{"id":13175,"date":"2025-09-18T13:09:31","date_gmt":"2025-09-18T11:09:31","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=13175"},"modified":"2025-09-18T13:12:15","modified_gmt":"2025-09-18T11:12:15","slug":"emerimi-i-ministres-virtuale-diella-nga-kryeministri-edi-rama-vendim-kontrovers-dhe-joligjor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/emerimi-i-ministres-virtuale-diella-nga-kryeministri-edi-rama-vendim-kontrovers-dhe-joligjor\/","title":{"rendered":"Em\u00ebrimi i \u201cministres\u201d virtuale Diella nga kryeministri Edi Rama: vendim kontrovers dhe joligjor"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kryeministri i Shqip\u00ebris\u00eb, Edi Rama, b\u00ebri buj\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb media vendore dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare me em\u00ebrimin e ministres virtuale <\/span><a href=\"https:\/\/www.politico.eu\/article\/albania-apppoints-worlds-first-virtual-minister-edi-rama-diella\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Diella<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> n\u00eb kabinetin e tij. Diella nuk \u00ebsht\u00eb person fizik, por e krijuar nga Inteligjenca Artificiale (IA).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Diella \u00ebsht\u00eb krijuar si mjet p\u00ebr t\u00eb ulur ndikimin e korrupsionit n\u00eb tender\u00ebt publik\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb vendosur m\u00eb shum\u00eb drejt\u00ebsi dhe rend ligjor n\u00eb shp\u00ebrndarjen e fondeve. Ajo \u00ebsht\u00eb menduar t\u00eb marr\u00eb rolin e nj\u00eb asistenteje digjitale q\u00eb, duke mos u ndikuar nga interesa politik\u00eb, synon t\u00eb garantoj\u00eb transparenc\u00eb dhe shp\u00ebrndarje m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb kontratave publike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kjo \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb n\u00eb histori q\u00eb nj\u00eb shtet em\u00ebron nj\u00eb figur\u00eb digjitale n\u00eb nj\u00eb post t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm qeveritar.<\/span><\/p>\n<p><b>Ky vendim sh\u00ebnon nj\u00eb hap jo t\u00eb zakonsh\u00ebm n\u00eb qeverisjen digjitale dhe n\u00eb pamje t\u00eb par\u00eb duket mjaft inovativ. Por, \u00e7far\u00eb n\u00ebnkupton kjo dhe a ka Shqip\u00ebria baz\u00eb ligjore p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vendim?<\/b><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/qbz.gov.al\/preview\/635d44bd-96ee-4bc5-8d93-d928cf6f2abd\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kushtetuta e Shqip\u00ebris\u00eb<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> ofron disa parakushte specifike se kush mund t\u00eb mbaj\u00eb poste qeveritare n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/span><\/p>\n<blockquote><p><span style=\"font-size: 17px;\"><strong><i>Neni 6\/1<\/i> i Kushtetut\u00ebs e ndalon em\u00ebrimin n\u00eb poste shtet\u00ebrore n\u00ebse mungon \u201c<i>integriteti i funksionarit<\/i>\u201d, gj\u00eb q\u00eb n\u00ebnkupton se bart\u00ebsit e funksioneve politike duhet t\u00eb jen\u00eb persona fizik\u00eb t\u00eb identifikuesh\u00ebm.\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\"><strong>Tutje, <i>Neni 103<\/i> i Kushtetut\u00ebs specifikon se n\u00eb rolin e ministrit mund t\u00eb caktohet vet\u00ebm dikush q\u00eb ka cil\u00ebsit\u00eb p\u00ebr deputet, q\u00eb n\u00ebnkupton s\u00eb paku nj\u00eb shtetas shqiptar, me t\u00eb drejt\u00eb zgjedhjeje dhe pa pengesa ligjore p\u00ebr t\u2019u zgjedhur deputet.<\/strong><\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Th\u00ebn\u00eb shkurt, IA-ja nuk p\u00ebrmbush asnj\u00eb nga k\u00ebto kritere bazike kushtetuese p\u00ebr t\u2019u em\u00ebruar n\u00eb poste ministrore. Edhe n\u00ebse nj\u00eb ministre virtuale sikurse Diella do t\u00eb ishte e aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb ushtruar funksione ekzekutive, mungesa e kapacitetit juridik e b\u00ebn t\u00eb pamundur em\u00ebrimin e saj n\u00eb k\u00ebt\u00eb post.<\/span><\/p>\n<blockquote><p><span style=\"font-size: 17px;\"><strong>Tutje, <a href=\"https:\/\/qbz.gov.al\/eli\/ligj\/2003\/01\/30\/9000\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ligji mbi organizimin dhe funksionimin e K\u00ebshillit t\u00eb Ministrave<\/a> e p\u00ebrforcon k\u00ebt\u00eb pik\u00eb, duke p\u00ebrcaktuar n\u00eb Nenin 7 se ministria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb person juridik publik, q\u00eb drejtohet nga nj\u00eb minist\u00ebr\/re, e q\u00eb me k\u00ebt\u00eb n\u00ebnkuptohet nj\u00eb individ me personalitet juridik.<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\"><strong><a href=\"https:\/\/qbz.gov.al\/eli\/ligj\/2013\/05\/30\/152-2013\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ligji p\u00ebr n\u00ebpun\u00ebsin civil<\/a> p\u00ebrcakton kritere t\u00eb integritetit dhe paan\u00ebsis\u00eb q\u00eb vlejn\u00eb si parim edhe p\u00ebr postet m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb qeverisjes. K\u00ebto k\u00ebrkesa lidhen ngusht\u00eb me personin fizik, i cili mund t\u00eb verifikohet dhe t\u00eb mbahet ligj\u00ebrisht p\u00ebrgjegj\u00ebs. Nj\u00eb entitet artificial, pa personalitet juridik, nuk mund t\u00eb p\u00ebrmbush\u00eb k\u00ebto kushte dhe p\u00ebr rrjedhoj\u00eb nuk mund t\u00eb ushtroj\u00eb funksione shtet\u00ebrore.\u00a0<\/strong><\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><b>Kuadri aktual ligjor n\u00eb Shqip\u00ebri nuk njeh entitete jonjer\u00ebzore si bart\u00ebs t\u00eb funksioneve politike. P\u00ebrtej munges\u00ebs s\u00eb baz\u00ebs kushtetuese, ky vendim ngre nj\u00eb shqet\u00ebsim m\u00eb t\u00eb madh: \u00e7far\u00eb ndodh me demokracin\u00eb kur kryeministri merr vendime t\u00eb tilla jasht\u00eb \u00e7do kornize ligjore?\u00a0<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb praktik\u00eb e till\u00eb krijon precedent q\u00eb minon rendin kushtetues dhe hap rrug\u00ebn p\u00ebr vendime t\u00eb tjera arbitrare n\u00eb t\u00eb ardhmen. N\u00ebse rregullat themelore anashkalohen, ekziston rreziku q\u00eb institucionet t\u00eb mos drejtohen m\u00eb nga ligji, por nga vendime t\u00eb nj\u00ebanshme t\u00eb ekzekutivit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsi q\u00eb lajmi p\u00ebr \u201cministren artificiale\u201d ka b\u00ebr\u00eb jehon\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb veprim i llogaritur i kryeministrit Rama p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen bot\u00ebrore dhe p\u00ebr ta paraqitur Shqip\u00ebrin\u00eb si vend inovativ.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Megjithat\u00eb, jo \u00e7do lloj promovimi \u00ebsht\u00eb pozitiv. P\u00ebrdorimi i IA-s\u00eb si fasad\u00eb politike, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb bie ndesh me parimet themelore t\u00eb shtetit ligjor, rrezikon t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb imazhin e vendit m\u00eb shum\u00eb sesa ta p\u00ebrforcoj\u00eb at\u00eb.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb tjet\u00ebr aspekt i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm lidhet me m\u00ebnyr\u00ebn si funksionon Inteligjenca Artificiale. Shpesh, algoritmet marrin vendime q\u00eb nuk jan\u00eb t\u00eb shpjegueshme p\u00ebr qytetar\u00ebt, duke krijuar at\u00eb q\u00eb njihet si efekti i \u201c<\/span><a href=\"https:\/\/www.edps.europa.eu\/system\/files\/2023-11\/23-11-16_techdispatch_xai_en.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">black box<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">-it<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d. Pa transparenc\u00eb dhe pa shpjegueshm\u00ebri, qytetar\u00ebt nuk mund t\u00eb kuptojn\u00eb mbi \u00e7far\u00eb bazash jan\u00eb marr\u00eb vendimet q\u00eb prekin fondet publike. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb rrezikohen jo vet\u00ebm t\u00eb drejtat individuale, por edhe parimi i llogaridh\u00ebnies.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebrfundimisht, pa baz\u00eb t\u00eb qart\u00eb ligjore dhe mekanizma t\u00eb llogaridh\u00ebnies, ky vendim mund t\u00eb rezultoj\u00eb n\u00eb nj\u00eb eksperiment t\u00eb paq\u00ebndruesh\u00ebm dhe t\u00eb rreziksh\u00ebm p\u00ebr demokracin\u00eb shqiptare. <\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kryeministri i Shqip\u00ebris\u00eb, Edi Rama, b\u00ebri buj\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb media vendore dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare me em\u00ebrimin e ministres virtuale Diella n\u00eb kabinetin e tij. Diella nuk \u00ebsht\u00eb person fizik, por e krijuar nga Inteligjenca Artificiale (IA). Diella \u00ebsht\u00eb krijuar si mjet p\u00ebr t\u00eb ulur ndikimin e korrupsionit n\u00eb tender\u00ebt publik\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb vendosur m\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":14,"featured_media":12419,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[2591,2590,989,624,2592,1878],"ppma_author":[24],"class_list":["post-13175","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-edi-rama","tag-ia","tag-inteligjenca-artificiale","tag-kryesore","tag-kushtetuta-e-shqiperise","tag-shqiperi"],"authors":[{"term_id":24,"user_id":14,"is_guest":0,"slug":"luljeta-plakolli","display_name":"Luljeta Plakolli-Kasumi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/311779192_10158827672118021_940142505688335966_n-e1778848473156.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/311779192_10158827672118021_940142505688335966_n-e1778848473156.jpg"},"user_url":"","last_name":"Plakolli-Kasumi","first_name":"Luljeta","description":"Luljeta \u00ebsht\u00eb profesoresh\u00eb n\u00eb Fakultetin Juridik t\u00eb Universitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs, ku ligj\u00ebron l\u00ebnd\u00ebt e t\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb pron\u00ebsis\u00eb intelektuale, t\u00eb drejt\u00ebs tregtare dhe kontraktore dhe t\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb arbitrazhit. Fusha e saj e specializimit \u00ebsht\u00eb pron\u00ebsia intelektuale (PI), dhe fokusi aktual k\u00ebrkimor \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrlidhja n\u00eb mes t\u00eb PI, metaversit dhe Inteligjenc\u00ebs Artificiale (AI)."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13175","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13175"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13175\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13178,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13175\/revisions\/13178"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12419"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13175"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=13175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}