{"id":6086,"date":"2020-03-18T15:20:56","date_gmt":"2020-03-18T13:20:56","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=6086"},"modified":"2024-10-16T15:25:07","modified_gmt":"2024-10-16T13:25:07","slug":"armiku-i-brendshem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/armiku-i-brendshem\/","title":{"rendered":"Armiku i brendsh\u00ebm"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p>Dit\u00eb m\u00eb par\u00eb, n\u00eb Kosov\u00eb u zbulua rasti i par\u00eb me Corona Virus &#8211; COVID 19. Kat\u00ebr dit\u00eb m\u00eb von\u00eb, numri i pacient\u00ebve u ngjit n\u00eb 16. N\u00eb momentin q\u00eb e lexoni k\u00ebt\u00eb tekst, ky num\u00ebr mund t\u00eb jet\u00eb edhe m\u00eb i lart\u00eb. Natyra e k\u00ebtij\u00a0 virusi tregon p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrhapje n\u00eb form\u00eb eksponenciale. N\u00eb rastin e Covid-19, \u00e7do pacient infekton mesatarisht nga 2 deri n\u00eb 2.5 persona. Pastaj secili prej tyre infekton edhe 2,5 t\u00eb tjer\u00eb e k\u00ebshtu me radh\u00eb. Me nj\u00eb norm\u00eb mesatare prej 2.2 te sapo infektuar nga bart\u00ebsi i par\u00eb, deri n\u00eb linj\u00ebn e dhjet\u00eb t\u00eb transmetimit do t\u00eb ket\u00eb 2,200 pacient\u00eb kurse n\u00eb t\u00eb pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00ebn 114,000.<\/p>\n<p>Situata akoma r\u00ebndohet kur kupton se virusi hyn nga pika t\u00eb shumta. Nj\u00eb i infektuar ardhur nga Italia tjetri nga Londra. Secili prej tyre e nis zingjirin e vet. Shto k\u00ebtu edhe nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb konsideruesh\u00ebm t\u00eb pa zbuluar. Secili prej k\u00ebtyre zingjir\u00ebve vazhdon rrug\u00ebn e progresit eksponencial. Andaj vet\u00ebm zbulimi i t\u00eb infektuarve para se t\u00eb arrijn\u00eb kontaktin me t\u00eb tjer\u00ebt e prish k\u00ebt\u00eb zingjir\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo pra \u00ebsht\u00eb edhe arsye se pse tek epidemit\u00eb \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm ekzagjerimi. Duhet reaguar me masa ekstreme dhe urgjente pa \u00e7ka se reagimet e tilla p\u00ebr dik\u00eb duken absurde. Zbulimi i pes\u00eb t\u00eb infektuarve n\u00eb fillim t\u00eb zingjirit shp\u00ebton qindra njer\u00ebz t\u00eb tjer\u00eb nd\u00ebrkaq zbulimi i tyre pas deg\u00ebzimit t\u00eb zingjirit nuk ka fare kuptim. Prandaj s\u00ebmundja duhet luftuar dhe shtypur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb agresive para se dikush t\u00eb arrij\u00eb t\u00eb infektohet duke sh\u00ebtitur rrug\u00ebve apo rrezitur kopshteve. Kinezet nuk dezinfektuan qytetet nga mendjemadh\u00ebsia e aq m\u00eb pak nga marr\u00ebzia.<\/p>\n<p>Ruanda p\u00ebr shembull i largoj lavaman\u00ebt nga stacionet e autobus\u00ebve, qartazi sepse ata duket e din\u00eb rrezikun. Rreziku i epidemis\u00eb zakonisht n\u00ebnvler\u00ebsohet sepse infektimi supozohet se vjen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb rapide dhe me dhun\u00eb. Kjo edhe \u00ebsht\u00eb nj\u00ebra nga arsyet se pse disa sot akoma mendojn\u00eb se kjo nuk \u00ebsht\u00eb ndonj\u00eb gj\u00eb e tmerrshme. Kur t\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb mendojn\u00eb ndryshe, virusi ve\u00e7 se e ka b\u00eb t\u00eb vet\u00ebn. N\u00ebse nuk besoni k\u00ebt\u00eb, shihni ju lutem Italin\u00eb.<\/p>\n<p>DHE Q\u00cbNDRONI N\u00cb SHT\u00cbPI!<\/p>\n<p>N\u00eb rast se tani e k\u00ebrkojm\u00eb\u00a0 fjal\u00ebn m\u00eb t\u00eb rrezikshme t\u00eb momentit ajo lirisht mund t\u00eb jet\u00eb \u201c ekuilibri\u201d. Peshimi midis mbrojtjes s\u00eb ekonomis\u00eb dhe masave parandaluese. Paradoksalisht, ekonomia n\u00eb raste epidemish m\u00eb s\u00eb miri mbrohet duke mos intervenuar aty ku \u00ebsht\u00eb e mundur. Kur vendoset p\u00ebr masa vet\u00ebm mendimi mjek\u00ebsor\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb i vlefsh\u00ebm. N\u00ebse kujdesemi p\u00ebr ekonomin\u00eb, n\u00ebse restoranet, kafiterit\u00eb, qendrat tregtare punojn\u00eb pa ndryshime, infektimi \u00ebsht\u00eb i pa shmangsh\u00ebm. Rrjedhimisht shtrohet pyetja cila ekonomi do t\u00eb lul\u00ebzoj\u00eb pa pun\u00ebtor\u00eb dhe me klient\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00eb? N\u00ebse pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi mendon se kostoja e dh\u00ebnies s\u00eb pag\u00ebs s\u00eb plot\u00eb p\u00ebr nj\u00eb punonj\u00ebs t\u00eb izoluar \u00ebsht\u00eb e lart\u00eb, at\u00ebher\u00eb le ta mendoj\u00eb se cila do t\u00eb ishte kostoja n\u00ebse punonj\u00ebsi p\u00ebr arsye t\u00eb zvog\u00eblimit t\u00eb pag\u00ebs vendos\u00eb t\u00eb shkoj n\u00eb pun\u00eb dhe t\u00eb infektoj gjith\u00eb organizat\u00ebn? Apo dikush mendon se \u201c nuk m\u00eb bjen mu\u201d \u00ebsht\u00eb strategji e besueshme biznesi?<\/p>\n<p>\u201cPanika\u201d \u00ebsht\u00eb e vetmja p\u00ebrgjigje e arsyeshme. Me vet\u00ebdije mbivler\u00ebsoni rrezikun dhe veproni n\u00eb p\u00ebrputhje me rrethanat.<\/p>\n<p>P\u00ebrtej shikimit nga rezultatet tre mujore, fatmir\u00ebsisht natyra ekonomike e k\u00ebsaj epidemie \u00ebsht\u00eb n\u00eb thelb e ndryshme nga kriza e vitit 2008. P\u00ebr derisa ajo ishte s\u00ebmundje e\u00a0 financave e m\u00eb pastaj edhe e gjith\u00eb sistemit ekonomik, kjo epidemi p\u00ebr dallim nga s\u00ebmundja \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm goditje ekonomike.<\/p>\n<p>Kur t\u00eb kalon epidemia, k\u00ebrkesa edhe oferta do t\u00eb takohen s\u00ebrish dhe do t\u00eb shohim se n\u00eb fakt as q\u00eb jan\u00eb zhdukur. Patjet\u00ebr se nj\u00eb pjes\u00eb e vler\u00ebs do t\u00eb humbas. Deg\u00ebve si turizmit dhe udh\u00ebtimit ajror\u00eb u duhet ndihma, sepse ato kan\u00eb p\u00ebsuar r\u00ebnie t\u00eb madhe e cila nuk do t\u00eb kaloj me kalimin e epidemis\u00eb. Huat\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbuluar k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb dhe shtyrja e taksave dhe detyrimeve t\u00eb tjera do t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb shp\u00ebrndarjen e barr\u00ebs n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrballohet ky moment dhe borxhet e tyre t\u00eb paguhen kur gj\u00ebrat t\u00eb kthehen n\u00eb normalitet.<\/p>\n<p>Disa sektor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb do t\u00eb bien p\u00ebr momentin por do t\u00eb rikthehen menj\u00ebher\u00eb, fjala bie patundshm\u00ebrit\u00eb dhe industria e automobilave, nuk do t\u00eb ken\u00eb r\u00ebnie por vet\u00ebm vones\u00eb t\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs.<\/p>\n<p>Disa do t\u00eb ken\u00eb edhe fitime t\u00eb papritura, si\u00e7 jan\u00eb prodhuesit e maskave, alkoolit, sh\u00ebrbimet e shp\u00ebrndarjes dhe t\u00eb ngjashme \u2013 p\u00ebrkat\u00ebsisht, produktet e t\u00eb cil\u00ebve tani jan\u00eb bler\u00eb dhe t\u00eb atyre \u00a0q\u00eb nuk i blejn\u00eb kurr\u00eb ato, nd\u00ebrsa t\u00eb tjer\u00ebt do t\u00eb shohin se si fitimet e tyre t\u00eb papritura u shnd\u00ebrruan n\u00eb nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb papritur n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb.<\/p>\n<p>Si p\u00ebrmbledhje, rezultati i nj\u00eb pandemie mund t\u00eb jet\u00eb i ashp\u00ebr, por negativ vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb drejtim, nd\u00ebrsa n\u00eb rast se fillojm\u00eb t\u00eb peshojm\u00eb masat antivirus sipas performanc\u00ebs s\u00eb tyre ekonomike, ne do t\u00eb rrezikojm\u00eb nj\u00eb infeksion t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm q\u00eb do t\u00eb paralizoj\u00eb t\u00ebr\u00eb ekonomin\u00eb p\u00ebr m\u00eb gjat\u00eb se nj\u00eb ose dy muaj.<\/p>\n<p>Vet\u00ebm pse ne nuk e shohim armikun nuk do t\u00eb thot\u00eb se ai nuk na sheh ne!<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dit\u00eb m\u00eb par\u00eb, n\u00eb Kosov\u00eb u zbulua rasti i par\u00eb me Corona Virus &#8211; COVID 19. Kat\u00ebr dit\u00eb m\u00eb von\u00eb, numri i pacient\u00ebve u ngjit n\u00eb 16. N\u00eb momentin q\u00eb e lexoni k\u00ebt\u00eb tekst, ky num\u00ebr mund t\u00eb jet\u00eb edhe m\u00eb i lart\u00eb. Natyra e k\u00ebtij\u00a0 virusi tregon p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrhapje n\u00eb form\u00eb eksponenciale. N\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":503,"featured_media":7966,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[646,1186,1009],"ppma_author":[1327],"class_list":["post-6086","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-covid-19","tag-pandemia","tag-te-drejtat-e-njeriut"],"authors":[{"term_id":1327,"user_id":503,"is_guest":0,"slug":"ardita-dushi","display_name":"Ardita Dushi","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1d4b8e432bf1446028f09c22e055718369d0f60936b8129cd14ae40b8135c1ab?s=96&d=mm&r=g","user_url":"","last_name":"Dushi","first_name":"Ardita","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6086","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/503"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6086"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6086\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8391,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6086\/revisions\/8391"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6086"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6086"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6086"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=6086"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}