{"id":8177,"date":"2021-03-12T09:49:13","date_gmt":"2021-03-12T07:49:13","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=8177"},"modified":"2024-10-10T09:53:26","modified_gmt":"2024-10-10T07:53:26","slug":"putini-dhe-erdogani-gare-drejt-fundit-te-pusit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/analize\/putini-dhe-erdogani-gare-drejt-fundit-te-pusit\/","title":{"rendered":"Putini dhe Erdogani: gar\u00eb drejt fundit t\u00eb pusit"},"content":{"rendered":"<p><i><span style=\"font-weight: 400;\">Mungesa e performanc\u00ebs solide ekonomike e Rusis\u00eb dhe Turqis\u00eb \u00ebsht\u00eb ajo \u00e7far\u00eb i motivon t\u00eb dy lider\u00ebt q\u00eb t\u00eb shtypin qytetar\u00ebt e tyre.<\/span><\/i><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.theglobalist.com\/russia-vladimir-putin-alexei-navalny-freedom\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">Gjendja e v\u00ebshtir\u00eb e kritikut t\u00eb Kremlinit Alexei Navalny<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> dhe p\u00ebrkrah\u00ebsve t\u00eb tij, ka shp\u00ebrfaqur edhe nj\u00ebher\u00eb brutalitetin e sundimit me dor\u00eb t\u00eb hekurt t\u00eb presidentit rus Vladimir Putin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Jav\u00ebt e marshimeve pro Navalny-t, q\u00eb prej Mosk\u00ebs n\u00eb Vladivostok, lan\u00eb gati 11000 protestues n\u00eb burg, disa prej tyre t\u00eb rrahur keq. Nd\u00ebrkoh\u00eb, Navalny u d\u00ebrgua n\u00eb Kolonin\u00eb Penale n.2 \u2013 me nam p\u00ebr trajtimin abuziv t\u00eb t\u00eb burgosurve.<\/span><\/p>\n<p><b>Dy autokrat\u00eb dhe shkopinjt\u00eb e tyre<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nd\u00ebrkoh\u00eb n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb Detit t\u00eb Zi, miku i Putinit, presidenti turk Recep Tayyip Erdogan, \u00ebsht\u00eb angazhuar n\u00eb shtypjen e student\u00ebve q\u00eb protestojn\u00eb kund\u00ebr em\u00ebrimit t\u00eb nj\u00eb t\u00eb af\u00ebrmi t\u00eb tij, t\u00eb pakualifikuar e me histori t\u00eb plagjiatur\u00ebs, <\/span><a href=\"https:\/\/www.theglobalist.com\/turkey-recep-tayyip-erdogan-academic-freedom-bogazici-university\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">rektor t\u00eb universitetit kryesor publik t\u00eb Stambollit<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Erdogani po p\u00ebrpiqet q\u00eb me \u00e7do kusht t\u00eb largoj\u00eb v\u00ebmendjen e publikut turk nga kriza gjymtuese ekonomike dhe papun\u00ebsia e madhe n\u00eb vend.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>Gara drejt fundit t\u00eb pusit t\u00eb Indeksit t\u00eb Demokracis\u00eb<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Asgj\u00eb nuk ilustron m\u00eb mir\u00eb gar\u00ebn e Putinit dhe Erdoganit drejt fundit t\u00eb pusit se sa Indeksi i Demokracis\u00eb. Aktualisht, Rusia rradhitet e 124-ta, mes 167 vendeve t\u00eb analizuara n\u00eb studimin e p\u00ebrvitsh\u00ebm t\u00eb Nj\u00ebsis\u00eb s\u00eb Inteligjenc\u00ebs t\u00eb The Economist. Ajo e liston Rusin\u00eb si \u201cregjim autoritar.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Turqia rradhitet e 104-ta, e kategorizuar nga indeksi si \u201cregjim hibrid\u201d \u2013 nj\u00eb tip i p\u00ebrkufizuar nga parregullsit\u00eb e m\u00ebdha zgjedhore dhe presioni qeveritar mbi opozit\u00ebn. Ky \u00ebsht\u00eb duksh\u00ebm rangimi m\u00eb i ul\u00ebt i ndonj\u00eb vendi t\u00eb NATO-s, me Malin e Zi (vendi 81t\u00eb) menj\u00ebher\u00eb pas Turqis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><b>Traditat demokratike t\u00eb Turqis\u00eb<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Krahasuar me Rusin\u00eb, Turqia ka pasur p\u00ebrvoj\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb thell\u00eb me demokracin\u00eb shum\u00ebpartiake dhe aktivizmin e shoq\u00ebris\u00eb civile. P\u00ebr shembull, gjat\u00eb viteve 1970, p\u00ebrderisa n\u00eb Bashkimin Sovjetik po rritej shtypja e brendshme, Turqia kishte rreth 45000 organizata t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pas shtypjes q\u00eb solli grusht shteti i vitit 1980, numri i OJQ-ve n\u00eb Turqi u trefishua s\u00ebrish brenda dy dekadave. Lul\u00ebzoi nj\u00eb brez i ri shoqatash, t\u00eb cilat avokuan p\u00ebr nj\u00eb spekt\u00ebr t\u00eb gjer\u00eb \u00e7\u00ebshtjesh, duke filluar nga t\u00eb drejtat e pakicave dhe t\u00eb drejtat gjinore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kjo flet p\u00ebr qendrueshm\u00ebrin\u00eb dhe vitalitetin e shoq\u00ebris\u00eb civile t\u00eb Turqis\u00eb, q\u00eb partit\u00eb politike, sindikatat e pun\u00ebs, shoqatat civile dhe mediat, arrit\u00ebn t\u00eb rim\u00ebk\u00ebmben n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn \u2013 madje edhe pas mbylljes nga regjimet ushtarake dhe lider\u00ebt autoritar\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><b>Makineria shtyp\u00ebse e Erdoganit<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb pretendon se ka qen\u00eb viktim\u00eb e grusht shtetit ushtarak, Erdogani \u2013 ashtu si Putini \u2013 \u00ebsht\u00eb tejet i z\u00ebn\u00eb me burgosjen e kujtdo q\u00eb e konsideron k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr sundimin e tij gjithnj\u00eb e m\u00eb despotik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Partia Demokratike e Popullit e Turqis\u00eb (HDP), mish\u00ebrimi i nj\u00eb linje t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb partive prokurde, \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr e till\u00eb. Me teke t\u00eb Erdoganit, ish bashk\u00ebudh\u00ebheq\u00ebsi dhe kandidati presidencial popullor i HDP-s\u00eb Selahattin Demirtas, nj\u00ebri t\u00ebrheq\u00ebs dhe politikisht i aft\u00eb, gjendet n\u00eb burg q\u00eb prej vitit 2016. Ai mund t\u00eb d\u00ebnohet me 142 vite burg. Nd\u00ebrkoh\u00eb, ai vazhdon t\u00eb luftoj\u00eb nga qelia e tij p\u00ebrmes Twitterit, letrave dhe librave.<\/span><\/p>\n<p><b>Nj\u00eb dallim mes Erdoganit dhe Putinit<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">E vetmja gj\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn Erdogani mund t\u00eb thot\u00eb se dallohet nga Putini, \u00ebsht\u00eb hezitimi i tij q\u00eb t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb agjent\u00eb nervor\u00eb dhe izotope radioaktive p\u00ebr t\u00eb eliminuar disident\u00ebt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sido q\u00eb t\u00eb jet\u00eb, presidenti turk ka p\u00ebrsosur strategjit\u00eb jovdekjeprur\u00ebse t\u00eb ngulfatjes s\u00eb kund\u00ebrshtar\u00ebve. P\u00ebr t\u00eb par\u00eb si funksionon kjo, vet\u00ebm merrni parasysh fatin e filantropit m\u00eb t\u00eb madh turk dhe aktivistit t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave Osman Kavala.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Duke qen\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr personale e Erdoganit, p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se tre vite Kavala \u00ebsht\u00eb duke u kalbur i izoluar n\u00eb vetmi n\u00eb burgun e siguris\u00eb maksimale Silivri, n\u00eb dalje t\u00eb Stambollit.<\/span><\/p>\n<p><b>E gjitha ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me ikjen nga ekonomia<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebrfundimisht, mungesa e performanc\u00ebs solide ekonomike e Rusis\u00eb dhe Turqis\u00eb \u00ebsht\u00eb ajo \u00e7far\u00eb i motivon t\u00eb dy lider\u00ebt q\u00eb t\u00eb shtypin qytetar\u00ebt e tyre.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rusia mbetet shtet me qira, me nj\u00eb ekonomi t\u00eb varur tej mase nga hidrokarbonet. Sipas OSBE-s\u00eb, t\u00eb ardhurat nga nafta dhe gazi arrit\u00ebn 40% t\u00eb BPV-s\u00eb s\u00eb Rusis\u00eb m\u00eb 2018 \u2013 nd\u00ebrsa l\u00ebnd\u00ebt djeg\u00ebse p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb mbi 60% t\u00eb eksporteve.<\/span><\/p>\n<p><b>Abuzimet e Putinit<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ndon\u00ebse, p\u00ebr dit\u00eb t\u00eb k\u00ebqija, Putini ka themeluar nj\u00eb fond prej af\u00ebr $570 miliard\u00ebsh n\u00eb ar dhe k\u00ebmbim valutor, p\u00ebr t\u00eb izoluar regjimin e tij nga presioni dhe shoku i jasht\u00ebm, jasht\u00eb ekstravaganc\u00ebs s\u00eb rrokaqiejve t\u00eb Mosk\u00ebs, Putini nuk ka arritur t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb aspak gjendjen ekonomike t\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb r\u00ebndomt\u00eb.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, rrjepja e p\u00ebrditshme e pasurive t\u00eb Rusis\u00eb nga njer\u00ebzit e af\u00ebrm t\u00eb Putinit kafshon nj\u00eb cop\u00eb t\u00eb madhe nga molla ekonomike.<\/span><\/p>\n<p><b>Vet\u00ebdisfatizmi i Erdoganit<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Fatkeq\u00ebsia e Erdoganit \u2013 dhe ironikisht fati i mir\u00eb i Turqis\u00eb \u2013 \u00ebsht\u00eb se vendi nuk \u00ebsht\u00eb i bekuar me rezerva t\u00eb l\u00ebnd\u00ebve djeg\u00ebse. Turqia importon 92% t\u00eb naft\u00ebs s\u00eb pap\u00ebrpunuar, 99% t\u00eb gazit natyror dhe 40% t\u00eb qymyrit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Marr\u00eb parasysh djerr\u00ebsin\u00eb e pasurive materiale, qeverit\u00eb turke jan\u00eb mb\u00ebshtetur tradicionalisht n\u00eb t\u00eb hyrat kapitale nga Per\u00ebndimi. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, Erdogan po i pret k\u00ebmb\u00ebt e veta \u2013 meq\u00eb investitor\u00ebt e huaj priren t\u00eb shmangin vendet q\u00eb sundohen pam\u00ebshirsh\u00ebm nga autokrat\u00ebt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebrderisa afrohen zgjedhjet e ardhshme n\u00eb Turqi, t\u00eb cilat do t\u00eb mbahen m\u00eb 2023, vendi mbetet n\u00eb pik\u00ebn e vlimit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00ebse edhe p\u00ebrkund\u00ebr p\u00ebrkrahjes m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl p\u00ebr partin\u00eb e tij n\u00eb sondazhet e opinionit publik q\u00eb prej vitit 2002, Erdogani arrin p\u00ebrfundimisht t\u00eb vjedh\u00eb zgjedhjet nga fituesit e gjassh\u00ebm t\u00eb bllokut opozitar, Per\u00ebndimi duhet ta mbledh\u00eb mendjen.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">As Shtetet e Bashkuara as Bashkimi Europian nuk kan\u00eb llogari t\u00eb humbin m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb e energji duke p\u00ebrs\u00ebritur strategjit\u00eb e paq\u00ebsimit, q\u00eb sa e sa her\u00eb nuk u kan\u00eb b\u00ebr\u00eb pun\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb gj\u00eb \u00ebsht\u00eb e sigurt: nj\u00eb qasje efektive kund\u00ebr Erdoganit k\u00ebrkon gjithashtu bashk\u00ebpunim me forcat prodemokratike t\u00eb Turqis\u00eb. Koha \u00ebsht\u00eb tash.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">***<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Artikulli origjinal n\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/www.theglobalist.com\/turkey-recep-tayyip-erdogan-russia-vladimir-putin-democracy-authoritarianism\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">The Globalist<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, m\u00eb 3 mars 2021.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">***<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ky artikull mb\u00ebshtetet nga &#8220;Sbunker&#8221; p\u00ebrmes projektit t\u00eb financuar nga Ambasada Amerikane. Mendimet e shprehura k\u00ebtu jan\u00eb t\u00eb autorit dhe jo medoemos pasqyrojn\u00eb q\u00ebndrimet e Departamentit t\u00eb Shtetit.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mungesa e performanc\u00ebs solide ekonomike e Rusis\u00eb dhe Turqis\u00eb \u00ebsht\u00eb ajo \u00e7far\u00eb i motivon t\u00eb dy lider\u00ebt q\u00eb t\u00eb shtypin qytetar\u00ebt e tyre. Gjendja e v\u00ebshtir\u00eb e kritikut t\u00eb Kremlinit Alexei Navalny dhe p\u00ebrkrah\u00ebsve t\u00eb tij, ka shp\u00ebrfaqur edhe nj\u00ebher\u00eb brutalitetin e sundimit me dor\u00eb t\u00eb hekurt t\u00eb presidentit rus Vladimir Putin. Jav\u00ebt e marshimeve [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":478,"featured_media":8141,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1260],"ppma_author":[1263],"class_list":["post-8177","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-kremlinshah"],"authors":[{"term_id":1263,"user_id":478,"is_guest":0,"slug":"aykan-erdemir","display_name":"Aykan Erdemir","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a10859dac30a338fa63cbb3c021a6374fcfebbb72709e24142fb79e1bd375889?s=96&d=mm&r=g","user_url":"","last_name":"Erdemir","first_name":"Aykan","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8177","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/478"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8177"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8177\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8178,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8177\/revisions\/8178"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8141"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8177"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=8177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}