{"id":12057,"date":"2025-01-15T15:46:43","date_gmt":"2025-01-15T13:46:43","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=12057"},"modified":"2025-01-15T15:49:07","modified_gmt":"2025-01-15T13:49:07","slug":"rrezimi-i-qeverive-dhe-ndryshimet-gjeopolitike-nga-shok-efekti-i-rizgjedhjes-se-trumpit-implikimet-per-kosoven","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/rrezimi-i-qeverive-dhe-ndryshimet-gjeopolitike-nga-shok-efekti-i-rizgjedhjes-se-trumpit-implikimet-per-kosoven\/","title":{"rendered":"Rr\u00ebzimi i qeverive dhe ndryshimet gjeopolitike nga shok-efekti i (ri)zgjedhjes s\u00eb Trumpit: implikimet p\u00ebr Kosov\u00ebn"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Donald Trumpi do t\u00eb betohet si Presidenti i 47-t\u00eb i SHBA-s\u00eb m\u00eb 20 janar 2025. Rikthimi i tij p\u00ebr\u00e7oi shok-efekte anek\u00ebnd bot\u00ebs, t\u00eb cilat kan\u00eb filluar t\u00eb v\u00ebrehen tashm\u00eb. Por, efektet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha do t\u00eb v\u00ebrehen akoma m\u00eb shum\u00eb pas betimit t\u00eb tij si president.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb nd\u00ebr efektet e para t\u00eb v\u00ebrejtura n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb \u00ebsht\u00eb rr\u00ebzimi i qeverive n\u00eb vendet si Gjermania, Franca dhe Kanadaja, mes t\u00eb tjerash. Nj\u00eb tjet\u00ebr ndryshim tektonik \u00ebsht\u00eb fitorja e rebel\u00ebve opozitar\u00eb n\u00eb Siri, q\u00eb rezultoi me r\u00ebnien e regjimit t\u00eb Assadit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ndon\u00ebse rizgjedhja e Trumpit nuk \u00ebsht\u00eb shkaktari kryesor i k\u00ebtyre zhvillimeve politike, em\u00ebruesi i p\u00ebrbashk\u00ebt i tyre \u00ebsht\u00eb se k\u00ebto qeveri u rr\u00ebzuan pas fitores s\u00eb Donald Trumpit n\u00eb zgjedhjet presidenciale t\u00eb 5 n\u00ebntorit 2024.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">K\u00ebto zhvillime duhet t\u00eb merren jasht\u00ebzakonisht seriozisht nga qeveria e ardhshme kosovare. Kosova duhet t\u00eb konsideroj\u00eb nj\u00eb ndryshim n\u00eb qasje dhe strategji, sepse \u00e7mimi i mosbashk\u00ebpunimit dhe sjellja krye n\u00eb vete mund t\u00eb ket\u00eb pasoja t\u00eb pariparueshme.<\/span><\/p>\n<p><b>Rr\u00ebzimi i qeverive n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb dit\u00eb pas zgjedhjeve n\u00eb SHBA, <\/span><a href=\"https:\/\/www.dw.com\/sq\/qeveria-gjermane-u-shp%C3%ABrb%C3%AB-po-tani\/a-70738013\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">koalicioni qeveris\u00ebs<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> n\u00eb Gjermani u prish, nd\u00ebrkaq m\u00eb 16 dhjetor 2024, Olaf Scholz <\/span><a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/olaf-scholz-humb-votebesimin-zgjedhje-ne-gjermani\/33241923.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">humbi vot\u00ebbesimin<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, duke e d\u00ebrguar k\u00ebshtu Gjermanin\u00eb n\u00eb zgjedhje t\u00eb parakohshme m\u00eb 23 shkurt 2025.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ngjash\u00ebm, n\u00eb Franc\u00eb, qeveria e sapoformuar e Michel Barnier-it <\/span><a href=\"https:\/\/top-channel.tv\/2024\/12\/04\/per-here-te-pare-pas-1962-bie-qeveria-ne-france-cila-do-te-jete-levizja-e-radhes-e-macron\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">humbi nj\u00eb mocion<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> vot\u00ebbesimi vet\u00ebm tre muaj pas zgjedhjes. Kjo p\u00ebrb\u00ebn edhe her\u00ebn e par\u00eb q\u00eb nj\u00eb qeveri franceze bie si pasoj\u00eb e vot\u00ebbesimit q\u00eb nga viti 1962.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nd\u00ebrkaq, n\u00eb Kanada, aleatja kryesore e kryeministrit Justin Trudeau, Chrystia Freeland, e cila ka mbajtur pozit\u00ebn e z\u00ebvend\u00ebskryeministres dhe ministres s\u00eb Financave, n\u00eb nj\u00eb let\u00ebr publike, <\/span><a href=\"https:\/\/www.gazetaexpress.com\/ministrja-e-financave-te-kanadase-jep-doreheqjen-pas-perplasjes-me-kryeministrin-trudeau\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">dha dor\u00ebheqje<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> p\u00ebr shkak t\u00eb mospajtimeve me kryeministrin Trudeau, lidhur me tarif\u00ebn e importit prej 25% q\u00eb Trump ka paralajm\u00ebruar se do ta vendos\u00eb. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, Trumpi n\u00eb vazhdim\u00ebsi e ka goditur kryeministrin Trudeau, duke u p\u00ebrzier n\u00eb pun\u00ebt e brendshme t\u00eb Kanadas\u00eb \u2013 t\u00eb cil\u00ebn e quan shtetin e 51-t\u00eb t\u00eb SHBA-s\u00eb. E gjitha u vulos me <\/span><a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/trudeua-jep-doreheqje-lider-i-parise-kanada\/33265291.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">dor\u00ebheqjen e kryeministrit Trudeau<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, t\u00eb cil\u00ebn e dha m\u00eb 6 janar 2025.<\/span><\/p>\n<p><b>R\u00ebnia e regjimit t\u00eb Assadit n\u00eb Siri<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb Lindjen e Mesme, m\u00eb 8 dhjetor 2024, grupet rebele n\u00eb Siri <\/span><a href=\"https:\/\/telegrafi.com\/bashar-al-assad-largohet-nga-siria-aeroplan-pasi-rebelet-fitojne-kontroll-te-plote-te-qyteteve-kyce\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">mor\u00ebn kontrollin<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> e qyteteve kryesore t\u00eb Siris\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb kryeqytetin Damask, i cili ishte nj\u00eb bastion i regjimit t\u00eb udh\u00ebhequr nga diktatori Bashar Al Assad. Kjo sh\u00ebnoi edhe fundin e regjimit 54-vje\u00e7ar t\u00eb familjes Al Assad, e cila ka udh\u00ebhequr me Sirin\u00eb q\u00eb nga viti 1970.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Q\u00eb nga fillimi i pranver\u00ebs arabe n\u00eb vitin 2011, Bashar Al Assad ka mbetur n\u00eb pushtet fal\u00eb ndihm\u00ebs ruse, e cila n\u00eb vazhdim\u00ebsi i ka dh\u00ebn\u00eb mb\u00ebshtetje ushtarake regjimit t\u00eb Al Assadit p\u00ebr t\u00eb luftuar forcat opozitare. Ndon\u00ebse Trumpi nuk ka qen\u00eb i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb asnj\u00eb form\u00eb n\u00eb fitoren e grupeve rebele, fitorja e tij n\u00eb zgjedhjet presidenciale t\u00eb n\u00ebntorit ka krijuar vakumin e nevojsh\u00ebm q\u00eb grupet rebele t\u00eb thyejn\u00eb <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">status quo<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">-n\u00eb dhe t\u00eb marrin kontrollin n\u00eb Siri.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ani pse t\u00eb gjitha k\u00ebto mund t\u00eb shihen si ngjarje t\u00eb ndara dhe pa em\u00ebrues t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, k\u00ebto ngjarje kan\u00eb ndodhur pas dat\u00ebs 5 n\u00ebntor, kur Trumpi ka dal\u00eb triumfues n\u00eb zgjedhjet presidenciale. K\u00ebto ngjarje jan\u00eb ogur i ndryshimeve q\u00eb skena bot\u00ebrore mund t\u2019i p\u00ebsoj\u00eb me rikthimin e Trumpit n\u00eb krye t\u00eb Sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Bardh\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><b>Implikimet p\u00ebr Kosov\u00ebn<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nd\u00ebrkaq, Kosova, fiks 20 dit\u00eb pas inaugurimit t\u00eb Donald Trumpit, do t\u2019i zhvilloj\u00eb zgjedhjet parlamentare, t\u00eb cilat do t\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb edhe qeverisjen e ardhshme t\u00eb vendit. P\u00ebrderisa gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit, qeveria e udh\u00ebhequr nga Albin Kurti i ka acaruar marr\u00ebdh\u00ebniet mes Prishtin\u00ebs dhe Uashingtonit, duke zhvilluar politika t\u00eb cilat kan\u00eb qen\u00eb jo ve\u00e7 t\u00eb pakoordinuara, por shpesh edhe n\u00eb kund\u00ebrshtim me prioritetet e SHBA-s\u00eb, nj\u00eb qasje e till\u00eb nuk guxon t\u00eb vazhdohet tutje.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">President\u00ebt Biden dhe Trump dallojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si u qasen \u00e7\u00ebshtjeve politike; p\u00ebrderisa Bideni ka tentuar m\u00eb shum\u00eb gjetjen e kompromisit, Trumpi ka nj\u00eb qasje m\u00eb intervenuese dhe t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb. Potencialisht, kjo mund t\u00eb jet\u00eb e rrezikshme p\u00ebr nj\u00eb vend si Kosova, q\u00eb komponentin e saj t\u00eb siguris\u00eb dhe t\u00eb pjes\u00ebmarrjes n\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare e ka plot\u00ebsisht t\u00eb varur nga aleanca e saj me shtetet per\u00ebndimore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb zgjedhjet parlamentare t\u00eb 9 shkurtit, partit\u00eb politike n\u00eb Kosov\u00eb duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb p\u00ebrgatitura p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me t\u00eb gjith\u00eb skenar\u00ebt e mundsh\u00ebm. Partit\u00eb kosovare duhet ta ken\u00eb t\u00eb qart\u00eb q\u00eb tanim\u00eb koordinimi me Uashingtonin \u00ebsht\u00eb jetik p\u00ebr ecjen para t\u00eb vendit.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebrderisa gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit ka pasur nj\u00eb retorik\u00eb m\u00eb sovraniste, e cila sugjeronte se Kosova mund t\u2019ia dal\u00eb e vetme, kjo retorik\u00eb pas 20 janarit do t\u00eb jet\u00eb e kushtueshme p\u00ebr Kosov\u00ebn. Pavar\u00ebsisht shumicave q\u00eb mund t\u00eb fitohen nga partit\u00eb kosovare n\u00eb zgjedhje, kjo nuk do t\u00eb p\u00ebrkthehet me automatiz\u00ebm n\u00eb stabilitet qeveris\u00ebs. D\u00ebshmi e k\u00ebsaj jan\u00eb ndodhit\u00eb n\u00eb Franc\u00eb, Gjermani e Kanada.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb till\u00eb, \u00ebsht\u00eb tejet e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb qeveria e re e Kosov\u00ebs, n\u00eb postet e nd\u00ebrlidhura me politik\u00ebn e jashtme, t\u00eb ket\u00eb persona t\u00eb cil\u00ebt e njohin k\u00ebt\u00eb fush\u00eb dhe i kuptojn\u00eb dinamikat gjeopolitike. Kjo n\u00ebnkupton q\u00eb personat pa p\u00ebrvoj\u00eb e takt \u2013 aq m\u00eb tep\u00ebr inat\u00e7or\u00eb e temperament\u00eb \u2013 si ministrja e Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme, Donika G\u00ebrvalla-Schwarz, dhe z\u00ebvend\u00ebskryeministri i par\u00eb, Besnik Bislimi, assesi nuk do t\u00eb duhej t\u00eb lejoheshin t\u00eb mbanin pozita t\u00eb cilat nd\u00ebrlidhen me politik\u00ebn e jashtme.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, kat\u00ebrvje\u00e7ari i qeverisjes Kurti ka d\u00ebshmuar edhe nj\u00eb nevoj\u00eb urgjente p\u00ebr t\u00eb investuar n\u00eb kompani profesionale lobimi, t\u00eb cilat, p\u00ebrpos q\u00eb do t\u00eb siguronin q\u00eb z\u00ebri i Kosov\u00ebs t\u00eb d\u00ebgjohej n\u00eb qendrat e vendimmarrjes per\u00ebndimore, do t\u00eb mund\u00ebsonin edhe prioritizimin e Kosov\u00ebs n\u00eb agjendat e aleat\u00ebve. Tutje, k\u00ebto kompani lobimi do t\u00eb mund t\u00eb luanin rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm edhe p\u00ebr futjen e Kosov\u00ebs n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie transaksionale me aleat\u00ebt e saj, ve\u00e7an\u00ebrisht me SHBA-n\u00eb, ku n\u00ebp\u00ebrmjet marr\u00ebveshjeve si blerja e armatimit, Kosov\u00ebn do ta vendosnin n\u00eb radarin e Administrat\u00ebs Trump, duke siguruar q\u00ebndrueshm\u00ebri t\u00eb raporteve dhe avancim t\u00eb partneritetit strategjik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Skena politike e Kosov\u00ebs duhet t\u00eb jet\u00eb e gatshme p\u00ebr t\u00eb punuar ngusht\u00eb me administrat\u00ebn e re amerikane dhe p\u00ebr t\u00eb shtyr\u00eb drejt p\u00ebrfundimit \u00e7\u00ebshtjet t\u00eb cilat vendin jan\u00eb duke e mbajtur peng, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb procesi i dialogut p\u00ebr normalizim t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve me Serbin\u00eb.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb koha q\u00eb Kosova t\u00eb tregoj\u00eb pjekuri n\u00eb politik\u00ebn e saj t\u00eb jashtme, duke d\u00ebshmuar se \u00ebsht\u00eb partner serioz, e jo nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb problematik, i cili n\u00eb vazhdim\u00ebsi duhet t\u00eb qortohet \u2013 dhe n\u00ebn lidershipin e Trumpit, \u201cqortimi\u201d \u00ebsht\u00eb i kushtuesh\u00ebm. Nd\u00ebrsa shp\u00ebrblimi p\u00ebr bashk\u00ebpunim korrekt, Kosov\u00ebs do t\u00eb mund t\u2019i hapte nj\u00eb kapitull t\u00eb ri n\u00eb procesin e konsolidimit t\u00eb saj n\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Donald Trumpi do t\u00eb betohet si Presidenti i 47-t\u00eb i SHBA-s\u00eb m\u00eb 20 janar 2025. Rikthimi i tij p\u00ebr\u00e7oi shok-efekte anek\u00ebnd bot\u00ebs, t\u00eb cilat kan\u00eb filluar t\u00eb v\u00ebrehen tashm\u00eb. Por, efektet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha do t\u00eb v\u00ebrehen akoma m\u00eb shum\u00eb pas betimit t\u00eb tij si president.\u00a0 Nj\u00eb nd\u00ebr efektet e para t\u00eb v\u00ebrejtura n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":12,"featured_media":12078,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[919,974,2335,972,624,998,1000,999,2334],"ppma_author":[22],"class_list":["post-12057","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-france","tag-gjermani","tag-kanade","tag-kosove","tag-kryesore","tag-politike","tag-politike-e-jashtme","tag-shba","tag-tumpi"],"authors":[{"term_id":22,"user_id":12,"is_guest":0,"slug":"emir-abrashi","display_name":"Emir Abrashi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/emir-abrashi.1024x1024.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/emir-abrashi.1024x1024.jpg"},"user_url":"","last_name":"Abrashi","first_name":"Emir","description":"Emir Abrashi \u00ebsht\u00eb studies i \u00c7\u00ebshtjeve Publike Nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Universitetin e Evrop\u00ebs Q\u00ebndrore n\u00eb Vjen\u00eb, nd\u00ebrsa studimet p\u00ebr Komunikim Strategjik i ka p\u00ebrfunduar n\u00eb Universitetin e Abu Dhabit. Deri n\u00eb fund t\u00eb vitit 2021, ai ka sh\u00ebrbyer n\u00eb shoq\u00ebri civile si Hulumtues i Politik\u00ebs s\u00eb Jashtme n\u00eb \u2018Demokraci Plus\u2019, nd\u00ebrsa para k\u00ebsaj, ai ka sh\u00ebrbyer p\u00ebr dy vite si K\u00ebshilltar n\u00eb Ministrin\u00eb e Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs, ku \u00ebsht\u00eb marr\u00eb me pjes\u00ebn e korrespondenc\u00ebs dhe komunikimit zyrtar.\r\n\r\nEmiri ka qen\u00eb gjithashtu i involvuar n\u00eb procesin e lobimit dhe themelimit t\u00eb Ambasad\u00ebs s\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb Abu Dhabi, ku ka sh\u00ebrbyer si K\u00ebshilltar i Shefit t\u00eb Misionit. N\u00eb Abu Dhabi, ka punuar edhe si konsulent i komunikimit p\u00ebr \u00c7mimin Zayed p\u00ebr Energji t\u00eb Rip\u00ebrt\u00ebritshme, organizat\u00eb jo-profitabile n\u00ebn patronatin e Princit t\u00eb Kuror\u00ebs s\u00eb Abu Dhabit. Nd\u00ebrsa, m\u00eb her\u00ebt ka sh\u00ebrbyer p\u00ebr tre vite si Bashk\u00ebpun\u00ebtor i Jasht\u00ebm n\u00eb Kabinetin e Presidentes s\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12057","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12057"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12057\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12080,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12057\/revisions\/12080"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12078"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12057"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12057"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12057"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=12057"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}