{"id":11352,"date":"2024-12-18T12:29:44","date_gmt":"2024-12-18T10:29:44","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=11352"},"modified":"2024-12-18T12:39:21","modified_gmt":"2024-12-18T10:39:21","slug":"sfidat-qe-e-presin-kaja-kallas-in-ne-dialogun-kosove-serbi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/sfidat-qe-e-presin-kaja-kallas-in-ne-dialogun-kosove-serbi\/","title":{"rendered":"Sfidat q\u00eb e presin Kaja Kallas-in n\u00eb dialogun Kosov\u00eb-Serbi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ardhja e estonezes <\/span><a href=\"https:\/\/commission.europa.eu\/about\/organisation\/college-commissioners\/kaja-kallas_en\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kaja Kallas<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> n\u00eb krye t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb jashtme t\u00eb BE-s\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrb\u00ebj\u00eb nj\u00eb pik\u00eb kthese p\u00ebr diplomacin\u00eb europiane. Me nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb angazhimit kund\u00ebr <\/span><a href=\"https:\/\/www.euronews.com\/my-europe\/2024\/06\/26\/kaja-kallas-the-russia-hawk-poised-to-become-the-eus-top-diplomat\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">agresionit rus<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> dhe mb\u00ebshtetjes s\u00eb t\u00eb drejtave sovrane t\u00eb vendeve m\u00eb t\u00eb vogla, Kallas-i pritet t\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb qasje m\u00eb t\u00eb vendosur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb kontekstin e Ballkanit Per\u00ebndimor, ardhja e Kallas-it do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, sidomos n\u00eb procesin e dialogut Kosov\u00eb-Serbi, t\u00eb leht\u00ebsuar nga BE-ja. Pritet t\u00eb shihet n\u00ebse Kallas-i do t\u00eb ket\u00eb qasje ndryshe nga paraardh\u00ebsi i saj Josep Borrell.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kallas-in e pret nj\u00eb dialog i nd\u00ebrlikuar dhe pothuajse i stagnuar totalisht. Tensionet e fundit n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/www.koha.net\/tag\/iber-lepenc-1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">sulmet<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> n\u00eb <\/span><a href=\"https:\/\/kallxo.com\/lajm\/sulmi-ne-iber-lepenc-ministri-svecla-deklarohet-nga-vendi-i-ngjarjes\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Ib\u00ebr-Lepenc<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> dhe <\/span><a href=\"https:\/\/telegrafi.com\/tag\/banjska\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Banjsk\u00eb<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, s\u00eb bashku me moszbatimin e Marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit, kan\u00eb nxjerr\u00eb n\u00eb pah pasojat e mosp\u00ebrparimit n\u00eb dialog, si dhe munges\u00ebn e llogaridh\u00ebnies s\u00eb Serbis\u00eb p\u00ebr veprimet e saj destabilizuese.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Muajt n\u00eb vijim do t\u00eb tregojn\u00eb n\u00ebse Kallas-i mund t\u00eb ofroj\u00eb ndryshimin e shum\u00ebpritur n\u00eb qasjen e BE-s\u00eb n\u00eb procesin e dialogut mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. P\u00ebr t\u00eb pasur sukses, Kallas-i duhet t\u2019i adresoj\u00eb disa sfida ky\u00e7e:<\/span><\/p>\n<p><b>Sfida 1: Moszbatimi i Marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zbatimi i <\/span><a href=\"https:\/\/www.eeas.europa.eu\/eeas\/belgrade-pristina-dialogue-implementation-annex-agreement-path-normalisation-relations-between_en\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> p\u00ebrballet me sfida t\u00eb shumta q\u00eb burojn\u00eb nga tensionet politike, mungesa e besimit mes pal\u00ebve dhe qasja shpeshher\u00eb e dob\u00ebt e nd\u00ebrmjet\u00ebsve nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb. Nj\u00eb nga pengesat kryesore \u00ebsht\u00eb mungesa e nj\u00eb mekanizmi efektiv p\u00ebr monitorimin dhe zbatimin e p\u00ebrkushtimeve, q\u00eb ka lejuar pal\u00ebt, ve\u00e7an\u00ebrisht Serbin\u00eb, t\u00eb vonojn\u00eb ose shmangin realizimin e angazhimeve t\u00eb tyre. Kjo situat\u00eb \u00ebsht\u00eb komplikuar edhe m\u00eb tej nga veprimet provokuese n\u00eb terren, si sulmet e fundit n\u00eb Ib\u00ebr-Lepenc dhe Banjsk\u00eb, t\u00eb cilat minojn\u00eb p\u00ebrpjekjet p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb dialogu konstruktiv.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nd\u00ebrkoh\u00eb, q\u00ebndrimi shpesh akomodues i disa shteteve an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb ndaj Serbis\u00eb dhe mungesa e nj\u00eb presioni t\u00eb qart\u00eb \u2013 si dhe e nj\u00eb politike t\u00eb qart\u00eb t\u00eb shkopinjve dhe karotave \u2013 ndaj pal\u00ebve p\u00ebr t\u00eb respektuar marr\u00ebveshjet, kan\u00eb krijuar nj\u00eb klim\u00eb paqart\u00ebsie dhe frustrimi. K\u00ebto sfida e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb domosdoshme nj\u00eb qasje m\u00eb t\u00eb vendosur dhe t\u00eb strukturuar nga BE-ja, n\u00ebn udh\u00ebheqjen e Kaja Kallas-it, p\u00ebr t\u00eb garantuar q\u00eb Marr\u00ebveshja e Ohrit t\u00eb mos mbetet vet\u00ebm nj\u00eb dokument q\u00eb nuk zbatohet n\u00eb praktik\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><b>Sfida 2: Sulmi n\u00eb Banjsk\u00eb dhe Ib\u00ebr-Lepenc<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sulmet e fundit n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb ato n\u00eb Banjsk\u00eb dhe Ib\u00ebr-Lepenc, kan\u00eb pasqyruar pasojat e nj\u00eb qasjeje t\u00eb zbutur dhe tolerante t\u00eb BE-s\u00eb ndaj Serbis\u00eb. P\u00ebr vite me radh\u00eb, Serbia ka p\u00ebrfituar nga politika akomoduese e BE-s\u00eb, duke p\u00ebrdorur taktika provokuese p\u00ebr t\u00eb forcuar pozitat e saj n\u00eb dialog, pa u p\u00ebrballur me pasoja t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. K\u00ebto ngjarje kan\u00eb nxjerr\u00eb n\u00eb pah nevoj\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb ndryshim t\u00eb qasjes nga BE-ja, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb ruhet kredibiliteti i saj si nd\u00ebrmjet\u00ebs i paansh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Mungesa e nj\u00eb reagimi t\u00eb fort\u00eb nga BE-ja ndaj incidenteve t\u00eb fundit ka forcuar perceptimin se qasja aktuale \u00ebsht\u00eb e dob\u00ebt. N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb adresoj\u00eb shkaqet rr\u00ebnj\u00ebsore t\u00eb tensioneve, BE-ja ka tentuar t\u00eb amortizoj\u00eb situat\u00ebn duke shmangur p\u00ebrplasjet direkte me Serbin\u00eb. Kjo qasje ka d\u00ebmtuar procesin e dialogut dhe ka ulur besimin e Kosov\u00ebs n\u00eb rolin nd\u00ebrmjet\u00ebsues t\u00eb BE-s\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><b>Sfida 3: Em\u00ebrimi i emisarit dhe personelit t\u00eb ri<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Emisarit special t\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebr dialogun Kosov\u00eb-Serbi, Miroslav Laj\u00e7ak, i p\u00ebrfundon zyrtarisht mandati n\u00eb janar 2025. Gjat\u00eb takimeve t\u00eb Kallas-it me lider\u00ebt e Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb muajit dhjetor, Laj\u00e7aku nuk ishte prezent. Ky fakt mund t\u00eb interpretohet si nj\u00eb shenj\u00eb se BE-ja po shqyrton riorganizimin e rolit t\u00eb saj nd\u00ebrmjet\u00ebsues.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pritet t\u00eb shihet n\u00ebse Kallas-i do t\u00eb em\u00ebroj\u00eb nj\u00eb emisar p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor, q\u00eb do ta merrte rolin e Laj\u00e7akut, apo n\u00ebse do ta b\u00ebj\u00eb nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb duke u p\u00ebrqendruar vet\u00eb n\u00eb rajon. Megjithat\u00eb, Kallas-it i duhet nj\u00eb ekip p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor dhe, n\u00eb rastin e em\u00ebrimit t\u00eb emisarit t\u00eb ri, i duhet nj\u00eb individ me eksperienc\u00eb t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb diplomaci. Mbetet p\u00ebr t\u2019u par\u00eb n\u00ebse em\u00ebrimi i stafit dhe emisarit t\u00eb ri do t\u00eb sjellin ndryshime thelb\u00ebsore n\u00eb dialog.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>Sfida 4: Sigurimi i mb\u00ebshtetjes nga vendet an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sigurimi i mb\u00ebshtetjes nga shtetet an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb n\u00eb vetvete. Disa vende t\u00eb BE-s\u00eb shohin Serbin\u00eb si nj\u00eb partner t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb Ballkan p\u00ebr stabilitetin rajonal dhe kan\u00eb shmangur presionin ndaj saj p\u00ebr t\u00eb mos rrezikuar marr\u00ebdh\u00ebniet dypal\u00ebshe. Kjo p\u00ebrfshin shtete q\u00eb kan\u00eb lidhje t\u00eb ngushta tregtare me Serbin\u00eb, ose q\u00eb mb\u00ebshtesin nj\u00eb qasje t\u00eb moderuar p\u00ebr t\u00eb shmangur p\u00ebrplasjet n\u00eb procesin e zgjerimit t\u00eb BE-s\u00eb. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, mosnjohja e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs nga disa an\u00ebtar\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb e komplikon m\u00eb tej krijimin e nj\u00eb qasjeje t\u00eb unifikuar dhe t\u00eb balancuar n\u00eb dialogun Kosov\u00eb-Serbi.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebr t\u00eb kap\u00ebrcyer k\u00ebto sfida, Kallas-i duhet t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb aft\u00ebsit\u00eb e saj diplomatike p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb konsensus q\u00eb reflekton parimet europiane t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb dhe stabilitetit, duke ruajtur nj\u00eb baraspesh\u00eb mes interesave komb\u00ebtar\u00eb t\u00eb shteteve an\u00ebtare dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb kolektive t\u00eb BE-s\u00eb si nd\u00ebrmjet\u00ebse n\u00eb proces.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ardhja e Kaja Kallas-it si shefe e re e Politik\u00ebs s\u00eb Jashtme t\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb transformuar procesin e dialogut Kosov\u00eb-Serbi. Megjithat\u00eb, sulmet e fundit n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs dhe tensionet e vazhdueshme, krahas moszabtimit t\u00eb Marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit, tregojn\u00eb se qasja aktuale nuk \u00ebsht\u00eb e q\u00ebndrueshme.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00ebse BE-ja dhe Kallas-i d\u00ebshtojn\u00eb t\u2019i adresojn\u00eb k\u00ebto sfida, procesi i dialogut rrezikon t\u00eb humbas\u00eb kredibilitetin dhe efektivitetin e tij. Suksesi i Kallas-it si udh\u00ebheq\u00ebse diplomatike do t\u00eb matet nga aft\u00ebsia e saj p\u00ebr t\u00eb promovuar nj\u00eb politik\u00eb europiane q\u00eb reflekton vlera t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb dhe q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb dhe, si zakonisht, testi i lakmusit \u00ebsht\u00eb n\u00eb dialogun Kosov\u00eb-Serbi.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ardhja e estonezes Kaja Kallas n\u00eb krye t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb jashtme t\u00eb BE-s\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrb\u00ebj\u00eb nj\u00eb pik\u00eb kthese p\u00ebr diplomacin\u00eb europiane. Me nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb angazhimit kund\u00ebr agresionit rus dhe mb\u00ebshtetjes s\u00eb t\u00eb drejtave sovrane t\u00eb vendeve m\u00eb t\u00eb vogla, Kallas-i pritet t\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb qasje m\u00eb t\u00eb vendosur. N\u00eb kontekstin e [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":19,"featured_media":11354,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[10,972,1236,624,971],"ppma_author":[29],"class_list":["post-11352","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-dialogu","tag-kosove","tag-kosove-serbi","tag-kryesore","tag-serbi"],"authors":[{"term_id":29,"user_id":19,"is_guest":0,"slug":"seb-bytyci","display_name":"Seb Byty\u00e7i","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1668771566235.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1668771566235.jpg"},"user_url":"","last_name":"Byty\u00e7i","first_name":"Seb","description":"Dr. Seb Bytyci ka p\u00ebrvoj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebse n\u00eb hulumtim shkencor dhe m\u00ebsimdh\u00ebnie p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se dy dekada, p\u00ebrfshir\u00eb angazhime me University of London\/LSE, University of York, University of Winchester, William College, IPOL Institute, si dhe Police Federation of England and Wales. Ai ka qen\u00eb gjithashtu i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb avokim praktik dhe ka bashk\u00ebpunuar me organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare si OKB, UNDP dhe OSBE.\r\n\r\nSeb ka doktoratur\u00eb (PhD) nga University of York; nj\u00eb Master n\u00eb Administrat\u00eb Publike (MPA) n\u00eb Analiz\u00eb Politikash dhe \u00c7\u00ebshtje Krahasuese &amp; Nd\u00ebrkomb\u00ebtare nga Indiana University (Bloomington), si dhe nj\u00eb MES n\u00eb Integrim Evropian dhe Rajonaliz\u00ebm nga University of Graz\/EIPA\/EURAC.\r\n\r\nHulumtimi i tij i doktoratur\u00ebs \u00ebsht\u00eb fokusuar n\u00eb institucionet n\u00eb vende n\u00eb tranzicion, nd\u00ebrsa fushat e tij t\u00eb interesit p\u00ebrfshijn\u00eb nd\u00ebrtimin e institucioneve efektive dhe lidershipin, \u00e7\u00ebshtjet e BE-s\u00eb dhe marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, zgjidhjen e konflikteve, shtetin zhvillimor dhe proceset e transformimit shoq\u00ebror."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11352","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/19"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11352"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11352\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11353,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11352\/revisions\/11353"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11354"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11352"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11352"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11352"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=11352"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}