{"id":10664,"date":"2024-11-25T14:26:01","date_gmt":"2024-11-25T12:26:01","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=10664"},"modified":"2024-11-25T17:13:44","modified_gmt":"2024-11-25T15:13:44","slug":"rikthimi-i-presidentit-trump-rikthen-dilema-rreth-dialogut-kosove-serbi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/rikthimi-i-presidentit-trump-rikthen-dilema-rreth-dialogut-kosove-serbi\/","title":{"rendered":"Rikthimi i presidentit Trump rikthen dilema rreth dialogut Kosov\u00eb-Serbi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kan\u00eb kaluar mbi 13 vjet q\u00eb nga fillimi i dialogut t\u00eb leht\u00ebsuar nga BE-ja nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. Megjithat\u00eb, pal\u00ebt dialoguese ende nuk kan\u00eb arritur nj\u00eb marr\u00ebveshje finale.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebrgjat\u00eb viteve, dialogu u ballafaqua me suksese e sfida t\u00eb ndryshme. Shum\u00eb marr\u00ebveshje jan\u00eb n\u00ebnshkruar dhe vet\u00ebm disa prej tyre jan\u00eb zbatuar, duke rezultuar n\u00eb shum\u00eb bllokada n\u00eb dialog.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ndon\u00ebse mandatin p\u00ebr leht\u00ebsimin e dialogut e ka BE-ja, si rezultat i nj\u00eb rezolute t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara, situata ndryshoi me em\u00ebrimin e ish-ambasadorit t\u00eb SHBA-s\u00eb n\u00eb Gjermani, Richard Grenell, si i d\u00ebrguar special i presidentit Trump n\u00eb dialogun <\/span><a href=\"https:\/\/www.politico.eu\/article\/trump-names-ric-grenell-his-special-envoy-for-serbia-and-kosovo\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kosov\u00eb-Serbi, n\u00eb tetor 2019.<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Duke marr\u00eb p\u00ebr baz\u00eb faktin se SHBA-ja ve\u00e7se e kishte nj\u00eb emisar p\u00ebr rajonin (Matthew Palmer) nga Departamenti i Shtetit, em\u00ebrimi i Grenellit si emisar special presidencial ishte nj\u00eb mesazh i qart\u00eb se p\u00ebrfshirja e SHBA-s\u00eb n\u00eb dialog nuk do t\u00eb ishte m\u00eb n\u00eb prapasken\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rrjedhimisht, administrata e kaluar e presidentit Trump, m\u00eb 4 shtator 2020, n\u00eb Uashington, nd\u00ebrmjet\u00ebsoi nj\u00eb marr\u00ebveshje ekonomike nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb, t\u00eb quajtur Marr\u00ebveshja p\u00ebr \u201c<\/span><a href=\"https:\/\/edition.cnn.com\/2020\/09\/04\/politics\/serbia-kosovo-agreement\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Normalizim Ekonomik\u2019\u2019, apo referuar edhe si \u2018\u2019Marr\u00ebveshja e Uashingtonit<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kjo marr\u00ebveshje, n\u00eb thelb, p\u00ebrmbante p\u00ebrkushtime nga t\u00eb dyja pal\u00ebt p\u00ebr bashk\u00ebpunim ekonomik, duke filluar nga hekurudhat, energjia, bashkimi n\u00eb Mini Schengenin Ballkanik (Open Balkan), mes t\u00eb tjerash. Po ashtu, nj\u00eb pjes\u00eb e marr\u00ebveshjes u fokusua te lirit\u00eb fetare dhe ekzekutimi i vendimit p\u00ebr Manastirin e De\u00e7anit, dhe fokus iu dha edhe gjetjes s\u00eb personave t\u00eb zhdukur gjat\u00eb luft\u00ebs. Gjithashtu, Kosova fitoi nj\u00eb njohje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme nga Izraeli, me \u00e7\u2019rast u shk\u00ebmbyen misionet diplomatike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Por, p\u00ebrtej ceremonis\u00eb dhe r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb simbolike, kjo marr\u00ebveshje nuk prodhoi ndonj\u00eb transformim nd\u00ebrmjet pal\u00ebve \u2013 dhe madje mbeti t\u00ebr\u00ebsisht e pazbatuar. Madje, n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces pati injorim total t\u00eb Dialogut t\u00eb Brukselit dhe kjo gj\u00eb u reflektua edhe n\u00eb marr\u00ebveshje, por edhe n\u00eb form\u00ebn e arritjes s\u00eb saj.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Grenelli kishte qasje m\u00ebnjanuese ndaj BE-s\u00eb dhe prodhoi marr\u00ebveshje q\u00eb \u00e7onte te nj\u00eb proces paralel i dialogut, krahas atij zyrtarit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Me rizgjedhjen e presidentit Trump vihen n\u00eb pah disa dilema rreth dialogut. Administrata e re e Trumpit mund ta v\u00ebr\u00eb fokusin te Marr\u00ebveshja e Uashingtonit, e arritur n\u00eb vitin 2020, q\u00eb do t\u00eb n\u00ebnkuptonte eskivim t\u00eb formatit aktual t\u00eb BE-s\u00eb.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Shtyr\u00eb nga rrethanat e reja gjeopolitike dhe t\u00eb siguris\u00eb me luft\u00ebn n\u00eb Ukrain\u00eb, kjo administrat\u00eb mund t\u00eb zhvilloj\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr dialog paralel, duke m\u00ebnjanuar BE-n\u00eb dhe duke shtyr\u00eb para zgjidhje t\u00eb shpejta, q\u00eb mund t\u00eb mos jen\u00eb n\u00eb favor t\u00eb Kosov\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb skenarin p\u00ebr shk\u00ebmbim t\u00eb territoreve me Serbin\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sidoqoft\u00eb, k\u00ebto jan\u00eb hipoteza t\u00eb ngritura marr\u00eb parasysh p\u00ebrfshirjen e m\u00ebhershme t\u00eb presidentit Trump dhe <\/span><a href=\"https:\/\/www.cfr.org\/election2024\/candidate-tracker\/donald-trump\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">mantr\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb politik\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">,<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> q\u00eb synon mosp\u00ebrfshirje n\u00eb konflikte t\u00eb jashtme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Por, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, paparashikueshm\u00ebria e presidentit Trump mund t\u00eb sjell\u00eb edhe situata ku Kosova mund t\u00eb injorohet, gj\u00eb q\u00eb \u00e7on n\u00eb hapje t\u00eb horizonteve t\u00eb tjera dhe d\u00ebme p\u00ebr Kosov\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">K\u00ebsisoj, n\u00eb k\u00ebt\u00eb faz\u00eb kur konstituimi i administrat\u00ebs s\u00eb re Trump do t\u00eb ndodh\u00eb brenda muajve, pritet t\u00eb shihet n\u00ebse p\u00ebrs\u00ebri do t\u00eb ket\u00eb t\u00eb deleguar special presidencial p\u00ebr dialogun Kosov\u00eb-Serbi, sikurse n\u00eb vitin 2019.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebrderisa n\u00eb emrat e propozuar p\u00ebr sekretar shteti dhe k\u00ebshilltar p\u00ebr siguri komb\u00ebtare nuk figuroi emri i ish-emisarit Grenell, pritet t\u00eb shihet n\u00ebse i nj\u00ebjti mund t\u00eb jet\u00eb i angazhuar ekskluzivisht n\u00eb dialogun Kosov\u00eb-Serbi.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, nj\u00eb angazhim i s\u00ebrish\u00ebm ka r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrfshirjes s\u00eb vazhdueshme t\u00eb Grenellit n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e Ballkanit Per\u00ebndimor, n\u00eb ve\u00e7anti raportet mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. Dihet fare qart\u00eb konfrontimi i Grenellit me Qeverin\u00eb Kurti 1, raporte t\u00eb cilat ndikuan deri diku n\u00eb rr\u00ebzimin e qeveris\u00eb.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Gjithashtu, n\u00eb kat\u00ebr vjet\u00ebt e fundit, marr\u00ebdh\u00ebniet Kosov\u00eb-SHBA nuk kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb mira, dhe me ardhjen e administrat\u00ebs Trump dhe em\u00ebrimit potencial t\u00eb Richard Grenellit si emisar i posa\u00e7\u00ebm, nuk ka shpres\u00eb p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsim. Kryeministri Kurti pati b\u00ebr\u00eb thirrje m\u00eb her\u00ebt q\u00eb t\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/watch\/?v=1245703389147479\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">votohej Joe Biden<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> nga m\u00ebrgata shqiptare n\u00eb SHBA dhe kjo mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb penges\u00eb shtes\u00eb n\u00eb k\u00ebto raporte.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Por, sa jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrgatitur Qeveria e Kosov\u00ebs dhe partit\u00eb politike t\u00eb p\u00ebrshtaten m\u00eb ndryshimet n\u00eb politik\u00ebn amerikane?\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nga diskursi publik, duket q\u00eb nuk kemi politika afatgjata dhe t\u00eb strukturuara mir\u00eb, e q\u00eb jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme me l\u00ebvizjet dinamike nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Edhe pse <\/span><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=bqarpJZTwd0\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">kryeministri Kurti me t\u00eb drejt\u00eb nuk u prononcua<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> se k\u00ebnd e favorizon p\u00ebr president t\u00eb SHBA-s\u00eb k\u00ebsaj radhe dhe vuri theksin te domosdoshm\u00ebria e partneritetit t\u00eb ngusht\u00eb me SHBA-n\u00eb, kjo gj\u00eb nuk mjafton, sidomos n\u00eb kontekstin aktual gjeopolitik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, Qeveria e Kosov\u00ebs duhet t\u00eb shtyj\u00eb para, t\u00eb dep\u00ebrtoj\u00eb n\u00eb qarqet vendimmarr\u00ebse n\u00eb Uashington.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">S\u00eb pari, nevojitet nj\u00eb kthes\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet me SHBA-n\u00eb. Kjo mund t\u00eb b\u00ebhet duke lobuar p\u00ebrmes firmave profesionale t\u00eb lobimit dhe jo si\u00e7 ka ndodhur r\u00ebndom deri m\u00eb tani, me angazhimin e individ\u00ebve dhe kompanive t\u00eb pap\u00ebrvoja n\u00eb lobim dhe t\u00eb af\u00ebrta me pushtetin.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Riangazhimi n\u00eb lobim \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm, sidomos tani kur Serbia gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb ka avancuar me qasje te vendimmarr\u00ebsit n\u00eb Uashington.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">S\u00eb dyti, Kosova duhet ta ndryshoj\u00eb diskursin karshi SHBA-s\u00eb dhe t\u00eb zgjeroj\u00eb partneritetin, duke e treguar veten si akter t\u00eb besuesh\u00ebm. Kjo gj\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet n\u00ebse p\u00ebrcillet nj\u00eb strategji e mir\u00ebfillt\u00eb dhe merren seriozisht obligimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, si\u00e7 jan\u00eb zbatimi i Marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit dhe Aneksi i saj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Natyrisht se Kosova mundet ta zbatoj\u00eb marr\u00ebveshjen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb unilaterale. Megjithat\u00eb, duke treguar sinjale n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, Kosova mund ta ndryshoj\u00eb qasjen karshi aleat\u00ebve dhe t\u00eb marr\u00eb garanci p\u00ebr njohje t\u00eb reja dhe an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Duke ndryshuar qasjen dhe duke angazhuar kompani serioze lobimi, Kosova do t\u00eb shmangte skenar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb m\u00eb problematik\u00eb p\u00ebr t\u00eb. Bashk\u00ebrendimi me SHBA-n\u00eb n\u00eb aspekte ky\u00e7e p\u00ebr dialogun do ta ndihmonte pozicionin e Kosov\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00cbsht\u00eb e domosdoshme p\u00ebr Kosov\u00ebn q\u00eb ta rikalibroj\u00eb politik\u00ebn e saj t\u00eb jashtme n\u00eb raport me zhvillimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe veprimet politike duhet t\u00eb jet\u00eb t\u00eb adaptueshme me rrethanat e reja t\u00eb krijuara.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kan\u00eb kaluar mbi 13 vjet q\u00eb nga fillimi i dialogut t\u00eb leht\u00ebsuar nga BE-ja nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. Megjithat\u00eb, pal\u00ebt dialoguese ende nuk kan\u00eb arritur nj\u00eb marr\u00ebveshje finale.\u00a0 P\u00ebrgjat\u00eb viteve, dialogu u ballafaqua me suksese e sfida t\u00eb ndryshme. Shum\u00eb marr\u00ebveshje jan\u00eb n\u00ebnshkruar dhe vet\u00ebm disa prej tyre jan\u00eb zbatuar, duke rezultuar n\u00eb shum\u00eb bllokada [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":443,"featured_media":10426,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1043,972,624,1000,971,999,1042],"ppma_author":[1017],"class_list":["post-10664","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-be","tag-kosove","tag-kryesore","tag-politike-e-jashtme","tag-serbi","tag-shba","tag-trump"],"authors":[{"term_id":1017,"user_id":443,"is_guest":0,"slug":"arber-fetahu","display_name":"Arber Fetahu","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/foto-sbunker-2-e1778849229852.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/foto-sbunker-2-e1778849229852.jpg"},"user_url":"","last_name":"Fetahu","first_name":"Arber","description":"Arb\u00ebr Fetahu \u00ebsht\u00eb  i diplomuar MA n\u00eb Studime Globale\/Nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Universitetin Shtet\u00ebror t\u00eb Missourit, SHBA si pjes\u00eb e Programit t\u00eb Udh\u00ebheqjes Transformuese t\u00eb USAID-it. Studimet BA p\u00ebr shkenca politike i ka p\u00ebrfunduar n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Ka punuar si  Hulumtues n\u00eb Grupin p\u00ebr Studime Juridike dhe Politike \u2013 GLPS.Puna e tij ka qen\u00eb  e fokusuar kryesisht n\u00eb politik\u00ebn e jashtme, dialogun nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb, integrimin evropian dhe qeverisjen. Arb\u00ebri \u00ebsht\u00eb  autor i nj\u00eb s\u00ebr\u00eb analizave dhe ka bashk\u00ebpunuar me think-tank europian\u00eb si European Council on Foreign Relations - ECFR, Aspen Institute n\u00eb Gjermani dhe Clingendael n\u00eb Holand\u00eb. Aktualisht punon si Koordinator i Granteve n\u00eb Fondacionin Kosovar p\u00ebr Shoq\u00ebri Civile \u2013 KCSF. "}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10664","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/443"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10664"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10664\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10666,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10664\/revisions\/10666"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10426"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10664"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=10664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}