Me afrimin e zgjedhjeve t\u00eb parakohshme parlamentare n\u00eb Kosov\u00eb, kan\u00eb marr\u00eb intensitet manipulimet n\u00eb rrjetet sociale p\u00ebrmes krijimit t\u00eb p\u00ebrmbajtjeve t\u00eb rreme. Derisa m\u00eb her\u00ebt mjaftonte nj\u00eb titull apo tekst i rrem\u00eb, tani qarkullojn\u00eb imazhe t\u00eb gjeneruara me inteligjenc\u00eb artificiale e video t\u00eb fabrikuara nga profile anonime q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb ndikojn\u00eb tek publiku dhe t\u00eb nxisin polarizime n\u00eb shoq\u00ebri.<\/p>\n
Kjo po b\u00ebhet shpesh duke keqp\u00ebrdorur emrin e U\u00c7K-s\u00eb apo duke prodhuar skena q\u00eb nuk kan\u00eb ndodhur kurr\u00eb.<\/p>\n
Faqja n\u00eb facebook \u201cU\u00c7K – Ushtria \u00c7lirimtare e Kosov\u00ebs<\/a>\u201d publikoi m\u00eb 6 dhjetor nj\u00eb foto q\u00eb shfaq Albin Kurtin, sapo del nga burgu i Nishit, duke u \u201cp\u00ebrsh\u00ebndetur\u201d me ish-presidentin serb, Vojislav Koshtunica. N\u00eb p\u00ebrshkrimin e postimit thuhet:<\/p>\n “Albin Kurti ishte liruar nga burgu i Nishit, me vendim t\u00eb Koshtunic\u00ebs, madje ai ishte kujdesur personalisht q\u00eb ta p\u00ebrcillte gjat\u00eb daljes nga burgu. Reporteri ka siguruar fotografin\u00eb dhe vendimin e lirimit nga burgu”, shkruan<\/a> n\u00eb postim. <\/em><\/p>\n Ky pretendim \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht i rrem\u00eb. Nuk ekziston asnj\u00eb dokumentim, fotografi apo d\u00ebshmi q\u00eb Koshtunica ka qen\u00eb prezent fizikisht n\u00eb momentin e lirimit t\u00eb Kurtit.<\/p>\n Kurti ishte i arrestuar politik<\/a> gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb dhe ishte liruar m\u00eb 7 dhjetor 2001 nga burgu i Nishit, pas presionit t\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebve p\u00ebr t\u00eb liruar t\u00eb burgosurit politik t\u00eb regjimit serb.<\/p>\n Fotografia e shp\u00ebrndar\u00eb \u00ebsht\u00eb e manipuluar ku fytyrat jan\u00eb vendosur artificialisht n\u00eb nj\u00eb sfond dhe n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb q\u00eb nuk ka ndodhur kurr\u00eb. I nj\u00ebjti postim \u00ebsht\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb edhe nga faqja tjet\u00ebr n\u00eb \u201cfacebook\u201d, Prishtina<\/a>.\u00a0 Manipulimet e tilla jan\u00eb t\u00eb rrezikshme sepse tentojn\u00eb t\u00eb rikonstruojn\u00eb nj\u00eb moment historik duke i dh\u00ebn\u00eb atij ngjyrime t\u00eb rreme politike n\u00eb prag t\u00eb zgjedhjeve.<\/p>\n N\u00eb postimin tjet\u00ebr, paraqitet<\/a> fotografia e rreme ku gjoja Albin Kurti shfaqet s\u00eb bashku me Aleksandar Vu\u00e7iqin dhe Vojislav Sheshelin. Postimi me mbishkrimin \u201cdel foto e A.Kurti, me Vu\u00e7ici dhe Shesheli<\/em>\u201d, si dhe fotoja \u00ebsht\u00eb qartazi e manipuluar. Gjenerimi i imazheve t\u00eb tilla \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e taktik\u00ebs s\u00eb njohur t\u00eb p\u00ebr ta diskredituar imazhin e dikujt- metod\u00eb kjo e vjet\u00ebr propagande q\u00eb tani realizohet m\u00eb leht\u00eb p\u00ebrmes inteligjenc\u00ebs artificiale.<\/p>\n Ka edhe postime t\u00eb tjera ku manipulohet logoja e U\u00c7K-s\u00eb dhe p\u00ebrdoret si arm\u00eb propagandistike. N\u00eb nj\u00eb postim<\/a> tjet\u00ebr n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb logos e cila asocion me U\u00c7K-n\u00eb \u00ebsht\u00eb vendosur fotografia e ish drejtorit politik t\u00eb saj, Hashim Tha\u00e7i, i cili aktualisht po gjykohet n\u00eb Hag\u00eb p\u00ebr krime lufte t\u00eb supozuara dhe nuk \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e gar\u00ebs zgjedhore. Postimi p\u00ebrfshin\u00eb edhe figura tjera t\u00eb PDK-s\u00eb e partiv\u00eb t\u00eb tjera duke ua vendosur mbishkrimin \u201chajnia ka em\u00ebr<\/em>\u201d e “partia e interesit”. \u00a0Fotoja \u00ebsht\u00eb e manipuluar dhe qartazi shfaqen anomalit\u00eb tipike t\u00eb modeleve tekst mbi fotografi.<\/p>\n Pjes\u00eb e debatit vazhdon t\u00eb jet\u00eb edhe roli i diaspor\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb zgjedhjet e 28 dhjetorit. S\u00eb fundi u publikua nj\u00eb \u00a0video<\/a> e manipuluar, kinse nj\u00eb burr\u00eb q\u00eb prezantohet si m\u00ebrgimtar nga diaspora e quan Albin Kurtin \u201cspiun t\u00eb Serbis\u00eb\u201d, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb n\u00eb pamje shihet logoja e Klan Kosov\u00ebs. Logoja \u00ebsht\u00eb e vendosur artificialisht dhe v\u00ebrehet deformimi i saj \u2013 nj\u00eb nga shenjat m\u00eb t\u00eb dukshme t\u00eb p\u00ebrmbajtjeve me inteligjenc\u00eb artificiale. E nj\u00ebjta faqe ka publikuar<\/a> edhe disa intervista t\u00eb tjera t\u00eb gjeneruara p\u00ebrmes inteligjenc\u00ebs artificiale.<\/p>\n N\u00eb nj\u00eb terren politik t\u00eb ndjesh\u00ebm ku emocionet jan\u00eb po aq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme sa edhe argumenti, \u201cdeepfake\u201d \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb arm\u00eb politike. Synimi \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb- krijimi i realiteteve alternative duke manipuluar perceptimin e votuesit p\u00ebrmes profileve anonime.<\/p>\n N\u00eb klim\u00ebn politike t\u00eb tensionuar si pasoj\u00eb e bllokad\u00ebs disamujore pas zgjedhjeve t\u00eb 9 shkurtit, manipulimi vizual ka marr\u00eb hov dhe synohet t\u00eb nd\u00ebrtohet mbi perceptime ekzistuese, ku shfryt\u00ebzohen ndarjet e krijuara p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrforcuar paragjykimet e grupit q\u00eb synohet.<\/p>\n P\u00ebrdorimi i AI-s\u00eb n\u00eb fushata zgjedhore nuk \u00ebsht\u00eb fenomen vet\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb par\u00eb edhe n\u00eb SHBA, Moldavi, Sllovaki dhe s\u00eb fundmi n\u00eb Rumani. Madje Gjykata Kushtetuese e Rumanis\u00eb para nj\u00eb viti pati anuluar<\/a> zgjedhjet presidenciale. Vendimi erdhi pas akuzave p\u00ebr nd\u00ebrhyrjen e Rusis\u00eb n\u00eb zgjedhje, e cila dyshohet se ndihmoi ta fitoj\u00eb rundin e par\u00eb t\u00eb zgjedhjeve, kandidatin e ekstremit t\u00eb djatht\u00eb, i af\u00ebrt i Mosk\u00ebs, Calin Georgescu.<\/p>\n Sh\u00ebrbimi i inteligjenc\u00ebs i Rumanis\u00eb beson se Georgescu \u00ebsht\u00eb promovuar masivisht n\u00eb TikTok me mb\u00ebshtetje nga Rusia, p\u00ebrmes metodave t\u00eb shumta, duke p\u00ebrfshir\u00eb llogari t\u00eb koordinuara, algoritme p\u00ebr t\u00eb rritur pranin\u00eb e tij n\u00eb platform\u00eb dhe promovim me pages\u00eb. Dokumentet shpjegojn\u00eb se si popullariteti i Georgescut u rrit nga 1 p\u00ebr qind pak para gar\u00ebs n\u00eb 22 p\u00ebr qind, p\u00ebrmes nj\u00eb operacioni t\u00eb gjer\u00eb manipulimi q\u00eb p\u00ebrfshinte influencer\u00eb dhe mashtroi institucione rumune si dhe votues t\u00eb zakonsh\u00ebm. Por atij iu ndalua q\u00eb t\u00eb rikandidoj\u00eb n\u00eb zgjedhjet e majit t\u00eb k\u00ebtij viti n\u00eb Rumani.<\/p>\n