{"id":788,"date":"2023-07-27T14:23:50","date_gmt":"2023-07-27T14:23:50","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=788"},"modified":"2024-12-09T11:20:08","modified_gmt":"2024-12-09T09:20:08","slug":"fondi-zhvillimor-per-komunat-ne-veri-te-kosoves-nje-hap-pozitiv-por-i-paverejtur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/fondi-zhvillimor-per-komunat-ne-veri-te-kosoves-nje-hap-pozitiv-por-i-paverejtur\/","title":{"rendered":"Fondi Zhvillimor p\u00ebr komunat n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs: nj\u00eb hap pozitiv, por i pav\u00ebrejtur"},"content":{"rendered":"<p>Fondi Zhvillimor i Mir\u00ebbesimit (FZhM) p\u00ebr komunat n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs u krijua m\u00eb 2013, si nj\u00eb nd\u00ebr marr\u00ebveshjet e dakorduara p\u00ebr normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. Q\u00ebllimi i FZhM-s\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb zhvillimin socio-ekonomik dhe integrimin e kat\u00ebr komunave veriore me shumic\u00eb serbe: Leposaviq, Mitrovic\u00eb Veriore, Zubin Potok dhe Zve\u00e7an.<\/p>\n<p>FZhM-ja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga rezultatet e negociatave qe ka pasur efekt direkt n\u00eb mir\u00ebqenien e qytetar\u00ebve n\u00eb veri t\u00eb vendit dhe ka kontribuar direkt n\u00eb bashk\u00ebpunimin mes komunave veriore dhe institucioneve qendrore dhe integrimin e qytetar\u00ebve serb\u00eb. Me gjith\u00eb zbatimin e suksessh\u00ebm dhe rezultatet pozitive, FZhM-ja nuk \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e diskursit publik dhe qytetar\u00ebt nuk duket se kan\u00eb shum\u00eb njohuri p\u00ebr t\u00eb.<\/p>\n<p>Prandaj, \u00ebsht\u00eb e domosdoshme q\u00eb Qeveria e Kosov\u00ebs ta promovoj\u00eb pun\u00ebn e FZhM-s\u00eb dhe ta p\u00ebrdor\u00eb at\u00eb n\u00eb favorin e saj si storje suksesi n\u00eb dialogun Kosov\u00eb-Serbi.<\/p>\n<p><strong>Si funksionon FZhM-ja?<\/strong><\/p>\n<p>Sipas marr\u00ebveshjes, FZhM-ja financohet nga tarifat doganore t\u00eb mbledhura n\u00eb vendkalimet kufitare n\u00eb veri t\u00eb vendit, Jarinje dhe B\u00ebrnjak. Q\u00ebllimi i tij \u00ebsht\u00eb t\u00eb ofroj\u00eb grante p\u00ebr\u00a0<a href=\"http:\/\/www.lokalnirazvoj.org\/en\/News\/details\/168\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">projekte<\/a>\u00a0t\u00eb ndryshme nga komunat p\u00ebrkat\u00ebse n\u00eb fush\u00ebn e infrastruktur\u00ebs, sh\u00ebrbimeve sociale, ngritjen e kapaciteteve institucionale, kultur\u00ebs, sportit dhe bujq\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Fondi menaxhohet nga nj\u00eb bord menaxhues i udh\u00ebhequr nga p\u00ebrfaq\u00ebsuesi special\/<a href=\"https:\/\/www.eeas.europa.eu\/kosovo\/eu-and-kosovo_en?s=321\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Zyra e Bashkimit Europian n\u00eb Kosov\u00eb<\/a>, me pjes\u00ebmarr\u00ebs ministrin e Financave t\u00eb Kosov\u00ebs dhe nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues nga komuniteti serb nga komunat n\u00eb veri. Ky bord \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr p\u00ebrcaktimin e drejtimit strategjik, miratimin e projekteve, monitorimin e zbatimit dhe raportimin e rezultateve.<\/p>\n<p>Fondi ofron grante p\u00ebr\u00a0<a href=\"http:\/\/www.lokalnirazvoj.org\/en\/News\/details\/168\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">projekte<\/a>\u00a0t\u00eb ndryshme t\u00eb propozuara nga komunat, si infrastruktura, sh\u00ebrbimet sociale, ngritja e kapaciteteve institucionale, zbutja e varf\u00ebris\u00eb, kultura, sporti dhe bujq\u00ebsia. Fondi \u00ebsht\u00eb i hapur p\u00ebr aplikime nga komunat n\u00eb \u00e7do moment, p\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb ka burime t\u00eb mjaftueshme n\u00eb dispozicion. Financohet nga tarifat doganore t\u00eb mbledhura n\u00eb vendkalimet kufitare Jarinje dhe B\u00ebrnjak, t\u00eb cilat ndodhen n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs dhe e lidhin at\u00eb me Serbin\u00eb.<\/p>\n<p>Shuma e\u00a0<a href=\"https:\/\/www.eeas.europa.eu\/node\/7235_en\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">fondit<\/a>\u00a0\u00ebsht\u00eb mesatarisht 2.55 milion\u00eb euro n\u00eb vit, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave nga 2013 deri n\u00eb vitin 2019, viti i fundit p\u00ebr t\u00eb cilin ka t\u00eb dh\u00ebna. Disa shembuj t\u00eb projekteve t\u00eb financuara nga fondi jan\u00eb, ekspropriimi i tok\u00ebs p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nd\u00ebrtes\u00ebs s\u00eb re komunale, nd\u00ebrtimi i stacionit t\u00eb zjarrfik\u00ebsve, themelimi i Institutit Kulturor Rajonal, ndihma p\u00ebr nd\u00ebrmarrje t\u00eb vogla dhe t\u00eb mesme, dhe n\u00eb bujq\u00ebsi nd\u00ebrtimi i nj\u00eb qendre rinore dhe i nj\u00eb pishine t\u00eb brendshme, furnizimi i nj\u00eb \u00e7erdheje, dhe projekte t\u00eb tjera.<\/p>\n<p><strong>Cilat jan\u00eb rezultatet e FZhM-s\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Sipas nj\u00eb\u00a0<a href=\"http:\/\/www.lokalnirazvoj.org\/en\/publications\/details\/41\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">studimi<\/a>\u00a0nga instituti INTER, mund t\u00eb thuhet se Fondi ka kontribuar n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb jet\u00ebs s\u00eb qytetar\u00ebve n\u00eb kat\u00ebr komunat veriore, duke ofruar infrastruktur\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, sh\u00ebrbime sociale, ngritjen e kapaciteteve institucionale dhe zbutjen e varf\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Gjithashtu, Fondi ka mb\u00ebshtetur edhe aktivitetet kulturore e sportive t\u00eb komuniteteve, si dhe zhvillimin e nd\u00ebrmarrjeve t\u00eb vogla dhe t\u00eb mesme, si dhe zhvillimin e bujq\u00ebsis\u00eb. Fondi ka ndikuar pozitivisht n\u00eb zhvillimin ekonomik t\u00eb komunave veriore, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb drejtim t\u00eb hapjes s\u00eb vendeve t\u00eb reja t\u00eb pun\u00ebs, rritjes s\u00eb t\u00eb ardhurave dhe p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb konkurrenc\u00ebs.<\/p>\n<p>Ka\u00a0<a href=\"http:\/\/www.lokalnirazvoj.org\/en\/publications\/details\/41\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">indikacione<\/a>\u00a0q\u00eb Fondi ka p\u00ebrmir\u00ebsuar bashk\u00ebpunimin dhe besimin nd\u00ebrmjet komunave dhe institucioneve qendrore, si dhe nd\u00ebrmjet komunave dhe BE-s\u00eb. Fondi ka rritur pranimin e marr\u00ebveshjeve t\u00eb arritura n\u00eb dialogun e nd\u00ebrmjet\u00ebsuar nga BE-ja nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb lidhje me integrimin e mbrojtjes civile, gjyq\u00ebsorit dhe policis\u00eb.<\/p>\n<p>Fondi ka pasur ndikim pozitiv edhe n\u00eb integrimin e komunave veriore n\u00eb korniz\u00ebn ligjore dhe institucionale t\u00eb Kosov\u00ebs, si dhe n\u00eb zbatimin e marr\u00ebveshjeve t\u00eb arritura n\u00eb dialogun e nd\u00ebrmjet\u00ebsuar nga BE-ja nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb.<\/p>\n<p>Po ashtu, Fondi ka rritur dukshm\u00ebrin\u00eb e BE-s\u00eb n\u00eb komunat veriore dhe ka rritur besueshm\u00ebrin\u00eb dhe legjitimitetin e saj midis qytetar\u00ebve. Ironikisht, si\u00e7 duket, meritat p\u00ebr fondin m\u00eb shum\u00eb i merr BE-ja sesa shteti i Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>Cilat jan\u00eb problemet e FZhM-s\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb nd\u00ebr problemet kryesore me t\u00eb cilat ballafaqohet Fondi \u00ebsht\u00eb mungesa e transparenc\u00ebs. Nuk dihet se kush ka p\u00ebrfituar sakt\u00ebsisht nga projektet e fondit dhe se sa ka qen\u00eb n\u00eb dispozicion buxheti i fondit p\u00ebr qasje nga biznese t\u00eb lidhura me strukturat paralele e kriminale n\u00eb veri.<\/p>\n<p>Nuk ka asnj\u00eb informat\u00eb p\u00ebr p\u00ebrfshirjen dhe p\u00ebrfitimin e komuniteteve q\u00eb jan\u00eb pakic\u00eb n\u00eb ato komuna dhe nuk duhet se sa \u00ebsht\u00eb i v\u00ebrtet\u00eb fakti se fondet jan\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb projekteve zhvillimore.<\/p>\n<p>Nga Zyra Komb\u00ebtare e Auditimit (ZKA) m\u00ebsojm\u00eb se ka mjaft probleme n\u00eb funksionimin e Fondit. Nga problemet kryesore \u00ebsht\u00eb mospasja e mbik\u00ebqyrjes s\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb mosmbajtjes s\u00eb takimeve t\u00eb rregullta t\u00eb Bordit dhe munges\u00ebs s\u00eb raportimit. Po ashtu, ZKA ka gjetur se komunat nuk ishin mjaft efikase n\u00eb v\u00ebnien n\u00eb dispozicion t\u00eb projekteve, e n\u00eb disa raste as efektive, pra nuk ishin p\u00ebrfunduar t\u00eb gjitha projektet, ose kishin kushtuar m\u00eb shum\u00eb sesa ishte parapar\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Si duhet t\u00eb p\u00ebrdoret FZhM-ja n\u00eb favor t\u00eb Kosov\u00ebs?<\/strong><\/p>\n<p>Ekzistimi i Fondit si dhe m\u00ebnyra e funksionimit t\u00eb tij mund t\u00eb luajn\u00eb nj\u00eb rol pozitiv n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebretnike, si dhe n\u00eb negociatat Kosov\u00eb-Serbi. Prandaj, \u00ebsht\u00eb e domosdoshme q\u00eb Kosova t\u00eb b\u00ebj\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u2019i rritur njohurit\u00eb e qytetar\u00ebve mbi t\u00eb dhe ta p\u00ebrdor\u00eb at\u00eb si avantazh n\u00eb negociatat me Serbin\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga m\u00ebnyrat p\u00ebr t\u00eb rritur vet\u00ebdijen p\u00ebr Fondin \u00ebsht\u00eb t\u00eb krijohet nj\u00eb prezenc\u00eb online n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb faqeje interneti ose nj\u00eb platforme n\u00eb media sociale, ku mund t\u00eb shfaqen arritjet dhe p\u00ebrfitimet e Fondit p\u00ebr komunitetet.<\/p>\n<p>Gjithashtu, mund t\u00eb organizohen ngjarje dhe fushata publike p\u00ebr t\u00eb promovuar Fondin dhe aktivitetet e tij. Nj\u00eb tjet\u00ebr m\u00ebnyr\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb angazhohen akter\u00eb lokal\u00eb q\u00eb t\u00eb bashk\u00ebpunojn\u00eb me Fondin dhe t\u00eb ndajn\u00eb informacion rreth tij n\u00eb rrjetet e tyre. Dhe nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb t\u00eb ofrohen mekanizma transparent\u00eb dhe llogaridh\u00ebn\u00ebs p\u00ebr menaxhimin dhe zbatimin e Fondit.<\/p>\n<p>Fondi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rezultat r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i dialogut, por duhet t\u00eb potencohet nga ana kosovare p\u00ebr t\u00eb mos u injoruar ky koncesion i deritanish\u00ebm. Themelimi i Fondit duhet t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsohet si d\u00ebshmi p\u00ebr p\u00ebrkushtimin e Kosov\u00ebs ndaj komunitetit serb dhe k\u00ebshtu p\u00ebr t\u00eb avancuar procesin e normalizimit nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fondi Zhvillimor i Mir\u00ebbesimit (FZhM) p\u00ebr komunat n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs u krijua m\u00eb 2013, si nj\u00eb nd\u00ebr marr\u00ebveshjet e dakorduara p\u00ebr normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. Q\u00ebllimi i FZhM-s\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb zhvillimin socio-ekonomik dhe integrimin e kat\u00ebr komunave veriore me shumic\u00eb serbe: Leposaviq, Mitrovic\u00eb Veriore, Zubin Potok dhe Zve\u00e7an. FZhM-ja \u00ebsht\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":19,"featured_media":10596,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[664,838],"ppma_author":[29],"class_list":["post-788","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-kosovo","tag-trust-fund"],"authors":[{"term_id":29,"user_id":19,"is_guest":0,"slug":"seb-bytyci","display_name":"Seb Byty\u00e7i","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1668771566235.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1668771566235.jpg"},"user_url":"","last_name":"Byty\u00e7i","first_name":"Seb","description":"Dr. Seb Bytyci ka p\u00ebrvoj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebse n\u00eb hulumtim shkencor dhe m\u00ebsimdh\u00ebnie p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se dy dekada, p\u00ebrfshir\u00eb angazhime me University of London\/LSE, University of York, University of Winchester, William College, IPOL Institute, si dhe Police Federation of England and Wales. Ai ka qen\u00eb gjithashtu i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb avokim praktik dhe ka bashk\u00ebpunuar me organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare si OKB, UNDP dhe OSBE.\r\n\r\nSeb ka doktoratur\u00eb (PhD) nga University of York; nj\u00eb Master n\u00eb Administrat\u00eb Publike (MPA) n\u00eb Analiz\u00eb Politikash dhe \u00c7\u00ebshtje Krahasuese &amp; Nd\u00ebrkomb\u00ebtare nga Indiana University (Bloomington), si dhe nj\u00eb MES n\u00eb Integrim Evropian dhe Rajonaliz\u00ebm nga University of Graz\/EIPA\/EURAC.\r\n\r\nHulumtimi i tij i doktoratur\u00ebs \u00ebsht\u00eb fokusuar n\u00eb institucionet n\u00eb vende n\u00eb tranzicion, nd\u00ebrsa fushat e tij t\u00eb interesit p\u00ebrfshijn\u00eb nd\u00ebrtimin e institucioneve efektive dhe lidershipin, \u00e7\u00ebshtjet e BE-s\u00eb dhe marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, zgjidhjen e konflikteve, shtetin zhvillimor dhe proceset e transformimit shoq\u00ebror."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/788","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/19"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=788"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/788\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":789,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/788\/revisions\/789"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10596"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=788"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}