{"id":2118,"date":"2023-01-11T13:03:47","date_gmt":"2023-01-11T12:03:47","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2118"},"modified":"2023-12-12T13:06:52","modified_gmt":"2023-12-12T12:06:52","slug":"bota-jone-e-vogel-e-bogdanoviqit-te-madh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/kritike\/bota-jone-e-vogel-e-bogdanoviqit-te-madh\/","title":{"rendered":"Bota jon\u00eb e vog\u00ebl e Bogdanoviqit t\u00eb madh"},"content":{"rendered":"<p>Tre librat e par\u00eb t\u00eb volumit \u201cSerbia tjet\u00ebr\u201d jan\u00eb p\u00ebrgatitur nga publicisti dhe aktivisti\u00a0Shk\u00eblzen Gashi. Libri i par\u00eb b\u00ebn fjal\u00eb p\u00ebr arkitektin serb Bogdan Bogdanoviq, libri i dyt\u00eb p\u00ebr politikanin serb\u00a0<a href=\"https:\/\/sbunker.net\/teh\/91246\/guximi-per-te-verteten-i-milos-minic-it\/\">Milosh Miniq<\/a>, nd\u00ebrsa i treti p\u00ebr avokatin\u00a0<a href=\"https:\/\/sbunker.net\/teh\/91525\/serbia-tjeter-ndash-srdja-popovi\/\">Srgja Popoviq<\/a>. Vlera e k\u00ebsaj kolone nuk q\u00ebndron vet\u00ebm n\u00eb faktin se q\u00eb t\u00eb tre k\u00ebta intelektual\u00eb serb\u00eb u angazhuan jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb drejtat qytetare t\u00eb shqiptar\u00ebve, por edhe p\u00ebr t\u00eb drejtat etnike t\u00eb tyre, por mbi t\u00eb gjitha, vlera e k\u00ebtyre tre librave, p\u00ebrkat\u00ebsisht k\u00ebtyre tre personaliteteve, q\u00ebndron n\u00eb faktin se secili nga pozita e vet d\u00ebshmon se sa e zorshme \u00ebsht\u00eb t\u00eb jesh n\u00eb pakic\u00eb absolute p\u00ebr hir t\u00eb njer\u00ebzores, humanes dhe bashk\u00ebjetes\u00ebs mes popujve, p\u00ebrkat\u00ebsisht sa zor \u00ebsht\u00eb t\u00eb d\u00ebbohesh nga komuniteti, nga p\u00ebrkat\u00ebsia etnike dhe t\u00eb p\u00ebrftosh epitetin e tradhtarit.<\/p>\n<p>Q\u00eb t\u00eb tre k\u00ebta personalitete p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb shembullin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb se si intelektual\u00ebt duhet t\u00eb mbrojn\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn dhe t\u00eb drejt\u00ebn pa kompromis. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst duhet par\u00eb edhe vler\u00ebn e madhe t\u00eb k\u00ebtyre librave, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur marr\u00ebdh\u00ebniet serbo-shqiptare vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb t\u00eb tensionuara dhe pa gjasa t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb t\u00eb marrin nj\u00eb epilog t\u00eb d\u00ebshiruesh\u00ebm dhe t\u00eb proklamuar nga k\u00ebta tre p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb oponenc\u00ebs s\u00eb politik\u00ebs klerofashiste serbe. Nj\u00ebherazi, k\u00ebta libra japin nj\u00eb kontribut t\u00eb \u00e7muesh\u00ebm edhe p\u00ebr kultur\u00ebn e kujtes\u00ebs, sikund\u00ebr q\u00eb ofrojn\u00eb nj\u00eb m\u00ebsim se si mund t\u00eb dilet nga llogoret ku jan\u00eb pozicionuar popujt e Ballkanit, t\u00eb cil\u00ebt, n\u00eb vend se t\u00eb shihen sy m\u00eb sy, vazhdojn\u00eb t\u00eb shihen n\u00ebp\u00ebrmjet tytave t\u00eb pushk\u00ebve.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb refleksion do t\u00eb ndalem tek figura e arkitektit Bogdan Bogdanoviq, i bindur se p\u00ebr hap\u00ebsirat tona \u00ebsht\u00eb nj\u00eb figur\u00eb thjesht emblematike. Kjo p\u00ebr shum\u00eb arsye. Bogdanoviq p\u00ebrb\u00ebn modelin e intelektualit t\u00eb p\u00ebrmasave tejballkanike. \u00cbsht\u00eb model i nd\u00ebrtimit t\u00eb opozit\u00ebs jo vet\u00ebm politike, por edhe komb\u00ebtare. Si intelektual dhe arkitekt, Bogdanoviqi njeh pasojat e nj\u00eb urbicidi, si\u00e7 njeh edhe pasojat e nj\u00eb gjenocidi, p\u00ebr t\u00eb cilin dha \u00e7\u2019mundi q\u00eb t\u00eb mos ndodhte. Duket e natyrshme q\u00eb arkitektur\u00ebn e shihte si reflektim t\u00eb shpirtit t\u00eb njeriut, ndaj i q\u00ebndroi fuqish\u00ebm maksim\u00ebs se \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb njer\u00ebzore nuk \u00ebsht\u00eb e huaj.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr jan\u00eb marr\u00eb vet\u00ebm disa fragmente nga intervistat e shumta q\u00eb Bogdanoviqi kishte dh\u00ebn\u00eb p\u00ebr media t\u00eb ndryshme vendore dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare, t\u00eb cilat n\u00eb koh\u00ebn kur u botuan, kishim rastin t\u2019i lexonim, th\u00ebn\u00eb figurativisht ashtu t\u00eb dala nga furra, nd\u00ebrsa tani kur i lexojm\u00eb t\u00eb nxjerra nga frigoriferi, shohim se nuk e kan\u00eb humbur shijen, por p\u00ebrkundrazi, t\u00eb mahnitin me angazhimet dhe profecit\u00eb e k\u00ebtij intelektuali t\u00eb madh. Mbase edhe gjendja n\u00eb Serbi nuk ka nd\u00ebrruar shum\u00eb, nd\u00ebrsa politika serbe vazhdon t\u00eb ndikohet drejtp\u00ebrs\u00ebdrejti nga klerofashizmi serb.<\/p>\n<p>\u201c<em>Kam filluar t\u00eb hezitoj n\u00eb parashikime e t\u00eb them ndonj\u00eb gj\u00eb, nga frika se mos po p\u00ebrmbushen<\/em>\u201d, ishte shprehur n\u00eb nj\u00eb rast Bogdanoviq. Dhe v\u00ebrtet parashikimet merrnin nj\u00eb dimension profetik. Me sakt\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe do t\u00eb parashikonte edhe fundin e Millosheviqit, kur n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb t\u00eb vitit 1991 do t\u00eb shprehej tekstualisht k\u00ebshtu: \u201c<em>Nuk besoj se ai (Milosheviqi) mund t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb jet\u00ebn e vet e t\u00eb mos ulet n\u00eb bank\u00ebn e t\u00eb akuzuarve<\/em>\u201d. Nj\u00ebsoj n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb profetike parashikoi edhe rrjedh\u00ebn e ngjarjeve n\u00eb Kosov\u00eb, po n\u00eb k\u00ebt\u00eb vit: \u201c<em>Ju po thoni se nuk keni arm\u00eb, por ta dini se n\u00eb rast lufte p\u00ebrnj\u00ebher\u00eb gjenden arm\u00ebt, gjenden ata t\u00eb cil\u00ebt ju furnizojn\u00eb me arm\u00eb&#8230; Mir\u00ebpo, ne, mendoj n\u00eb rrethin e miqve t\u00eb mi intim\u00eb, ju jemi shum\u00eb mir\u00ebnjoh\u00ebs q\u00eb nuk po e nisni luft\u00ebn, q\u00eb po duroni dhe po pritni. Por, edhe ne e dim\u00eb se kjo nuk mund t\u00eb zgjas\u00eb shum\u00eb<\/em>\u201d. N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb t\u00eb vitit 1997, Bogdanoviq shprehej k\u00ebshtu: \u201c<em>Le ta b\u00ebjm\u00eb nj\u00eb parashikim t\u00eb vog\u00ebl: n\u00ebse populli q\u00eb i takoj un\u00eb, ia m\u00ebsyn\u00eb nj\u00eb lufte n\u00eb Kosov\u00eb, ai k\u00ebt\u00eb luft\u00eb do ta humb\u00eb<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>Duke kundruar politik\u00ebn serbe jo si ngjarje, por si fenomen, Bogdanoviqi nd\u00ebrtoi pandehm\u00ebn e jasht\u00ebzakonshme: \u201c<em>Devijimi i mendimit q\u00eb e solli nj\u00eb Milosheviq, mund ta sjell nj\u00eb Milosheviq t\u00eb ri brenda nj\u00eb brezi a dy<\/em>\u201d. Dhe si rrjedhoj\u00eb e k\u00ebsaj solli Vu\u00e7i\u00e7in. T\u00eb gjitha k\u00ebto t\u00eb cekura m\u00eb lart konfirmojn\u00eb faktin se Bogdanoviq ishte nj\u00eb intelektual i nj\u00eb kalibri t\u00eb lart\u00eb, i cili njihte mir\u00eb zhvillimet historike, sociale dhe kulturore n\u00eb k\u00ebto hap\u00ebsira. E dinte se e gjith\u00eb politika serbe ishte nd\u00ebrtuar mbi mitin e rrejsh\u00ebm p\u00ebr Kosov\u00ebn, mit ky i nd\u00ebrtuar nga Kisha serbe dhe i pranuar si nj\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb aksiomatike nga Akademia e Shkencave dhe Arteve e Serbis\u00eb, pjes\u00eb e s\u00eb cil\u00ebs ishte edhe vet\u00eb ai, i cili iku nga aty n\u00eb shenj\u00eb proteste, m\u00eb von\u00eb p\u00ebr t\u00eb ikur edhe nga atdheu i tij.<\/p>\n<p>\u201c<em>Un\u00eb jam njeri pa atdhe. Kam frik\u00eb nga vendosja e mureve<\/em>\u201d, do t\u00eb shprehej n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb. Muret ishin llogoret q\u00eb kishin vendosur serb\u00ebt n\u00eb k\u00ebto hap\u00ebsira dhe q\u00eb vazhdojn\u00eb t\u2019i mbajn\u00eb aktive edhe sot, nd\u00ebrsa Bogdanoviq nuk mund t\u00eb ishte banor i nj\u00eb llogoreje. Ai d\u00ebshmoi fuqin\u00eb e nj\u00eb intelektuali t\u00eb p\u00ebrmasave t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, i cili besonte se \u201c<em>T\u00eb fituarit e miqve \u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme se pushtimi i territoreve<\/em>\u201d. M\u00eb shum\u00eb se ne nga shembulli i Bogdanoviqit do t\u00eb b\u00ebjn\u00eb mir\u00eb t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb serb\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt nj\u00eb dit\u00eb do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb detyruar, t\u00eb nxitur nga k\u00ebrkesat e arsyes s\u00eb sh\u00ebndosh\u00eb, q\u00eb epitetin e tradhtarit t\u2019ia z\u00ebvend\u00ebsojn\u00eb me at\u00eb t\u00eb heroit.<\/p>\n<p>Bogdanoviq u lind n\u00eb Beograd, m\u00eb 1922, nd\u00ebrsa vdiq n\u00eb Vjen\u00eb, m\u00eb 2010. Ishte pjes\u00ebmarr\u00ebs i luft\u00ebs antifashiste, e pastaj prefekt i Beogradit, at\u00ebher\u00eb kryeqytet i Jugosllavis\u00eb. Punoi si profesor i urbanologjis\u00eb n\u00eb Universitetin e Beogradit dhe ishte ideator i shum\u00eb monumenteve historike, nd\u00ebr to edhe i monumentit t\u00eb minator\u00ebve n\u00eb Mitrovic\u00eb.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tre librat e par\u00eb t\u00eb volumit \u201cSerbia tjet\u00ebr\u201d jan\u00eb p\u00ebrgatitur nga publicisti dhe aktivisti\u00a0Shk\u00eblzen Gashi. Libri i par\u00eb b\u00ebn fjal\u00eb p\u00ebr arkitektin serb Bogdan Bogdanoviq, libri i dyt\u00eb p\u00ebr politikanin serb\u00a0Milosh Miniq, nd\u00ebrsa i treti p\u00ebr avokatin\u00a0Srgja Popoviq. Vlera e k\u00ebsaj kolone nuk q\u00ebndron vet\u00ebm n\u00eb faktin se q\u00eb t\u00eb tre k\u00ebta intelektual\u00eb serb\u00eb u [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":22,"featured_media":2119,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[879,693,12],"ppma_author":[32],"class_list":["post-2118","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kritike","tag-bogdan-bogdanovic","tag-literature","tag-serbia"],"authors":[{"term_id":32,"user_id":22,"is_guest":0,"slug":"bardh-frangu","display_name":"Bardh Frangu","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-1.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-1.jpg"},"user_url":"","last_name":"Frangu","first_name":"Bardh","description":"Bardh Frangu \u00ebsht\u00eb publicist dhe shkrimtar nga Ferizaj. Autor i tre romaneve, dy p\u00ebrmbledhjeve me poezi dhe tri dramave. Fitues i disa \u00e7mimeve letrare dhe t\u00eb teatrit. Gazetar dhe kolumnist aktiv n\u00eb disa gazeta ditore dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor i  disa revistave p\u00ebr kultur\u00eb. S\u00eb fundit ishte redaktor p\u00ebr kultur\u00eb n\u00eb t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm \u201cZ\u00ebri\u201d."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2118","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/22"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2118"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2120,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2118\/revisions\/2120"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2119"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2118"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}