{"id":5983,"date":"2022-01-25T15:40:42","date_gmt":"2022-01-25T13:40:42","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=5983"},"modified":"2024-10-16T15:47:10","modified_gmt":"2024-10-16T13:47:10","slug":"ra-kjo-krize-e-u-pame","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/ra-kjo-krize-e-u-pame\/","title":{"rendered":"Ra kjo kriz\u00eb e u pam\u00eb"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p><em>Kriza e fundit energjetike q\u00eb e kaploi vendin, nxori n\u00eb sip\u00ebrfaqe jo vet\u00ebm ngatht\u00ebsin\u00eb administrative t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr ta adresuar at\u00eb si duhet, por demonstroi edhe shterp\u00ebsin\u00eb e nocioneve kryesore t\u00eb partis\u00eb n\u00eb pushtet.\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Gjith\u00eb vokabulari i premtimeve t\u00eb saj, q\u00eb dikur fqinj\u00ebronte gati me nj\u00eb vokacion revolucionar, e t\u00eb cilat e ofronin ndri\u00e7imin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm shoq\u00ebror dhe politik, u shemb\u00ebn si kull\u00eb prej r\u00ebre p\u00ebrball\u00eb perspektiv\u00ebs reale t\u00eb err\u00ebsir\u00ebs dhe territ. Ato u harruan brenda nat\u00ebs dhe nuk ofruan m\u00eb \u00e7el\u00ebsin magjik p\u00ebr t\u00eb rregulluar t\u00eb gjitha anomalit\u00eb q\u00eb ishin shtres\u00ebzuar p\u00ebr gati mbi dy dekada p\u00ebr shkak t\u00eb gabimeve qeveris\u00ebse nga partit\u00eb tjera.\u00a0 Shprehur metaforkisht, m\u00ebnyra se si qeveria e drejtuar nga Albin Kurti iu qas kriz\u00ebs energjetike, e shfaqi maj\u00ebn e ajsbergut t\u00eb kontradiktave m\u00eb te thella n\u00eb t\u00eb cilat \u00ebsht\u00eb zhytur. Gjat\u00eb p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr t\u00eb gjetur nj\u00eb shtegdalje nga kaosi, eksponent\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb partis\u00eb n\u00eb pushtet e harruan Titanikun e tyre teorik dhe filluan t\u00eb kacavirren n\u00ebp\u00ebr varkat an\u00ebsore t\u00eb anijes masive p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar t\u00eb pakt\u00ebn kush \u00e7ka t\u00eb mundet nga rreziku i fundosjes n\u00eb oqeanin e trazuar t\u00eb bursave nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Ky konfuzion, mbase m\u00eb mir\u00eb se asgj\u00eb tjet\u00ebr, tregoi se retorika me t\u00eb cil\u00ebn partia n\u00eb pushtet e kishte zhvilluar dikur betej\u00ebn politike ishte huazuar nga nj\u00eb realitet tjet\u00ebr politik dhe shoq\u00ebror, por q\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ka koh\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb tejkaluar p\u00ebr shkak t\u00eb transformimeve ekonomike q\u00eb kan\u00eb ndodhur n\u00eb nivel global.<\/p>\n<p>Si shembull paradigmatik i k\u00ebtij d\u00ebshtimi mund t\u00eb merren justifikimet politike t\u00eb vet\u00eb kryeministrit Albin Kurti dhe t\u00eb kryeparlamentarit Glauk Konjufca. I pari papritmas filloi t\u00eb flas\u00eb p\u00ebr potenc\u00ebn e tregjeve, p\u00ebr var\u00ebsin\u00eb e qytetar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs ndaj l\u00ebkundjeve t\u00eb tyre dhe impotenc\u00ebn e shtetit p\u00ebr t\u00eb ofruar mbrojtje ndaj ligjeve derregullative t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb tregut dhe n\u00eb fund adaptimin me logjik\u00ebn e \u201cagjent\u00ebve t\u00eb armatosur t\u00eb globalizimit\u201d. Nuk mungoi as shenjt\u00ebrimi i trupave t\u00eb pavarur dhe administrativ\u00eb si ZRRE-ja, t\u00eb cil\u00ebt e ushtrojn\u00eb veprimtarin\u00eb e tyre sipas normave teknokratike. K\u00ebrkesa p\u00ebr t\u00eb intervenuar n\u00eb pun\u00ebn e tyre u \u201cshpall si thirrje p\u00ebr rr\u00ebshqitje n\u00eb diktatur\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Kurse i dyti e justifikoi ngritjen e \u00e7mimeve t\u00eb energjis\u00eb elektrike p\u00ebr shumic\u00ebn e qytetar\u00ebve t\u00eb vendit si nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb domosdoshme p\u00ebr t\u00eb disiplinuar bab\u00ebzin\u00eb e tyre p\u00ebr luks dhe konsum joracional. Pra, me k\u00ebto veprime, sipas tij, qeveria m\u00ebtonte t\u2019i racionalizonte me masa\u00a0 \u201crepresive\u201d ekonomike prirjet \u201cjonormale dhe\u00a0 irracionale\u201d shoq\u00ebrore.<\/p>\n<p>Ky ndryshim i \u00e7uditsh\u00ebm dhe i befasish\u00ebm i retorik\u00ebs s\u00eb pushtetit shp\u00ebrfaqi an\u00ebn e panjohur t\u00eb tij dhe m\u00ebnyr\u00ebn se si mbart\u00ebsit e tij kan\u00eb filluar ta konceptojn\u00eb tash e tutje mbijetes\u00ebn e tyre politike. Asgj\u00eb e rast\u00ebsishme! Sepse, si\u00e7 pohon Sheri Berman n\u00eb librin \u201cWhy dhe Left Loses\u201d, vizoni doktrinar i s\u00eb majt\u00ebs (e t\u00eb cilin sa ishte n\u00eb opozit\u00eb e kishte propaganduar partia aktuale ne pushtet), n\u00eb saje t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs ishin ngritur strukturat e shtetit social n\u00eb shum\u00eb demokraci per\u00ebndimore, pas viteve \u201970 kishte filluar t\u00eb p\u00ebsonte \u00e7arje nga presioni i shum\u00ebfisht\u00eb i forcave globale ekonomike.\u00a0 Nd\u00ebrtimi i nj\u00eb rendi ku shteti ishte gardian m\u00eb shum\u00eb i shoq\u00ebris\u00eb se sa i ekonomis\u00eb dhe me t\u00eb cilin aspirohej t\u00eb kufizoheshin potencialet e mundshme destruktive t\u00eb k\u00ebsaj t\u00eb fundit, q\u00ebndronte n\u00eb thelb t\u00eb k\u00ebtij projekti politik. Por, me kalimin e koh\u00ebs ky vizion u venit. Dhe ai nuk ofronte nj\u00eb streh\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb ball\u00eb sfidave q\u00eb po i impononin dinamikat e reja ekonomike. N\u00eb fund t\u00eb fundit, kjo doktrin\u00eb kishte lul\u00ebzuar n\u00eb \u201cepok\u00ebn e art\u00eb\u201d t\u00eb sovranitetit shtet\u00ebror. Dhe me dob\u00ebsimin e k\u00ebtij t\u00eb fundit pashmangsh\u00ebm filloi t\u00eb davaritet edhe rrjeta e tij mbrojt\u00ebse sociale.<\/p>\n<p>Prandaj, me t\u00eb drejt\u00eb sociologu i njohur Zygmunt Bauman, n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr El Pais pat deklaruar se \u201c martesa nd\u00ebrmjet pushtetit dhe politik\u00ebs n\u00eb duart e kombit-shtet tashm\u00eb ka per\u00ebnduar. Pushteti \u00ebsht\u00eb i globalizuar (k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr t\u00eb gjitha format e tij). Kurse politika \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb veprimtari lokale\u201d. Rrjedhimisht, kjo e fundit mbetet e pafuqishme p\u00ebrball\u00eb kthetrave t\u00eb t\u00eb parit. Madje, ky antagoniz\u00ebm e ka shpalosur edhe dob\u00ebsin\u00eb e institucioneve tona demokratike ashtu si\u00e7 i njohim, e t\u00eb cilat ishin dizajnuar n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur pushteti dhe politika q\u00ebndronin n\u00eb nj\u00eb raport tjet\u00ebr t\u00eb dyzimit.\u00a0\u00a0Ky hendikep i tyre \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb burim t\u00eb frustrimit kolektiv edhe n\u00eb shum\u00eb vende tjera demokratike. P\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebsaj paralize kan\u00eb lul\u00ebzuar edhe shum\u00eb nga l\u00ebvizjet populiste. Nga kjo klim\u00eb n\u00eb vendin ton\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb q\u00eb s\u2019ka p\u00ebrfituar politikisht L\u00ebvizja Vet\u00ebvendosje. Mir\u00ebpo, zjarrmia q\u00eb ajo e ka p\u00ebrndezur ka rrezik t\u2019i kthehet tash me bumerang.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, kriza e fundit energjetike pasqyroi m\u00eb mir\u00eb se asgj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrshtatjen e kryeministrit Albin Kurti me parametrat e k\u00ebsaj forme t\u00eb re ushtrimit t\u00eb pushtetit, t\u00eb cil\u00ebn e dikur\u00a0e satanizonte dhe e anatemonte me fanatiz\u00ebm si shprehje e opurtinizmit. Ai tani nga pozita e t\u00eb parit te qeveris\u00eb nuk nguroi ta kuror\u00ebzonte veten edhe me nj\u00eb aureol\u00eb pedagogjike.\u00a0 Me ligj\u00ebrimet e tij q\u00eb p\u00ebrfshinin tema q\u00eb nga proceset teknike t\u00eb prodhimit t\u00eb energjis\u00eb e deri tek m\u00ebnyra e distribuimit dhe qarkullimit global t\u00eb saj, kryeministri Kurti u arsyetua se si mir\u00ebmbajtja e k\u00ebtyre raporteve komplekse mbetet imperativi i tij strategjik dhe taktik. Madje, qoft\u00eb edhe me \u00e7mimin e zhveshjes politike q\u00eb mund ta p\u00ebrjetojn\u00eb qytetar\u00ebt nga pushteti i kompanive transnacionale. Mesazhi ishte i past\u00ebr si loti. P\u00ebrdorimi i spektaklit politik ishte b\u00ebr\u00eb p\u00ebr t\u2019u ngritur n\u00eb lart\u00ebsit\u00eb e Olimpit t\u00eb pushtetit. Por, tani individ\u00ebt duhet vet\u00eb t\u00eb orientohen n\u00eb kushtet e reja t\u00eb k\u00ebtij organizmi shoq\u00ebror dhe politik. Sepse ata jan\u00eb t\u00eb pap\u00ebrfaq\u00ebsuar. Ngase \u201cdeklarimet e b\u00ebra kur e kam k\u00ebrkuar mb\u00ebshtetjen e tyre nuk jan\u00eb premtime dhe zotime, por vet\u00ebm synime\u201d.<\/p>\n<p>Kurse, p\u00ebr ta p\u00ebrshpejtuar k\u00ebt\u00eb proces t\u00eb trusjes, adaptimit dhe p\u00ebrkuljes, kryetari i Kuvendit Glauk Konjufca shkoi edhe nj\u00eb hap m\u00eb tej. Ai deklaroi se qeveria u detyrua t\u00eb pajtohet me vendimin p\u00ebr rritjen e \u00e7mimit t\u00eb energjis\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb misionit tjet\u00ebr q\u00eb ajo e paska marr\u00eb mbi vete; at\u00eb t\u00eb disiplinimit t\u00eb individ\u00ebve me an\u00eb t\u00eb pushtetit. Dhe n\u00eb fund, shnd\u00ebrrimin e tij n\u00eb nj\u00eb lloj gardiani q\u00eb ka p\u00ebr detyr\u00eb t\u00eb mbik\u00ebqyr\u00eb sjelljet \u201cdevijante\u201d t\u00eb n\u00ebnshtetaseve t\u00eb republik\u00ebs. E mosn\u00ebnshtrimi ndaj k\u00ebsaj logjike t\u00eb re dhe t\u00eb paprecedent pasohet nga domosdoshm\u00ebria e nd\u00ebshkimit.<\/p>\n<p>Operimi me k\u00ebt\u00eb gjuh\u00eb, t\u00eb pad\u00ebgjuar m\u00eb par\u00eb nga ata q\u00eb sot jan\u00eb n\u00eb pushtet, simptomatikisht shp\u00ebrfaqi transformimin e tyre ideologjik dhe politik. \u00cbsht\u00eb ky ndryshim q\u00eb tregoi se prapa sloganeve t\u00eb p\u00ebrdorura formalisht deri me tani, t\u00eb liris\u00eb, barazis\u00eb, afirmimit t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb p\u00ebrgjithshme qytetare, politike dhe sociale si dhe shenjt\u00ebrimit t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimit popullor parlamentar, me t\u2019u ulur n\u00eb kolltuk\u00ebt qeveritar\u00eb vendin e tyre e paska z\u00ebn\u00eb ushtrimi i pushtetit sipas strukturave t\u00eb Panoptizmit. Model ky q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshkruar nga Michel Foucault n\u00eb librin e tij \u201cDiscipline and Punish: The Birth of Prison\u201d. Kurse si \u201cana e err\u00ebt\u201d e ushtrimit t\u00eb k\u00ebtij modeli mbetet pik\u00ebrisht ngjizja e \u201cmikro-pushteteve asimetrike dhe jo barazimtare\u201d me funksione disiplinuese.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, n\u00eb dallim nga ky skenar q\u00eb mbetet i kushtuesh\u00ebm, sepse k\u00ebrkon lokalizimin e trupave n\u00eb hap\u00ebsira t\u00eb mbyllura, pushteti i ri ne Kosov\u00eb qenka indoktrinuar nga format tjera t\u00eb jet\u00ebsimit t\u00eb k\u00ebtij q\u00ebllimi. Sipas kalkulimeve t\u00eb saj, tagrin financiar p\u00ebr zbatimin e projektit t\u00eb disiplinimit t\u00eb qytetar\u00ebve tash e tutje ata duhet ta paguajn\u00eb vet\u00eb.<\/p>\n<p>Jan\u00eb k\u00ebto teknika t\u00eb reja t\u00eb reja q\u00eb sociologu i njohur Maurizio Lazzarato, i ka analizuar n\u00eb librin e tij \u201cThe Making of the Indebted Man\u201d. Sipas k\u00ebtij teoricieni, sot qeverit\u00eb, n\u00eb vend t\u00eb modelit q\u00eb e ka p\u00ebrshkruar M.Foucalt, m\u00eb shum\u00eb jan\u00eb t\u00eb prira nga ngarkimi i qytetareve t\u00eb tyre me shpenzime t\u00eb pap\u00ebrballueshme financiare dhe detyrimi me borxhe konstante, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ata t\u00eb jen\u00eb p\u00ebrher\u00eb borxhli ndaj pushtetit.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb kjo paradigm\u00eb e sip\u00ebrcekur nga e cila si\u00e7 duket derivoi reagimi bazik i qeveris\u00eb p\u00ebr ta adresuar kriz\u00ebn energjetike. Dhe q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijshme apo t\u00eb pavet\u00ebdijshme e \u201cdekonspiroi\u201d m\u00ebnyr\u00ebn e v\u00ebrtet\u00eb se si pushteti e paska projektuar ushtrimin real t\u00eb tij.\u00a0 At\u00eb na zbuluan justifikimet e eksponent\u00ebve t\u00eb k\u00ebsaj metode. Ata treguan se n\u00eb vend t\u00eb perspektiv\u00ebs s\u00eb demokracis\u00eb sovrane dhe popullore q\u00eb dikur e trumbetonin me patos ideologjik, tani jan\u00eb p\u00ebrcaktuar si alternativ\u00eb q\u00eb na i ofron tentakulat e debtokracis\u00eb s\u00eb p\u00ebrgjithshme dhe var\u00ebsis\u00eb nga l\u00ebkundjet e burs\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Prandaj, nuk \u00ebsht\u00eb e rast\u00ebsishme q\u00eb kjo qeveri e shnd\u00ebrroi veten n\u00eb spektatore indiferente edhe p\u00ebrball\u00eb ngritjes astronomike t\u00eb \u00e7mimeve edhe n\u00eb sferat tjera t\u00eb jet\u00ebs. Ajo zgjodhi t\u00eb b\u00ebj\u00eb sehir, duke i l\u00ebn\u00eb qytetar\u00ebt e k\u00ebtij vendi n\u00eb m\u00ebshir\u00ebn e fatit e q\u00eb t\u00eb gjenden vet\u00eb si t\u00eb munden p\u00ebrball\u00eb spekulimeve t\u00eb nxitura nga apetitet dhe interesat p\u00ebr p\u00ebrfitim t\u00eb kompanive tregtare.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kriza e fundit energjetike q\u00eb e kaploi vendin, nxori n\u00eb sip\u00ebrfaqe jo vet\u00ebm ngatht\u00ebsin\u00eb administrative t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr ta adresuar at\u00eb si duhet, por demonstroi edhe shterp\u00ebsin\u00eb e nocioneve kryesore t\u00eb partis\u00eb n\u00eb pushtet.\u00a0 Gjith\u00eb vokabulari i premtimeve t\u00eb saj, q\u00eb dikur fqinj\u00ebronte gati me nj\u00eb vokacion revolucionar, e t\u00eb cilat e ofronin [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":377,"featured_media":8412,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[972,1338],"ppma_author":[371],"class_list":["post-5983","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-kosove","tag-kriza-energjetike"],"authors":[{"term_id":371,"user_id":377,"is_guest":0,"slug":"afrim-kasolli","display_name":"Afrim Kasolli","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/download-e1699361476685.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/download-e1699361476685.jpg"},"user_url":"","last_name":"Kasolli","first_name":"Afrim","description":"Afrim Kasolli ka studiuar Filozofi-Sociologji. Nj\u00eb koh\u00eb ka ligj\u00ebruar l\u00ebnd\u00ebn \u201cHyrje n\u00eb Shkencat Politike n\u00eb Kolegjin Victory\u201d. Ka qen\u00eb deputet i Kuvendit t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs. Merret me shkrime dhe ese filozofike. Sfer\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb e interesit t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb filozofia politike."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5983","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/377"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5983"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5983\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8413,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5983\/revisions\/8413"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5983"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5983"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5983"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=5983"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}