W4D_SHQ_WEB.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Demokraci p\u00ebr Zhvillim<\/a>\u201d (D4D), 53 p\u00ebr qind e t\u00eb anketuarve (gra dhe burra) besojn\u00eb se arsyeja kryesore e p\u00ebrjashtimit t\u00eb grave nga tregu i pun\u00ebs \u00ebsht\u00eb \u201cse ato kan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi q\u00eb t\u00eb kujdesen p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt dhe t\u00eb moshuarit n\u00eb familje\u201d.<\/p>\n<p>E n\u00eb baz\u00eb t\u00eb raportit \u201cGrat\u00eb n\u00eb Tregun e Pun\u00ebs\u201d t\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.riinvestinstitute.org\/uploads\/files\/2017\/November\/10\/Grate_ne_tregun_e_punes1510308263.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Institutit Riinvest<\/a>, p\u00ebrmendet koncepti \u201corar i dyfisht\u00eb\u201d, q\u00eb i referohet orarit t\u00eb ngarkuar t\u00eb grave, t\u00eb cilat pos pun\u00ebs me pages\u00eb duhet t\u2019i kryejn\u00eb edhe pun\u00ebt e sht\u00ebpis\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cGrat\u00eb shpenzojn\u00eb mesatarisht 7 or\u00eb e 30 minuta n\u00eb pun\u00eb t\u00eb paguar dhe rreth 3 or\u00eb shtes\u00eb n\u00eb pun\u00eb sht\u00ebpiake t\u00eb papaguar, nd\u00ebrsa grat\u00eb q\u00eb kan\u00eb f\u00ebmij\u00eb punojn\u00eb 45 minuta m\u00eb shum\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi, mesatarisht\u201d, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga gjetjet kryesore t\u00eb raportit t\u00eb Institutit Riinvest.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, para se t\u00eb filloj\u00eb faza e kujdesit t\u00eb f\u00ebmij\u00ebs, grat\u00eb fillimisht p\u00ebrballen me sfid\u00ebn e pushimit t\u00eb lehonis\u00eb. Sindikata e Pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb Sektorit Privat vazhdimisht\u00a0<a href=\"https:\/\/telegrafi.com\/shumica-e-lehonave-ne-sektorin-privat-po-humbin-vendet-e-punes\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ka alarmuar<\/a>\u00a0se grat\u00eb po i humbin vendet e pun\u00ebs pasi t\u00eb shkojn\u00eb n\u00eb pushimin e lehonis\u00eb.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht n\u00eb raportin e\u00a0<a href=\"https:\/\/d4d-ks.org\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/D4D_PI_12_W4D_SHQ_WEB.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">D4D<\/a>-s\u00eb potencohet se 26 p\u00ebr qind e t\u00eb anketuarve mendojn\u00eb q\u00eb pushimi i lehonis\u00eb \u00ebsht\u00eb shkaku kryesor pse grat\u00eb kan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb tregun e pun\u00ebs.<\/p>\n<p>Si argument shtes\u00eb, raporti i Institutit Riinvest tregon se 60 p\u00ebr qind e grave u ballafaquan me ndryshime n\u00eb kushtet e pun\u00ebs pas marrjes s\u00eb pushimit t\u00eb lehonis\u00eb. Ato u ballafaquan edhe me ulje pagash.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha k\u00ebto shkelje d\u00ebnohen sipas<a href=\"https:\/\/gzk.rks-gov.net\/ActDocumentDetail.aspx?ActID=10923\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00a0Ligjit p\u00ebr Barazi Gjinore<\/a>, Megjithat\u00eb, zbatimi i k\u00ebtij ligji \u00ebsht\u00eb sfid\u00eb n\u00eb nj\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/sbunker.net\/op-ed\/90331\/sfidat-e-zbatimit-te-ligjit-per-barazi-gjinore-ne-kosove\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">shoq\u00ebri patriarkale<\/a>.<\/p>\n<p>Burrat dominojn\u00eb edhe n\u00eb sektorin publik. Bazuar n\u00eb raportin \u201cPun\u00ebsimi dhe P\u00ebrfaq\u00ebsimi i Grave n\u00eb Kosov\u00eb\u201d t\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.institutigap.org\/documents\/11124_Raporti%20Pun%C3%ABsimi%20dhe%20p%C3%ABrfaq%C3%ABsimi%20i%20grave%20n%C3%AB%20Kosov%C3%AB%202020(f).pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Institutit GAP<\/a>, pasqyrohet se n\u00ebp\u00ebr ministri 41 p\u00ebr qind e t\u00eb pun\u00ebsuarve jan\u00eb gra. Burrat dominojn\u00eb duksh\u00ebm edhe n\u00ebp\u00ebr administrata komunale me 67 p\u00ebr qind, p\u00ebr dallim prej grave q\u00eb jan\u00eb 33 p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>Pra, t\u00eb nj\u00ebjtin fat e kan\u00eb edhe grat\u00eb e shkolluara. N\u00eb baz\u00eb t\u00eb pun\u00ebk\u00ebrkuesve t\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.institutigap.org\/documents\/11124_Raporti%20Pun%C3%ABsimi%20dhe%20p%C3%ABrfaq%C3%ABsimi%20i%20grave%20n%C3%AB%20Kosov%C3%AB%202020(f).pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">regjistruar<\/a>, 8 mij\u00eb e 737 gra me Bachelor k\u00ebrkojn\u00eb pun\u00eb, p\u00ebr dallim prej burrave q\u00eb jan\u00eb mbi 5 mij\u00eb me t\u00eb nj\u00ebjtin nivel t\u00eb arsimit. Ka gra me nivele Master t\u00eb cilat figurojn\u00eb t\u00eb regjistruara si pun\u00ebk\u00ebrkuese, 671 sosh p\u00ebr dallim nga burrat q\u00eb jan\u00eb 150 m\u00eb pak.<\/p>\n<p>Ka edhe gra q\u00eb punojn\u00eb, por<a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/punetoret-pa-kontrata-\/28752376.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00a0s\u2019kan\u00eb kontrata pune<\/a>\u00a0\u2013 rrjedhimisht, ato privohen nga e drejta e p\u00ebrfitimit t\u00eb benefiteve q\u00eb ua garanton ligji si\u00e7 jan\u00eb pushimi i lehonis\u00eb, pushimi javor, vjetor e t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Bazuar n\u00eb k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna, grat\u00eb kan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi shum\u00eb her\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr t\u00eb gjetur pun\u00eb, p\u00ebrkund\u00ebr kualifikimit.<\/p>\n<p><strong>A do t\u00eb vazhdoj\u00eb kjo gjendje<\/strong>\u00a0<strong>deri n\u00eb pafund\u00ebsi?<\/strong><\/p>\n<p>Zbatimi i Ligjit t\u00eb Pun\u00ebs dhe atij p\u00ebr Barazi Gjinore ishin disa prej premtimeve t\u00eb L\u00ebvizjes Vet\u00ebvendosje. Qeveria kishte vendosur n\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.koha.net\/arberi\/287893\/shtesat-170-euro-per-lehonat-dhe-nga-10-e-20-euro-per-femijet\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">vitin 2021<\/a>\u00a0q\u00eb grat\u00eb lehona t\u00eb papun\u00ebsuara t\u00eb marrin nga 170 euro p\u00ebr gjasht\u00eb muaj, nd\u00ebrsa ato t\u00eb pun\u00ebsuarat do t\u00eb p\u00ebrfitonin t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn shum\u00eb, por n\u00eb koh\u00ebzgjatje tremujore.<\/p>\n<p>Kjo politik\u00eb ishte kritikuar nga organizatat p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb grave t\u00eb cilat i kishte p\u00ebrmendur BE n\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/ec.europa.eu\/social\/main.jsp?catId=89&amp;furtherNews=yes&amp;langId=en&amp;newsId=10135\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">report<\/a>\u00a0e tyre. Raporti thot\u00eb q\u00eb \u201dzgjatja e p\u00ebrfitimeve t\u00eb maternitetit p\u00ebr grat\u00eb e papuna mund t\u00eb synoj\u00eb apo inkurajoj\u00eb q\u00eb grat\u00eb t\u00eb ken\u00eb f\u00ebmij\u00eb dhe t\u00eb mbesin t\u00eb papuna\u201d.<\/p>\n<p>Tutje, n\u00eb raportin e BE-s\u00eb potencohet se n\u00eb vendimin qeveritar ishte edhe nj\u00eb kriter se grat\u00eb duhej t\u00eb ishin t\u00eb papuna p\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebn dymb\u00ebdhjet\u00eb muaj para lindjes, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrfitonin.<\/p>\n<p>Nj\u00eb problem tjet\u00ebr serioz me t\u00eb cilin ballafaqohen grat\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb mbetet fenomeni i ngacmimeve seksuale n\u00eb vendin e pun\u00ebs. Pos nga epror\u00ebt, grat\u00eb shpeshher\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/kallxo.com\/gjate\/analize\/frika-e-grave-per-te-raportuar-ngacmimet-seksuale-ne-pune\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ngacmohen<\/a>\u00a0seksualisht edhe prej koleg\u00ebve t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Por, a ka shpres\u00eb se gj\u00ebrat mund t\u00eb ndryshojn\u00eb pozitivisht?<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha qeverit\u00eb kan\u00eb premtuar q\u00eb do t\u00eb angazhohen n\u00eb avancimin e t\u00eb drejtave t\u00eb grave \u2013 kjo \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb kryesisht n\u00eb aspektin e infrastruktur\u00ebs ligjore.<\/p>\n<p>Ligjet e Kosov\u00ebs p\u00ebr grat\u00eb jan\u00eb bashk\u00ebkohore, por zbatueshm\u00ebria e tyre \u00ebsht\u00eb problematike duke marr\u00eb p\u00ebr baz\u00eb edhe faktin q\u00eb shpesh drejt\u00ebsia funksionon mbi normat zakonore patriarkale, e jo brenda juridiksionit kushtetues.<\/p>\n<p>Shteti nuk mundet t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb n\u00eb sektorin privat q\u00eb ta diktoj\u00eb gjinin\u00eb e pun\u00ebtor\u00ebve, pasi Kosova n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nenit 10 t\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/gzk.rks-gov.net\/ActDetail.aspx?ActID=3702\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kushtetut\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs<\/a> definohet si ekonomi e tregut. Megjithat\u00eb, e ka fuqin\u00eb ligjore t\u2019i mbroj\u00eb grat\u00eb brenda vendeve t\u00eb pun\u00ebs.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare t\u00eb Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs\u00a0(ASK),m\u00eb pak se 16 p\u00ebr qind e grave n\u00eb Kosov\u00eb punojn\u00eb me kontrat\u00eb pune. Nd\u00ebrsa papun\u00ebsia e grave n\u00eb vend \u00ebsht\u00eb 5 p\u00ebr qind m\u00eb e lart\u00eb sesa e burrave \u2013 pra, rreth 30 p\u00ebr qind e grave duan t\u00eb punojn\u00eb, por nuk gjejn\u00eb pun\u00eb. Grat\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":13,"featured_media":6897,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1174,1173,1172],"ppma_author":[23],"class_list":["post-5874","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-patriarkati","tag-tregu-i-punes","tag-tregu-kosovar"],"authors":[{"term_id":23,"user_id":13,"is_guest":0,"slug":"sefer-zogaj","display_name":"Sefer Zogaj","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/seferi2.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/seferi2.jpg"},"user_url":"","last_name":"Zogaj","first_name":"Sefer","description":"Sefer Zogaj ka p\u00ebrfunduar studimet bachelor n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs, Fakultetin Ekonomik. Gjat\u00eb shkoll\u00ebs s\u00eb mesme ka filluar t\u00eb shkruaj v\u00ebshtrime p\u00ebr Gazet\u00ebn \u201cEpoka e Re\u201d, m\u00eb pas edhe p\u00ebr mediat e Shqip\u00ebris\u00eb si \u201cAlbeu\u201d dhe \u201cShekulli\u201d. Ai \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb studimeve master n\u00eb Fakultetin Ekonomik. Gjat\u00eb studimeve ka punuar n\u00eb nj\u00eb mori mediash si Intro, Ballkani, Insajderi.com, Shqip.com dhe tash KTV. Seferi \u00ebsht\u00eb poashtu pjes\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb civile p\u00ebrmes Institutit p\u00ebr K\u00ebrkime Ekonomike. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, e ka menaxhuar edhe nj\u00eb biznes t\u00eb vog\u00ebl \u201cGift of Heart\u201d q\u00eb kryesisht \u00ebsht\u00eb marr\u00eb me shitje online. Interesimi i tij kryesor n\u00eb jet\u00eb \u00ebsht\u00eb studimi i shkencave sociale."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5874","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5874"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5874\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7663,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5874\/revisions\/7663"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6897"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5874"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5874"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5874"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}