{"id":7792,"date":"2022-10-26T16:02:28","date_gmt":"2022-10-26T14:02:28","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=7792"},"modified":"2024-09-19T16:04:42","modified_gmt":"2024-09-19T14:04:42","slug":"sasha-jeton-letra-ix","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/sasha-jeton-letra-ix\/","title":{"rendered":"Sasha &#038; Jeton: Letra IX"},"content":{"rendered":"<p><b>200 vjet vetmi<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sasha i dashur,<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Letra e jote e mbram\u00eb qe nj\u00eb p\u00ebrmbledhje e shk\u00eblqyeshme e krejt k\u00ebtyre p\u00ebrpjekjeve tona p\u00ebr t\u00eb folur e shkruar mbi nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb \u00e7artur, t\u00eb cil\u00ebn e kemi jetuar dhe po e jetojm\u00eb. Biseda e jote me at\u00eb gazetaren, s\u00eb cil\u00ebs rr\u00ebfimi p\u00ebr festivalin <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Polip<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> ia ka kujtuar \u201cKalin e Troj\u00ebs\u201d, \u00ebsht\u00eb ndoshta ekzaminimi m\u00eb i sakt\u00eb i ambientit ton\u00eb t\u00eb kontaminuar, q\u00eb secil\u00ebn iniciativ\u00eb bashk\u00ebpunimi e ka par\u00eb me dyshim, si nj\u00eb \u201cKali Troje\u201d t\u00eb mundsh\u00ebm. A thua, \u00e7far\u00eb do t\u00eb kishte th\u00ebn\u00eb gazetarja sikur ta kishte par\u00eb <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">The Handke Project<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> n\u00eb Teatrin <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Bitef<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> n\u00eb Beograd? Me siguri do t\u00eb kishte ul\u00ebritur e alarmuar, p\u00ebr sulmin \u201c<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">mbi qenien serbe<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d, mu si\u00e7 ul\u00ebrin\u00eb tek ne nj\u00eb tokmak, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eblloj varianti i xha Sim\u00ebs suaj. Karikatura jon\u00eb, xha Sima i Kosov\u00ebs, \u00ebsht\u00eb edhe artist dhe \u201c<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">n\u00eb mbrojtje t\u00eb kombit<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d e \u201c<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">kund\u00ebr udbash\u00ebve<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d, si\u00e7 na quan disave prej nesh, ai madje proteston deri edhe n\u00eb vet\u00ebflijim, ndonj\u00ebher\u00eb k\u00ebmb\u00ebzbathur n\u00eb bor\u00eb, e ndonj\u00ebher\u00eb me tupan e megafon, deri n\u00eb alivanosje. Sheshi Sk\u00ebnderbeu n\u00eb Prishtin\u00eb, m\u00eb shum\u00eb sesa me shurr\u00eb qen\u00ebsh t\u00eb rrug\u00ebs, \u00ebsht\u00eb i mbushur me shkum\u00ebn e ul\u00ebrimave t\u00eb tij.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Por dua ta nd\u00ebrroj pak tem\u00ebn e diskutimit ton\u00eb, dhe k\u00ebt\u00eb let\u00ebr t\u00eb mbram\u00eb t\u00eb let\u00ebr-k\u00ebmbimit ton\u00eb sot dua t\u2019ia dedikoj nj\u00eb historie t\u00eb mo\u00e7me. E di, ting\u00ebllon ndoshta \u00e7uditsh\u00ebm, sepse ishim dakorduar q\u00eb t\u00eb flisnim p\u00ebr t\u00eb ardhmen, por \u00e7far\u00eb mund t\u00eb na e ndri\u00e7oj\u00eb m\u00eb mir\u00eb t\u00eb ardhmen se sa e kaluara? Ka koh\u00eb q\u00eb dua ta shkruaj k\u00ebt\u00eb tregim q\u00eb e kam d\u00ebgjuar shpesh si f\u00ebmij\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb histori familjare e ndodhur para ndoshta mbi 100 vitesh, n\u00eb \u201c<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">koh\u00ebn e Kralit<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d, si\u00e7 i thon\u00eb t\u00eb mo\u00e7mit e k\u00ebsaj ane. Si f\u00ebmij\u00eb me gjas\u00eb e kam d\u00ebgjuar me jo shum\u00eb v\u00ebmendje, por e kur e d\u00ebgjova s\u00ebrish tani, para dy apo tre vitesh, s\u2019di p\u00ebrse, por mbeta i mahnitur. Dhe prandaj dua ta ndaj me ty.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Tregimi \u00ebsht\u00eb ky:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Disa familjar\u00eb t\u00eb Tushajve t\u00eb Ka\u00e7anikut jetonin t\u00eb qet\u00eb dhe zot\u00ebronin toka t\u00eb mrekullueshme e pjellore t\u00eb cilat i ujisnin me ujt\u00eb e kristalt\u00eb t\u00eb lumit Lepenc dhe t\u00eb <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Rek\u00ebs,<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> q\u00eb burojn\u00eb thell\u00eb n\u00eb vargmalet e Sharrit. Sht\u00ebpia e tyre ishte buz\u00eb nj\u00eb kodre, e cila ishte e mbushur me drunj t\u00eb gjat\u00eb ahu, e rreth sht\u00ebpis\u00eb ishin tokat pjellore, e pak m\u00eb tutje, n\u00eb brezin e dyt\u00eb t\u00eb tok\u00ebs, shtriheshin <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">merat\u00eb<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, djerrinat e p\u00ebrbashk\u00ebta t\u00eb fshatit, di\u00e7ka si \u201c<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">hap\u00ebsirat e tashme publike<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d, po ta p\u00ebrdorim k\u00ebt\u00eb fjalorin e tanish\u00ebm. N\u00eb nj\u00ebr\u00ebj prej k\u00ebtyre <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">merave<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, jo larg sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb tyre ishin \u201c<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">vorret e llatinve<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d, si\u00e7 i quanin vendasit disa varre q\u00eb ishin aty motikoh\u00eb. N\u00eb gur\u00ebt e k\u00ebtyre varreve kishte t\u00eb gravuara kryqe e simbole t\u00eb tjera krishtere, e ndoshta edhe pagane, kushedi, se tani ato varre jan\u00eb zhdukur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Thon\u00eb se kur Krali solli n\u00eb ato an\u00eb kolon\u00ebt s\u00ebrbo-malazez\u00eb, atyre u dha tokat n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Rek\u00ebs<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, tok\u00eb poashtu shum\u00eb pjellore e me plot burime uji p\u00ebrreth. Familjen shqiptare t\u00eb Tushajve nga kolon\u00ebt e ndante <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">reka<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, dhe nj\u00ebra prej <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">merat\u00ebve<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. Kolon\u00ebt e sapoardhur, jav\u00eb pas jave e muaj pas muaji, zgjeronin pronat, duke zaptuar <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">merat\u00eb<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> q\u00eb ishin p\u00ebrreth vendit ku qen\u00eb vendosur. Ata ishin t\u00eb lir\u00eb t\u00eb b\u00ebnin \u00e7far\u00eb t\u00eb donin dhe t\u00eb zaptonin cil\u00ebndo tok\u00eb q\u00eb donin, pasi q\u00eb i mbronte <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Krali dhe hyqmeti <\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">i tij. Shqiptar\u00eb vendas kjo gj\u00eb me siguri nuk u p\u00eblqente. E nuk i p\u00eblqente as familjarit ton\u00eb, pa dyshim. Dhe k\u00ebshtu, tok\u00eb pas toke, n\u00eb fund, krejt \u00e7ka kishte mbetur pa u zaptuar nga kolon\u00ebt ishte nj\u00eb <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">mera<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> e madhe af\u00ebr sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb k\u00ebtij shqiptarit vendas, q\u00eb ishte k\u00ebtej <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">rek\u00ebs<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> e ku ishin edhe <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">vorret e llatinve<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. Kjo <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">mera<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> ishte kufiri i fundit i toleranc\u00ebs ndaj apetitit t\u00eb kolon\u00ebve. Familja shqiptare at\u00eb pranver\u00eb e dinte se kolon\u00ebt s\u00ebrbo-malazez\u00eb tani do t\u2019ia m\u00ebsynin k\u00ebsaj cop\u00eb toke, q\u00eb sh\u00ebrbente p\u00ebr kullosat e bag\u00ebtive t\u00eb tyre, por edhe si ar\u00eb e ardhshme q\u00eb familjes s\u00eb tyre n\u00eb rritje do t\u2019i siguronte m\u00eb shum\u00eb buk\u00eb. Dhe at\u00eb dit\u00eb pranvere ata b\u00ebn\u00eb nj\u00eb plan me ngut. Ftuan <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">miqasin\u00eb<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, kudo ku i kishin, dhe m\u00ebngjesin e s\u00eb nes\u00ebrm\u00ebs, akoma pa lind\u00eb dielli, n\u00eb nj\u00eb mot me shi, nja dhjet\u00eb plugje, q\u00eb t\u00ebrhiqeshin nga q\u00ea t\u00eb mbajtur mir\u00eb, nis\u00ebn t\u00eb l\u00ebvronin tok\u00ebn. Dhe l\u00ebvronin n\u00eb shpejt\u00ebsi, si kuturu, \u2018<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">nj\u00eb brazd\u00eb po, nj\u00eb brazd\u00eb jo\u2019<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, thjesht, donin ta nxinin tok\u00ebn q\u00eb ajo, nga nj\u00eb tok\u00eb djerr\u00eb, t\u00eb b\u00ebhej <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">nj\u00eb ar\u00eb<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. K\u00ebshtu, ata donin t\u2019ua \u00e7onin <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">selamin<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> kolon\u00ebve se kjo tok\u00eb tash e tutje ishte burim buke dhe se kishte zot. Fshatar\u00ebt shqiptar\u00eb q\u00eb po lavronin tok\u00ebn at\u00eb m\u00ebngjes pranvere me shi kishin veshur gjubletat e gujat e tyre t\u00eb gjata t\u00eb shiut, e n\u00ebn to secili prej tyre kishin v\u00ebn\u00eb nga nj\u00eb shkop druri. Nga larg, k\u00ebta shkopinj\u00eb t\u00eb maskuar duhej t\u00eb dukeshin si pushk\u00eb t\u00eb gjata! Kjo s\u2019ishte m\u00eb ve\u00e7 nj\u00eb betej\u00eb p\u00ebr nj\u00eb cop\u00eb toke, ishte nj\u00eb betej\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhmen e tyre, p\u00ebr dinjitetin q\u00eb duhej ta mbronin, p\u00ebrkund\u00ebr pushtetit e forc\u00ebs s\u00eb <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Kralit<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> e xhandar\u00ebve t\u00eb tij.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kur n\u00eb m\u00ebngjes kolon\u00ebt e armatosur u b\u00ebn\u00eb tub\u00eb n\u00eb krye t\u00eb ar\u00ebs, ata po i shihnin me urrejtje e nervoz\u00eb burrat shqiptar\u00eb, me \u2018<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">pushk\u00ebt\u2019<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> e tyre t\u00eb gjata n\u00ebn gujat e tyre t\u00eb shiut. Sip\u00ebr, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb kodr\u00ebs, ishin grumbulluar edhe fshatar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb shqiptar\u00eb q\u00eb po v\u00ebzhgonin, me apo pa arm\u00eb, kjo nuk dihet. N\u00eb k\u00ebt\u00eb pamje epike, mes atyre turmave kok\u00ebnxehta, e b\u00ebnin pun\u00ebn <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">qet\u00eb-qet\u00eb<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, ecnin duke l\u00ebshuar avull nga goja e duke t\u00ebrhequr plugjet mbrapa.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb:<\/span><\/p>\n<p><i><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb brazd\u00eb po, nj\u00eb brazd\u00eb jo. Shpejt. Luaj k\u00ebmb\u00ebt. Kamxhik. Mos shiko matan\u00eb. Mbuloje shkopin n\u00eb zhgun. Sa jan\u00eb? A kan\u00eb arm\u00eb? Mos u kollit me z\u00eb. A kan tan\u00ebt arm\u00eb? Uji. Mulliri. Jepja nj\u00eb grusht drith qeve. Mos u ndal! S\u2019ke pse e shti kaq thell\u00eb pllugun. E din\u00eb tut\u00ebn shkijet. Edhe m\u00eb shpejt. Buka. F\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb. Frik\u00eb. Shiu. Toka. Krajli. Qet\u00eb e lodhur. S\u2019ka pushim. Vdekje. Sot.<\/span><\/i><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr:<\/span><\/p>\n<p><i><span style=\"font-weight: 400;\">Kan\u00eb arm\u00eb. T\u00eb vdekurit. Jemi shtuar. Shiptari. Provokim. Po zaptojn\u00eb tok\u00ebn e kralit. \u00cbsht\u00eb e jona. Luft\u00eb. Flasim me ta. Gjak. S\u2019ka gjak sot. Buka. Toka. Uji. Kojshi. Frik\u00eb. E din\u00eb tut\u00ebn shqiptar\u00ebt. Gjuaj. Mos gjuaj. Xhandar\u00ebt. Shiu. Vdekje. Jo sot. Vdekje, sot.<\/span><\/i><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">S\u2019di sa or\u00eb mund t\u00eb ken\u00eb kaluar ashtu, derisa nj\u00eb kolon, q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues i tyre, pa frik\u00eb, e mes braz\u00ebve t\u00eb laruara t\u00eb tok\u00ebs, niset tek burrat shqiptar\u00eb q\u00eb po l\u00ebronin. Kryefamiljari shqiptar b\u00ebn p\u00ebrpara dhe e pret n\u00eb gjys\u00ebm t\u00eb rrug\u00ebs. P\u00ebrsh\u00ebndeten. Duhet t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb kjo nj\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndetje e ftoft\u00eb, gjys\u00ebm-shqip, gjys\u00ebm-serbisht, ose ndoshta vet\u00ebm s\u00ebrbisht, kush e di!<\/span><\/p>\n<p><b>Koloni<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Tungjat\u00ebjeta, kojshi!<\/span><\/i><\/p>\n<p><b>Shqiptari<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Tungjat\u00ebjeta, kojshi!<\/span><\/i><\/p>\n<p><b>Koloni<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">A po e l\u00ebroni, \u00eb?<\/span><\/i><\/p>\n<p><b>Shqiptari<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Duhet me i ngi robt me buk\u2019!<\/span><\/i><\/p>\n<p><b>Koloni<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Qoft\u00eb me bereqet, por e kam nj\u00eb lutje!<\/span><\/i><\/p>\n<p><b>Shqiptari<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Thuaje!<\/span><\/i><\/p>\n<p><b>Koloni<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">A mund t\u2019na e lini nj\u00eb cep t\u00eb tok\u00ebs, atje te vorret e llatinve, njer\u00ebz jemi, vdesim, e t\u2019vdekurit duhet t\u2019i varrosim dikund.<\/span><\/i><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Si n\u00eb filmat me kauboj\u00eb, dy p\u00ebrfaq\u00ebsues <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">fisesh<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, nj\u00ebri ndoshta kauboj amerikan e tjetri apa\u00e7, negociojn\u00eb. N\u00eb t\u00eb dy an\u00ebt, grupe <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">luft\u00ebtar\u00ebsh<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> t\u00eb t\u00eb dy kampeve presin rezultatin. Heshtje! Pritje! Ankth! Shiu vazhdon t\u00eb bie im\u00ebt, por me kok\u00ebfort\u00ebsi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dy burrat, shqiptari dhe koloni fshijn\u00eb fytyrat e lagura nga shiu dhe pastaj nisen e shkojn\u00eb n\u00eb krye t\u00eb ar\u00ebs, aty ku jan\u00eb <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">vorret e llatinve<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p><b>Shqiptari<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Po ta l\u00eb ty, t\u2019vendos\u00ebsh sa cop\u00eb tok\u00eb doni me pas\u00eb p\u00ebr vorre<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Koloni me nj\u00ebr\u00ebn k\u00ebmb\u00eb g\u00ebrrith\u00eb tok\u00ebn e l\u00ebruar dhe b\u00ebn\u00eb nj\u00eb vij\u00eb q\u00eb ai e propozon si kufi mes ar\u00ebs dhe pjes\u00ebs q\u00eb beson se duhet t\u00eb mbetet p\u00ebr varret e tyre. Shqiptari nuk flet, por shkon dhe m\u00eb k\u00ebmb\u00eb e fshin\u00eb at\u00eb vij\u00eb dheu. Koloni nuk kupton, \u00ebsht\u00eb gati t\u2019u b\u00ebj\u00eb me shenj\u00eb t\u00eb vet\u00ebve t\u00eb nisin luft\u00ebn. Por, me ta fshir\u00eb <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">kufirin<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> e sh\u00ebnjuar t\u00eb kolonit, burri shqiptar b\u00ebn me k\u00ebmb\u00eb nj\u00eb vij\u00eb m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, dyfish m\u00eb t\u00eb madhe se ajo q\u00eb e ndau kojshiu i sapoardhur.<\/span><\/p>\n<p><b>Shqiptari<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">: P\u00ebr vorre keni me pas\u00eb tok\u00eb sa t\u00eb duash, po t\u00eb jet\u00eb nevoja, deri n\u00eb themel t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb time.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dy burrat shtr\u00ebngojn\u00eb duart. Nj\u00eb ujdi. Nj\u00eb fitore e mir\u00ebkuptimit, n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb q\u00eb ka mundur t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb si nj\u00eb tragjedi me dhjetra t\u00eb vrar\u00eb. Fitojn\u00eb t\u00eb gjall\u00ebt q\u00eb duhet t\u00eb han\u00eb nga ara dhe t\u00eb vdekurit q\u00eb duan nj\u00eb cop\u00eb toke p\u00ebr t\u2019u prehur. Fitojn\u00eb t\u00eb dy pal\u00ebt.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kolon\u00ebt s\u00ebrbo-malazez\u00eb thuhet se varros\u00ebn aty dy apo tre t\u00eb vdekurit e radh\u00ebs, por pastaj, si duket e kuptuan q\u00eb <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">vorret e llatinve<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> nuk ishin t\u00eb nj\u00ebjtat me t\u00eb tyret, si\u00e7 kishin kujtuar. Zhvarros\u00ebn ata q\u00eb tashm\u00eb i kishin varrosur dhe nd\u00ebrtuan varreza t\u00eb tjera diku tjet\u00ebr, m\u00eb larg nga aty.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Historin\u00eb nuk do ta vazhdoj. Ka edhe shum\u00eb detaje q\u00eb mund t\u2019i kem harruar nga ky tregim familjar i ardhur brez pas brezi, por p\u00ebr at\u00eb bashk\u00ebjetes\u00eb jo gjithmon\u00eb t\u00eb kollajshme, mes kolon\u00ebve dhe banor\u00ebve vendas ka edhe shum\u00eb rr\u00ebfime t\u00eb tjera fantastike. Jan\u00eb 100 jet\u00eb e bashk\u00ebjetes\u00eb (si te 100 vite vetmi t\u00eb Markezit). Por t\u00eb them edhe q\u00eb <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">vorret e llatinve<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> nuk ekzistojn\u00eb m\u00eb, jan\u00eb zhb\u00ebr\u00eb. Mbi tok\u00ebn q\u00eb dikur mund t\u00eb kishte plasur sherri mes fshatar\u00ebve shqiptar\u00eb e serbo-malazez\u00eb tani kalon autoudha \u2018Arb\u00ebn Xhaferi\u201d. Saher\u00eb kaloj andej, kur udh\u00ebtoj p\u00ebr n\u00eb Shkup, mendoj se sa shum\u00eb histori si kjo i ka mbuluar asfalti i modernitetit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">E kisha t\u00eb domosdoshme ta shkruaj k\u00ebt\u00eb histori t\u00eb trisht\u00eb, por t\u00eb bukur, megjithat\u00eb, t\u00eb mir\u00ebkuptimit dhe respektit p\u00ebr tok\u00ebn, p\u00ebr buk\u00ebn e p\u00ebr vdekurit, dhe si nj\u00eb histori e nj\u00eb konflikti t\u00eb zgjidhur pa krisma arm\u00ebsh e pa sopata q\u00eb \u00e7ajn\u00eb ajrin p\u00ebr t\u2019ia ndar\u00eb tjetrit kafk\u00ebn n\u00eb dysh. Familjar\u00ebt e mi q\u00eb at\u00eb dit\u00eb pranvere me shi t\u00eb para 100 viteve po l\u00ebronin ar\u00ebn, as n\u00eb \u00ebnd\u00ebrr nuk kan\u00eb mundur ta shohin q\u00eb, rreth 100 vite pas, s\u00ebrbo-malazez\u00ebt dhe shqiptar\u00ebt n\u00eb ato an\u00eb do t\u2019i q\u00ebronin hesapet me arm\u00eb n\u00eb vitin 1999. Gjaku q\u00eb s\u2019u derdh n\u00eb at\u00eb pranver\u00ebn e <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">koh\u00ebs s\u00eb kralit<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, u derdh 100 vite m\u00eb von\u00eb. Pasojat dihen se i kemi ndjer\u00eb dhe po i ndjejm\u00eb n\u00eb supet tona \u00e7do dit\u00eb. I ndjejn\u00eb edhe fshatar\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb atyre an\u00ebve, por edhe ish-kolon\u00ebt s\u00ebrbo-malazez\u00eb q\u00eb tani s\u2019dihet se n\u00eb cilin cep t\u00eb Serbis\u00eb jan\u00eb dyndur. Tani, hipotetikisht mund t\u00eb pyesim: a ka mundur t\u00eb evitohej lufta, kasaphana e vitit 1999? Po, ndoshta, sikur n\u00eb t\u00eb dy an\u00ebt t\u00eb kishin qen\u00eb dy burra q\u00eb, n\u00ebn tytat e arm\u00ebve merren vesh, si ai shqiptari dhe koloni i k\u00ebtij tregimi. Kushedi!<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">E tani, kur mendoj p\u00ebr ato vijat q\u00eb sh\u00ebnoheshin me k\u00ebmb\u00eb n\u00eb dheun e sapol\u00ebvruar n\u00eb tok\u00ebn e asaj are n\u00eb krijim e sip\u00ebr, me bien nd\u00ebrmend ato negociatat gjys\u00ebm-t\u00eb-fshehta t\u00eb para tri vitesh, mes politikan\u00ebve kosovar\u00eb dhe atyre serb\u00eb, p\u00ebr shk\u00ebmbim territoresh. S\u2019di, por gjithmon\u00eb kur mendoj p\u00ebr k\u00ebto negociata, m\u00eb dalin para sysh g\u00ebrsh\u00ebr\u00eb dhe harta, t\u00eb cilat besoj q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb tryez\u00eb t\u00eb bisedimeve. Nj\u00eb pamje morbide kjo, ku ca burra, gjakftoht\u00eb, l\u00ebvizin kufinj, njer\u00ebz, bag\u00ebti, vizatojn\u00eb harta, e me g\u00ebrsh\u00ebr\u00eb ndajn\u00eb territore&#8230; Dhe ajo \u00e7far\u00eb mund t\u00eb konkludoj \u00ebsht\u00eb se 100 vite m\u00eb p\u00ebrpara, fshatar\u00ebt e shkret\u00eb shqiptar\u00eb e kolon\u00ebt e sapoardhur, hallexhinj edhe ata, kan\u00eb pasur m\u00eb shum\u00eb dinjitet, kan\u00eb treguar m\u00eb shum\u00eb njer\u00ebzill\u00ebk, p\u00ebr buk\u00ebn e t\u00eb gjall\u00ebve dhe p\u00ebr dheun e t\u00eb vdekurve. Kan\u00eb pasur m\u00eb shum\u00eb respekt p\u00ebr njeriun.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Tani, mes k\u00ebtyre dy realiteteve, atij t\u00eb para 100 viteve dhe k\u00ebtij t\u00eb tashmit, si mund t\u00eb projektoj\u00eb njeriu nj\u00eb imazh p\u00ebr t\u00eb ardhmen, p\u00ebr vitin 2100 a 2120? \u00c7far\u00eb e ardhme \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb na pret? V\u00ebshtir\u00eb t\u00eb imagjinohet. Por disi, dua t\u00eb besoj q\u00eb aty dikund, n\u00eb verrishten e lumit Lepenc, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb plak\u00eb q\u00eb lexon poezi, p\u00ebr vete, por edhe p\u00ebr nipin q\u00eb e mban n\u00eb preh\u00ebr! Dhe ndoshta, kur plaka t\u2019i ket\u00eb mbaruar t\u00eb gjitha poezit\u00eb, nipin akoma nuk do ta ket\u00eb z\u00ebn\u00eb gjumi. Dhe\u00a0 plaka pastaj zhytet n\u00eb mendime, heq gjyzllyk\u00ebt dhe nipit ia tregon nj\u00eb histori t\u00eb para 200 vitesh, nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb, t\u00eb pafund, p\u00ebr nj\u00eb ar\u00eb q\u00eb po l\u00ebrohej, p\u00ebr nj\u00eb gjakderdhje t\u00eb shmangur, e pastaj p\u00ebr nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb pam\u00ebshirshme, p\u00ebr ca njer\u00ebz, q\u00eb pastaj, pas asaj lufte, e mes urrejtjes, mblidheshin dhe lexonin poezi n\u00eb nj\u00eb bodrum t\u00eb lag\u00ebsht. Dhe nipin e z\u00eb gjumi duke d\u00ebgjuar at\u00eb histori, fle n\u00eb verrishte, teksa gjyshja ia l\u00ebmon flok\u00ebt. Por pastaj, kur nipi zgjohet, ai tashm\u00eb ka mbushur 30 vje\u00e7. Dhe zgjohet me nj\u00eb betim, q\u00eb historin\u00eb e gjyshes q\u00eb kishte d\u00ebgjuar (Sot? Dje? Para 10 a 20 vitesh?) do ta kthej\u00eb n\u00eb nj\u00eb roman. Di\u00e7ka q\u00eb do t\u2019ishte si evokim i <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">100 vjet vetmi<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> t\u00eb Markezit! Romanin nipi do ta quaj\u00eb \u2018<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">200 vjet vetmi<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u2019. Ai botohet nj\u00ebher\u00eb n\u00eb shqip n\u00eb Prishtin\u00eb dhe pastaj edhe n\u00eb serbishte n\u00eb Beograd. Mes atyre historive fantastike n\u00eb roman, \u00ebsht\u00eb edhe ajo p\u00ebr nj\u00eb festival let\u00ebrsie, q\u00eb disa njer\u00ebz e besonin q\u00eb \u00ebsht\u00eb si nj\u00eb \u201c<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">kal\u00eb troje<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d, por q\u00eb n\u00eb fund, n\u00eb nj\u00eb kthes\u00eb t\u00eb papritur dramaturgjike, del q\u00eb ai me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ka qen\u00eb nj\u00eb festival let\u00ebrsie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pra, as kal\u00eb, as kal\u00eb troje, thjesht, nj\u00eb festival let\u00ebrsie, i gjendur mes nj\u00eb historie qindravje\u00e7are t\u00eb bashk\u00ebjetes\u00ebs, ku shkrimtar\u00eb, serb\u00eb e shqiptar\u00eb, lexonin e evokonin histori e cop\u00ebza jete p\u00ebr nj\u00ebri-tjetrin. Dhe po i flisnin nj\u00ebri-tjetrit p\u00ebr lirin\u00eb, p\u00ebr gjakun e derdhur, p\u00ebr tok\u00ebn, p\u00ebr ujin, p\u00ebr t\u00eb vdekurit, p\u00ebr jet\u00ebn. Dhe e kuptonin dhe njihnin nj\u00ebri-tjetrin m\u00eb mir\u00eb. Nj\u00eb kaptin\u00eb e romanit i kushtohet nj\u00eb t\u00eb ashtuquajturit \u201c<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">departamenti i dhimbjes komb\u00ebtare<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d, q\u00eb ua tundonte bindjet e idealet letrare e humane shkrimtar\u00ebve e artist\u00ebve t\u00eb asaj kohe, e shum\u00eb prej tyre i dor\u00ebzoheshin dhe bindeshin atij departamenti, t\u00eb tjer\u00eb, rezistonin e mbijetonin disi, n\u00ebn sulme e kritika q\u00eb vrisnin bash si plumba pushk\u00ebsh. K\u00ebta q\u00eb rezistonin, me librat q\u00eb p\u00ebrkthenin e botonin, nd\u00ebrtonin nj\u00eb ur\u00eb t\u00eb brisht\u00eb, por e cila rr\u00ebzohej sapo nd\u00ebrtohej, mu si n\u00eb at\u00eb historin\u00eb e mo\u00e7me p\u00ebr kalan\u00eb e Rozafatit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dhe m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja: n\u00eb faqen hyr\u00ebse, romani ka nj\u00eb sh\u00ebnim: u kushtohet t\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb i b\u00ebn\u00eb ball\u00eb tundimit p\u00ebr t\u2019ua marr\u00eb buk\u00ebn e goj\u00ebs t\u00eb gjall\u00ebve dhe varret t\u00eb vdekurve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">***<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dhe k\u00ebtu, mik i dashur Sasha, let\u00ebr-k\u00ebmbimit ton\u00eb ia vejm\u00eb nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb dob\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebn e heqim kur t\u00eb duam, pas muajsh a vitesh. E pastaj i nisim s\u00ebrish letra nj\u00ebri-tjetrit. Nuk dyshoj q\u00eb akoma na kan\u00eb ngelur shum\u00eb histori pa u th\u00ebn\u00eb, shum\u00eb fjal\u00eb pa u shkruar, shum\u00eb emocione pa u p\u00ebrshkruar&#8230; Deri at\u00ebher\u00eb, t\u00eb d\u00ebshiroj fat e uroj q\u00eb z\u00ebri yt t\u00eb d\u00ebgjohet atje n\u00eb Beograd dhe kudo, nga sa m\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz. Ti gjithmon\u00eb ke gj\u00ebra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Miq\u00ebsisht, miku yt, bashk\u00eb-arkitekti i \u2018Kalit t\u00eb Troj\u00ebs\u201d,<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Jetoni<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Prishtin\u00eb, 9 tetor 2022<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>200 vjet vetmi Sasha i dashur, Letra e jote e mbram\u00eb qe nj\u00eb p\u00ebrmbledhje e shk\u00eblqyeshme e krejt k\u00ebtyre p\u00ebrpjekjeve tona p\u00ebr t\u00eb folur e shkruar mbi nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb \u00e7artur, t\u00eb cil\u00ebn e kemi jetuar dhe po e jetojm\u00eb. Biseda e jote me at\u00eb gazetaren, s\u00eb cil\u00ebs rr\u00ebfimi p\u00ebr festivalin Polip ia ka kujtuar [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":10,"featured_media":7789,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1198],"ppma_author":[21],"class_list":["post-7792","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-sasha-jeton"],"authors":[{"term_id":21,"user_id":10,"is_guest":0,"slug":"jeton-neziraj","display_name":"Jeton Neziraj","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ooll.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ooll.png"},"user_url":"","last_name":"Neziraj","first_name":"Jeton","description":"Jeton Neziraj, dramaturg, ka qen\u00eb Drejtor Artistik i Teatrit Komb\u00ebtar t\u00eb Kosov\u00ebs, kurse aktualisht \u00ebsht\u00eb drejtor i Qendr\u00ebs Multimedia n\u00eb Prishtin\u00eb, nj\u00eb asociacion q\u00eb merret me let\u00ebrsin\u00eb dhe teatrin. Ai ka shkruar mbi 20 drama, t\u00eb cilat jan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb sken\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb dhe jasht\u00eb saj, n\u00eb Evrop\u00eb e n\u00eb Amerik\u00eb, e po ashtu jan\u00eb p\u00ebrkthyer dhe botuar edhe n\u00eb mbi 15 gjuh\u00eb t\u00eb tjera."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7792","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7792"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7792\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7793,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7792\/revisions\/7793"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7789"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7792"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=7792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}