{"id":14314,"date":"2026-04-29T12:43:26","date_gmt":"2026-04-29T10:43:26","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=14314"},"modified":"2026-04-29T12:52:17","modified_gmt":"2026-04-29T10:52:17","slug":"dezinformimi-ne-kosove-me-shume-problem-njohes-sesa-mediatik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/dezinformimi-ne-kosove-me-shume-problem-njohes-sesa-mediatik\/","title":{"rendered":"Dezinformimi n\u00eb Kosov\u00eb, m\u00eb shum\u00eb problem njoh\u00ebs sesa mediatik"},"content":{"rendered":"<p>Dezinformimi n\u00eb Kosov\u00eb nuk p\u00ebrhapet sepse mungon e v\u00ebrteta. Ai p\u00ebrhapet sepse p\u00ebrs\u00ebritet, sepse p\u00ebrputhet me bindjet tona dhe sepse shpesh nuk vihet n\u00eb dyshim. Kjo tregon se nuk duhet t\u00eb trajtohet si problem mediatik, sepse nuk \u00ebsht\u00eb thjesht \u00e7\u00ebshtje e p\u00ebrmbajtjes s\u00eb rreme dhe t\u00eb manipuluar apo t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb informacionit t\u00eb sakt\u00eb. Ajo se \u00e7far\u00eb p\u00ebrmban informacioni \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e problemit. Situata b\u00ebhet m\u00eb komplekse p\u00ebr shkak t\u00eb m\u00ebnyr\u00ebs se si njer\u00ebzit e kuptojn\u00eb apo p\u00ebrpunojn\u00eb at\u00eb, si e lidhin me bindjet e tyre ekzistuese dhe, n\u00eb fund, pse vendosin ta besojn\u00eb.<\/p>\n<p class=\" translation-block\">Shpesh mendohet se rritja e besueshm\u00ebris\u00eb n\u00eb media do t\u00eb zvog\u00ebloj\u00eb ndikimin e dezinformimit, por t\u00eb dh\u00ebnat tregojn\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn. N\u00eb nj\u00eb <a href=\"https:\/\/journals.ptks.pl\/cejc\/article\/view\/783\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">studim t\u00eb publikuar s\u00eb fundi n\u00eb revist\u00ebn shkencore <em>Central European Journal of Communication<\/em><\/a>, u analizua ekspozimi ndaj gjasht\u00eb narrativave m\u00eb t\u00eb zakonshme t\u00eb dezinformimit. Rezultatet nga anketa me 600 qytetar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs tregojn\u00eb se besimi n\u00eb media nuk ka ndikim dometh\u00ebn\u00ebs n\u00ebse njer\u00ebzit besojn\u00eb apo jo n\u00eb informacione apo narrativa t\u00eb rreme. 47.5% e t\u00eb anketuarve than\u00eb se kan\u00eb besim t\u00eb ul\u00ebt n\u00eb media, nd\u00ebrsa vet\u00ebm rreth 20% besim t\u00eb lart\u00eb. Megjithat\u00eb, kjo nuk ndikoi ndjesh\u00ebm n\u00eb nivelin e besimit ndaj dezinformimit.<\/p>\n<p>Studimet tregojn\u00eb se dezinformimi n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb problem njoh\u00ebs dhe sjellor sesa thjesht problem mediatik.<\/p>\n<p>Njer\u00ebzit kan\u00eb tendenc\u00eb t\u00eb besojn\u00eb informacionin q\u00eb p\u00ebrputhet me bindjet e tyre ekzistuese dhe shum\u00eb m\u00eb rrall\u00eb e verifikojn\u00eb at\u00eb. Kur paragjykimi i konfirmimit kombinohet me arsyetimin e motivuar, qytetar\u00ebt jo vet\u00ebm q\u00eb e pranojn\u00eb m\u00eb leht\u00eb informacionin q\u00eb i p\u00ebrshtatet bot\u00ebkuptimit t\u00eb tyre, por edhe e mbrojn\u00eb at\u00eb ndaj kund\u00ebr argumenteve. Pra, p\u00ebrputhshm\u00ebria me bindjet personale b\u00ebhet p\u00ebrcaktuese n\u00ebse qytetar\u00ebt e besojn\u00eb apo jo nj\u00eb informacion.<\/p>\n<p>Gjetje tjet\u00ebr n\u00eb studimin e ekspozimit ndaj dezinformimit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjja e qytetar\u00ebve se rrall\u00eb, \u00a0ose asnj\u00ebher\u00eb, nuk konsultojn\u00eb platformat e kontrolluesve t\u00eb fakteve. Kjo tregon se kontrolluesit e fakteve n\u00eb Kosov\u00eb duhet t\u00eb ndryshojn\u00eb strategjin\u00eb e arritjes te publiku, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb puna e tyre t\u00eb jet\u00eb m\u00eb efektive.<\/p>\n<h3><strong>Ekspozimi: faktori m\u00eb i fuqish\u00ebm<\/strong><\/h3>\n<p class=\" translation-block\">Gjetja m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme <a href=\"https:\/\/journals.ptks.pl\/cejc\/article\/view\/783\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">n\u00eb k\u00ebt\u00eb studim<\/a> lidhet me ekspozimin. Sa m\u00eb shum\u00eb q\u00eb njer\u00ebzit ekspozohen ndaj nj\u00eb narrative t\u00eb rreme, aq m\u00eb shum\u00eb rritet mund\u00ebsia q\u00eb ta besojn\u00eb at\u00eb. N\u00eb disa raste, besimi \u00ebsht\u00eb rritur me gati 20% vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritjes. Pra, n\u00eb Kosov\u00eb, dezinformimi nuk ka nevoj\u00eb t\u00eb jet\u00eb bind\u00ebs, por mjafton t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet. Me kalimin e koh\u00ebs, p\u00ebrs\u00ebritja krijon familjaritet dhe familjariteti krijon perceptimin e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs. E gjith\u00eb kjo krijon nj\u00eb efekt t\u00eb njohur n\u00eb psikologji si <em>\u201cefekti i iluzionit t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs\u201d<\/em>. N\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb, media sociale luan rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, sepse shpesh \u00ebsht\u00eb kanali kryesor i ekspozimit, megjithat\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb faktor q\u00eb p\u00ebrcakton besimin, sepse amplifikimi nuk n\u00ebnkupton domosdoshm\u00ebrisht bindje. Problemi nuk q\u00ebndron vet\u00ebm te p\u00ebrmbajtja q\u00eb qarkullon, por te m\u00ebnyra se si qytetar\u00ebt e interpretojn\u00eb, e p\u00ebrdorin dhe e b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshm\u00ebris\u00eb s\u00eb tyre. Kjo p\u00ebrs\u00ebritje nga qytetar\u00ebt dhe ky normalizim i narrativave \u00ebsht\u00eb problemi kryesor.<\/p>\n<p class=\" translation-block\">Nj\u00eb <a href=\"https:\/\/www.journals.vu.lt\/IM\/en\/article\/view\/29379\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">studim tjet\u00ebr shkencor i publikuar n\u00eb vitin 2022 kishte<\/a> treguar se si qytetar\u00ebt nuk kishin arritur t\u00eb dallonin informacionin e sakt\u00eb nga ai i rremi. Qytetar\u00ebt me nivel m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt arsimor, apo me gjendje m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb ekonomike, gjenden m\u00eb shpesh n\u00eb situata kur nuk jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb dallim. Rrjedhimisht, k\u00ebto grupe m\u00eb t\u00eb cenueshme jan\u00eb m\u00eb t\u00eb prira t\u00eb besojn\u00eb informacion t\u00eb pasakt\u00eb. Kjo e b\u00ebn dezinformimin nj\u00eb sfid\u00eb q\u00eb lidhet edhe me pabarazit\u00eb sociale n\u00eb shoq\u00ebri, p\u00ebrtej komunikimit dhe teknologjis\u00eb.<\/p>\n<h3><strong>\u00c7ka duhet b\u00ebr\u00eb?<\/strong><\/h3>\n<p>N\u00eb Kosov\u00eb ka iniciativa t\u00eb ndryshme p\u00ebr t\u00eb adresuar \u00e7\u00ebshtjen e dezinformimit. Me gjith\u00eb k\u00ebto orvatje, mungesa e koordinimit nd\u00ebrmjet akter\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm \u00ebsht\u00eb pengesa kryesore. P\u00ebrpjekjet jan\u00eb t\u00eb fragmentuara dhe t\u00eb izoluara, pa nj\u00eb strategji t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt q\u00eb lidh identifikimin e dezinformimit me reagimin dhe komunikimin publik. Prandaj, duhet ndryshuar qasja p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar situat\u00ebn n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn dezinformimi nuk funksionon sepse njer\u00ebzit jan\u00eb t\u00eb painformuar, por p\u00ebr shkak t\u00eb ekspozimit t\u00eb vazhduesh\u00ebm, p\u00ebrs\u00ebritjes dhe p\u00ebrputhjes me bindjet ekzistuese. Rrjedhimisht, luftimi i dezinformimit duke ofruar informacion t\u00eb sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm zgjidhje e pjesshme dhe e paq\u00ebndrueshme.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u2019u zgjidhur problemi i ndikimit nga dezinformimi, Kosova ka nevoj\u00eb t\u00eb mbjell\u00eb kultur\u00ebn q\u00eb nxit mendimin kritik, q\u00eb do t\u00eb ndihmonte t\u00eb adresoheshin dimensioni njoh\u00ebs dhe m\u00ebnyra si mendojn\u00eb dhe marrin vendime qytetar\u00ebt p\u00ebr at\u00eb q\u00eb e besojn\u00eb. Gjithashtu, duhet t\u00eb b\u00ebhet edhe shtrirja e edukimit medial n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sistematike n\u00eb shoq\u00ebri, n\u00ebp\u00ebrmjet arsimimit formal dhe atij joformal. Kjo do t\u2019i ndihmonte qytetar\u00ebt t\u00eb kuptonin se si funksionon dezinformimi p\u00ebrpara se t\u00eb ekspozohen ndaj tij. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, \u00ebsht\u00eb e domosdoshme t\u00eb nd\u00ebrtohet nj\u00eb komunikim institucional m\u00eb i besuesh\u00ebm, m\u00eb i qart\u00eb dhe m\u00eb i shpejt\u00eb, i cili mb\u00ebrrin te qytetar\u00ebt n\u00eb koh\u00eb dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, kjo do t\u00eb minimizonte terrenin q\u00eb dikush tjet\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb dhe t\u00eb manipuloj\u00eb perceptime e bindje t\u00eb qytetar\u00ebve p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb ndryshme.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dezinformimi n\u00eb Kosov\u00eb nuk p\u00ebrhapet sepse mungon e v\u00ebrteta. Ai p\u00ebrhapet sepse p\u00ebrs\u00ebritet, sepse p\u00ebrputhet me bindjet tona dhe sepse shpesh nuk vihet n\u00eb dyshim. Kjo tregon se nuk duhet t\u00eb trajtohet si problem mediatik, sepse nuk \u00ebsht\u00eb thjesht \u00e7\u00ebshtje e p\u00ebrmbajtjes s\u00eb rreme dhe t\u00eb manipuluar apo t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb informacionit t\u00eb sakt\u00eb. Ajo [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":667,"featured_media":14315,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13,363],"tags":[1020,1069,972,624,976],"ppma_author":[2743],"class_list":["post-14314","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","category-disinfo","tag-dezinformimi","tag-disinfo","tag-kosove","tag-kryesore","tag-media"],"authors":[{"term_id":2743,"user_id":667,"is_guest":0,"slug":"dren-gerguri","display_name":"Dren G\u00ebrguri","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/IMG_1743.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/IMG_1743.jpeg"},"user_url":"","last_name":"G\u00ebrguri","first_name":"Dren","description":"Dren G\u00ebrguri, Ph.D., \u00ebsht\u00eb ligj\u00ebrues n\u00eb Departamentin e Gazetaris\u00eb t\u00eb Universitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs, Fulbrighter dhe ish-gazetar. Agjenda e tij k\u00ebrkimore \u00ebsht\u00eb n\u00eb kryq\u00ebzimin e dezinformimit, gazetaris\u00eb dhe komunikimit politik. Ai ka sh\u00ebrbyer si redaktor i asociuar n\u00eb revist\u00ebn shkencore, \u201cCentral European Journal of Communication\u201d n\u00eb periudh\u00ebn 2023-2025. G\u00ebrguri \u00ebsht\u00eb i angazhuar si konsulent n\u00eb projekte t\u00eb ndryshme t\u00eb organizatave vendore e nd\u00ebrkomb\u00ebtare. G\u00ebrguri ka botuar kat\u00ebr libra, tre kapituj librash, mbi dhjet\u00eb artikuj shkencor\u00eb dhe dhjet\u00ebra op-ed n\u00eb fush\u00ebn e medias. Disa nga op-ed jan\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb rreth 10 gjuh\u00eb t\u00eb huaja, duke p\u00ebrfshir\u00eb anglishten, gjermanishten, fr\u00ebngjishten, rusishten, japonishten, etj."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/667"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14314"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14314\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14316,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14314\/revisions\/14316"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14315"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14314"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=14314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}