{"id":1411,"date":"2022-02-01T11:13:04","date_gmt":"2022-02-01T10:13:04","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=1411"},"modified":"2024-11-19T15:04:19","modified_gmt":"2024-11-19T13:04:19","slug":"akademia-e-shkencave-dhe-arteve-te-kosoves-masakron-masakrat-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/akademia-e-shkencave-dhe-arteve-te-kosoves-masakron-masakrat-ne-kosove\/","title":{"rendered":"Akademia e Shkencave dhe Arteve t\u00eb Kosov\u00ebs \u2018masakron\u2019 masakrat n\u00eb Kosov\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb vitin 2011 AShAK-u miratoi projektin \u2018Enciklopedia e Kosov\u00ebs\u2019, i cili parashihej t\u00eb realizohej n\u00eb dy faza, me botimin e Fjalorit Enciklopedik t\u00eb Kosov\u00ebs dhe mandej t\u00eb Enciklopedis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs.\u00a0Gjat\u00eb vitit 2012 u em\u00ebrua Bordi, K\u00ebshilli dhe Redaksia Qendrore, si dhe u konstituuan 24 redaksi t\u00eb fushave, e m\u00eb pas gjat\u00eb viteve 2014-2015\u00a0u angazhuan deri n\u00eb 500 autor\u00eb profilesh t\u00eb ndryshme t\u00eb shkenc\u00ebs e t\u00eb dijes, p\u00ebr hartimin e\u00a0z\u00ebrave, t\u00eb cil\u00ebt pastaj iu n\u00ebnshtruan edhe procedurave t\u00eb redaktimit n\u00eb tri shkall\u00eb. Ndon\u00ebse paralajm\u00ebrohej p\u00ebr vitin 2016, Fjalori Enciklopedik i Kosov\u00ebs u botua vet\u00ebm n\u00eb vitin 2018. Sido q\u00eb t\u00eb jet\u00eb, e r\u00ebnd\u00ebsishmja \u00ebsht\u00eb\u00a0se asnj\u00ebher\u00eb nuk u b\u00eb e qart\u00eb se cilat ishin kriteret e p\u00ebrzgjedhjes s\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb strukturave redaktoriale t\u00eb\u00a0Fjalorit Enciklopedik t\u00eb Kosov\u00ebs\u00a0dhe as cilat ishin kriteret e p\u00ebrfshirjes s\u00eb individ\u00ebve, t\u00eb ngjarjeve, t\u00eb fenomeneve ose t\u00eb institucioneve n\u00eb z\u00ebrat e\u00a0Fjalorit.<\/p>\n<p>Kam vite q\u00eb po punoj\u00a0n\u00eb nj\u00eb projekt dokumentimi t\u00eb t\u00eb gjitha masakrave t\u00eb kryera n\u00eb Kosov\u00eb midis viteve 1998-\u201999, i cili do t\u00eb p\u00ebrmblidhet n\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr q\u00eb i prezanton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb objektive masakrat, pavar\u00ebsisht etnis\u00eb, fes\u00eb, gjinis\u00eb, mosh\u00ebs a bindjeve politike t\u00eb t\u00eb masakruarve. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb projekt kam marr\u00eb p\u00ebr baz\u00eb gazetat vendore, rajonale e nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb koh\u00ebs, raportet e organizatave joqeveritare vendore e nd\u00ebrkomb\u00ebtare, vendimet e gjykatave vendore e nd\u00ebrkomb\u00ebtare, si dhe librat e monografit\u00eb e ndryshme nga brenda dhe jasht\u00eb vendit. Kur jemi te librat dhe monografit\u00eb, ve\u00e7 t\u00eb tjerash, shqyrtoj edhe si paraqiten masakrat n\u00eb Fjalorin Enciklopedik t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb periudh\u00ebn 1998-1999. Nga gjetjet e mia u shokova nga m\u00ebnyra se si paraqiten k\u00ebto masakra n\u00eb nj\u00eb publikim t\u00eb institucionit m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb shkenc\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb. K\u00ebtu po i radhis disa prej v\u00ebrejtjeve m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme:<\/p>\n<p>E para, n\u00eb Fjalorin Enciklopedik t\u00eb Kosov\u00ebs, t\u00eb hartuar nga Akademia e Shkencave dhe e Arteve t\u00eb Kosov\u00ebs, figurojn\u00eb af\u00ebrsisht vet\u00ebm 30 prej masakrave t\u00eb kryera prej forcave ushtarako-policore s\u00ebrbo-jugosllave gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb fundit n\u00eb Kosov\u00eb.\u00a0Kjo do t\u00eb thot\u00eb se m\u00ebse gjysma e masakrave t\u00eb kryera nga k\u00ebto forca nuk prezantohen fare. Sa p\u00ebr ilustrim, po i p\u00ebrmend dy komuna t\u00eb Kosov\u00ebs, Gjakov\u00ebn dhe Rahovecin, n\u00eb t\u00eb cilat ka pasur m\u00eb s\u00eb shumti masakra dhe t\u00eb vrar\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb Komun\u00ebn e Gjakov\u00ebs figurojn\u00eb vet\u00ebm tri masakra t\u00eb kryera n\u00eb fshatrat Mej\u00eb, Goden dhe Rogov\u00eb. Mungon masakra n\u00eb fshatin Duzhnj\u00eb (27 mars 1999), ku u vran\u00eb 9 civil\u00eb t\u00eb pafajsh\u00ebm shqiptar\u00eb dhe masakra n\u00eb Kralan (2-4 prill 1999), ku u vran\u00eb 84 civil\u00eb t\u00eb pafajsh\u00ebm shqiptar\u00eb. Mungojn\u00eb edhe t\u00eb gjitha masakrat e kryera n\u00eb vet\u00eb qytetin e Gjakov\u00ebs, si ajo m\u00eb 27 mars 1999, kur u vran\u00eb 20 civil\u00eb t\u00eb pafajsh\u00ebm shqiptar\u00eb, m\u00eb 1 e 2 prill 1999, kur u vran\u00eb 20 civil\u00eb t\u00eb pafajsh\u00ebm shqiptar\u00eb n\u00eb familjen Vejsa, m\u00eb 7 maj 1999, kur u vran\u00eb 39 civil\u00eb t\u00eb pafajsh\u00ebm shqiptar\u00eb dhe m\u00eb 10 maj 1999, kur u vran\u00eb 48 civil\u00eb t\u00eb pafajsh\u00ebm shqiptar\u00eb. N\u00eb Komun\u00ebn e Rahovecit figurojn\u00eb vet\u00ebm tri masakra: n\u00eb fshatrat Celin\u00eb, Krush\u00eb e Madhe dhe Pastasell\u00eb. Mungon masakra e kryer n\u00eb fshatin Bellacerk\u00eb (25 mars 1999), ku u vran\u00eb 60 civil\u00eb t\u00eb pafajsh\u00ebm shqiptar\u00eb, masakra n\u00eb Brestoc (25 mars 1999), ku u vran\u00eb 43 civil\u00eb t\u00eb pafajsh\u00ebm shqiptar\u00eb, e masakra n\u00eb Nagavc (2 prill 1999), ku u vran\u00eb 34 civil\u00eb t\u00eb pafajsh\u00ebm shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p class=\" translation-block\">E dyta, n\u00eb pothuajse asnj\u00ebr\u00ebn prej masakrave t\u00eb prezantuara n\u00eb k\u00ebt\u00eb&nbsp;fjalor nuk jepen t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb sakta p\u00ebr numrin e t\u00eb vrar\u00ebve.&nbsp;P\u00ebr ilustrim po marr vet\u00ebm kat\u00ebr masakrat q\u00eb ky botim i prezanton m\u00eb gjer\u00ebsisht dhe i ilustron me fotografi: Re\u00e7akun, Izbic\u00ebn, Mej\u00ebn dhe Dubrav\u00ebn. N\u00eb k\u00ebt\u00eb Fjalor, p\u00ebr masakr\u00ebn e Re\u00e7akut thuhet \u201cgjithsej t\u00eb ekzekutuar ishin 42 civil\u00eb\u201d, p\u00ebr masakr\u00ebn n\u00eb Izbic\u00eb thuhet \u201cu ekzekutuan gjithsej 114 persona\u201d, p\u00ebr masakr\u00ebn n\u00eb Mej\u00eb \u201cu vran\u00eb, masakruan dhe zhduk\u00ebn&nbsp;<strong>t\u00eb pakt\u00ebn<\/strong>&nbsp;376 civil\u00eb shqiptar\u00eb\u201d, e p\u00ebr masakr\u00ebn n\u00eb Dubrav\u00eb \u201cu ekzekutuan&nbsp;<strong>afro<\/strong>&nbsp;170 t\u00eb burgosur shqiptar\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, sipas Fondit p\u00ebr t\u00eb Drejt\u00ebn Humanitare, q\u00eb \u00ebsht\u00eb organizata e vetme q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb regjistrimin e t\u00eb vrar\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb, m\u00eb 15 janar 1999 n\u00eb fshatin Re\u00e7ak figurojn\u00eb 51 shqiptar\u00eb t\u00eb vrar\u00eb (37 civil\u00eb e 14 t\u00eb armatosur), m\u00eb 28 mars 1999 n\u00eb fshatin Izbic\u00eb figurojn\u00eb 118 shqiptar\u00eb t\u00eb vrar\u00eb (116 civil\u00eb e 2 t\u00eb armatosur), m\u00eb 27 prill 1999 n\u00eb fshatin Mej\u00eb dhe fshatrat p\u00ebrreth figurojn\u00eb 372 shqiptar\u00eb t\u00eb vrar\u00eb (353 civil\u00eb e 19 t\u00eb armatosur), si dhe m\u00eb 21-23 maj 1999 n\u00eb Burgun e Dubrav\u00ebs figurojn\u00eb 103 shqiptar\u00eb t\u00eb vrar\u00eb (53 civil\u00eb e 45 t\u00eb armatosur).<\/p>\n<p>E treta, n\u00eb Fjalorin Enciklopedik t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr masakrat e prezantuara mungojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat relevante. Nuk shpjegohet kur dhe ku jan\u00eb kryer sakt\u00ebsisht k\u00ebto masakra, si kan\u00eb ndodhur, pse kan\u00eb ndodhur, kush i ka kryer (forcat policore, forcat ushtarake, forcat paramilitare apo edhe t\u00eb gjitha s\u00eb bashku), a ka pasur gjykime p\u00ebr to nga gjykatat e UNMIK-ut dhe t\u00eb EULEX-it, ose nga gjykatat vendore n\u00eb Kosov\u00eb e n\u00eb S\u00ebrbi, ose edhe n\u00eb Tribunalin Penal Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Jugosllavin\u00eb, e n\u00ebse ka pasur gjykime, a \u00ebsht\u00eb d\u00ebnuar ndokush, me \u00e7far\u00eb d\u00ebnimi, e k\u00ebshtu me radh\u00eb.<\/p>\n<p>E kat\u00ebrta, n\u00eb Fjalorin Enciklopedik t\u00eb Kosov\u00ebs prej masakrave t\u00eb prezantuara, vet\u00ebm 4 paraqiten me fotografi (Dubrava, Izbica, Meja dhe Re\u00e7aku). E kuptueshme q\u00eb n\u00eb nj\u00eb fjalor t\u00eb k\u00ebtill\u00eb nuk mund t\u00eb ilustrohet me fotografi secila masak\u00ebr, por edhe fotografit\u00eb e p\u00ebrzgjedhura p\u00ebr k\u00ebto kat\u00ebr masakra nuk jan\u00eb reprezentative, jan\u00eb t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb jasht\u00ebzakonisht t\u00eb dob\u00ebt dhe askund nuk figurojn\u00eb autor\u00ebt e fotografive, gj\u00eb q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn shkelje t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb autorit.<\/p>\n<p>P\u00ebr fund, ndon\u00ebse ka edhe nj\u00eb mori l\u00ebshimesh t\u00eb tjera q\u00eb cilat nuk mund t\u00eb detajohen n\u00eb nj\u00eb artikull si ky, duhet th\u00ebn\u00eb se \u00ebsht\u00eb e pafalshme q\u00eb AShAK-u, si institucioni m\u00eb i lart\u00eb i shkenc\u00ebs n\u00eb vend, t\u00eb k\u00ebt\u00eb nj\u00eb prezantim kaq shkel e shko t\u00eb masakrave t\u00eb kryera n\u00eb Kosov\u00eb m\u00eb 1998-99 nga forcat policore e ushtarake s\u00ebrbo-jugosllave. Po ashtu, AShAK-u do t\u00eb duhej t\u00eb zotohej publikisht se nuk do ta ribotoj\u00eb k\u00ebshtu si \u00ebsht\u00eb k\u00ebt\u00eb fjalor, e l\u00ebre m\u00eb ta p\u00ebrkthej\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn angleze. N\u00ebse nuk e b\u00ebn k\u00ebt\u00eb zotim, at\u00ebher\u00eb institucionet relevante n\u00eb Kosov\u00eb q\u00eb e mbik\u00ebqyrin dhe e financojn\u00eb AShAK-un, duhet t\u2019ia ndalojn\u00eb ribotimin.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb vitin 2011 AShAK-u miratoi projektin \u2018Enciklopedia e Kosov\u00ebs\u2019, i cili parashihej t\u00eb realizohej n\u00eb dy faza, me botimin e Fjalorit Enciklopedik t\u00eb Kosov\u00ebs dhe mandej t\u00eb Enciklopedis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs.\u00a0Gjat\u00eb vitit 2012 u em\u00ebrua Bordi, K\u00ebshilli dhe Redaksia Qendrore, si dhe u konstituuan 24 redaksi t\u00eb fushave, e m\u00eb pas gjat\u00eb viteve 2014-2015\u00a0u angazhuan deri [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":401,"featured_media":1412,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[727,664,728,714],"ppma_author":[685],"class_list":["post-1411","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-encyclopedia-of-kosovo","tag-kosovo","tag-kosovo-academy-of-sciences-and-arts","tag-war"],"authors":[{"term_id":685,"user_id":401,"is_guest":0,"slug":"shkelzen-gashi","display_name":"Shk\u00eblzen Gashi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Shkelzen-Gashi-1-1024x641-1-150x150-1.png","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Shkelzen-Gashi-1-1024x641-1-150x150-1.png"},"user_url":"","last_name":"Gashi","first_name":"Shk\u00eblzen","description":"Shk\u00eblzen Gashi ka studiu Shkencat Politike n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs, kurse magjistratur\u00ebn p\u00ebr Demokraci dhe t\u00eb Drejta t\u00eb Njeriut n\u00eb programin e p\u00ebrbashk\u00ebt studimor t\u00eb Universiteteve t\u00eb Bolonj\u00ebs dhe t\u00eb Sarajev\u00ebs. \u00cbsht\u00eb autor i shum\u00eb botimeve (librave dhe artikujve). N\u00eb vitin 2010 ka botuar biografin\u00eb e paautorizuar t\u00eb Adem Dema\u00e7it, i cili ka kaluar 28 vjet n\u00ebp\u00ebr burgjet jugosllave. Koh\u00ebt e fundit, ka botu shum\u00eb artikuj brenda e jasht\u00eb vendit rreth historis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb tekstet m\u00ebsimore t\u00eb historis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb dhe n\u00eb vendet p\u00ebrreth Kosov\u00ebs \u2013 Shqip\u00ebri, S\u00ebrbi, Mal t\u00eb Zi dhe Maqedoni. Po ashtu, tani \u00ebsht\u00eb duke shkruar biografin\u00eb e Ibrahim Rugov\u00ebs, udh\u00ebheq\u00ebsit t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs 1989-2006."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1411","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/401"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1411"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1411\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10502,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1411\/revisions\/10502"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1411"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1411"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1411"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=1411"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}