{"id":7054,"date":"2024-07-25T08:21:46","date_gmt":"2024-07-25T07:21:46","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=7054"},"modified":"2024-07-25T09:36:44","modified_gmt":"2024-07-25T08:36:44","slug":"trump-proofing-dhe-dialogu-kosove-serbi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/trump-proofing-dhe-dialogu-kosove-serbi\/","title":{"rendered":"\u201cTrump proofing\u201d dhe dialogu Kosov\u00eb-Serbi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dialogu Kosov\u00eb-Serbi tashm\u00eb ka hyr\u00eb n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb kritike dhe pal\u00ebt dialoguese nuk kan\u00eb vullnet t\u00eb angazhohen seriozisht n\u00eb proces. Dialogu \u00ebsht\u00eb n\u00eb bllokad\u00eb q\u00eb nga shtatori 2023, kur kishte d\u00ebshtuar takimi p\u00ebr planin e sekuencimit. P\u00ebr shkak t\u00eb inkurzionit terrorist n\u00eb Banjsk\u00eb po at\u00eb muaj, dhe p\u00ebr shkak t\u00eb periudh\u00ebs zgjedhore n\u00eb BE, nuk kishte ndonj\u00eb aktivitet t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr p\u00ebrparim n\u00eb dialog.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Me p\u00ebrfundimin e periudh\u00ebs zgjedhore n\u00eb BE, pati p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb ringjallur dialogun, por q\u00eb nuk shkuan mir\u00eb. Takimi i thirrur n\u00eb Bruksel nuk rezultoi n\u00eb takim trepal\u00ebsh t\u00eb nivelit t\u00eb lart\u00eb dhe lider\u00ebt kosovar\u00eb nuk e takuan t\u00eb d\u00ebrguarin p\u00ebr dialog, Laj\u00e7ak, n\u00eb Prishtin\u00eb.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pas p\u00ebrfundimit zgjedhjeve europiane, formimit t\u00eb Komisionit t\u00eb ri Europian dhe p\u00ebrfundimit t\u00eb zgjedhjeve n\u00eb Franc\u00eb dhe Britani t\u00eb Madhe, Kosova dhe Serbia jan\u00eb n\u00eb pritje t\u00eb nj\u00eb shefi t\u00eb ri diplomatik t\u00eb BE-s\u00eb, si dhe t\u00eb nj\u00eb emisari t\u00eb ri q\u00eb do ta z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb Miroslav Laj\u00e7akun.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb munges\u00eb t\u00eb p\u00ebrparimit n\u00eb dialog, gjysma e dyt\u00eb e vitit 2024 shp\u00ebrfaq mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr rritje t\u00eb tensioneve n\u00eb raportet Kosov\u00eb-Serbi.<\/span> <span style=\"font-weight: 400;\">Megjithat\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 mund\u00ebsis\u00eb s\u00eb thellimit t\u00eb tensioneve, ekziston edhe nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr nj\u00eb riangazhim n\u00eb zbatimin e Marr\u00ebveshjes s\u00eb arritur n\u00eb Oh\u00ebr m\u00eb 2023.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zgjedhjet europiane kan\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb konfigurim t\u00eb ri politik dhe nj\u00eb realitet t\u00eb ri. Edhe pse u forcua prezenca e ekstremit t\u00eb djatht\u00eb, Komisioni Europian kontrollohet nga forcat centriste.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Politika e jashtme europiane pritet t\u00eb udh\u00ebhiqet nga estonezja <\/span><a href=\"https:\/\/www.politico.eu\/article\/estonia-prime-minister-kaja-kallas-resigns-to-head-eu-foreign-service\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kaja Kallas<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, e cila njihet p\u00ebr q\u00ebndrimet e saj t\u00eb forta kund\u00ebr Rusis\u00eb dhe p\u00ebrpjekjet e saj p\u00ebr ta destabilizuar Europ\u00ebn. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, p\u00ebrpjekjet e BE-s\u00eb p\u00ebr ringjalljen e dialogut menj\u00ebher\u00eb pas zgjedhjeve jan\u00eb mund\u00ebsi e mir\u00eb.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ky moment \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm sepse p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb periudh\u00eb ku akter\u00ebt kryesor\u00eb politik\u00eb n\u00eb Europ\u00eb mund t\u00eb sjellin vrull t\u00eb ri, duke p\u00ebrfshir\u00eb mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb bashk\u00ebpunuar m\u00eb ngusht\u00eb me Britanin\u00eb e Madhe, p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00eb t\u00eb arrihet nj\u00eb plan zbatimi, q\u00eb synon q\u00eb \u00e7do marr\u00ebveshje e arritur mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb t\u00eb jet\u00eb e zbatueshme dhe e q\u00ebndrueshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kjo dritare e mund\u00ebsis\u00eb lidhet ngusht\u00eb me zgjedhjet e ardhshme n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, rezultati i s\u00eb cilave mund t\u00eb sjell\u00eb ndryshime t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb politik\u00ebn e jashtme amerikane.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kjo ka krijuar nj\u00eb ndjenj\u00eb urgjence p\u00ebr t\u00eb avancuar dialogun Kosov\u00eb-Serbi tani, para se t\u00eb ndryshojn\u00eb k\u00ebto dinamika politike. P\u00ebrfshirja dhe mb\u00ebshtetja e ShBA-s\u00eb kan\u00eb qen\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr avancimin e negociatave dhe p\u00ebr arritjen e disa hapave t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm drejt pajtimit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nga ana tjet\u00ebr, n\u00eb Europ\u00eb ekziston nj\u00eb p\u00ebrpjekje e dukshme p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb \u201cTrump proofing&#8221;, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb p\u00ebrgatitje p\u00ebr \u00e7do mund\u00ebsi q\u00eb mund t\u00eb sjell\u00eb rikthimi i Trump-it n\u00eb pushtet. Kjo n\u00ebnkupton forcimin e pozicioneve dhe krijimin e mekanizmave q\u00eb do t\u2019i mbrojn\u00eb marr\u00ebveshjet dhe p\u00ebrparimet e arritura nga ndikimi i mundsh\u00ebm i ndryshimeve t\u00eb politik\u00ebs amerikane.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Europian\u00ebt jan\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr ndikimin q\u00eb ka politika amerikane, sidomos n\u00eb rastin e Ukrain\u00ebs dhe Ballkanit Per\u00ebndimor, dhe po b\u00ebjn\u00eb \u00e7do p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u2019u mbrojtur ndaj zhvillimeve qe mund t\u00eb ndhodhin pas zgjedhjeve presidenciale n\u00eb ShBA.<\/span><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye ekziston edhe rreziku p\u00ebr tensione m\u00eb t\u00eb larta gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye pritet rezistenc\u00eb nga Serbia p\u00ebr t\u00eb arritur ndonj\u00eb marr\u00ebveshje sekuencimi. Por, gjithashtu, ka rrezik q\u00eb Beogradi t\u00eb b\u00ebj\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb reja p\u00ebr ta vendosur autoritetin me dhun\u00eb n\u00eb komunat veriore t\u00eb Kosov\u00ebs.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ngjash\u00ebm, pritet q\u00eb Kosova t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb hapa q\u00eb synojn\u00eb zvog\u00eblimin e prezenc\u00ebs s\u00eb institucioneve t\u00eb Serbis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb. Pra, b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr mbyllje t\u00eb institucioneve paralele, arrestime t\u00eb mundshme t\u00eb personave q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb k\u00ebto institucione, vendosje t\u00eb autoritetit mbi institucionet arsimore e sh\u00ebndet\u00ebsore, p\u00ebrpjekje p\u00ebr hapjen e ur\u00ebs mbi lumin Ib\u00ebr dhe veprime t\u00eb tjera t\u00eb ngjashme.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00ebse Trump-i rikthehet n\u00eb pushtet, mund t\u00eb priten ndryshime n\u00eb qasjen amerikane ndaj konflikteve nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe marr\u00ebdh\u00ebnieve me aleat\u00ebt europian\u00eb. Rrjedhimisht, pritet t\u00eb ket\u00eb ndryshim n\u00eb qasjen amerikane karshi dialogut Kosov\u00eb-Serbi.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Gjat\u00eb mandatit t\u00eb kaluar t\u00eb Trump-it, ishin diskutuar tema si ndryshimi i kufijve dhe <\/span><a href=\"https:\/\/zeri.info\/aktuale\/495886\/grenell-arritem-shume-progres-ne-dialog-gjate-2020-shit-u-diskutua-edhe-terheqja-e-trupave-te-nato-s\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">t\u00ebrheqja<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> e trupave t\u00eb KFOR-it. K\u00ebto tema ka gjasa t\u00eb kthehen n\u00eb agjend\u00eb dhe t\u00eb tillat do ta p\u00ebrkeq\u00ebsonin pozit\u00ebn e Kosov\u00ebs n\u00eb dialog.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Prandaj, \u00ebsht\u00eb e domosdoshme q\u00eb Kosova t\u00eb punoj\u00eb drejt strategjis\u00eb s\u00eb saj t\u00eb \u201cTrump proofing\u201d, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos zihet n\u00eb befasi n\u00eb rast t\u00eb ndryshimeve tektonike n\u00eb dialog.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dialogu Kosov\u00eb-Serbi tashm\u00eb ka hyr\u00eb n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb kritike dhe pal\u00ebt dialoguese nuk kan\u00eb vullnet t\u00eb angazhohen seriozisht n\u00eb proces. Dialogu \u00ebsht\u00eb n\u00eb bllokad\u00eb q\u00eb nga shtatori 2023, kur kishte d\u00ebshtuar takimi p\u00ebr planin e sekuencimit. P\u00ebr shkak t\u00eb inkurzionit terrorist n\u00eb Banjsk\u00eb po at\u00eb muaj, dhe p\u00ebr shkak t\u00eb periudh\u00ebs zgjedhore n\u00eb BE, nuk [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":19,"featured_media":6878,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1043,672,972,624,971,999,1042],"ppma_author":[29],"class_list":["post-7054","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-be","tag-eu","tag-kosove","tag-kryesore","tag-serbi","tag-shba","tag-trump"],"authors":[{"term_id":29,"user_id":19,"is_guest":0,"slug":"seb-bytyci","display_name":"Seb Byty\u00e7i","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1668771566235.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1668771566235.jpg"},"user_url":"","last_name":"Byty\u00e7i","first_name":"Seb","description":"Dr. Seb Bytyci ka p\u00ebrvoj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebse n\u00eb hulumtim shkencor dhe m\u00ebsimdh\u00ebnie p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se dy dekada, p\u00ebrfshir\u00eb angazhime me University of London\/LSE, University of York, University of Winchester, William College, IPOL Institute, si dhe Police Federation of England and Wales. Ai ka qen\u00eb gjithashtu i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb avokim praktik dhe ka bashk\u00ebpunuar me organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare si OKB, UNDP dhe OSBE.\r\n\r\nSeb ka doktoratur\u00eb (PhD) nga University of York; nj\u00eb Master n\u00eb Administrat\u00eb Publike (MPA) n\u00eb Analiz\u00eb Politikash dhe \u00c7\u00ebshtje Krahasuese &amp; Nd\u00ebrkomb\u00ebtare nga Indiana University (Bloomington), si dhe nj\u00eb MES n\u00eb Integrim Evropian dhe Rajonaliz\u00ebm nga University of Graz\/EIPA\/EURAC.\r\n\r\nHulumtimi i tij i doktoratur\u00ebs \u00ebsht\u00eb fokusuar n\u00eb institucionet n\u00eb vende n\u00eb tranzicion, nd\u00ebrsa fushat e tij t\u00eb interesit p\u00ebrfshijn\u00eb nd\u00ebrtimin e institucioneve efektive dhe lidershipin, \u00e7\u00ebshtjet e BE-s\u00eb dhe marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, zgjidhjen e konflikteve, shtetin zhvillimor dhe proceset e transformimit shoq\u00ebror."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7054","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/19"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7054"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7054\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7058,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7054\/revisions\/7058"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7054"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7054"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7054"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=7054"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}