{"id":804,"date":"2023-06-29T09:32:18","date_gmt":"2023-06-29T09:32:18","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=804"},"modified":"2023-12-05T15:51:11","modified_gmt":"2023-12-05T14:51:11","slug":"veriu-i-kosoves-ne-kontekst-te-dialogut-kosove-serbi-dhe-stabilokracise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/veriu-i-kosoves-ne-kontekst-te-dialogut-kosove-serbi-dhe-stabilokracise\/","title":{"rendered":"Veriu i Kosov\u00ebs n\u00eb kontekst t\u00eb dialogut Kosov\u00eb-Serbi dhe stabilokracis\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Me leht\u00ebsimin e BE-s\u00eb dhe mb\u00ebshtetjen e ShBA-s\u00eb, Kosova dhe Serbia arrit\u00ebn Marr\u00ebveshjen e dyt\u00eb t\u00eb Brukselit p\u00ebr normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve. Nj\u00eb jav\u00eb m\u00eb pas, n\u00eb Oh\u00ebr, pal\u00ebt u dakorduan p\u00ebr aneksin e implementimit t\u00eb saj.<\/p>\n<p>Me gjith\u00eb mb\u00ebshtetjen per\u00ebndimore dhe energjin\u00eb e madhe diplomatike t\u00eb shpenzuar, marr\u00ebveshja nuk solli p\u00ebrmir\u00ebsim t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve p\u00ebr shkak t\u00eb mospajtimeve mbi implementimin e saj nga pala serbe.<\/p>\n<p>Menj\u00ebher\u00eb pas takimit n\u00eb Oh\u00ebr, Beogradi ka l\u00ebshuar\u00a0<a href=\"https:\/\/gazetametro.net\/vucic-per-marreveshjen-e-ohrit-thote-se-sbehet-fjale-per-njohje-dhe-anetaresim-te-kosoves-ne-okb\/\">deklarata<\/a>\u00a0t\u00eb vazhdueshme t\u00eb cilat n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite shprehnin mosgatishm\u00ebrin\u00eb e zbatimit t\u00eb marr\u00ebveshjes. Me gjith\u00eb qasjen destruktive nga ana e pal\u00ebs serbe, Brukseli dhe leht\u00ebsuesi i dialogut, Miroslav Laj\u00e7ak, kan\u00eb q\u00ebndruar n\u00eb heshtje.<\/p>\n<p>P\u00ebrkundrazi, presioni \u00ebsht\u00eb bartur pothuajse t\u00ebr\u00ebsisht mbi Kosov\u00ebn, duke insistuar n\u00eb themelimin e Asociacionit\/Bashk\u00ebsis\u00eb s\u00eb Komunave me Shumic\u00eb Serbe (AKS), edhe pse n\u00eb marr\u00ebveshje b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr \u2018vet\u00ebmenaxhim\u2019 e jo specifikisht p\u00ebr asociacion.<\/p>\n<p>Tolerimi i munges\u00ebs s\u00eb intenc\u00ebs p\u00ebr ta respektuar marr\u00ebveshjen nga Serbia n\u00ebnkupton se dialogu ka fokus kryek\u00ebput formimin e AKS-s\u00eb, e jo normalizimin. Kjo edhe pse serb\u00ebt n\u00eb veri bojkotuan zgjedhjet lokale n\u00eb kat\u00ebr komunat n\u00eb veri dhe presidenti Vu\u00e7iq vazhdon me qasjen e tij destruktive.<\/p>\n<p>Kriza m\u00eb e fundit n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs mund t\u00eb shihet si nj\u00eb \u00e7irrje e Kosov\u00ebs p\u00ebr t\u2019u d\u00ebgjuar. M\u00eb konkretisht, kjo kriz\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje e Kosov\u00ebs p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00eb t\u00eb arrihet nj\u00eb pajtim mbi implementimin e t\u00eb gjitha pikave t\u00eb akordeve Bruksel-Oh\u00ebr.<\/p>\n<p>Rrjedhimisht, n\u00ebse nuk ndryshohet qasja n\u00eb dialog dhe nuk adresohet nj\u00ebanshm\u00ebria e procesit, do t\u00eb shkojm\u00eb nga kriza n\u00eb kriz\u00eb, pa ndonj\u00eb p\u00ebrparim dometh\u00ebn\u00ebs.<\/p>\n<p>D\u00ebshtimi i zbatimit t\u00eb marr\u00ebveshjes s\u00eb fundit ve\u00e7se ka prodhuar nj\u00eb mori krizash n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs. Pas shkuarjes s\u00eb kryetar\u00ebve t\u00eb rinj n\u00eb objektet komunale n\u00eb veri, grupet ekstremiste serbe sulmuan policin\u00eb, KFOR-in dhe gazetar\u00ebt shqipfol\u00ebs. Po ashtu, Serbia rr\u00ebmbeu tre polic\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb zon\u00ebn kufitare, kurse Kosova ndaloi importin e mallrave serbe.<\/p>\n<p>Prandaj, \u00ebsht\u00eb e domosdoshme q\u00eb rikthimin e\u00a0<a href=\"https:\/\/telegrafi.com\/tag\/veriu-i-kosoves\/\">kriz\u00ebs n\u00eb veri<\/a>\u00a0n\u00eb fund t\u00eb majit 2023 ta shohim n\u00eb kontekst t\u00eb dialogut Kosov\u00eb-Serbi dhe d\u00ebshtimit t\u00eb kapitalizimit mbi marr\u00ebveshjen e arritur n\u00eb Oh\u00ebr dy muaj m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Veriu n\u00eb kontekstin e stabilokracis\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Nd\u00ebrmjet\u00ebsuesit nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb, Miroslav Laj\u00e7ak dhe Gabriel Escobar, e kan\u00eb prezantuar veriun kryesisht si nj\u00eb problem politik. Q\u00ebndrimi i tyre \u00ebsht\u00eb se problemi n\u00eb veri t\u00eb vendit zgjidhet vet\u00ebm me autonomi lokale p\u00ebr serb\u00ebt. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, Kosova e sheh veriun si nj\u00eb problem t\u00eb sundimit t\u00eb rendit, ligjit dhe siguris\u00eb. Rrjedhimisht, \u00ebsht\u00eb krijuar nj\u00eb mosp\u00ebrputhje n\u00eb at\u00eb se si kuptohen problemet. Shpeshher\u00eb, p\u00ebrpjekjet e Prishtin\u00ebs p\u00ebr ta zgjeruar sundimin e ligjit n\u00eb veri p\u00ebrcillen me reagime t\u00eb ashpra nga faktori nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Problemi \u00ebsht\u00eb se fusha e sundimit t\u00eb ligjit \u00ebsht\u00eb e nd\u00ebrlidhur m\u00eb at\u00eb t\u00eb siguris\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrpjekjet e Kosov\u00ebs p\u00ebr shtrirje t\u00eb sundimit t\u00eb ligjit kan\u00eb gjasa q\u00eb t\u00eb ngjallin reaksion m\u00eb t\u00eb fort\u00eb n\u00eb veri, duke i shnd\u00ebrruar ato n\u00eb probleme sigurie. K\u00ebtu mund t\u00eb p\u00ebrfshihet edhe puna e kryetar\u00ebve t\u00eb rinj t\u00eb komunave nga objektet komunale.<\/p>\n<p>Nuk ka arsye t\u00eb fort\u00eb p\u00ebr t\u2019i penguar kryetar\u00ebt e rinj t\u00eb punojn\u00eb n\u00eb objektet komunale publike, pasi ata jan\u00eb t\u00eb zgjedhur dhe kan\u00eb dal\u00eb nga nj\u00eb proces zgjedhor, megjith\u00ebse legjitimiteti i tyre nuk \u00ebsht\u00eb i plot\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrmjet\u00ebsuesit e kan\u00eb th\u00ebn\u00eb deklarativisht se ata kan\u00eb dal\u00eb nga nj\u00eb proces i plot\u00eb zgjedhor i pranuar. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, ata duhet t\u00eb ken\u00eb mund\u00ebsi t\u2019i p\u00ebrmbushin detyrat e tyre n\u00eb dobi t\u00eb komuniteteve lokale nga objektet publike.<\/p>\n<p>Por, nd\u00ebrmjet\u00ebsuesit nuk preferojn\u00eb fare q\u00eb Kosova t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb ndonj\u00eb veprim q\u00eb ngjall reagim n\u00eb veri. Kjo gj\u00eb u jep Serbis\u00eb dhe strukturave kriminale n\u00eb veri pushtet t\u00eb st\u00ebrzmadhuar sepse ata e kontrollojn\u00eb agjend\u00ebn me k\u00ebrc\u00ebnimin p\u00ebr jostabilitet. Dor\u00ebzimi i parakohsh\u00ebm ndaj k\u00ebtyre k\u00ebrc\u00ebnime \u00ebsht\u00eb shtylla e\u00a0<a href=\"https:\/\/www.clingendael.org\/publication\/eu-promoter-stabilitocracy-western-balkans\">stabilitocracy<\/a>\u00a0n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>Tutje, secili veprim i Prishtin\u00ebs n\u00eb veri ngjall reagim agresiv nga Serbia, e cila vazhdimisht e mobilizon ushtrin\u00eb n\u00eb kufi me Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>Kjo b\u00ebn q\u00eb problemi t\u00eb paraqitet gabimisht edhe si problem ushtarak, q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorim cinik i frik\u00ebs s\u00eb Per\u00ebndimit ndaj nj\u00eb konflikti t\u00eb ri n\u00eb kontekstin e luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb. Rrjedhimisht, lufta n\u00eb Ukrain\u00eb ka rezultuar n\u00eb nj\u00eb superstabilokraci, ku nuk tolerohet asnj\u00eb sfidim i hegjemonis\u00eb serbe n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>Duke marr\u00eb parasysh k\u00ebto sfida, \u00ebsht\u00eb esenciale t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb p\u00ebrafrim mes kuptimeve t\u00eb bashk\u00ebsis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe Kosov\u00ebs p\u00ebr natyr\u00ebn e problemeve n\u00eb veri. Pra, t\u00eb ket\u00eb konvergjenc\u00eb n\u00eb t\u00eb kuptuarit se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me problem t\u00eb sundimit t\u00eb ligjit dhe siguris\u00eb, dhe jo problem vet\u00ebm politik, apo edhe problem ushtarak, sepse gjasat p\u00ebr sulm ushtarak nga Serbia jan\u00eb t\u00eb vogla.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, gjat\u00eb k\u00ebsaj krize, jan\u00eb evidentuar nj\u00eb reagim verbal per\u00ebndimor ndaj dhun\u00ebs s\u00eb shkaktuar nga grupet ekstremiste serbe kund\u00ebr forcave t\u00eb KFOR-it dhe nj\u00eb p\u00ebrdorim i forc\u00ebs n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb cinike nga Serbia p\u00ebr ta promovuar agjend\u00ebn e vet.<\/p>\n<p>Reagimi i ashp\u00ebr ndaj Kosov\u00ebs ishte befasues, por pas sulmeve t\u00eb ekstremist\u00ebve serb\u00eb ndaj ushtar\u00ebve t\u00eb KFOR-it, pati pajtim q\u00eb duhet t\u00eb ket\u00eb ndjekje penale t\u00eb atyre q\u00eb ishin p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb sulme.<\/p>\n<p>Ndoshta ngjarjet e fundit jan\u00eb indikator\u00eb se ka fije shprese se po b\u00ebhen hapa drejt nj\u00eb konvergjence ku ka pajtim p\u00ebr natyr\u00ebn e problemit n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Me leht\u00ebsimin e BE-s\u00eb dhe mb\u00ebshtetjen e ShBA-s\u00eb, Kosova dhe Serbia arrit\u00ebn Marr\u00ebveshjen e dyt\u00eb t\u00eb Brukselit p\u00ebr normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve. Nj\u00eb jav\u00eb m\u00eb pas, n\u00eb Oh\u00ebr, pal\u00ebt u dakorduan p\u00ebr aneksin e implementimit t\u00eb saj. Me gjith\u00eb mb\u00ebshtetjen per\u00ebndimore dhe energjin\u00eb e madhe diplomatike t\u00eb shpenzuar, marr\u00ebveshja nuk solli p\u00ebrmir\u00ebsim t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve p\u00ebr shkak [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":19,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[669,664,12],"ppma_author":[29],"class_list":["post-804","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-opinion","tag-dialogue","tag-kosovo","tag-serbia"],"authors":[{"term_id":29,"user_id":19,"is_guest":0,"slug":"seb-bytyci","display_name":"Seb Byty\u00e7i","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1668771566235.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1668771566235.jpg"},"user_url":"","last_name":"Byty\u00e7i","first_name":"Seb","description":"Dr. Seb Bytyci ka p\u00ebrvoj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebse n\u00eb hulumtim shkencor dhe m\u00ebsimdh\u00ebnie p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se dy dekada, p\u00ebrfshir\u00eb angazhime me University of London\/LSE, University of York, University of Winchester, William College, IPOL Institute, si dhe Police Federation of England and Wales. Ai ka qen\u00eb gjithashtu i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb avokim praktik dhe ka bashk\u00ebpunuar me organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare si OKB, UNDP dhe OSBE.\r\n\r\nSeb ka doktoratur\u00eb (PhD) nga University of York; nj\u00eb Master n\u00eb Administrat\u00eb Publike (MPA) n\u00eb Analiz\u00eb Politikash dhe \u00c7\u00ebshtje Krahasuese &amp; Nd\u00ebrkomb\u00ebtare nga Indiana University (Bloomington), si dhe nj\u00eb MES n\u00eb Integrim Evropian dhe Rajonaliz\u00ebm nga University of Graz\/EIPA\/EURAC.\r\n\r\nHulumtimi i tij i doktoratur\u00ebs \u00ebsht\u00eb fokusuar n\u00eb institucionet n\u00eb vende n\u00eb tranzicion, nd\u00ebrsa fushat e tij t\u00eb interesit p\u00ebrfshijn\u00eb nd\u00ebrtimin e institucioneve efektive dhe lidershipin, \u00e7\u00ebshtjet e BE-s\u00eb dhe marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, zgjidhjen e konflikteve, shtetin zhvillimor dhe proceset e transformimit shoq\u00ebror."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/804","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/19"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=804"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/804\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":805,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/804\/revisions\/805"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=804"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}