{"id":6135,"date":"2020-02-19T15:42:25","date_gmt":"2020-02-19T13:42:25","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=6135"},"modified":"2024-10-02T15:43:50","modified_gmt":"2024-10-02T13:43:50","slug":"shfaqen-qendrimet-e-kryeministrit-te-ri-ne-mynih","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/shfaqen-qendrimet-e-kryeministrit-te-ri-ne-mynih\/","title":{"rendered":"Shfaqen q\u00ebndrimet e Kryeministrit t\u00eb ri n\u00eb Mynih"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p><strong><em>Fjalimi i Albin Kurtit n\u00eb Mynih mori hov, dhe gjithsesi pam\u00eb nj\u00eb paraqitje ndryshe t\u00eb nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsi t\u00eb Kosov\u00ebs. Shum\u00eb nga ajo q\u00eb u tha do t\u00eb duhej t\u00eb institucionalizohej n\u00eb t\u00eb gjitha deg\u00ebt e shtetit p\u00ebr politik\u00ebn e jashtme, sidomos n\u00eb nd\u00ebrlidhje me Europ\u00ebn dhe SHBA-t.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Q\u00ebndrimet e Kryeministrit Kurti n\u00eb tryez\u00ebn p\u00ebr Ballkanin shfaq\u00ebn vet\u00ebbesim dhe qart\u00ebsi. Kosova u paraqit si pjes\u00eb e komunitetit europian dhe si vend q\u00eb do mb\u00ebshtetje p\u00ebr vizionin e saj t\u00eb ri p\u00ebr vende t\u00eb reja t\u00eb pun\u00ebs dhe p\u00ebr drejt\u00ebsi. Kurti e prezantoi Kosov\u00ebn si shtet t\u00eb barabart\u00eb dhe proaktiv, q\u00eb ka ide dhe b\u00ebn propozime konkrete p\u00ebr t\u00eb ardhmen e saj dhe t\u00eb rajonit. Pjes\u00ebmarr\u00ebsit, udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb mbar\u00eb Europ\u00ebs, ishin sy e vesh\u00eb, t\u00eb v\u00ebmendsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb at\u00eb q\u00eb po thuhej p\u00ebr Kosov\u00ebn nga Kryeministri i ri.<\/p>\n<p><strong>Kosova shtet, me v\u00ebmendjen e Europ\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>Duke folur si nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues i Kosov\u00ebs sovrane t\u00eb barabart\u00eb me shtetet e tjera t\u00eb pranishme aty, Kurti k\u00ebrkoi k\u00ebshilla dhe ndihm\u00eb n\u00eb: luftimin e krimit dhe korrupsionit; zhvillimin ekonomik, si n\u00eb mbylljen e hendeqeve t\u00eb aft\u00ebsive profesionale dhe n\u00eb lidhjen e arsimimit me nevojat e tregut t\u00eb pun\u00ebs.<\/p>\n<p>Tregoi p\u00ebr, si\u00e7 tha ai, rreziqet e munges\u00ebs s\u00eb perspektiv\u00ebs europiane: nj\u00eb pu\u00e7 i d\u00ebshtuar n\u00eb Maqedoni, nj\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb Mal t\u00eb Zi, dhe ideja p\u00ebr shk\u00ebmbimin e territoreve mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. Rekomandoi q\u00eb i gjith\u00eb Ballkani, gjasht\u00eb vendet kandidat\u00eb p\u00ebr integrim, t\u00eb futen p\u00ebrnj\u00ebher\u00eb n\u00eb Bashkimin Europian. Futja e nj\u00ebrit shtet dhe jo tjetrit krijon probleme p\u00ebr shtetet individuale dhe p\u00ebr intregrimin europian n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n<p>P\u00ebrtej paraqitjes s\u00eb Kurtit, le t\u00eb p\u00ebrqendrohemi n\u00eb tri \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb ai promovoi dhe q\u00eb\u2014kjo me gjas\u00eb tregon q\u00eb ishin n\u00eb interes t\u00eb Kosov\u00ebs\u2014mund t\u00eb ken\u00eb hidh\u00ebruar Presidentin serb Vu\u00e7iq.<\/p>\n<p><strong>Integrim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt europian<\/strong><\/p>\n<p>K\u00ebrkesa p\u00ebr integrim t\u00eb shteteve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb as provokuese, e as e pamundur. T\u00eb gjitha vendet individualisht d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb BE sa m\u00eb shpejt. Situata e tashme, ku dera i hapet nj\u00ebrit e jo tjetrit, apo hapja e der\u00ebs p\u00ebr nj\u00ebrin \u00ebsht\u00eb e lidhur ngusht\u00eb vet\u00ebm me nj\u00eb tjet\u00ebr, shkakton kund\u00ebrshtime n\u00eb saj\u00eb t\u00eb pabarazis\u00eb, fton ndikime t\u00eb huaja, sidomos ruse, n\u00eb vende t\u00eb caktuara, dhe \u00e7orienton perspektiv\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr integrim.<\/p>\n<p>N\u00ebse marrim rastin e Kosov\u00ebs, ne po i shohim efektet e nj\u00ebanshme t\u00eb ngadal\u00ebsimit t\u00eb integrimit, dhe munges\u00ebs s\u00eb liberalizimit t\u00eb vizave. Kosova \u00ebsht\u00eb n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb n\u00eb konsolidimin e demokracis\u00eb dhe t\u00eb zhvillimit ekonomik. Po ka ikje t\u00eb madhe t\u00eb popullit t\u00eb saj n\u00eb vendet europiane, shpeshher\u00eb n\u00eb forma jolegale. BE-ja po \u201cgetoizon\u201d nj\u00eb vend me m\u00eb pak\u00eb se dy milion\u00eb banor\u00eb (af\u00ebrsisht sa ka qyteti i Hamburgut t\u00eb Gjermanis\u00eb) nga nj\u00eb entitet me 500+ milion\u00eb banor\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb thelb, problemi i integrimit \u00ebsht\u00eb politik edhe pse p\u00ebrdoren parametra t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb progresit. Si i till\u00eb, duhet t\u00eb trajtohet me vendime politike prej t\u00eb cilave m\u00eb e mira \u00ebsht\u00eb futja e t\u00eb gjith\u00ebve nj\u00ebkoh\u00ebsisht. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, secili vend bashk\u00eb, dhe BE-ja n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, do t\u00eb mund t\u00eb vendoste rregulla apo kushte t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta q\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrmbushen p\u00ebr ta realizuar k\u00ebt\u00eb integrim sa m\u00eb shpejt.<\/p>\n<p><strong>Jo dialog me harta, e jo marr\u00ebveshja pa dialog<\/strong><\/p>\n<p>Q\u00ebndrimi \u201cjo dialog me harta\u201d, duke iu referuar dialogut Kosov\u00eb-Serbi, duhet t\u00eb adaptohet nga t\u00eb gjitha deg\u00ebt e Shtetit t\u00eb Kosov\u00ebs. Ideja e shk\u00ebmbimit t\u00eb territorit, tashm\u00eb thuajse e vdekur, sjell m\u00eb shum\u00eb probleme se\u00e7 zgjidh\u00eb. P\u00ebrmes procesit zgjedhor demokratik n\u00eb Kosov\u00eb populli legjitimoi nj\u00eb qeverisje, e cila \u00ebsht\u00eb kund\u00ebr prekjes s\u00eb kufijve.<\/p>\n<p>P\u00ebrtej k\u00ebsaj, Kosova dhe Serbia duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb hapura dhe kreative p\u00ebr t\u00eb gjetur zgjidhje n\u00eb dialog. K\u00ebto duhet t\u00eb mos prekin pavar\u00ebsin\u00eb, integritetin territorial, dhe subjektivitetin nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb Kosov\u00ebs apo t\u00eb Serbis\u00eb. Duhet t\u00eb afirmojn\u00eb Kosov\u00ebn m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, pa minuar at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb arritur me mend, me gjak, e me mund prej vitit \u201999 e k\u00ebndej.<\/p>\n<p>\u00c7ka \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme pik\u00ebs\u00ebpari \u00ebsht\u00eb q\u00eb Kosova t\u00eb k\u00ebt\u00eb dialog t\u00eb brendsh\u00ebm politik para se, ose nd\u00ebrsa t\u00eb dialogoj\u00eb e t\u00eb b\u00ebj\u00eb marr\u00ebveshje me Serbin\u00eb. At\u00eb q\u00eb nuk e pam\u00eb n\u00eb Mynih e tanim\u00eb duhet ta shohim \u00ebsht\u00eb nj\u00eb politik\u00eb e jashtme e p\u00ebrbashk\u00ebt nga udh\u00ebheq\u00ebsit e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Qeveria, Presidenca dhe Kuvendi i Kosov\u00ebs duhet t\u00eb koordinojn\u00eb ngusht\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e jashtme t\u00eb Kosov\u00ebs. Ta ken\u00eb nj\u00eb z\u00eb n\u00eb Mynih, Bruksel, Lond\u00ebr, dhe Uashington. Kudo, e nga kushdo q\u00eb udh\u00ebheq Kosov\u00ebn, zotimet, k\u00ebrkesat dhe qasja strategjike do t\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb e ngjashme n\u00ebse jo krejt\u00ebsisht e nj\u00ebjt\u00eb. SHBA-t dhe BE-ja mbase po duan q\u00eb Kosova t\u00eb ec\u00eb shpejt; kjo k\u00ebrkon bashk\u00ebrendim t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm.<\/p>\n<p><strong>Plani marshall europian<\/strong><\/p>\n<p>Plani i promovuar i ish Sekretarit t\u00eb Shtetit amerikan George Marshall ishte votuar nga Kongresi amerikan n\u00eb vitin 1948. Ishte n\u00eb fakt modest n\u00eb aspektin ekonomik (ekuivalent me rreth 135 miliard\u00eb dollar\u00eb t\u00eb sotit, dhe m\u00eb pak p.sh. se shpenzimet amerikane p\u00ebr rind\u00ebrtimin e Afganistanit dhe Irakut.) Por, kishte m\u00eb shum\u00eb vlera n\u00eb spektrin politik-diplomatik. Zotimi amerikan q\u00eb plani tregoi ishte nj\u00eb promovim aktiv i luft\u00ebs kund\u00ebr komunizmit. Mb\u00ebshteti hapjen dhe nd\u00ebrlidhjen ekonomike brendaeuropiane q\u00eb sh\u00ebrbeu si fillimi i atij q\u00eb sot njohim si Bashkimi Europian.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, k\u00ebrkesa p\u00ebr nj\u00eb Plan t\u00eb Marshallit Europian n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor ka p\u00ebrkrahje historike dhe mund t\u00eb nd\u00ebrlidhet mir\u00eb me k\u00ebrkes\u00ebn p\u00ebr t\u2019i integruar t\u00eb gjitha shtetet n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb. N\u00eb vend t\u00eb luft\u00ebs kund\u00ebr komunizmit, tani ky plan do t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrqendrohej n\u00eb promovimin e demokracis\u00eb, sundimin e ligjit, dhe zhvillimin ekonomik.<\/p>\n<p>Dialogu Kosov\u00eb-Serbi mund t\u00eb sjell\u00eb progres vet\u00ebm n\u00ebse p\u00ebrqendrohet n\u00eb t\u00eb ardhmen e jo n\u00eb politikat territoriale t\u00eb shekullit XIX. Ngjash\u00ebm me Kosov\u00ebn dhe Serbin\u00eb, i gjith\u00eb rajoni ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb paket\u00eb ndihm\u00eb nga per\u00ebndimi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb p\u00ebrfundimisht t\u00eb \u201cper\u00ebndimizohen\u201d. K\u00ebt\u00eb po e k\u00ebrkojn\u00eb me ngulm popujt e Ballkanit; qasja progresive e udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb rajonit dhe mb\u00ebshtetja e BE-s\u00eb mund ta realizoj\u00eb at\u00eb.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fjalimi i Albin Kurtit n\u00eb Mynih mori hov, dhe gjithsesi pam\u00eb nj\u00eb paraqitje ndryshe t\u00eb nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsi t\u00eb Kosov\u00ebs. Shum\u00eb nga ajo q\u00eb u tha do t\u00eb duhej t\u00eb institucionalizohej n\u00eb t\u00eb gjitha deg\u00ebt e shtetit p\u00ebr politik\u00ebn e jashtme, sidomos n\u00eb nd\u00ebrlidhje me Europ\u00ebn dhe SHBA-t. Q\u00ebndrimet e Kryeministrit Kurti n\u00eb tryez\u00ebn p\u00ebr Ballkanin [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":412,"featured_media":6868,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1043,972,1000],"ppma_author":[769],"class_list":["post-6135","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-be","tag-kosove","tag-politike-e-jashtme"],"authors":[{"term_id":769,"user_id":412,"is_guest":0,"slug":"ard-morina","display_name":"Ard Morina","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/1674848345608.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/1674848345608.jpg"},"user_url":"","last_name":"Morina","first_name":"Ard","description":"Ard Morina \u00ebsht\u00eb magjist\u00ebr n\u00eb Marr\u00ebdh\u00ebnje Nd\u00ebrkomb\u00ebtare nga New School University, New York. Analist i tregtis\u00eb, siguris\u00eb dhe zhvillimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb decade."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6135","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/412"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6135"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6135\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7957,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6135\/revisions\/7957"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6868"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6135"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6135"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6135"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=6135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}