{"id":914,"date":"2023-01-31T13:37:09","date_gmt":"2023-01-31T13:37:09","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=914"},"modified":"2024-12-09T10:59:39","modified_gmt":"2024-12-09T08:59:39","slug":"rritja-e-inflacionit-importit-dhe-cmimeve-tregues-i-politikave-joadekuate-te-qeverise-kurti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/en\/opinion\/rritja-e-inflacionit-importit-dhe-cmimeve-tregues-i-politikave-joadekuate-te-qeverise-kurti\/","title":{"rendered":"Rritja e inflacionit, importit dhe \u00e7mimeve \u2013 tregues i politikave joadekuate t\u00eb Qeveris\u00eb Kurti"},"content":{"rendered":"<p>Inflacioni n\u00eb Kosov\u00eb ka marr\u00eb p\u00ebrmasa alarmante. Sipas Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs (ASK), gjat\u00eb muajit\u00a0<a href=\"https:\/\/ask.rks-gov.net\/sq\/agjencia-e-statistikave-te-kosoves\/add-news\/indeksi-i-harmonizuar-i-cmimeve-te-konsumit-ihck-dhjetor-2022\">dhjetor<\/a>\u00a02022, norma vjetore e inflacionit ishte 12.1%. Situata b\u00ebhet edhe m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb duke pasur parasysh\u00a0<a href=\"http:\/\/ask.rks-gov.net\/sq\/agjencia-e-statistikave-te-kosoves\/add-news\/indeksi-i-harmonizuar-i-cmimeve-te-konsumit-ihck-dhjetor-2022\">shtrenjtimin\u00a0<\/a>e \u00e7mimeve t\u00eb produkteve dhe sh\u00ebrbimeve, si\u00e7 jan\u00eb produktet ushqimore, energjia elektrike dhe karburantet, mes t\u00eb tjerash.<\/p>\n<p>Pandemia\u00a0<a href=\"https:\/\/www.institutigap.org\/documents\/85554_ndikimi_covidneekonomi.pdf\">COVID-19<\/a>\u00a0and\u00a0<a href=\"https:\/\/www.zeriamerikes.com\/a\/6604239.html\">lufta<\/a>\u00a0n\u00eb Ukrain\u00eb jan\u00eb dy faktor\u00ebt kryesor\u00eb q\u00eb kan\u00eb ndikuar n\u00eb \u00e7rregullimin e tregut bot\u00ebror. N\u00eb Kosov\u00eb, ky ndikim \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb negativ sepse ekonomia varet nga importet.<\/p>\n<p>Vet\u00ebm n\u00eb vitin\u00a0<a href=\"https:\/\/ask.rks-gov.net\/media\/6933\/kosova-n%C3%AB-shifra-2021.pdf\">2021<\/a>\u00a0sasia e importeve arriti n\u00eb vler\u00ebn mbi 4 miliard\u00eb e 684 milion\u00eb euro, e n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr eksportet ishin mbi 775 milion\u00eb. Krahasuar me\u00a0<a href=\"https:\/\/ask.rks-gov.net\/media\/6298\/kosova-n%C3%AB-shifra-2020.pdf\">vitin<\/a>\u00a0paraprak, importet ishin rreth 3 miliard\u00eb e 300 milion\u00eb euro, nd\u00ebrkaq eksportet af\u00ebr 475 milion\u00eb.<\/p>\n<p>Si rezultat i \u00e7rregullimeve n\u00eb tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, disa biznese vendore kan\u00eb shfryt\u00ebzuar rastin q\u00eb t\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/ngritje-e-pakontrolluar-e-cmimeve-ne-kosove\/31746706.html\">manipulojn\u00eb<\/a>\u00a0me \u00e7mime n\u00eb treg, duke r\u00ebnduar edhe m\u00eb shum\u00eb gjendjen ekonomike t\u00eb qytetar\u00ebve.<\/p>\n<p>Rast konkret ishte rritja e \u00e7mimit t\u00eb vajit si produkt esencial ushqimor. N\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/ngritje-e-pakontrolluar-e-cmimeve-ne-kosove\/31746706.html\">mars<\/a>\u00a0t\u00eb vitit 2022, litra e vajit, prej 2.19 euro shkoi n\u00eb 3.49 euro dhe nj\u00eb ndryshim i till\u00eb drastik nuk shpjegohet ndryshe pos manipulim ndaj konsumator\u00ebve.<\/p>\n<p>Ekziston mekanizmi shtet\u00ebror q\u00eb i lufton manipulator\u00ebt e tregut &#8211; Autoriteti Kosovar i Konkurrenc\u00ebs (AKK), i cili i raporton Kuvendit t\u00eb Kosov\u00ebs. N\u00eb kulmin e ngritjes s\u00eb \u00e7mimeve, ky institucion p\u00ebr nj\u00eb vit ishte l\u00ebn\u00eb pa\u00a0<a href=\"https:\/\/www.koha.net\/arberi\/308520\/autoriteti-i-konkurrences-ka-tete-muaj-qe-spo-heton-rritjen-e-cmimeve\/\">bord<\/a>\u00a0duke pamund\u00ebsuar ligj\u00ebrisht gjobitjen e manipulator\u00ebve t\u00eb tregut.<\/p>\n<p>Bordi i ri ishte zgjedhur n\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/telegrafi.com\/kuvendi-kosoves-miraton-bordin-e-komisionit-per-mbrojtjen-e-konkurrences\/\">qershor<\/a>\u00a0t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, mir\u00ebpo ngritja e \u00e7mimeve ka vazhduar nd\u00ebrkoh\u00eb nuk ka ndonj\u00eb politik\u00eb konkrete se si t\u00eb luftohet abuzimi me \u00e7mime.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/albanianpost.com\/qeveria-paralajmeron-aksione-kunder-crregullimit-te-cmimeve-ne-treg\/\">The Government<\/a>\u00a0e Kosov\u00ebs kishte premtuar veprime kund\u00ebr abuzuesve t\u00eb tregut, megjithat\u00eb praktika nuk tregoi ndonj\u00eb rezultat. Si\u00e7 tregon raporti i\u00a0<a href=\"https:\/\/ask.rks-gov.net\/sq\/agjencia-e-statistikave-te-kosoves\/add-news\/indeksi-i-harmonizuar-i-cmimeve-te-konsumit-ihck-dhjetor-2022\">ASK<\/a>-s\u00eb, \u00e7mimet kan\u00eb vazhduar t\u00eb rriten n\u00eb vazhdim\u00ebsi.<\/p>\n<p><strong>Hapat q\u00eb nd\u00ebrmori Qeveria Kurti<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr ta parandaluar ngritjen konstante t\u00eb \u00e7mimeve, Qeveria Kurti propozoi ligjin p\u00ebr \u00e7mimet\u00a0<a href=\"https:\/\/kallxo.com\/lajm\/miratohet-projektligji-per-vendosjen-e-cmimeve-tavan-ne-produktet-themelore\/\">tavan<\/a>, por kjo politik\u00eb ka mbetur vet\u00ebm n\u00eb let\u00ebr. Sigurisht q\u00eb kjo ishte masa m\u00eb ekstreme e mundshme, pasi ka mund\u00ebsi ekzistuese prej t\u00eb cilave mund t\u00eb luftohen\u00a0<a href=\"https:\/\/gzk.rks-gov.net\/ActDetail.aspx?ActID=2727\">manipulimet<\/a>\u00a0me \u00e7mime n\u00eb treg.<\/p>\n<p>Qeveria thirret n\u00eb at\u00eb q\u00eb ka\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/GOVRKS\/videos\/1119959875332112\/\">subvencionuar<\/a>\u00a0energjin\u00eb elektrike, duke dhuruar nga\u00a0<a href=\"https:\/\/albanianpost.com\/murati-arsyeton-100-eurot-e-qeverise-edhe-franca-ka-ndare-te-njejten-shume\/\">100<\/a>\u00a0euro p\u00ebr nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb qytetar\u00ebve, si dhe politika t\u00eb tjera n\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr ta luftuar inflacionin enorm.<\/p>\n<p>Po ashtu, n\u00eb shtator t\u00eb vitit 2022 ishte prezantuar\u00a0<a href=\"https:\/\/kosovapress.com\/kurti-prezanton-pakon-per-perballje-me-inflacion\/\">paketa<\/a>\u00a0anti-inflacion me vler\u00eb 150 milion\u00eb euro, ku pos tjerash p\u00ebrfshihej edhe ndihma ndaj pensionist\u00ebve, student\u00ebve dhe familjeve me asistenc\u00eb sociale.<\/p>\n<p>Tutje, si politik\u00eb sociale,\u00a0<a href=\"https:\/\/www.dukagjini.com\/te-henen-dalin-shtesat-per-femijet-dhe-grate-lehona\/\">pushteti<\/a>\u00a0e ka p\u00ebrmendur edhe politik\u00ebn p\u00ebr ndihm\u00ebn financiare p\u00ebr lehonat, si dhe shtesat p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb deri n\u00eb mosh\u00ebn 16-vje\u00e7are.<\/p>\n<p><strong>Hapat q\u00eb duhet t\u00eb nd\u00ebrmerren<\/strong><\/p>\n<p>Ligji p\u00ebr\u00a0<a href=\"https:\/\/sbunker.net\/op-ed\/91377\/ngritja-e-pages-minimale-se-rrit-papunesine\/\">pag\u00ebn minimale<\/a>\u00a0duhet t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrtej 300 euro neto, meq\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/thedocs.worldbank.org\/en\/doc\/b5de315c82b1a3bb32bf30057aad9b74-0320012022\/original\/Food-Security-Update-LXVIII-Aug-11-2022.pdf\">inflacioni<\/a>\u00a0kalon n\u00eb shifra dyshifrore. Nd\u00ebrkaq nj\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/paga-minimale-koeficienti-kosove-\/32229052.html\">koeficient<\/a>\u00a0i Ligjit t\u00eb Pagave nevojitet t\u00eb jet\u00eb mbi 120 euro dhe jo m\u00eb pak, p\u00ebrndryshe Ligji i Pagave nuk do t\u00eb ket\u00eb efekt.<\/p>\n<p>P\u00ebr shembull, m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsit e arsimit t\u00eb mes\u00ebm t\u00eb ul\u00ebt, pag\u00ebn mesatare e kan\u00eb 530 euro me vler\u00ebn e koeficientit ekzistues 120 euro. Me Ligjin e ri t\u00eb Pagave, koeficienti i tyre \u00ebsht\u00eb 5.6, q\u00eb n\u00ebnkupton se n\u00ebse vlera e nj\u00eb koeficienti mbetet 120 euro, at\u00ebher\u00eb pagat e tyre do t\u00eb rriten n\u00eb 672 euro. Prandaj, ulja e vler\u00ebs t\u00eb nj\u00eb koeficienti n\u00ebn 120 euro do ta b\u00ebnte Ligjin e Pagave t\u00eb padobish\u00ebm p\u00ebr sektorin publik.<\/p>\n<p>Gjithashtu, numri i inspektor\u00ebve \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm t\u00eb shtohet. Momentalisht, Ministria e Tregtis\u00eb ka vet\u00ebm\u00a0<a href=\"https:\/\/teve1.info\/lajmet\/327-inspektore-ne-mint-ky-numer-vleresohet-i-pamjaftueshem-per-tregun\/\">27<\/a>\u00a0inspektor\u00eb n\u00eb nj\u00eb treg q\u00eb num\u00ebron mbi\u00a0<a href=\"https:\/\/www.koha.net\/arberi\/316832\/64-mije-biznese-e-vetem-17-shoqata-sindikale-ne-sektorin-privat\/\">64<\/a>\u00a0mij\u00eb biznese.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtyre, nevojitet edhe krijimi i nj\u00eb departamenti brenda Ministris\u00eb s\u00eb Tregtis\u00eb, q\u00eb do t\u00eb analizoj\u00eb n\u00eb detaje rrjedh\u00ebn e produktit deri te konsumatori. P\u00ebr shembull, ka pasur rritje t\u00eb biletave t\u00eb autobusit gjat\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.koha.net\/arberi\/314518\/shtrenjtohen-biletat-e-autobuseve-kompanite-e-arsyetojne-me-cmimin-e-larte-te-naftes\/\">shtrenjtimit<\/a>\u00a0t\u00eb \u00e7mimit t\u00eb karburanteve, por pas disa muajve \u00e7mimi i karburanteve u ul\u00a0<a href=\"https:\/\/abcnews.al\/cmimi-i-naftes-zbret-ne-nivelin-me-te-ulet-ne-burse-qe-nga-janari-shkon-ne-88-dollare-fucia\/\">s\u00ebrish<\/a>. Megjithat\u00eb, nuk ka raportime se biletat e transportit nd\u00ebrurban kan\u00eb sh\u00ebnuar ulje.<\/p>\n<p>P\u00ebr ta luftuar inflacionin, Qeveria mund ta ndryshoj\u00eb edhe politik\u00ebn e shp\u00ebrndarjes s\u00eb shtesave. M\u00eb 25 janar t\u00eb vitit 2023, ekzekutivi vendosi q\u00eb pun\u00ebtor\u00ebt e sektorit publik t\u00eb marrin nga 50\u00a0<a href=\"https:\/\/www.dukagjini.com\/qeveria-ndan-nga-50-euro-shtese-edhe-ne-janar-per-te-gjithe-punetoret-e-sektorit-publik\/\">euro<\/a>\u00a0shtes\u00eb, por n\u00eb k\u00ebt\u00eb paket\u00eb nuk p\u00ebrfshihen edhe pun\u00ebtor\u00ebt e sektorit privat q\u00eb marrin\u00a0<a href=\"https:\/\/sbunker.net\/op-ed\/91565\/te-drejtat-e-punetoreve-ne-sektorin-privat-po-levizin-si-breshka\/\">paga<\/a>\u00a0m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta sesa pun\u00ebtor\u00ebt e sektorit publik.<\/p>\n<p>Institucionet e kan\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e fundit p\u00ebr t\u00eb reaguar ndaj ndryshimeve ekonomike n\u00eb Kosov\u00eb. Realisht ka pasur p\u00ebrpjekje sip\u00ebrfaq\u00ebsore qeveritare p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me situat\u00ebn, n\u00eb disa raste edhe t\u00eb gabueshme.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inflacioni n\u00eb Kosov\u00eb ka marr\u00eb p\u00ebrmasa alarmante. Sipas Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs (ASK), gjat\u00eb muajit\u00a0dhjetor\u00a02022, norma vjetore e inflacionit ishte 12.1%. Situata b\u00ebhet edhe m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb duke pasur parasysh\u00a0shtrenjtimin\u00a0e \u00e7mimeve t\u00eb produkteve dhe sh\u00ebrbimeve, si\u00e7 jan\u00eb produktet ushqimore, energjia elektrike dhe karburantet, mes t\u00eb tjerash. Pandemia\u00a0COVID-19\u00a0dhe\u00a0lufta\u00a0n\u00eb Ukrain\u00eb jan\u00eb dy faktor\u00ebt kryesor\u00eb q\u00eb kan\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":13,"featured_media":9690,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[691,821,664],"ppma_author":[23],"class_list":["post-914","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-economy","tag-inflation","tag-kosovo"],"authors":[{"term_id":23,"user_id":13,"is_guest":0,"slug":"sefer-zogaj","display_name":"Sefer Zogaj","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/seferi2.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/seferi2.jpg"},"user_url":"","last_name":"Zogaj","first_name":"Sefer","description":"Sefer Zogaj ka p\u00ebrfunduar studimet bachelor n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs, Fakultetin Ekonomik. Gjat\u00eb shkoll\u00ebs s\u00eb mesme ka filluar t\u00eb shkruaj v\u00ebshtrime p\u00ebr Gazet\u00ebn \u201cEpoka e Re\u201d, m\u00eb pas edhe p\u00ebr mediat e Shqip\u00ebris\u00eb si \u201cAlbeu\u201d dhe \u201cShekulli\u201d. Ai \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb studimeve master n\u00eb Fakultetin Ekonomik. Gjat\u00eb studimeve ka punuar n\u00eb nj\u00eb mori mediash si Intro, Ballkani, Insajderi.com, Shqip.com dhe tash KTV. Seferi \u00ebsht\u00eb poashtu pjes\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb civile p\u00ebrmes Institutit p\u00ebr K\u00ebrkime Ekonomike. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, e ka menaxhuar edhe nj\u00eb biznes t\u00eb vog\u00ebl \u201cGift of Heart\u201d q\u00eb kryesisht \u00ebsht\u00eb marr\u00eb me shitje online. Interesimi i tij kryesor n\u00eb jet\u00eb \u00ebsht\u00eb studimi i shkencave sociale."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/914","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=914"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/914\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":915,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/914\/revisions\/915"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9690"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=914"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=914"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=914"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=914"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}