{"id":6925,"date":"2024-07-03T15:02:43","date_gmt":"2024-07-03T14:02:43","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=6925"},"modified":"2024-07-19T15:06:14","modified_gmt":"2024-07-19T14:06:14","slug":"dialogu-kosove-serbi-ne-nje-gjendje-te-perhershme-krize","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/dialogu-kosove-serbi-ne-nje-gjendje-te-perhershme-krize\/","title":{"rendered":"Dialogu Kosov\u00eb-Serbi, n\u00eb nj\u00eb gjendje t\u00eb p\u00ebrhershme krize"},"content":{"rendered":"<p>Me gjith\u00eb arritjen e Marr\u00ebveshjes n\u00eb Oh\u00ebr, n\u00eb mars 2023, pal\u00ebt duket se nuk jan\u00eb t\u00eb interesuara p\u00ebr zbatimin e saj. Hap\u00ebsira manovruese e BE-s\u00eb dhe \u201cambiguiteti konstruktiv\u201d n\u00eb dialog duket se kan\u00eb arritur limitin n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces.<\/p>\n<p>D\u00ebshtimi q\u00eb m\u00eb 26 qershor n\u00eb Bruksel t\u00eb mbahet nj\u00eb takim trilateral, nd\u00ebrmjet kryeministrit Albin Kurti, presidentit Aleksandar Vu\u00e7iq dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesit special t\u00eb BE-s\u00eb, Joseph Borrell, p\u00ebrve\u00e7 mosvullnetit t\u00eb pal\u00ebve, mbi t\u00eb gjitha shp\u00ebrfaq d\u00ebshtimin e BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb mes t\u00eb zgjedhjeve europiane, atyre amerikane dhe p\u00ebrfundimit e sip\u00ebr t\u00eb mandatit t\u00eb Borrell-it dhe Laj\u00e7ak-ut, status quo-ja po del t\u00eb jet\u00eb determinantja e procesit n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb. Megjith\u00ebse pritjet ishin t\u00eb vogla p\u00ebr takimin trilateral t\u00eb paralajm\u00ebruar m\u00eb 26 qershor, d\u00ebshtim i mbajtjes s\u00eb tij \u00e7imenton kriz\u00ebn e krijuar.<\/p>\n<p>D\u00ebshtimi erdhi nga refuzimi i kryeministrit Kurti, sepse ai parashtroi tri kushtet e tij p\u00ebr takim: formalizimi i Marr\u00ebveshjes p\u00ebrmes n\u00ebnshkrimit, <a href=\"https:\/\/www.euractiv.com\/section\/politics\/news\/serbia-formally-refuses-to-abide-by-eu-brokered-agreements-with-kosovo\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">t\u00ebrheqja e letr\u00ebs nga ish-kryeministrja e Serbis\u00eb<\/a> dhe kushti i tret\u00eb, <a href=\"https:\/\/www.eeas.europa.eu\/eeas\/belgrade-pristina-dialogue-remarks-high-representative-josep-borrell-after-high-level-meeting-prime_en\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">dor\u00ebzimi i Radoi\u00e7iqit tek autoritetet kosovare.<\/a><\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht k\u00ebtyre kushteve, dialogu \u00ebsht\u00eb kthyer p\u00ebrmbys q\u00eb nga <a href=\"\/en\/blank\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">sulmi terrorist n\u00eb Banjsk\u00eb<\/a>. Mosadresimi adekuat i p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb p\u00ebr sulmin ka shkaktuar hendek t\u00eb madh mes pal\u00ebve. Tejkalimi i k\u00ebsaj trandjeje pa nj\u00eb nd\u00ebshkueshm\u00ebri t\u00eb Serbis\u00eb nga BE-ja, ka dh\u00ebn\u00eb sinjale negative dhe barrikadim ende m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb pozicioneve t\u00eb ngurta t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Qasja e pabalancuar nga ana e BE-s\u00eb n\u00eb raport me dialogun i ka ofruar komoditet Serbis\u00eb q\u00eb t\u00eb mos e n\u00ebnshkruaj\u00eb Marr\u00ebveshjen e Brukselit dhe Aneksin e Ohrit. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, shkelja e Marr\u00ebveshjes, si\u00e7 ishte rasti me lobimin serb kund\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb K\u00ebshill t\u00eb Europ\u00ebs, nuk \u00ebsht\u00eb sanksionuar nga BE-ja.<\/p>\n<p>Ngutia e BE-s\u00eb p\u00ebr t\u2019i shpallur marr\u00ebveshjet si t\u00eb pranuara n\u00ebn mantr\u00ebn e famshme \u201cWe have a deal\u201d, ka shp\u00ebrfaqur paradokse n\u00eb interpretim dhe zbatim, sepse trajektorja e zhvillimeve pas pranimit t\u00eb Aneksit t\u00eb Ohrit ka prodhuar kriza n\u00eb raport me pranueshm\u00ebrin\u00eb e marr\u00ebveshjeve dhe zbatimin e tyre.<\/p>\n<p>Nga deklarimet e pal\u00ebs serbe u b\u00eb e paqart\u00eb n\u00ebse marr\u00ebveshjet jan\u00eb pranuar apo jo. Madje, deklarimet publike t\u00eb presidentit serb se marr\u00ebveshjet <a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/aleksandar-vuciq-anetaresimi-i-kosoves-ne-organizata-nderkombetare-\/32327858.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">nuk cil\u00ebsohen t\u00eb pranuara n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi<\/a> dhe se nuk do t\u2019i zbatoj\u00eb ato, e kan\u00eb futur edhe m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb kriz\u00eb procesin e dialogut. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, as BE-ja nuk ofroi ndonj\u00eb qart\u00ebsim apo rrug\u00ebdalje.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, Kosova ka refuzuar t\u00eb procedoj\u00eb tutje me <a href=\"\/en\/blank\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">formimin e Asociacionit t\u00eb Komunave me Shumic\u00eb Serbe<\/a> n\u00ebn premis\u00ebn q\u00eb Marr\u00ebveshja duhet t\u00eb pranohet n\u00eb totalitetin e saj, edhe pse Kosova \u00ebsht\u00eb dakorduar p\u00ebr nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb qysh m\u00eb 2013.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, pranimi i Marr\u00ebveshjes bazike dhe Aneksit t\u00eb Ohrit nga ana e Kosov\u00ebs, n\u00ebnkupton edhe formimin e Asociacionit si pjes\u00eb integrale t\u00eb Marr\u00ebveshjes.<\/p>\n<p>Th\u00ebn\u00eb k\u00ebto, procesi i dialogut \u00ebsht\u00eb n\u00eb nj\u00eb status quo, apo n\u00eb nj\u00eb gjendje kome q\u00eb nuk ka shum\u00eb shpres\u00eb q\u00eb t\u00eb ket\u00eb rikthim t\u00eb tij n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb afatmesme. Kjo sepse me mandatin n\u00eb shkuarje t\u00eb Borrell-it dhe p\u00ebrfundimit t\u00eb mandatit zyrtar t\u00eb Laj\u00e7ak-ut, Kosova, por edhe Serbia, nuk kan\u00eb incentiva p\u00ebr t\u2019u kthyer n\u00eb tavolin\u00ebn e bisedimeve.<\/p>\n<p>Pal\u00ebt nuk jan\u00eb t\u00eb interesuara t\u00eb bashk\u00ebpunojm\u00eb m\u00eb me Borrell-in dhe Laj\u00e7ak-un dhe jan\u00eb n\u00eb pritje t\u00eb emrave t\u00eb rinj q\u00eb pritet t\u00eb z\u00ebn\u00eb vendet e tyre pas zgjedhjeve n\u00eb BE muajin e kaluar. Prandaj, do t\u00eb ishte befasi e madhe n\u00eb rast se do t\u00eb ndodhte ndonj\u00eb kthes\u00eb tansformative n\u00eb dialog.<\/p>\n<p>Vet\u00eb BE-ja \u00ebsht\u00eb n\u00eb konsolidim e tutje pas zgjedhjeve t\u00eb p\u00ebrfunduara rishtazi dhe fokusi nuk \u00ebsht\u00eb te dialogu, por te frenimi i Rusis\u00eb dhe menaxhimi i luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb. Vendet e tjera t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme europiane jan\u00eb n\u00eb proces zgjedhor, si p.sh. Franca, nd\u00ebrsa SHBA-ja, si akter i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces, \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm kat\u00ebr muaj larg zgjedhjeve presidenciale.<\/p>\n<p>Gjithashtu, Qeveria Kurti \u00ebsht\u00eb tashm\u00eb n\u00eb vitin e fundit t\u00eb mandatit dhe, me zgjedhjet e reja n\u00eb sfond, ndonj\u00eb hap pozitiv drejt dialogut mund t\u00eb ket\u00eb kosto elektorale.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, Serbia e ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb ditur q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e gatshme t\u00eb zbatoj\u00eb Marr\u00ebveshjen bazike dhe Aneksin e Ohrit dhe duket se Serbia po pret nj\u00eb situat\u00eb gjeopolitike m\u00eb t\u00eb favorshme, potencialisht fitoren e Rusis\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb dhe rikthimin e presidentit Trump n\u00eb Amerik\u00eb. N\u00ebse realizohet nj\u00eb skenar i till\u00eb, hapet nj\u00eb dritare p\u00ebr opsione m\u00eb t\u00eb rrezikshme n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb peizazh t\u00eb nd\u00ebrlikuar politik, hap\u00ebsira p\u00ebr t\u00eb shtyr\u00eb p\u00ebrpara di\u00e7ka substanciale n\u00eb dialog mbetet minimale. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, gjysma e dyt\u00eb e 2024-t\u00ebs duket si nj\u00eb rast i humbur p\u00ebr dialogun.<\/p>\n<p>Nj\u00eb prerje transformative do t\u00eb jet\u00eb e nevojshme nga BE-ja, por edhe nga SHBA-ja, p\u00ebr ta kthyer procesin n\u00eb binar\u00eb. Kjo do t\u00eb n\u00ebnkuptonte simetri t\u00eb plot\u00eb n\u00eb proces, incentiva t\u00eb qarta p\u00ebr t\u00eb dyja vendet dhe penalizime konkrete n\u00eb rast t\u00eb mosangazhimit. Dykuptim\u00ebsia konstruktive nga BE-ja duhet t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsohet me qart\u00ebsi. N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn, cikli i kriz\u00ebs m\u00ebton t\u00eb vazhdoj\u00eb pafund\u00ebsisht.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me gjith\u00eb arritjen e Marr\u00ebveshjes n\u00eb Oh\u00ebr, n\u00eb mars 2023, pal\u00ebt duket se nuk jan\u00eb t\u00eb interesuara p\u00ebr zbatimin e saj. Hap\u00ebsira manovruese e BE-s\u00eb dhe \u201cambiguiteti konstruktiv\u201d n\u00eb dialog duket se kan\u00eb arritur limitin n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces. D\u00ebshtimi q\u00eb m\u00eb 26 qershor n\u00eb Bruksel t\u00eb mbahet nj\u00eb takim trilateral, nd\u00ebrmjet kryeministrit Albin Kurti, presidentit [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":443,"featured_media":6868,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[10,972,971],"ppma_author":[1017],"class_list":["post-6925","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-dialogu","tag-kosove","tag-serbi"],"authors":[{"term_id":1017,"user_id":443,"is_guest":0,"slug":"arber-fetahu","display_name":"Arber Fetahu","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/foto-sbunker-2-e1778849229852.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/foto-sbunker-2-e1778849229852.jpg"},"user_url":"","last_name":"Fetahu","first_name":"Arber","description":"Arb\u00ebr Fetahu \u00ebsht\u00eb  i diplomuar MA n\u00eb Studime Globale\/Nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Universitetin Shtet\u00ebror t\u00eb Missourit, SHBA si pjes\u00eb e Programit t\u00eb Udh\u00ebheqjes Transformuese t\u00eb USAID-it. Studimet BA p\u00ebr shkenca politike i ka p\u00ebrfunduar n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Ka punuar si  Hulumtues n\u00eb Grupin p\u00ebr Studime Juridike dhe Politike \u2013 GLPS.Puna e tij ka qen\u00eb  e fokusuar kryesisht n\u00eb politik\u00ebn e jashtme, dialogun nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb, integrimin evropian dhe qeverisjen. Arb\u00ebri \u00ebsht\u00eb  autor i nj\u00eb s\u00ebr\u00eb analizave dhe ka bashk\u00ebpunuar me think-tank europian\u00eb si European Council on Foreign Relations - ECFR, Aspen Institute n\u00eb Gjermani dhe Clingendael n\u00eb Holand\u00eb. Aktualisht punon si Koordinator i Granteve n\u00eb Fondacionin Kosovar p\u00ebr Shoq\u00ebri Civile \u2013 KCSF. "}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6925","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/443"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6925"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6925\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6930,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6925\/revisions\/6930"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6868"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6925"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6925"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6925"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=6925"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}