{"id":13842,"date":"2026-02-05T12:20:54","date_gmt":"2026-02-05T10:20:54","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=13842"},"modified":"2026-02-05T15:40:46","modified_gmt":"2026-02-05T13:40:46","slug":"faktoret-qe-mund-ta-shtyjne-presidentin-trump-drejt-aneksimit-te-grenlandes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/faktoret-qe-mund-ta-shtyjne-presidentin-trump-drejt-aneksimit-te-grenlandes\/","title":{"rendered":"Faktor\u00ebt q\u00eb mund ta shtyjn\u00eb presidentin Trump drejt aneksimit t\u00eb Grenland\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p>Presidenti Donald Trump e ka intensifikuar retorik\u00ebn p\u00ebr marrjen e ishullit t\u00eb Grenland\u00ebs. Ai n\u00eb disa raste ka <a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/world\/2026\/jan\/14\/greenland-us-trump-talks-denmark\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">deklaruar<\/a> se nj\u00eb veprim i till\u00eb lidhet drejtp\u00ebrdrejt me sigurin\u00eb komb\u00ebtare t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe se kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u201c<em>domosdoshm\u00ebri strategjike<\/em>\u201d. Sipas tij, \u201c<em>n\u00ebse Grenland\u00ebn nuk e merr SHBA-ja, at\u00ebher\u00eb at\u00eb do ta pushtoj\u00eb Kina ose Rusia<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>Kjo nuk \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb Trumpi e p\u00ebrmend mund\u00ebsin\u00eb e marrjes s\u00eb Grenland\u00ebs. N\u00eb mandatin e tij t\u00eb par\u00eb (2017-2021), ai kishte theksuar mund\u00ebsin\u00eb e blerjes s\u00eb ishullit. Mir\u00ebpo, nj\u00eb ide e till\u00eb ishte hedhur posht\u00eb m\u00eb arsyetimin se nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb <a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/articles\/c74x4m71pmjo\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">shitje<\/a>.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, presidenti Trump mund t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb hapa konkret\u00eb p\u00ebr ta aneksuar Grenland\u00ebn brenda sovranitetit amerikan. Nj\u00eb konstatim i till\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb interesat e strategjis\u00eb komb\u00ebtare t\u00eb SHBA-s\u00eb, fuqin\u00eb e saj ushtarake, si dhe n\u00eb ambicien politike t\u00eb presidentit Trump.<\/p>\n<h3><strong>Arsyet strategjike e t\u00eb siguris\u00eb<\/strong><\/h3>\n<p>Grenlanda \u00ebsht\u00eb territor autonom brenda Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Danimark\u00ebs, me institucione vet\u00ebqeveris\u00ebse dhe kompetenca t\u00eb gjera t\u00eb brendshme, p\u00ebrfshir\u00eb edhe t\u00eb ardhurat nga aktivitetet minerare.<\/p>\n<p>Ishulli p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb pik\u00eb ky\u00e7e gjeostrategjike n\u00eb Arktik, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur rivaliteti mes fuqive t\u00eb m\u00ebdha, ve\u00e7an\u00ebrisht mes SHBA-s\u00eb, Kin\u00ebs dhe Rusis\u00eb, po intensifikohet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb ve\u00e7anti, ngushtica e njohur detare <a href=\"https:\/\/www.iiss.org\/publications\/strategic-comments\/2019\/the-giuk-gaps-strategic-significance\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">GIUK<\/a>, e cila p\u00ebrkufizon hap\u00ebsir\u00ebn detare mes Grenland\u00ebs dhe Island\u00ebs, si dhe mes Island\u00ebs dhe Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar, u jep qasje flotave detare, sidomos atyre q\u00eb manovrojn\u00eb n\u00eb rajonin e Arktikut, Grenland\u00ebs, Kandas\u00eb dhe SHBA-s\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur po rriten shqet\u00ebsimet p\u00ebr cenueshm\u00ebrin\u00eb e infrastruktur\u00ebs transatlantike, sidomos t\u00eb kabllove n\u00ebnujore t\u00eb komunikimit dhe korridoreve t\u00eb furnizimit, kontrolli operacional i Atlantikut Verior b\u00ebhet edhe m\u00eb vendimtar.<\/p>\n<p>SHBA-ja ka tashm\u00eb prani ushtarake dometh\u00ebn\u00ebse n\u00eb ishull p\u00ebrmes baz\u00ebs hap\u00ebsinore <a href=\"https:\/\/www.petersonschriever.spaceforce.mil\/pituffik-sb-greenland\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Pituffik<\/a>, e cila mb\u00ebshtet misione t\u00eb paralajm\u00ebrimit t\u00eb hersh\u00ebm, mbrojtjes raketore dhe v\u00ebzhgimit hap\u00ebsinor.<\/p>\n<p>Kjo prani nuk mb\u00ebshtetet vet\u00ebm n\u00eb nevojat strategjike, por ka baz\u00eb edhe n\u00eb traktatin p\u00ebr Mbrojtjen e Grenland\u00ebs, t\u00eb arritur n\u00eb mes t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe Danimark\u00ebs n\u00eb vitin 1951. Ky traktat i jep SHBA-s\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb nd\u00ebrtimin apo zgjerimin e bazave ushtarake n\u00eb funksion t\u00eb mbrojtjes s\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs s\u00eb NATO-s, pa pasur nevoj\u00eb t\u00eb marr\u00eb territorin me <a href=\"https:\/\/avalon.law.yale.edu\/20th_century\/den001.asp\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">forc\u00eb<\/a>.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, Trumpi e ka shtyr\u00eb p\u00ebrpara logjik\u00ebn e aneksimit, duke pretenduar se p\u00ebr nevojat strategjike t\u00eb SHBA-s\u00eb nuk mjafton prania vet\u00ebm ushtarake ekzistuese n\u00eb ishull, porse Grenlanda duhet t\u00eb p\u00ebrfshihet brenda sovranitetit amerikan.<\/p>\n<p>Prandaj, insistimi p\u00ebr aneksim nuk shpjegohet vet\u00ebm me logjik\u00eb ushtarake, por edhe me synimin p\u00ebr kontroll politik t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe p\u00ebr p\u00ebrfitim simbolik.<\/p>\n<h3><strong>Ambicia p\u00ebr trash\u00ebgimi politike dhe historike<\/strong><\/h3>\n<p>Aneksimi i Grenland\u00ebs do t\u00eb paraqitej si fitore dhe zgjerim territorial, si ngjarje historike dhe si sukses q\u00eb prodhon jehon\u00eb mediatike. Kjo lidhet natyrsh\u00ebm me tonin e Strategjis\u00eb s\u00eb Siguris\u00eb Nacionale, ku theksohet roli i diplomacis\u00eb s\u00eb personalizuar si motor i politik\u00ebs s\u00eb jashtme <a href=\"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/hegjemonia-selektive-dhe-diplomacia-e-personalizuar-ritransformimi-global-i-shba-se\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">amerikane<\/a>.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb qasje t\u00eb till\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi nuk ka vet\u00ebm p\u00ebrmbajtja e politik\u00ebs, por edhe spektakli q\u00eb ajo prodhon. Vet\u00eb diskutimi i p\u00ebrditsh\u00ebm mediatik p\u00ebr mund\u00ebsin\u00eb e marrjes s\u00eb Grenland\u00ebs i jep Trumpit mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb projektoj\u00eb forc\u00eb, t\u00eb krijoj\u00eb p\u00ebrshtypjen se po riformaton rregullat e loj\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe se po i detyron t\u00eb tjer\u00ebt t\u00eb veprojn\u00eb sipas interesave dhe vendimeve t\u00eb tij.<\/p>\n<p>P\u00ebr Trumpin, ideja e zgjerimit territorial ka pesh\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr trash\u00ebgimin\u00eb e tij politike. Nj\u00eb marr\u00ebveshje tregtare mund t\u00eb rinegociohet nga pasardh\u00ebsi, nj\u00eb deklarat\u00eb politike mund t\u00eb zbehet me koh\u00ebn, nj\u00eb vendim politik mund t\u00eb ndryshohet, por zgjerimi i territorit \u00ebsht\u00eb ngjarje q\u00eb mbetet n\u00eb histori.<\/p>\n<h3><strong>Pafuqia e Danimark\u00ebs dhe Europ\u00ebs<\/strong><\/h3>\n<p>Europa ka reaguar ndaj k\u00ebtij p\u00ebrshkall\u00ebzimi, duke rritur pranin\u00eb e saj n\u00eb <a href=\"https:\/\/www.aljazeera.com\/news\/2026\/1\/20\/denmark-sends-more-troops-to-greenland-amid-tensions-with-trump\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ishull<\/a>. Megjithat\u00eb, k\u00ebto masa nuk e kan\u00eb frenuar Trumpin. P\u00ebrkundrazi, ato jan\u00eb trajtuar si pretekst p\u00ebr ta rritur presionin ekonomik, sidomos p\u00ebrmes k\u00ebrc\u00ebnimeve me tarifa.<\/p>\n<p>K\u00ebrc\u00ebnimi i Trumpit p\u00ebr t\u00eb vendosur tarifa shtes\u00eb ndaj disa vendeve europiane, fillimisht me 10% dhe me sinjale p\u00ebr rritje deri n\u00eb 25%, e ka kthyer \u00e7\u00ebshtjen n\u00eb kriz\u00eb t\u00eb presionit ekonomik brenda vet\u00eb kampit <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=wt6wieYvK_c\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">per\u00ebndimor<\/a>.<\/p>\n<p>BE-ja shqyrtoi mund\u00ebsin\u00eb e aktivizimit t\u00eb instrumentit t\u00eb BE-s\u00eb kund\u00ebr shtr\u00ebngimit ekonomik, t\u00eb njohur si \u201c<em>Instrumenti Kund\u00ebr Shtr\u00ebngimit<\/em>\u201d (Anti Coercion Instrument), nj\u00eb mekaniz\u00ebm q\u00eb lejon BE-n\u00eb t\u00eb vendos\u00eb kund\u00ebrmasa kur nj\u00eb pal\u00eb e jashtme ushtron presion ekonomik ndaj nj\u00eb shteti <a href=\"https:\/\/www.bruegel.org\/first-glance\/end-turnberry-truce-how-eu-should-react-us-coercion-over-greenland\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">an\u00ebtar<\/a>.<\/p>\n<p>N\u00eb thelb, situata \u00ebsht\u00eb tejet paradoksale. Udh\u00ebheq\u00ebsi i vendit m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm t\u00eb NATO-s k\u00ebrc\u00ebnon aleat\u00eb t\u00eb NATO-s me luft\u00eb tregtare dhe l\u00eb t\u00eb hapur edhe mund\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrdorimit t\u00eb forc\u00ebs p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsuar territor.<\/p>\n<p>N\u00eb planin praktik, Europa ka pak hap\u00ebsir\u00eb manovrimi p\u00ebr ta penguar SHBA-n\u00eb n\u00ebse Uashingtoni vendos t\u00eb shkoj\u00eb deri n\u00eb fund. Arsyeja e par\u00eb \u00ebsht\u00eb raporti i fuqis\u00eb. SHBA-ja ka ep\u00ebrsi t\u00eb qart\u00eb n\u00eb kapacitete ushtarake. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, vendet europiane mbeten t\u00eb varura nga mb\u00ebshtetja ushtarake <a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/world\/ng-interactive\/2025\/jun\/24\/visual-guide-can-europe-really-defend-itself-alone\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">amerikane<\/a>.<\/p>\n<p>Kjo ia ngushton Europ\u00ebs hap\u00ebsir\u00ebn manovruese, sepse nj\u00eb p\u00ebrplasje me Uashingtonin mund t\u00eb sjell\u00eb pasoja m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda sesa vet\u00eb kriza e Grenland\u00ebs, si zbehja e angazhimit amerikan n\u00eb kontinent, ulja e mb\u00ebshtetjes ushtarake dhe rritja e pasiguris\u00eb n\u00eb krahun lindor.<\/p>\n<p>N\u00ebse presioni politik dhe ekonomik i Trumpit p\u00ebr Grenland\u00ebn vazhdon, at\u00ebher\u00eb kriza nuk do t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr statusin e nj\u00eb territori, por p\u00ebr vet\u00eb raportet transatlantike. N\u00eb planin strategjik, Arktiku po b\u00ebhet hap\u00ebsir\u00eb konkurrimi dhe Grenlanda ofron avantazhe reale operacionale.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Presidenti Donald Trump e ka intensifikuar retorik\u00ebn p\u00ebr marrjen e ishullit t\u00eb Grenland\u00ebs. Ai n\u00eb disa raste ka deklaruar se nj\u00eb veprim i till\u00eb lidhet drejtp\u00ebrdrejt me sigurin\u00eb komb\u00ebtare t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe se kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u201cdomosdoshm\u00ebri strategjike\u201d. Sipas tij, \u201cn\u00ebse Grenland\u00ebn nuk e merr SHBA-ja, at\u00ebher\u00eb at\u00eb do ta pushtoj\u00eb Kina ose [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":402,"featured_media":11734,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[2694,2434,624,1000,999,1042],"ppma_author":[688],"class_list":["post-13842","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-danimarka","tag-grenlanda","tag-kryesore","tag-politike-e-jashtme","tag-shba","tag-trump"],"authors":[{"term_id":688,"user_id":402,"is_guest":0,"slug":"alfred-marleku","display_name":"Alfred Marleku","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMG_0067-min-scaled-1-e1725456797811.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMG_0067-min-scaled-1-e1725456797811.jpg"},"user_url":"","last_name":"Marleku","first_name":"Alfred","description":"Alfred Marleku ka p\u00ebrfunduar studimet bachelor, master dhe ato t\u00eb doktorat\u00ebs n\u00eb shkenca politike. Aktualisht \u00ebsht\u00eb ligj\u00ebrues n\u00eb Kolegjin \u201cUBT\u201d, Fakultetin e Shkencave Politike.\r\n\r\nP\u00ebr shum\u00eb vjet ka punuar si menaxher i projekteve t\u00eb ndryshme t\u00eb financuara nga Komisioni Evropian, USAID-i, Ambasada Amerikane etj., t\u00eb cilat fokusohen, kryesisht, n\u00eb reformat e arsimit t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebrkim dhe zhvillim (R&amp;D); kthimin e trurit; zhvillimin e plan-programeve n\u00eb harmoni me nevojat e tregut etj. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb ka qen\u00eb i angazhuar edhe n\u00eb sektorin publik si k\u00ebshilltar politik n\u00eb fush\u00ebn e bashk\u00ebpunimit juridik nd\u00ebrkomb\u00ebtar."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13842","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/402"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13842"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13844,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13842\/revisions\/13844"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11734"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13842"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=13842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}