Kosova p\u00ebrfundoi me sukses zgjedhjet komunale m\u00eb 9 n\u00ebntor 2025, duke e p\u00ebrfunduar raundin final (balotazhin). S\u00eb shpejti, 38 kryetar\u00ebt dhe an\u00ebtar\u00ebt e rinj t\u00eb kuvendeve komunale do t\u00eb marrin mandatet e tyre p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrfaq\u00ebsuar qytetar\u00ebt n\u00eb komunat p\u00ebrkat\u00ebse.<\/p>\n
Megjithat\u00eb, qeverisja e re komunale do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb p\u00ebrballet me probleme t\u00eb cilat cenojn\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e tyre. P\u00ebrvoja e viteve t\u00eb fundit ka treguar se autonomia e komunave shpesh \u00ebsht\u00eb kufizuar nga nd\u00ebrhyrjet e nivelit qendror dhe nga mungesa e koordinimit t\u00eb institucioneve.<\/p>\n
Ky fenomen ka ndodhur vazhdimisht sepse qeverit\u00eb qendrore kan\u00eb par\u00eb komunat, sidomos ato q\u00eb udh\u00ebhiqen nga kryetar\u00eb t\u00eb partive kund\u00ebrshtare, jo si partnere, por si kund\u00ebrshtare. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, edhe shp\u00ebrndarja e investimeve kapitale nga niveli qendror ka reflektuar vazhdimisht ndikim politik, duke krijuar diferenca t\u00eb m\u00ebdha mes komunave.<\/p>\n
Mbi gjysma e investimeve t\u00eb reja kapitale t\u00eb nivelit qendror p\u00ebr vitin 2024<\/a> ishin orientuar kryesisht n\u00eb kat\u00ebr komunat<\/a> e udh\u00ebhequra nga L\u00ebvizja Vet\u00ebvendosje (Gjilan, Kamenic\u00eb, Podujev\u00eb dhe Shtime), edhe pse ato p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb territorit dhe popullsis\u00eb.<\/p>\n Gjat\u00eb pes\u00eb viteve t\u00eb fundit, jan\u00eb tri raste n\u00eb ve\u00e7anti q\u00eb kan\u00eb shfaqur nd\u00ebrhyrje direkte nga niveli qendror n\u00eb nivelin komunal, duke ndikuar negativisht n\u00eb pun\u00ebn, funksionimin dhe pavar\u00ebsin\u00eb e vet\u00ebqeverisjes lokale. K\u00ebto raste duhet t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb si m\u00ebsime p\u00ebr qeverin\u00eb e ardhshme q\u00eb t\u00eb mos i tejkaloj\u00eb kompetencat dhe t\u2019i respektoj\u00eb ligjet dhe vendimet e Gjyq\u00ebsorit.<\/p>\n Nj\u00eb nga nd\u00ebrhyrjet me eklatante nga Qeveria ka ndodhur n\u00eb Komun\u00ebn e Kamenic\u00ebs, gjat\u00eb periudh\u00ebs 2019-2021. At\u00ebkoh\u00eb, Komuna e Kamenic\u00ebs kishte p\u00ebr synim ta reformonte m\u00ebnyr\u00ebn e organizimit t\u00eb shkollave fillore dhe t\u00eb mesme t\u00eb ul\u00ebta, p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb ato m\u00eb efikase.<\/p>\n Problemi ishte se n\u00eb shum\u00eb fshatra numri i nx\u00ebn\u00ebsve po ulej drastikisht dhe nuk kishte num\u00ebr t\u00eb mjaftuesh\u00ebm t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve dhe m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsve. P\u00ebr ta p\u00ebrmir\u00ebsuar gjendjen, disa prej reformave<\/a> t\u00eb propozuara ishin mbyllja dhe ndryshimi i disa objekteve shkollore, transferimi i nx\u00ebn\u00ebsve dhe rritja e numrit mesatar t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve p\u00ebr klas\u00eb.<\/p>\n Por, k\u00ebto reforma u bllokuan nga Ministria e Arsimit, Shkenc\u00ebs, Teknologjis\u00eb dhe Inovacionit (MASHTI), e cila bllokoi pun\u00ebn e Komun\u00ebs p\u00ebrmes nj\u00eb udh\u00ebzimi administrativ, duke b\u00ebr\u00eb shkelje flagrante n\u00eb kompetencat e Komun\u00ebs. Veprimet e MASHTI-t u cil\u00ebsuan si cenim<\/a> i autonomis\u00eb nga Gjykata Kushtetuese, e cila nxori dy aktgjykime, t\u00eb cilat i dhan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb Komun\u00ebs.<\/p>\n Vendimet e Gjykat\u00ebs Kushtetuese n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast p\u00ebrforcuan parimin e pavar\u00ebsis\u00eb lokale dhe dhan\u00eb mesazh t\u00eb qart\u00eb se qeveria qendrore duhet t\u00eb respektoj\u00eb kufijt\u00eb e kompetencave t\u00eb p\u00ebrcaktuara n\u00eb Kushtetut\u00eb.<\/p>\n Qeveria e Kosov\u00ebs, p\u00ebrmes Ligjit p\u00ebr Ndarjet Buxhetore p\u00ebr vitin 2023<\/a>, tentoi t\u00eb menaxhoj\u00eb vet\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb t\u00eb hyrave t\u00eb komunave, duke e kufizuar lirin\u00eb financiare t\u00eb tyre.<\/p>\n Gjat\u00eb vitit 2022, Qeveria e Kosov\u00ebs, p\u00ebrmes Projektligjit p\u00ebr Ndarjet Buxhetore p\u00ebr vitin 2023, tentoi t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb nj\u00eb dispozit\u00eb q\u00eb do t\u2019i lejonte asaj t\u00eb menaxhonte vet\u00eb bilancet e pashpenzuara t\u00eb komunave nga vitet paraprake.<\/p>\n Ministri i Financave, Pun\u00ebs dhe Transfereve, Hekuran Murati, kishte arsyetuar se sipas Ligjit p\u00ebr Menaxhimin e Financave Publike, komunat mund t\u2019i bartin t\u00eb hyrat e pashpenzuara vet\u00ebm nga viti aktual n\u00eb vitin pasues, por jo pafund\u00ebsisht. Murati kishte theksuar<\/a> se mjetet e vitit 2022 mund t\u00eb kalonin n\u00eb vitin 2023, por jo ato t\u00eb mbetura nga 2021 e m\u00eb her\u00ebt.<\/p>\n Vet\u00ebm pas reagimit t\u00eb opozit\u00ebs dhe presionit t\u00eb organizatave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile, kjo dispozit\u00eb u hoq. M\u00eb pastaj, me insistimin e Kuvendit dhe shoq\u00ebris\u00eb civile, n\u00eb versionin e ri t\u00eb Ligjit<\/a> u p\u00ebrfshi ndryshimi q\u00eb garantonte se bilancet e pashpenzuara t\u00eb t\u00eb hyrave vetanake nga viti 2022 dhe vitet paraprake duhet t\u2019u rikthehen komunave, e jo t\u00eb mbesin n\u00eb nivelin qendror.<\/p>\n Ky rast \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull konkret se si opozitarizmi i mir\u00ebfillt\u00eb dhe aktivizmi nga shoq\u00ebria civile i sh\u00ebrben pozitivisht demokracis\u00eb n\u00eb vend. Liria e komunave p\u00ebr t\u00eb menaxhuar mjetet e veta \u00ebsht\u00eb po aq esenciale sa pavar\u00ebsia n\u00eb vendimmarrje. Sipas ligjit t\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsuar, Qeveria tanim\u00eb e ka p\u00ebr obligim t\u2019ua kaloj\u00eb komunave p\u00ebrkat\u00ebse t\u00eb gjitha mjetet e pashpenzuara t\u00eb tyre.<\/p>\n Nj\u00eb tjet\u00ebr problem q\u00eb doli n\u00eb pah gjat\u00eb mandatit t\u00eb Qeveris\u00eb Kurti 2 kishte t\u00eb b\u00ebnte me marrjen e detyruar t\u00eb parave<\/a> nga buxhetet e komunave p\u00ebr t\u00eb paguar vendimet gjyq\u00ebsore<\/a> q\u00eb rridhnin nga kontratat kolektive n\u00eb arsim dhe sh\u00ebndet\u00ebsi.<\/p>\n K\u00ebto kontrata ishin n\u00ebnshkruar nga ministrat e Arsimit dhe Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb me sindikatat q\u00eb nga viti 2015, por mjetet p\u00ebr zbatimin e tyre nuk ishin planifikuar n\u00eb buxhetin qendror. P\u00ebr pasoj\u00eb, komunat, si pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebs t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb arsim dhe sh\u00ebndet\u00ebsi, u p\u00ebrball\u00ebn me k\u00ebrkesa p\u00ebr pagesa p\u00ebrmes p\u00ebrmbaruesve.<\/p>\n1. Nd\u00ebrhyrja n\u00eb kompetencat e Komun\u00ebs s\u00eb Kamenic\u00ebs<\/strong><\/h3>\n
2. Tentimi p\u00ebr t\u2019i kufizuar lirit\u00eb financiare t\u00eb komunave<\/strong><\/h3>\n
3. Moszbatimi i kontratave kolektive dhe planifikimi i dob\u00ebt qeveritar n\u00eb d\u00ebm t\u00eb komunave<\/strong><\/h3>\n