{"id":10950,"date":"2024-12-12T14:54:23","date_gmt":"2024-12-12T12:54:23","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=10950"},"modified":"2024-12-12T14:55:21","modified_gmt":"2024-12-12T12:55:21","slug":"rreziku-i-vetelendimit-nga-sfidat-e-tiktok-ut","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/rreziku-i-vetelendimit-nga-sfidat-e-tiktok-ut\/","title":{"rendered":"Rreziku i vet\u00ebl\u00ebndimit nga sfidat e TikTok-ut"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebrfshirja n\u00eb aktivitete dhe sfida t\u00eb rrjeteve sociale, t\u00eb cilat jan\u00eb aktualisht trende globale, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb aspekt i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe sfidues i jet\u00ebs dhe zhvillimit t\u00eb adoleshent\u00ebve. N\u00eb ve\u00e7anti, TikTok-u u b\u00eb shpejt i popullarizuar n\u00eb mesin e adoleshent\u00ebve, duke u fokusuar te videot e shkurtra, t\u00eb cilat jan\u00eb shpesh arg\u00ebtuese.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sipas nj\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/www.businessofapps.com\/data\/tiktok-report\/?utm_source=tiktok&amp;utm_medium=click&amp;utm_campaign=hyperlink\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">njoftimi zyrtar<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> nga TikTok-u, platforma kishte mbi nj\u00eb miliard p\u00ebrdorues aktiv\u00eb mujor\u00eb deri n\u00eb shtator t\u00eb vitit 2021, si n\u00eb SHBA, ashtu edhe n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Pjesa m\u00eb e madhe e k\u00ebtyre p\u00ebrdoruesve jan\u00eb t\u00eb rinj, ku 50% e tyre jan\u00eb t\u00eb mosh\u00ebs <\/span><a href=\"https:\/\/www.statista.com\/statistics\/1267892\/tiktok-global-mau\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">10-29 vje\u00e7<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb vitet e fundit, fenomeni i sfidave t\u00eb rrjeteve sociale ka fituar popullaritet t\u00eb madh mes adoleshent\u00ebve. Sfidat e rrjeteve sociale jan\u00eb aktivitete n\u00eb t\u00eb cilat p\u00ebrdoruesit e internetit imitojn\u00eb sjelljet e postuara nga t\u00eb tjer\u00ebt n\u00eb internet, t\u00eb cilat mund t\u00eb jen\u00eb pjes\u00eb e krijimit t\u00eb identitetit dhe nd\u00ebrveprimit social p\u00ebr adoleshent\u00ebt.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebrdoruesit regjistrojn\u00eb veprimet e tyre dhe shp\u00ebrndajn\u00eb p\u00ebrmbajtje n\u00eb platforma sociale, duke nxitur t\u00eb tjer\u00ebt t\u00eb ndjekin t\u00eb nj\u00ebjtin model. Natyra e sfidave varion nga arg\u00ebtimi i pad\u00ebmsh\u00ebm, deri tek aktivitetet q\u00eb mund t\u00eb sjellin pasoja t\u00eb r\u00ebnda.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb sfid\u00eb e leht\u00eb dhe <\/span><a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S2772501422000021\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">prosociale<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> \u00ebsht\u00eb p\u00ebr shembull \u201cSfida e kov\u00ebs s\u00eb akullit\u201d (Ice Bucket Challenge), e cila p\u00ebrfshinte zbrazjen e nj\u00eb kove me uj\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb mbi kok\u00ebn e nj\u00eb personi p\u00ebr t\u00eb nxitur nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin dhe p\u00ebr t\u00eb mbledhur fonde p\u00ebr skleroz\u00ebn an\u00ebsore amiotrofike (ALS).\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, sfida t\u00eb d\u00ebmshme, si \u201c<\/span><a href=\"https:\/\/pediatrics.jmir.org\/2021\/1\/e24988\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Sfida e kanell\u00ebs<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d (Cinnamon Challenge), ku pjes\u00ebmarr\u00ebsit tentojn\u00eb t\u00eb g\u00eblltisin nj\u00eb lug\u00eb plot me kanell\u00eb pa e shoq\u00ebruar me l\u00ebng, mund t\u00eb rezultojn\u00eb n\u00eb probleme serioze sh\u00ebndet\u00ebsore.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb rast akoma m\u00eb ekstrem \u00ebsht\u00eb \u201c<\/span><a href=\"https:\/\/dl.acm.org\/doi\/10.1145\/3392831\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Sfida e balen\u00ebs blu<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d (Blue Whale Challenge). Kjo loj\u00eb, sipas raportimeve, ka nxitur adoleshent\u00ebt t\u00eb angazhohen n\u00eb sjellje t\u00eb rrezikshme dhe vet\u00ebl\u00ebnduese. Zakonisht, f\u00ebmij\u00ebt dhe adoleshent\u00ebt jan\u00eb shtyr\u00eb t\u00eb luajn\u00eb k\u00ebt\u00eb loj\u00eb kur kan\u00eb qen\u00eb duke p\u00ebrjetuar probleme me sh\u00ebndetin mendor, t\u00eb tilla si depresioni, ankthi, mungesa e fokusit\/interesit dhe vet\u00ebvler\u00ebsimi i ul\u00ebt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb raportuar rishtazi disa raste shqet\u00ebsuese nga shkollat fillore dhe t\u00eb mesme, ku disa nx\u00ebn\u00ebs jan\u00eb vet\u00ebl\u00ebnduar si pasoj\u00eb e sfidave n\u00eb TikTok. Sipas mediave vendore, institucionet shkollore kan\u00eb deklaruar se t\u00eb l\u00ebnduarit ishin kryesisht nx\u00ebn\u00ebs nga klasa e gjasht\u00eb deri n\u00eb t\u00eb n\u00ebnt\u00ebn.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=CD5NLYXGNyQ\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">rast<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> i ve\u00e7ant\u00eb u raportua n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb n\u00eb Istog, ku disa nx\u00ebn\u00ebs p\u00ebsuan l\u00ebndime fizike si rezultat i sfid\u00ebs \u201cSuperman\u201d t\u00eb TikTok-ut, e cila ka shkaktuar, nd\u00ebr t\u00eb tjera, edhe fraktura. Kjo sfid\u00eb po p\u00ebrhapet me shpejt\u00ebsi, pasi \u00ebsht\u00eb raportuar se dhjet\u00ebra adoleshent\u00eb jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/www.romania-insider.com\/romanian-teens-injured-after-tiktok-superman-challenge-2024\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Rumani<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><a href=\"https:\/\/www.voxnews.al\/english\/kosovabota\/sfida-e-superman-ne-tik-tok-ju-rrezikon-jeten-11-gjimnaziste-ne-spita-i80542\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Maqedoni t\u00eb Veriut<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> dhe <\/span><a href=\"https:\/\/www.msn.com\/en-us\/news\/world\/dangerous-tiktok-superman-challenge-claims-victims\/ar-AA1vnhZi\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">vende t\u00eb tjera<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebrhapja e k\u00ebtij fenomeni n\u00eb mesin e adoleshent\u00ebve mund t\u00eb ket\u00eb pasoja serioze dhe afatgjata n\u00eb zhvillimin emocional dhe psikologjik t\u00eb tyre. Adoleshent\u00ebt shpesh k\u00ebrkojn\u00eb miratim social dhe pjes\u00ebmarrja n\u00eb sfida t\u00eb tilla mund t\u00eb siguroj\u00eb nj\u00eb ndjenj\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsie dhe v\u00ebrtetimi p\u00ebrmes p\u00eblqimeve dhe komenteve.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Megjithat\u00eb, presioni p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrshtatur me tendencat ose p\u00ebr t\u00eb fituar v\u00ebmendje mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb ankth, vet\u00ebbesim t\u00eb ul\u00ebt ose ndjenja t\u00eb pamjaftueshm\u00ebris\u00eb, sidomos n\u00ebse pjes\u00ebmarrja e tyre nuk merr p\u00ebrgjigjen e pritur. Po ashtu, disa sfida t\u00eb TikTok-ut p\u00ebrfshijn\u00eb aktivitete t\u00eb rrezikshme, t\u00eb cilat adoleshent\u00ebt mund t\u2019i nd\u00ebrmarrin p\u00ebr shkak t\u00eb ndikimit t\u00eb bashk\u00ebmoshatar\u00ebve ose d\u00ebshir\u00ebs p\u00ebr t\u00eb fituar popullaritet.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Prandaj, duke marr\u00eb p\u00ebr baz\u00eb k\u00ebto sfida serioze, shoq\u00ebria dhe institucionet p\u00ebrkat\u00ebse duhet ta prioritizojn\u00eb edukimin p\u00ebr p\u00ebrdorimin e rrjeteve sociale n\u00eb vend. Institucionet duhet t\u00eb zhvillojn\u00eb programe p\u00ebr t\u00eb rritur nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin mbi pasojat e sfidave t\u00eb rrezikshme dhe t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb mjedis m\u00eb t\u00eb sigurt p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb t\u00eb merren p\u00ebr baz\u00eb politika t\u00eb mira nga vendet e ndryshme t\u00eb bot\u00ebs sa i p\u00ebrket mbajtjes dhe p\u00ebrdorimit t\u00eb telefonave n\u00eb shkolla. Telefonat jan\u00eb aktualisht t\u00eb ndaluar n\u00eb t\u00eb gjitha shkollat \u200b\u200bshtet\u00ebrore <\/span><a href=\"https:\/\/theconversation.com\/we-looked-at-all-the-recent-evidence-on-mobile-phone-bans-in-schools-this-is-what-we-found-224848\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">australiane<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">. Ky vendim, nd\u00ebr t\u00eb tjera, \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb tendence globale p\u00ebr t\u00eb kufizuar p\u00ebrdorimin e telefonit n\u00eb shkolla.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">E nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe vendosja e sh\u00ebrbimeve psikologjike n\u00eb \u00e7do shkoll\u00eb. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hap i domosdosh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ndihmuar f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb k\u00ebto sfida, duke i mb\u00ebshtetur n\u00eb rikuperimin e tyre emocional dhe duke kontribuar n\u00eb sigurin\u00eb e tyre.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Po ashtu, prind\u00ebrit duhet t\u2019u m\u00ebsojn\u00eb f\u00ebmij\u00ebve si t\u2019i p\u00ebrdorin rrjetet sociale me p\u00ebrgjegj\u00ebsi dhe t\u00eb kuptojn\u00eb m\u00eb mir\u00eb rreziqet q\u00eb lidhen me sfidat online, ve\u00e7an\u00ebrisht ato n\u00eb TikTok.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rastet shqet\u00ebsuese t\u00eb l\u00ebndimit t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve si pasoj\u00eb e sfidave n\u00eb TikTok theksojn\u00eb urgjenc\u00ebn e nj\u00eb reagimi t\u00eb koordinuar dhe t\u00eb p\u00ebrgjegjsh\u00ebm. Bashk\u00ebpunimi midis shkollave, prind\u00ebrve dhe institucioneve mbetet i domosdosh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb mjedis t\u00eb sigurt dhe mb\u00ebshtet\u00ebs, duke garantuar mir\u00ebqenien fizike dhe emocionale t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebrfshirja n\u00eb aktivitete dhe sfida t\u00eb rrjeteve sociale, t\u00eb cilat jan\u00eb aktualisht trende globale, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb aspekt i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe sfidues i jet\u00ebs dhe zhvillimit t\u00eb adoleshent\u00ebve. N\u00eb ve\u00e7anti, TikTok-u u b\u00eb shpejt i popullarizuar n\u00eb mesin e adoleshent\u00ebve, duke u fokusuar te videot e shkurtra, t\u00eb cilat jan\u00eb shpesh arg\u00ebtuese. Sipas nj\u00eb njoftimi [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":334,"featured_media":10952,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[624,2021,1237,823],"ppma_author":[346],"class_list":["post-10950","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-kryesore","tag-rrjetet-sociale","tag-shendeti-mendor","tag-tik-tok"],"authors":[{"term_id":346,"user_id":334,"is_guest":0,"slug":"violeta-zefi","display_name":"Violeta Zefi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ssjdoals-e1776417820433.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/ssjdoals-e1776417820433.png"},"user_url":"","last_name":"Zefi","first_name":"Violeta","description":"Violeta Zefi ka ndjekur studimet themelore dhe ato master, n\u00eb fush\u00ebn e Psikologjis\u00eb, n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. N\u00eb vitin 2017 ka p\u00ebrfunduar studimet e doktorat\u00ebs n\u00eb Masaryk University, Republik\u00eb \u00c7eke. Aktualisht \u00ebsht\u00eb ligj\u00ebruese n\u00eb Kolegjin \u201cUBT\u201d, dhe n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb ndjek specializimin n\u00eb fush\u00ebn e \u201cPsikologjis\u00eb Klinike\u201d. Nga viti 2006 ka punuar p\u00ebr organizata t\u00eb ndryshme vendore dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare. P\u00ebrpos ligj\u00ebrimit ajo punon edhe si Psikologe n\u00eb Asociacionin Kosovar t\u00eb Personave q\u00eb Jetojn\u00eb me HIV\/AIDS (n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Global Fund p\u00ebr HIV\/AIDS) dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht \u00ebsht\u00eb e angazhuar si psikologe, konsulente dhe trajnere n\u00eb projekte t\u00eb ndryshme."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10950","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/334"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10950"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10950\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10953,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10950\/revisions\/10953"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10950"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=10950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}