Raporti profesionist sh\u00ebndet\u00ebsor-pacient e ka bazamentin n\u00eb nj\u00eb kontrat\u00eb t\u00eb pashkruar mes dy pal\u00ebve, e cila siguron marr\u00ebdh\u00ebnien mes tyre. Pacienti k\u00ebrkon besim, nd\u00ebrsa profesionisti ofron siguri. Ky \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshkrimi m\u00eb i thjesht\u00eb i k\u00ebsaj marr\u00ebdh\u00ebnieje, por edhe ai q\u00eb i ka rezistuar koh\u00ebs si qasje themelore e mjek\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n
Megjithat\u00eb, kjo marr\u00ebdh\u00ebnie fillon t\u00eb b\u00ebhet problematike kur n\u00eb ambulancat e fshatrave dhe qyteteve, n\u00eb repartet e spitaleve rajonale dhe atyre terciar, n\u00eb bisedat e p\u00ebrditshme mes pacient\u00ebve dhe profesionist\u00ebve sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb, nis p\u00ebrplasja e shkenc\u00ebs me mitet, e protokolleve klinike me teori t\u00eb pakonfirmuara q\u00eb qarkullojn\u00eb n\u00eb rrjete sociale.<\/p>\n
Dezinformimi n\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsi, i cili dikur lokalizohej si problem i prind\u00ebrve t\u00eb frik\u00ebsuar n\u00eb Facebook apo i pacient\u00ebve q\u00eb perceptoheshin si pa edukim t\u00eb mjaftuesh\u00ebm sh\u00ebndet\u00ebsor, sot nuk mbetet m\u00eb n\u00eb periferi t\u00eb sistemit. Ai po ndikon drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e sh\u00ebrbimeve, n\u00eb protokollet e trajtimit dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si merren vendime p\u00ebr patologji t\u00eb ndryshme.<\/p>\n
N\u00eb Kosov\u00eb, ky ndikim \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht i duksh\u00ebm n\u00eb vaksinimin e f\u00ebmij\u00ebve, n\u00eb trajtimin e kancerit, n\u00eb qasjen ndaj HIV-it dhe n\u00eb diagnostikimin e \u00e7rregullimeve t\u00eb sh\u00ebndetit mendor. Gjat\u00eb k\u00ebtij hulumtimi jan\u00eb identifikuar dy forma kryesore t\u00eb dezinformimit apo trajtimit pa evidenc\u00eb shkencore. Nj\u00ebra buron nga mungesa e edukimit t\u00eb vazhduesh\u00ebm t\u00eb profesionist\u00ebve sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebr pasoj\u00eb bien pre e informatave publike t\u00eb pabazuara. Forma tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb m\u00eb e strukturuar dhe lidhet me nj\u00eb ekosistem m\u00eb kompleks interesash q\u00eb lidhet me rritjen e laborator\u00ebve privat\u00eb me marketing agresiv, lul\u00ebzimin e suplementeve q\u00eb shiten si terapi dhe nj\u00eb rrjet interesash, q\u00eb lidh nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb profesionist\u00ebve me kompani sh\u00ebndet\u00ebsore.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb terren, dezinformimi nuk shfaqet m\u00eb si gabim apo keqkuptim, por si mjet ndikimi p\u00ebr interesa financiare.<\/p>\n
M\u00eb shum<\/strong>\u00eb se gjysma e mjek\u00ebve \u2018shtojn\u00eb\u2019 efektet an\u00ebsore t\u00eb vaksinave<\/strong><\/p>\n Shembulli q\u00eb e ilustron k\u00ebt\u00eb zhvendosje t\u00eb dezinformimit nga periferia drejt baz\u00ebs s\u00eb sistemit sh\u00ebndet\u00ebsor \u00ebsht\u00eb vaksinimi.<\/p>\n Liridona B., nj\u00eb n\u00ebn\u00eb q\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb e shijoi am\u00ebsin\u00eb n\u00eb prillin e vitit 2021, thot\u00eb se vendimin e par\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr rritjen e f\u00ebmij\u00ebs s\u00eb saj nuk e mori n\u00eb ordinanc\u00eb, por n\u00eb nj\u00eb grup komunikimi t\u00eb n\u00ebnave t\u00eb reja n\u00eb Facebook.<\/p>\n \u201cP\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb p\u00ebr rrezikun e vaksinave kam lexuar n\u00eb grup, ku n\u00eb fakt isha futur m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr k\u00ebshilla praktike p\u00ebr rritjen e djalit sesa p\u00ebr k\u00ebshilla profesionale<\/em>,\u201d thot\u00eb ajo.<\/p>\n P\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb, megjithat\u00eb, nuk donte ta merrte pa konfirmimin e profesionist\u00ebve sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb. Pas kat\u00ebr vjet\u00ebsh, ajo thot\u00eb se konsult\u00ebn p\u00ebr fillimin e vaksinimit nuk e mori kurr\u00eb si \u201cdrit\u00eb jeshile<\/em>\u201d t\u00eb qart\u00eb nga vet\u00eb mjek\u00ebt. Pyetja e saj ishte e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb: a mund t\u2019i shkaktonte vaksina MMR (e cila parandalon fruthin, shytat dhe rubeol\u00ebn) autiz\u00ebm vajz\u00ebs s\u00eb saj nj\u00ebvje\u00e7are.<\/p>\n N\u00eb vend t\u00eb siguris\u00eb s\u00eb pritur, mjeku uli shikimin dhe foli me hezitim.<\/p>\n \u201cJan\u00eb th\u00ebn\u00eb shum\u00eb gj\u00ebra\u2026 vendos vet\u00eb<\/em>.\u201d<\/p>\n \u201cN\u00ebse as doktori nuk \u00ebsht\u00eb i sigurt, si t\u00eb jem un\u00eb?<\/em>\u201d pyet ajo edhe sot, n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ngjan m\u00eb shum\u00eb me p\u00ebrpjekjen p\u00ebr ta ribindur veten se vendimi i marr\u00eb ishte i duhuri.<\/p>\n Ky episod nuk \u00ebsht\u00eb i izoluar. Ai ilustron nj\u00eb prirje shqet\u00ebsuese edhe tek vet\u00eb profesionist\u00ebt sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb, nga t\u00eb cil\u00ebt pritet t\u00eb jen\u00eb burimi m\u00eb i besuesh\u00ebm i informacionit mjek\u00ebsor, por ndikohen nga dezinformatat. Pasojat e k\u00ebtij ndikimi reflektohen drejtp\u00ebrdrejt te pacient\u00ebt dhe te sh\u00ebndeti publik.<\/p>\n Episode t\u00eb ngjashme p\u00ebrs\u00ebriten n\u00eb shum\u00eb qendra t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb familjare n\u00eb Kosov\u00eb dhe p\u00ebrfundojn\u00eb pothuajse gjithmon\u00eb nj\u00ebsoj me rritjen e dyshimit ndaj baz\u00ebs shkencore t\u00eb vaksinimit. Cikli \u00ebsht\u00eb i njohur, nj\u00eb prind q\u00eb shkon t\u00eb vaksinoj\u00eb f\u00ebmij\u00ebn, nj\u00eb pyetje rreth MMR-it dhe me shum\u00eb gjas\u00eb, nj\u00eb profesionist sh\u00ebndet\u00ebsor q\u00eb shfaq hezitim ose refuzon t\u00eb jap\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb qart\u00eb.<\/p>\n Kjo skem\u00eb del n\u00eb pah edhe n\u00eb raportin \u201cFaktor\u00ebt q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb pranimin e vaksinave n\u00eb Kosov\u00eb, 2023-2024\u201d. Raporti \u00ebsht\u00eb realizuar nga Instituti Komb\u00ebtar i Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb Publike, me mb\u00ebshtetjen e UNICEF-it dhe Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, dhe \u00ebsht\u00eb siguruar p\u00ebrmes k\u00ebrkes\u00ebs p\u00ebr qasje n\u00eb dokumente publike.<\/p>\n Gjetjet tregojn\u00eb se pasiguria nuk shfaqet vet\u00ebm n\u00eb komunikim verbal, por edhe n\u00eb statistika. M\u00eb pak se gjysma e stafit sh\u00ebndet\u00ebsor e din\u00eb me siguri se vaksina MMR nuk lidhet me autizmin, \u00e7ka n\u00ebnkupton se pjesa tjet\u00ebr ose ka dyshime, ose nuk ka informacion t\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsuar p\u00ebr nj\u00eb nga mitet m\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapura.<\/p>\n \u201cM\u00eb pak se gjysma (46.3%, n=139) e dinin se \u00e7rregullimi i spektrit t\u00eb autizmit nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb efekt an\u00ebsor i vaksin\u00ebs MMR,<\/em>\u201d thuhet n\u00eb dokumentin e prillit 2025. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrqindje alarmante duke pasur parasysh se asnj\u00eb studim shkencor serioz nuk ka v\u00ebrtetuar lidhje mes vaksinimit dhe autizmit.<\/p>\n Raporti nxjerr n\u00eb pah edhe nj\u00eb dimension tjet\u00ebr t\u00eb problemit pasi vet\u00ebm 47% e mjek\u00ebve dhe 42% e infermier\u00ebve ndihen realisht p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr vendimet e prind\u00ebrve rreth vaksinimit. Ky boshll\u00ebk komunikimi e l\u00eb prindin shpesh t\u00eb vet\u00ebm p\u00ebrball\u00eb dyshimeve t\u00eb krijuara nga rrjetet sociale.<\/p>\n Nj\u00eb pjes\u00eb e stafit besonte ende se vaksina MMR \u201cmund t\u00eb lidhej me autizmin<\/em>\u201d, nd\u00ebrsa 11.1% rekomandonin shtyrjen e vaksin\u00ebs \u201cderisa f\u00ebmija t\u00eb filloj\u00eb t\u00eb flas\u00eb<\/em>\u201d\u00a0 nj\u00eb k\u00ebshill\u00eb q\u00eb nuk ekziston n\u00eb asnj\u00eb protokoll mjek\u00ebsor<\/a>.<\/p>\n K\u00ebta profesionist\u00eb, me argumentim t\u00eb kufizuar n\u00eb evidenc\u00eb perceptohen nga prind\u00ebrit si adres\u00eb e sigurt. Vendimet p\u00ebr vaksinimin e f\u00ebmij\u00ebve bazohen pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebto k\u00ebshilla.<\/p>\n D.B., juriste n\u00eb fillim t\u00eb t\u00eb tridhjetave dhe n\u00ebn\u00eb e dy f\u00ebmij\u00ebve, tregon se hezitimi i saj p\u00ebr vaksinimin nuk nisi nga rrjetet sociale, por nga nj\u00eb vizit\u00eb konkrete te nj\u00eb pediat\u00ebr shum\u00eb i njohur n\u00eb Prishtin\u00eb, me p\u00ebrvoj\u00eb shum\u00ebdekad\u00ebshe.<\/p>\n P\u00ebrgjigjja e mjekut \u201cmeq\u00eb f\u00ebmija ka filluar me fol, jepja tash<\/em>\u201d, ishte momenti q\u00eb e ktheu dyshimin n\u00eb vendim. Sot, ajo thot\u00eb se nuk \u00ebsht\u00eb e interesuar p\u00ebr vaksinim dhe se k\u00ebt\u00eb do ta b\u00ebj\u00eb vet\u00ebm n\u00ebse kusht\u00ebzohet nga shteti.<\/p>\n \u201cSot nuk jam e interesuar p\u00ebr vaksinim. K\u00ebt\u00eb do ta b\u00ebj vet\u00ebm n\u00ebse m\u00eb kusht\u00ebzon shkolla, jo sepse jam bindur nga sistemi sh\u00ebndet\u00ebsor,<\/em>\u201d thot\u00eb ajo.<\/p>\n Pasiguria e shfaqur te vaksinimi nuk mbetet fenomen i izoluar. Ai \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb problemi m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb. N\u00ebse n\u00eb rastin e vaksinave kjo pasiguri p\u00ebrkthehet n\u00eb hezitim ose refuzim t\u00eb vaksinimit, n\u00eb fusha t\u00eb tjera t\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb pasojat jan\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb maskuara.<\/p>\n Nj\u00eb nga k\u00ebto fusha \u00ebsht\u00eb sh\u00ebndeti mendor, ku mungesa e njohurive t\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsuara, komunikimi i paqart\u00eb dhe tejkalimi i kompetencave profesionale krijojn\u00eb terren t\u00eb favorsh\u00ebm p\u00ebr stigmatizim dhe trajtime pa baz\u00eb shkencore. Ndryshe nga vaksinat, ku protokollet jan\u00eb t\u00eb qarta dhe efektet maten n\u00eb nivel popullate, te sh\u00ebndeti mendor d\u00ebmi shpesh ndodh n\u00eb heshtje, n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien individuale mes pacientit dhe profesionistit.<\/p>\n Mungesa e njohurive q\u00eb ushqen stigm\u00ebn<\/strong><\/p>\n Kur flitet p\u00ebr dezinformimin n\u00eb sh\u00ebndetin mendor, zakonisht p\u00ebrmenden rrjetet sociale, \u201cterapit\u00eb alternative\u201d apo praktikat jasht\u00eb sistemit sh\u00ebndet\u00ebsor. Por sipas Bind Skej\u00ebs nga Qendra p\u00ebr Informim dhe P\u00ebrmir\u00ebsim Social- QIPS, nj\u00eb pjes\u00eb e problemit \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak i duksh\u00ebm dhe vjen nga brenda vet\u00eb sistemit.<\/p>\n \u201cNuk i kisha cil\u00ebsu si \u2018ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb ekspozuar\u2019 n\u00eb kuptimin q\u00eb jan\u00eb n\u00eb rrezik m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb abuzimit, n\u00ebse i krahasojm\u00eb, p\u00ebr shembull, me personat me kancer,<\/em>\u201d thot\u00eb Skeja. Sipas tij, ajo \u00e7ka i ve\u00e7on personat me \u00e7rregullime t\u00eb sh\u00ebndetit mendor \u00ebsht\u00eb natyra e \u2018terapive alternative\u2019 me t\u00eb cilat ballafaqohen.<\/p>\n Ai shpjegon se n\u00eb Kosov\u00eb k\u00ebto \u201calternativa\u201d rrall\u00eb jan\u00eb thjesht produkte t\u00eb pad\u00ebmshme. \u201cZakonisht shitet ndonj\u00eb bari, suplement apo ushqim q\u00eb pretendohet se sh\u00ebron individin prej s\u00ebmundjes q\u00eb ka,\u201d<\/em> thot\u00eb ai. \u201cPor n\u00eb rastet e \u00e7rregullimeve t\u00eb sh\u00ebndetit mendor, trajtimi merr form\u00ebn e psikoterapis\u00eb s\u00eb rrejshme, \u2018coaching\u2019-ut nga influencer\u00ebt apo sh\u00ebrbimeve q\u00eb duken profesionale.<\/em>\u201d<\/p>\n Problemi b\u00ebhet ve\u00e7an\u00ebrisht i rreziksh\u00ebm, sipas Skej\u00ebs, kur k\u00ebto praktika nuk paraqiten si alternativa, por si z\u00ebvend\u00ebsim i trajtimit profesional.<\/p>\n N\u00eb k\u00ebto raste mashtrimi \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u identifikuar dhe p\u00ebr t\u2019u sanksionuar, sidomos kur ofrohet nga persona q\u00eb kan\u00eb shkoll\u00eb, licenca ose q\u00eb perceptohen si profesionist\u00eb. Ai ka p\u00ebrmendur raste ekstreme kur profesionist\u00ebt sh\u00ebndet\u00ebsor, p\u00ebr q\u00ebllime monetare shfryt\u00ebzojn\u00eb paragjykimet e munges\u00ebn e njohurive t\u00eb prind\u00ebrve n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n \u201cKur nj\u00eb familje konservatore kupton se f\u00ebmiu i tyre \u00ebsht\u00eb \u2018queer\u2019, d\u00ebshp\u00ebrimi dhe frika q\u00eb ndjenj\u00eb n\u00eb k\u00ebto momente i shtyn\u00eb q\u00eb t\u00eb gjejn\u00eb forma t\u00eb \u2018trajtimit\u2018, q\u00eb n\u00eb disa raste keqp\u00ebrdor\u00ebt prej profesionist\u00ebve t\u00eb sh\u00ebndetit mendor p\u00ebr p\u00ebrfitime monetare. Ata jan\u00eb n\u00eb dijeni t\u00eb plot\u00eb se t\u00eb qenit queer nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7rregullim dhe se rrjedhimisht nuk ka \u2018sh\u00ebrim\u2018, por e shfryt\u00ebzojn\u00eb gjendjen emocionale t\u00eb familjes p\u00ebr t\u2019i zhvatur financiarisht (q\u00eb quhet \u2019terapi e konvertimit\u2019)<\/em>\u201d, ka sqaruar ai<\/p>\n Si shembull tjet\u00ebr, ai p\u00ebrmend praktik\u00ebn e ashtuquajtur \u201cpastrimi i gjakut\u201d p\u00ebr persona me \u00e7rregullime t\u00eb var\u00ebsis\u00eb \u2013 nj\u00eb procedur\u00eb pa baz\u00eb shkencore, e cila, sipas tij, ofrohet n\u00eb Kosov\u00eb edhe nga psikiatra t\u00eb licencuar. N\u00eb k\u00ebto raste, implikimet nuk jan\u00eb vet\u00ebm sh\u00ebndet\u00ebsore, por edhe etike e financiare, sepse pacient\u00ebt dhe familjet e tyre keqp\u00ebrdoren n\u00eb momentet e tyre m\u00eb t\u00eb ndjeshme.<\/p>\n Faton Kutllovci, drejtor i Klinik\u00ebs s\u00eb Psikiatris\u00eb n\u00eb SHSKUK thotw se pasojat e k\u00ebtij realiteti i sheh \u00e7do dit\u00eb n\u00eb praktik\u00eb. Sipas tij, stigma dhe informatat e gabuara b\u00ebjn\u00eb q\u00eb shum\u00eb pacient\u00eb t\u00eb mos k\u00ebrkojn\u00eb ndihm\u00eb profesionale me koh\u00eb.<\/p>\n \u201cNjer\u00ebzit humbin shum\u00eb koh\u00eb t\u00eb trajtimit sepse zgjedhin mjek\u00ebsin\u00eb alternative, shkojn\u00eb te hoxha, te prifti, te falltori,<\/em>\u201d thot\u00eb ai, duke shtuar se sidomos te \u00e7rregullimet psikotike kjo vones\u00eb ndikon drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb prognoz\u00eb.<\/p>\n Por ndikimi negativ, sipas tij, nuk vjen vet\u00ebm nga jasht\u00eb sistemit sh\u00ebndet\u00ebsor. Ai flet hapur p\u00ebr raste kur edhe profesionist\u00eb t\u00eb tjer\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb nd\u00ebrhyjn\u00eb gabimisht n\u00eb trajtimin psikiatrik.<\/p>\n \u201cKa raste kur edhe n\u00eb em\u00ebr t\u00eb psikologut u rekomandohet pacient\u00ebve psikotik\u00eb ose me depresion t\u00eb r\u00ebnd\u00eb me e nd\u00ebrpre terapin\u00eb p\u00ebr me kry psikoterapi. Kjo \u00ebsht\u00eb e rrezikshme. Nj\u00eb person q\u00eb manifeston depresion t\u00eb shkall\u00ebs s\u00eb madhe nuk ka nevoj\u00eb p\u00ebr psikoterapi si z\u00ebvend\u00ebsim, por p\u00ebr trajtim dhe mb\u00ebshtetje,<\/em>\u201d ka deklaruar ai.<\/p>\n Nj\u00eb hallk\u00eb tjet\u00ebr problematike, sipas Kutllovcit, jan\u00eb barnatoret.<\/p>\n \u201cJo t\u00eb rralla jan\u00eb rastet kur punonj\u00ebs n\u00ebp\u00ebr barnatore u thon\u00eb pacient\u00ebve se terapia \u00ebsht\u00eb \u2018e r\u00ebnd\u00eb\u2019 dhe i shtyjn\u00eb me e nd\u00ebrpre,\u201d<\/em> thot\u00eb ai.<\/p>\n K\u00ebto nd\u00ebrhyrje e prishin raportin terapeutik dhe e rrisin pasigurin\u00eb e pacientit.<\/p>\n Kjo pasiguri reflektohet drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb komunikimin e p\u00ebrditsh\u00ebm. \u201cPacient\u00ebt m\u00eb shkruajn\u00eb: \u2018A muj me e lan\u00eb?\u2019, \u2018A muj me e reduktu?\u2019, \u2018A muj me e z\u00ebvend\u00ebsu?\u2019,\u201d<\/em> thot\u00eb Kutllovci. \u201cJo sepse nuk duan trajtim, por sepse jan\u00eb frik\u00ebsu ose jan\u00eb hutuar nga \u00e7ka kan\u00eb d\u00ebgjuar.\u201d<\/em><\/p>\n Skeja paralajm\u00ebron se d\u00ebmi b\u00ebhet edhe m\u00eb i madh kur dezinformimi vjen nga figura me autoritet profesional.<\/p>\n \u201cSi QIPS, sfid\u00ebn kryesore e kemi dezinformimin q\u00eb buron nga profesionist\u00ebt sh\u00ebndet\u00ebsor, e cila shpeshher\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me parime t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut. P\u00ebr nj\u00eb politikan q\u00eb po punon n\u00eb politika t\u00eb sh\u00ebndetit mendor, por q\u00eb vet nuk \u00ebsht\u00eb i\/e fush\u00ebs, kjo mund t\u00eb shkaktoj\u00eb shum\u00eb konfuzion dhe t\u00eb d\u00ebmtoj procesin e hartimit t\u00eb mekanizmave sh\u00ebndet\u00ebsore. Kjo gjithashtu d\u00ebmton besimin e popullat\u00ebs n\u00eb sh\u00ebrbime sh\u00ebndet\u00ebsore dhe krijon pa siguri,\u201d<\/em>, ka th\u00ebn\u00eb ai.<\/p>\n Ajo q\u00eb i bashkon sh\u00ebndetin mendor dhe vaksinimin nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm dezinformimi, por m\u00ebnyra se si mungesa e njohurive profesionale shnd\u00ebrrohet n\u00eb pasiguri, e m\u00eb pas n\u00eb vendimmarrje q\u00eb d\u00ebmton pacientin. N\u00eb disa fusha, kjo pasiguri mbetet e padukshme e n\u00eb t\u00eb tjeraajo institucionalizohet dhe merr form\u00ebn e diskriminimit t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb n\u00eb kujdes.<\/p>\n Nj\u00eb nga k\u00ebto fusha \u00ebsht\u00eb HIV-i, ku dezinformimi nuk prodhon vet\u00ebm dyshim, por stigmatizon, p\u00ebrjashton dhe ndikon drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e sh\u00ebrbimit sh\u00ebndet\u00ebsor.<\/p>\n Mbi nj\u00eb dekad\u00eb pas rasteve t\u00eb para t\u00eb HIV-it n\u00eb Kosov\u00eb, mosdija dhe paragjykimet e disa profesionist\u00ebve sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsojn\u00eb trajtimin e k\u00ebtyre pacient\u00ebve. Nj\u00eb hulumtim i vitit 2018 mbi stigmat ndaj HIV-it nxori n\u00eb pah rezultate alarmante: 39% e punonj\u00ebsve sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb than\u00eb se nuk do t\u00eb shoq\u00ebroheshin me nj\u00eb person q\u00eb jeton me HIV, nd\u00ebrsa gati nj\u00eb e kat\u00ebrta e tyre ndihen t\u00eb shqet\u00ebsuar gjat\u00eb ofrimit t\u00eb sh\u00ebrbimeve p\u00ebr grupet n\u00eb rrezik p\u00ebr HIV.<\/p>\n Gjysma e pun\u00ebtor\u00ebve sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb shpreh\u00ebn breng\u00eb n\u00ebse do t\u2019u duhej t\u00eb mbulonin plag\u00ebt apo t\u00eb merrnin gjak nga nj\u00eb person me HIV, nj\u00eb tregues i qart\u00eb se nj\u00eb pjes\u00eb e stafit nuk e njeh sakt\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e transmetimit t\u00eb virusit dhe mbivler\u00ebson rrezikun n\u00eb kontaktet rutin\u00eb.<\/p>\n Kjo qasje e trajtimit pa evidenc\u00eb shfaqet edhe n\u00eb fusha t\u00eb tjera t\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht aty ku diagnoza \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00eb dhe pritjet e pacient\u00ebve jan\u00eb t\u00eb d\u00ebshp\u00ebruara.<\/p>\n Kanceri – n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb \u201cila\u00e7it magjik\u201d<\/strong><\/p>\n L.K. ishte vet\u00eb mjeke. Kur n\u00ebna e saj, A.K., u diagnostikua me kancer t\u00eb avancuar, me metastaza, ajo e dinte se trajtimi nuk ishte m\u00eb kurativ. Por njohuria profesionale nuk e mbron domosdoshm\u00ebrisht njeriun nga nevoja p\u00ebr shpres\u00eb.<\/p>\n \u201cKur e d\u00ebgjon fjal\u00ebn metastaz<\/em>\u00eb, k\u00ebrkon \u00e7do fije shprese,<\/em>\u201d tregon ajo. \u201cEdhe kur e di \u00e7ka thot\u00eb mjek\u00ebsia,<\/em>\u201d vazhdon ajo.<\/p>\n N\u00eb Klinik\u00ebn e Onkologjis\u00eb, trajtimi ishte i qart\u00eb e q\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte terapi paliative, p\u00ebr leht\u00ebsim simptomash dhe zgjatje t\u00eb kufizuar t\u00eb jet\u00ebs. Q\u00ebllimi nuk ishte m\u00eb sh\u00ebrimi, por menaxhimi i dhimbjes dhe ruajtja e cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb jet\u00ebs. Paralelisht me k\u00ebt\u00eb qart\u00ebsi klinike, nis\u00ebn edhe \u201ck\u00ebshillat\u201d.<\/p>\n Fillimisht, vaj kanabisi. Pastaj vajguri\u00a0 i p\u00ebrmendur si \u201cdi\u00e7ka q\u00eb po p\u00ebrdoret shum\u00eb\u201d. Si mjeke, L.K. e dinte se k\u00ebto nuk jan\u00eb trajtime onkologjike dhe nuk jan\u00eb pjes\u00eb e protokolleve. Dyshimi, megjithat\u00eb, nuk erdhi nga rrjetet sociale.<\/p>\n \u201cE pyeta nj\u00eb mjek q\u00eb e njoh, jo onkolog,\u201d<\/em> thot\u00eb ajo. \u201cNuk m\u00eb tha \u2018mos e b\u00ebj\u2019<\/em>. M\u00eb tha: \u2018merre. S\u2019ke \u00e7ka humb.<\/em>\u2019\u201d<\/p>\n Ajo fjali ishte vendimtare.<\/p>\n \u201cKur ta thot\u00eb dikush q\u00eb \u00ebsht\u00eb mjek, edhe n\u00ebse nuk ta thot\u00eb drejtp\u00ebrdrejt q\u00eb funksionon, e merr si nj\u00eb lloj aprovimi,\u201d<\/em> thot\u00eb L.K. \u201cSidomos kur je n\u00eb fund dhe k\u00ebrkon me i provu krejt.\u201d<\/em><\/p>\n A.K. filloi me vaj kanabisi. P\u00ebr vajgurin u diskutua seriozisht, derisa familja u ndal nga frika se mos i p\u00ebrkeq\u00ebsonte gjendjen. N\u00eb at\u00eb periudh\u00eb, kimioterapia u nd\u00ebrpre p\u00ebrkoh\u00ebsisht.<\/p>\n \u201cNuk po them q\u00eb ajo do t\u00eb shp\u00ebtonte,\u201d<\/em> thot\u00eb e bija. \u201cPor sot e di q\u00eb ajo fjali \u2018s\u2019ke \u00e7ka humb\u2019 ishte e gabuar. Kishte \u00e7ka me humb e ajo ishte koha, stabiliteti e ndoshta edhe dinjiteti<\/em>.\u201d<\/p>\n Pacientja vdiq disa muaj m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n Pretendimi se kanabisi e sh\u00ebron kancerin \u00ebsht\u00eb dezinformat\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsore. Sipas udh\u00ebzimeve t\u00eb American Society of Clinical Oncology (ASCO), kanabisi dhe kanabinoid\u00ebt nuk rekomandohen si trajtim kund\u00ebr kancerit, p\u00ebrve\u00e7se n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb provave klinike. Evidenca shkencore mb\u00ebshtet p\u00ebrdorimin e tyre vet\u00ebm p\u00ebr leht\u00ebsimin e disa simptomave, si t\u00eb p\u00ebrzierat nga kimioterapia, por jo si terapi q\u00eb ndalon apo sh\u00ebron s\u00ebmundjen.<\/p>\n Brenda vitit 2024, verifikuesit e fakteve zbuluan 94 lajme t\u00eb rreme n\u00eb internet q\u00eb promovonin produkte t\u00eb palicencuara sh\u00ebndet\u00ebsore, shumica e tyre t\u00eb reklamuara si kura p\u00ebr s\u00ebmundje kronike si diabeti apo kanceri. T\u00eb pakt\u00ebn 95 postime online pretendonin se parandalojn\u00eb ose sh\u00ebrojn\u00eb kancerin.<\/p>\n \u201cNjer\u00ebzit nuk vdesin nga kanceri, por nga kimioterapia,\u201d<\/em> thuhej n\u00eb nj\u00eb prej postimeve q\u00eb qarkulloi gjer\u00ebsisht, duke i shtyr\u00eb pacient\u00ebt t\u2019i druheshin mjekimit standard. Onkolog\u00ebt tregojn\u00eb raste kur pacient\u00ebt kan\u00eb ngulur k\u00ebmb\u00eb t\u00eb nd\u00ebrpresin kimi- ose radioterapin\u00eb p\u00ebr t\u00eb provuar fillimisht \u201cmjekimin popullor\u201d, nd\u00ebrsa familjar\u00ebt kan\u00eb deklaruar se \u201cedhe mjeku i p\u00ebrgjithsh\u00ebm na tha se kimioterapia \u00ebsht\u00eb helm\u201d.<\/em><\/p>\n N\u00eb Klinik\u00ebn e Onkologjis\u00eb n\u00eb QKUK, drejtori Ilir Kurtishti thot\u00eb se k\u00ebto narrativa ndikojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb vendimmarrjen e pacient\u00ebve, sidomos kur s\u00ebmundja \u00ebsht\u00eb n\u00eb faza t\u00eb avancuara.<\/p>\n Sipas tij, mungesa e edukimit sh\u00ebndet\u00ebsor e rrit ndjesh\u00ebm rrezikun e ndikimit nga dezinformimi, por p\u00ebrgjigjja e sistemit mbetet mb\u00ebshtetja n\u00eb protokolle dhe evidenc\u00eb shkencore.<\/p>\n Rastet e pacient\u00ebve me kancer tregojn\u00eb se dezinformimi nuk ushqehet vet\u00ebm nga frika apo mungesa e shpres\u00ebs, por edhe nga autoriteti profesional i keqp\u00ebrdorur. Kur fjali si \u201cs\u2019ke \u00e7ka humb\u201d<\/em> vjen nga dikush me mantel t\u00eb bardh\u00eb, ajo shnd\u00ebrrohet n\u00eb nxitje p\u00ebr veprim.<\/p>\n Raste t\u00eb pacient\u00ebve q\u00eb p\u00ebrdorin trajtim alternativ p\u00ebrfundojn\u00eb edhe n\u00eb Klinik\u00ebn e Gastroenterologjis\u00eb. Drejtoresha e Klinik\u00ebs s\u00eb Gastroenterologjis\u00eb n\u00eb SHSKUK, Fitore Komoni ka th\u00ebn\u00eb se tentojn\u00eb t\u2019i bindin q\u00eb t\u00eb mos i p\u00ebrdorin.<\/p>\n \u201cNe zakonisht nuk i p\u00ebrkrahim terapit\u00eb alternative, sepse nuk kemi evidenc\u00eb t\u00eb bazuar n\u00eb shkenc\u00eb\u00a0 as n\u00eb publikime shkencore, as n\u00eb udh\u00ebrr\u00ebfyes klinik\u00eb. Trajtimi i pacient\u00ebve n\u00eb klinik\u00ebn ton\u00eb bazohet vet\u00ebm n\u00eb protokollet mjek\u00ebsore dhe evidenc\u00ebn shkencore,\u201d<\/em> ka th\u00ebn\u00eb ajo.<\/p>\n Kur dezinformimi b\u00ebhet biznes me sh\u00ebndetin<\/strong><\/p>\n Dezinformimi n\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsi nuk nis gjithmon\u00eb si mashtrim i q\u00ebllimsh\u00ebm. Shpesh lind nga tejkalimi i kompetencave profesionale dhe nga bindja se nj\u00eb metod\u00eb q\u00eb ndihmon n\u00eb disa raste mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb. Problemi fillon kur kjo munges\u00eb njohurish paraqitet me siguri absolute dhe shnd\u00ebrrohet n\u00eb premtim publik.<\/p>\n Kjo dinamik\u00eb shihet qart\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si fizioterapia po promovohet p\u00ebr patologji serioze t\u00eb boshtit kurrizor. N\u00eb rrjetet sociale, ordinanca private publikojn\u00eb video t\u00eb shpeshta me ushtrime dhe teknika mekanike, t\u00eb shoq\u00ebruara me mesazhe si \u201cJo operacionit\u201d apo \u201cTrajto hernien diskale me fizioterapi\u201d. Trajtimi paraqitet si alternativ\u00eb e sigurt ndaj nd\u00ebrhyrjes kirurgjikale, pa u sqaruar kufijt\u00eb e tij, rreziqet dhe rastet kur operacioni \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm.<\/p>\n Gjat\u00eb hulumtimit, redaksia ka hasur n\u00eb dhjet\u00ebra video t\u00eb tilla n\u00eb Facebook.<\/p>\n Nj\u00eb nga rastet q\u00eb e b\u00ebri publikisht t\u00eb duksh\u00ebm k\u00ebt\u00eb problem ishte ai i nj\u00eb qytetari nga Mitrovica, i cili n\u00eb shkurt t\u00eb vitit t\u00eb kaluar publikoi n\u00eb Facebook nj\u00eb rr\u00ebfim t\u00eb gjat\u00eb p\u00ebr p\u00ebrvoj\u00ebn e tij sh\u00ebndet\u00ebsore. Ai tregonte se pas nj\u00eb fizioterapie t\u00eb gabuar n\u00eb nj\u00eb klinik\u00eb private kishte p\u00ebsuar d\u00ebmtime serioze n\u00eb unazat kurrizore dhe kishte p\u00ebrfunduar me urgjenc\u00eb n\u00eb operim n\u00eb Klinik\u00ebn e Neurokirurgjis\u00eb n\u00eb QKUK. Pas komplikimeve neurologjike dhe dy nd\u00ebrhyrjeve kirurgjikale, pacienti ka mbetur i paralizuar.<\/p>\n Rasti i tij u shnd\u00ebrrua n\u00eb shembull t\u00eb pasojave q\u00eb mund t\u00eb vijn\u00eb kur fizioterapia del nga roli i saj rehabilitues dhe p\u00ebrdoret si z\u00ebvend\u00ebsim i vler\u00ebsimit dhe trajtimit mjek\u00ebsor p\u00ebr patologji serioze t\u00eb boshtit kurrizor.<\/p>\n Neurokirurgu i SHSKUK-s\u00eb, Armend Kerveshi, thot\u00eb se raste t\u00eb tilla jan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb zakonshme n\u00eb praktik\u00ebn klinike.<\/p>\n \u201cSot shkenca e mjek\u00ebsis\u00eb i ka protokollet e trajtimit p\u00ebr k\u00ebto patologji,\u201d<\/em> thot\u00eb ai. \u201cP\u00ebr fat t\u00eb keq, me s\u00ebmundjet e boshtit kurrizor merren edhe njer\u00ebz pa p\u00ebrgatitje profesionale, me radh\u00eb t\u00eb gjata t\u00eb njer\u00ebzve n\u00eb hall q\u00eb u premtohet sh\u00ebrim me metoda t\u00eb ndryshme \u2013 t\u00ebrheqje me litar, varrje nga k\u00ebmb\u00ebt, \u00e7aje apo fizioterapi pa indikacion,\u201d<\/em>, ka deklaruar Kerveshi.<\/p>\n Sipas tij, problemi nuk \u00ebsht\u00eb fizioterapia si profesion por tejkalimi i kompetencave dhe mungesa e kontrollit institucional.<\/p>\n \u201cHabitem se si profesionist\u00ebt presin me muaj p\u00ebr licenca dhe standarde, nd\u00ebrsa njer\u00ebz pa p\u00ebrgatitje hapin \u2018ordinanca\u2019 dhe trajtojn\u00eb pacient\u00eb pa asnj\u00eb penges\u00eb,\u201d<\/em> thot\u00eb ai.<\/p>\n Sipas udh\u00ebzimeve klinike t\u00eb National Institute for Health and Care Excellence (NICE)<\/a> dhe informacioneve zyrtare t\u00eb National Health Service (NHS) n\u00eb Britanin\u00eb e Madhe, teknika si t\u00ebrheqja e shtyll\u00ebs kurrizore (spinal traction) apo terapia e varrjes (inversion therapy) nuk rekomandohen si trajtim standard p\u00ebr hernien diskale.<\/p>\n Gjat\u00eb hulumtimit, redaksia ka identifikuar disa ordinanca q\u00eb promovojn\u00eb k\u00ebto metoda intensivisht n\u00eb Facebook. Nj\u00ebra prej tyre \u00ebsht\u00eb ordinanca G.F., e cila publikon rregullisht video t\u00eb pacient\u00ebve, duke i paraqitur k\u00ebto teknika si alternativa ndaj nd\u00ebrhyrjes kirurgjikale.<\/p>\n Ordinanca G.F. \u00ebsht\u00eb kontaktuar p\u00ebr sqarime lidhur me baz\u00ebn shkencore t\u00eb k\u00ebtyre trajtimeve, kriteret p\u00ebr p\u00ebrzgjedhjen e pacient\u00ebve dhe m\u00ebnyr\u00ebn e diagnostikimit para fillimit t\u00eb terapis\u00eb. Pyetjet jan\u00eb d\u00ebrguar me shkrim, por deri n\u00eb momentin e publikimit t\u00eb k\u00ebtij artikulli, nuk jan\u00eb p\u00ebrgjigjur.<\/p>\n Ekspert\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb se fizioterapia ka rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb rehabilitim dhe rikuperim, por nuk mund t\u00eb shitet si z\u00ebvend\u00ebsim i diagnostikimit mjek\u00ebsor, vler\u00ebsimit neurologjik dhe vendimmarrjes multidisiplinare.<\/p>\n Edhe kryetari i Od\u00ebs s\u00eb Fizioterapeut\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs, Feim Gashi, pranon se metoda t\u00eb tilla p\u00ebrdoren edhe n\u00eb vende t\u00eb tjera, por thekson se ato nuk mund t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsojn\u00eb nd\u00ebrhyrjen kirurgjikale kur ekziston indikacion absolut.<\/p>\n \u201cK\u00ebto teknika nuk kan\u00eb z\u00ebvend\u00ebsim, dhe nuk jan\u00eb z\u00ebvend\u00ebsim t\u00eb nd\u00ebrhyrjeve kirurgjikale kur pacient\u00ebt kan\u00eb indikacion absolut t\u00eb vendosur nga mjek\u00ebt specialist\u00eb t\u00eb l\u00ebmis\u00eb p\u00ebrkat\u00ebse p\u00ebr vendosjen e diagnoz\u00ebs klinike,\u201d<\/em> ka deklaruar Gashi.<\/p>\n Sipas tij, t\u00eb gjith\u00eb fizioterapeut\u00ebt gjat\u00eb edukimit t\u00eb tyre kan\u00eb fituar njohurit\u00eb p\u00ebr vler\u00ebsim t\u00eb detajuar funksional p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar diagnoz\u00ebn fizioterapeutike dhe p\u00ebr t\u00eb vendosur flamur\u00ebt e kuq kur \u00ebsht\u00eb kund\u00ebrindikacion p\u00ebrdorimi i k\u00ebtyre teknikave. Nd\u00ebrsa vendosja e indikacionit p\u00ebr nd\u00ebrhyrje kirurgjikale i takon vet\u00ebm mjekut operativ.<\/p>\n Premtimet e thjeshtuara p\u00ebr \u201czgjidhje\u201d t\u00eb shpejta nuk kufizohen vet\u00ebm te s\u00ebmundjet e boshtit kurrizor. E nj\u00ebjta logjik\u00eb marketingu shtrihet edhe n\u00eb trajtimin e s\u00ebmundjeve kronike, ku evidenca shkencore \u00ebsht\u00eb komplekse, progresi i kufizuar dhe pritjet e pacient\u00ebve t\u00eb larta.<\/p>\n \u2018Sh\u00ebro Parkinsonin\u2019 kur reklama tejkalon shkenc\u00ebn<\/strong><\/p>\n Parkinsoni \u00ebsht\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje neurodegjenerative kronike, progresive, e cila prek sistemin nervor qendror dhe manifestohet kryesisht me dridhje, ngurt\u00ebsi muskulare, ngadal\u00ebsim t\u00eb l\u00ebvizjeve dhe \u00e7rregullime t\u00eb balanc\u00ebs. Aktualisht, mjek\u00ebsia nuk njeh trajtim kurativ p\u00ebr Parkinsonin por menaxhimi i s\u00ebmundjes bazohet n\u00eb terapi medikamentoze, rehabilitim dhe n\u00eb raste t\u00eb p\u00ebrzgjedhura- nd\u00ebrhyrje kirurgjikale.<\/p>\n Megjithat\u00eb, n\u00eb rrjetet sociale dhe p\u00ebrmbajtjet promovuese, Parkinsoni gjithnj\u00eb e m\u00eb shpesh paraqitet p\u00ebrmes mesazheve t\u00eb thjeshtuara, optimiste dhe absolutiste. Nj\u00eb nga shembujt e till\u00eb \u00ebsht\u00eb promovimi i trajtimit p\u00ebrmes DBS (Deep Brain Stimulation – Stimulimi i Thell\u00eb i Trurit), i shoq\u00ebruar me slogane si \u201cSh\u00ebro Parkinsonin p\u00ebrmes DBS\u201d.<\/p>\n DBS \u00ebsht\u00eb nj\u00eb procedur\u00eb neurokirurgjike e dokumentuar shkenc\u00ebrisht, e cila p\u00ebrfshin vendosjen e elektrodave n\u00eb zona t\u00eb caktuara t\u00eb trurit dhe aplikimin e impulseve elektrike t\u00eb kontrolluara, me q\u00ebllim uljen e disa simptomave motorike. Procedura aplikohet vet\u00ebm te pacient\u00eb t\u00eb p\u00ebrzgjedhur, pas vler\u00ebsimit nga ekipe multidisiplinare q\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb neurolog\u00eb dhe neurokirurg\u00eb, dhe zakonisht n\u00eb faza t\u00eb caktuara t\u00eb s\u00ebmundjes.<\/p>\n Sipas udh\u00ebzimeve klinike<\/a> nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe organizatave profesionale neurologjike, DBS nuk e sh\u00ebron Parkinsonin dhe nuk e ndal progresin e s\u00ebmundjes.<\/p>\n Efekti i saj \u00ebsht\u00eb simptomatik pra mund t\u00eb reduktoj\u00eb dridhjet dhe t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb funksionin motorik tek disa pacient\u00eb, por nuk ndikon n\u00eb mekanizmin baz\u00eb neurodegjenerativ. Pacient\u00ebt vazhdojn\u00eb t\u00eb ken\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr ndjekje mjek\u00ebsore afatgjat\u00eb dhe trajtim t\u00eb vazhduesh\u00ebm.<\/p>\n Reklama n\u00eb fjal\u00eb \u00ebsht\u00eb publikuar nga nj\u00eb kompani nd\u00ebrmjet\u00ebsuese p\u00ebr d\u00ebrgimin e pacient\u00ebve p\u00ebr trajtim jasht\u00eb vendit, kryesisht n\u00eb Turqi dhe vende t\u00eb tjera t\u00eb Evrop\u00ebs. Kompania nuk ofron vet\u00eb sh\u00ebrbime mjek\u00ebsore, por sh\u00ebrben si hallk\u00eb lidh\u00ebse mes pacient\u00ebve dhe institucioneve sh\u00ebndet\u00ebsore jasht\u00eb Kosov\u00ebs. N\u00eb materialet promovuese p\u00ebrdoren edhe figura publike nga Kosova dhe Shqip\u00ebria, me q\u00ebllim rritjen e besueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb mesazheve reklamuese.<\/p>\n N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb k\u00ebtij hulumtimi, u jan\u00eb drejtuar kompanis\u00eb k\u00ebrkesa zyrtare p\u00ebr sqarim, duke k\u00ebrkuar referenca konkrete shkencore mbi pretendimin se DBS \u201csh\u00ebron\u201d Parkinsonin, sqarime mbi kriteret klinike p\u00ebr p\u00ebrzgjedhjen e pacient\u00ebve, m\u00ebnyr\u00ebn e informimit p\u00ebr rreziqet e procedur\u00ebs dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb profesionale n\u00eb komunikimin publik t\u00eb k\u00ebtyre mesazheve.<\/p>\n Deri n\u00eb momentin e publikimit t\u00eb k\u00ebtij artikulli, kompania nuk ka kthyer p\u00ebrgjigje. Megjithat\u00eb, m\u00eb 25.01.2026, pasi u jan\u00eb adresuar pyetje, faqja n\u00eb fjal\u00eb e ka ndryshuar tekstin e reklam\u00ebs nga \u201csh\u00ebroni\u201d n\u00eb \u201ctrajtojeni\u201d.<\/p>\n I nj\u00ebjti mekaniz\u00ebm shfaqet edhe n\u00eb forma m\u00eb t\u00eb sofistikuara t\u00eb komunikimit sh\u00ebndet\u00ebsor, ku studime paraprake paraqiten si baz\u00eb p\u00ebr trajtime t\u00eb konsoliduara.<\/p>\n Reklamat \u2018gjysm\u00eb t\u00eb v\u00ebrteta\u2019 dhe shmangia nga evidenca shkencore<\/strong><\/p>\n \u201cE.\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb poliklinik\u00eb q\u00eb ka reputacion t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Prishtin\u00eb. \u00cbsht\u00eb e licencuar nga Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb dhe stafi i saj p\u00ebrb\u00ebhet nga profesionist\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb. Gjat\u00eb k\u00ebtij hulumtimi jan\u00eb analizuar disa reklama t\u00eb k\u00ebtij institucioni privat sh\u00ebndet\u00ebsor.<\/p>\n N\u00eb komunikimin publik t\u00eb k\u00ebtij institucioni, terapia me lazer\/fotobiomodulim paraqitet si sh\u00ebrbim q\u00eb lidhet me p\u00ebrmir\u00ebsimin e gjendjes sh\u00ebndet\u00ebsore te pacient\u00ebt me Hashimoto. P\u00ebr ta mb\u00ebshtetur k\u00ebt\u00eb komunikim, klinika i referohet nj\u00eb studimi shkencor (PMC10455109).<\/p>\n Vet\u00eb autor\u00ebt e studimit e p\u00ebrkufizojn\u00eb pun\u00ebn e tyre si nj\u00eb studim klinik t\u00eb fizibilitetit, duke e vendosur k\u00ebt\u00eb nd\u00ebrhyrje n\u00eb faz\u00eb eksploruese dhe jo si prov\u00eb p\u00ebrfundimtare klinike. Autore e k\u00ebtij studimi \u00ebsht\u00eb nj\u00ebra nga profesionistet sh\u00ebndet\u00ebsore q\u00eb punon n\u00eb k\u00ebt\u00eb institucion privat. Ky lloj studimi synon t\u00eb vler\u00ebsoj\u00eb realizueshm\u00ebrin\u00eb dhe sigurin\u00eb paraprake t\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrhyrjeje, por nuk \u00ebsht\u00eb i dizajnuar p\u00ebr t\u00eb provuar efektivitet klinik dhe nuk p\u00ebrb\u00ebn baz\u00eb p\u00ebr rekomandime terapeutike t\u00eb gjera. Ky kufizim metodologjik nuk sqarohet n\u00eb komunikimin publik, ku studimi paraqitet si mb\u00ebshtetje p\u00ebr promovim.<\/p>\n Edhe pse terapia me fotobiomodulim \u00ebsht\u00eb studiuar n\u00eb studime klinike t\u00eb fizibilitetit, nuk ekziston asnj\u00eb pajisje apo terapi e miratuar nga Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave<\/a> (Food and Drug Administration – FDA) apo nga Agjencia Evropiane e Barnave<\/a> (European Medicines Agency – EMA) p\u00ebr trajtimin e tiroiditit autoimun Hashimoto, gj\u00eb q\u00eb konfirmohet nga mungesa e k\u00ebtij indikacioni n\u00eb databazat zyrtare t\u00eb t\u00eb dyja agjencive. Studimet ekzistuese mbi photobiomodulation n\u00eb Hashimoto\u2019s thyroiditis jan\u00eb kryesisht eksploruese ose t\u00eb kufizuara n\u00eb shkall\u00eb dhe nuk p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb evidenc\u00eb konfirmuese p\u00ebr p\u00ebrdorim standard apo aprovim nga autoritetet rregullatore.<\/p>\n Mungesa e k\u00ebtij miratimi n\u00ebnkupton se kjo terapi nuk njihet ende si trajtim standard i bazuar n\u00eb evidenc\u00eb.<\/p>\n N\u00eb reklama t\u00eb tjera, i nj\u00ebjti subjekt promovon terapi intravenoze me vitamina dhe minerale si sh\u00ebrbime q\u00eb synojn\u00eb \u201crritjen e energjis\u00eb\u201d, \u201cmb\u00ebshtetjen e imunitetit\u201d, \u201cp\u00ebrmir\u00ebsimin e humorit\u201d dhe mir\u00ebqenien e p\u00ebrgjithshme.<\/p>\n Sipas deklarat\u00ebs s\u00eb shkruar t\u00eb endokrinologut dhe farmakologut klinik Elton Bahtiri, p\u00ebrdorimi i terapive IV me vitamina dhe minerale te persona pa mungesa t\u00eb konfirmuara laboratorike, nuk mb\u00ebshtetet nw evidenc\u00eb t\u00eb fort\u00eb shkencore.<\/p>\n