{"id":2331,"date":"2020-12-30T11:54:39","date_gmt":"2020-12-30T10:54:39","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2331"},"modified":"2023-12-20T11:51:09","modified_gmt":"2023-12-20T10:51:09","slug":"episodi-3-polonia-ukraina-dhe-ekstremi-i-djathte-ne-rajon-mysafir-una-hajdari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/podcasts\/episodi-3-polonia-ukraina-dhe-ekstremi-i-djathte-ne-rajon-mysafir-una-hajdari\/","title":{"rendered":"Episodi 3: &#8220;Polonia, Ukraina dhe ekstremi i djatht\u00eb n\u00eb rajon&#8221; &#8211; Mysafir: Una Hajdari"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb librin e saj t\u00eb fundit,\u00a0<em>Twilight of Democracy<\/em>, historiania dhe gazetarja amerikane, Anne Applebaum p\u00ebrshkruan n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb mjaft elegante optimiz\u00ebm dhe shpres\u00ebn polake q\u00eb kishe ekzistuar n\u00eb fundvitin 1999. N\u00eb nj\u00eb vend rural t\u00eb Polonis\u00eb, familja e saj dhe nj\u00eb rreth i gjer\u00eb i miqve, t\u00eb ardhur nga Londra, New York-u, Moska dhe vendet tjera, ishin mbledhur p\u00ebr t\u00eb festuar fundin e nj\u00eb mileniumi dhe fillimin e mileniumit t\u00eb ri.<\/p>\n<p>Polonia dhe blloku komunist i Evrop\u00ebs Lindore kishin thuajse nj\u00eb dekad\u00eb q\u00eb po b\u00ebnin p\u00ebrpjekje q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtonin demokraci funksionale dhe p\u00ebrfundimisht t\u00eb rreshtoheshin rendit liberal. Si\u00e7 p\u00ebrshkruan autorja n\u00eb lib\u00ebr, \u201cPer\u00ebndimi ishte synimi kryesor\u2019 dhe se t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb pranishmit \u2018pajtoheshin p\u00ebr demokracin\u00eb, perspektiven dhe me rrug\u00ebn sesi gjerat po shkonin.\u201d N\u00eb pranver\u00ebn e vitit 1999, Polonia ishte b\u00ebr\u00eb an\u00ebtar\u00eb e NATO-s\u00eb, dhe po ashtu kishte nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb sigurt p\u00ebr tu b\u00ebr\u00eb an\u00ebtar\u00eb e Bashkimit Evropian.<\/p>\n<p>Nj\u00ebzet\u00eb vite me von\u00eb, Applebuan shpjegon q\u00eb gj\u00ebrat kan\u00eb ndryshuar radikalisht n\u00eb Poloni. Demokracia dhe vlerat liberale nuk p\u00ebrb\u00ebnin shqet\u00ebsim p\u00ebr nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb polake. Vendi, sidomos gjat\u00eb qeverisjes s\u00eb krahut konservator, partis\u00eb Ligj dhe Drejt\u00ebsi, po merrte nj\u00eb orientim, si\u00e7 e thot\u00eb autorja, jo vet\u00ebm t\u00eb ksenofobis\u00eb dhe paranoj\u00ebs, por edhe duke mb\u00ebshtetur hapur autoritarizmin. N\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb, tanim\u00eb jo vet\u00ebm q\u00eb nuk kishin organizuar nj\u00eb festim sikur t\u00eb vitit 1999, por me shumic\u00ebn e t\u00eb ftuarve t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm as q\u00eb kishte mund\u00ebsi t\u00eb komunikonte. \u201cPolonia tash \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr shoq\u00ebrit\u00eb m\u00eb t\u00eb polarizuara n\u00eb Evrop\u00eb\u201d thot\u00eb Applebaun.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm Polonia n\u00eb telashet me demokracin\u00eb dhe rritjen e vazhduesh\u00ebm t\u00eb radikal\u00ebve t\u00eb djatht\u00eb. Situata t\u00eb ngjashme me ato t\u00eb Polonis\u00eb, Applebaun trajton edhe zhvillimet n\u00eb Hungari, Itali, Spanj\u00eb, UK, shtete k\u00ebto, q\u00eb p\u00ebrve\u00e7 UK, jan\u00eb pjes\u00eb e Bashkimit Evropian.<\/p>\n<p>Demokracit\u00eb e reja pa dyshim jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ndjeshme ndaj atyre q\u00eb Samuel Hungtinton dikur e kishte quajtur \u201ckund\u00ebr val\u00eb,\u201d e demokracis\u00eb. Evropa Lindore, shtetet q\u00eb tashm\u00eb jan\u00eb brenda BE-s\u00eb, n\u00eb vitet e fundit kan\u00eb nj\u00eb zhvillim negativ sa i p\u00ebrket demokracis\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb podcastin e fundit t\u00eb Sbunker, ku fokus kishim zhvillimet n\u00eb Evrop\u00ebn Lindore, kemi pasur rastit q\u00eb t\u00eb diskutojm\u00eb me Una Hajdarin, gazetare nga Prishtin\u00eb, e cila ka vite q\u00eb punon p\u00ebr mediat t\u00eb njohura bot\u00ebrore, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb: Foreign Policy, New York Times, PoliticoEurope, Atlantic, Boston Globe dhe shum\u00eb media t\u00eb tjera rajonale n\u00eb Ballkan<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb, Una kishte qen\u00eb e angazhuar q\u00eb t\u00eb mbulonte zhvillimet politike n\u00eb Poloni, Ukrain\u00eb dhe disa shtete tjera t\u00eb Evrop\u00ebs Lindore. Gjat\u00eb bised\u00ebs, Una na shpjegon sesi zhvillimet politike n\u00eb Poloni kan\u00eb nj\u00eb trend favorizues partin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe, q\u00eb \u00ebsht\u00eb partia konservatore, Ligj dhe Drejt\u00ebsi. Duke e shfryt\u00ebzuar nj\u00eb reform\u00eb p\u00ebr dekomunistizimin e sistemit t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb, sipas Hajdarit, Ligj dhe Drejt\u00ebsi e ka \u201cshfryt\u00ebzuar rastin q\u00eb gjat\u00eb procesit t\u00eb veting-ut t\u00eb largoj\u00eb nga sistemi gjyqtar\u00eb t\u00eb gjitha ata\/o q\u00eb i b\u00ebnin rezistenc\u00eb pushtetit dhe ligjeve q\u00eb partia Ligj dhe Drejt\u00ebsi kishte n\u00eb plan me i ndryshu.\u201d<\/p>\n<p>M\u00eb tutje, Hajdari shpjegon q\u00eb n\u00eb \u201cPoloni ekziston nj\u00eb pamund\u00ebsi e partive t\u00eb majta q\u00eb t\u00eb shtrijn\u00eb pushtetin p\u00ebr shkak t\u00eb etiket\u00ebs komuniste.\u201d N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, forcimi i pushtetit nga elita aktuale shihet me nj\u00eb doz\u00eb skepticizmi mbi orientimin e demokracis\u00eb polake.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, ajo q\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti t\u00ebrheq\u00eb v\u00ebmendjen n\u00eb at\u00eb se \u00e7ka po ndodh me koncentrimin e pushtetit n\u00eb Poloni dhe m\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb polake n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, \u00ebsht\u00eb se v\u00ebrehet nj\u00eb zhg\u00ebnjim i madh i polak\u00ebve p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn e trajtimit q\u00eb BE i ka b\u00ebr\u00eb k\u00ebtij shteti. Hajdari thot\u00eb q\u00eb \u2018ekziston nj\u00eb koncensus i p\u00ebrgjithsh\u00ebm polak q\u00eb BE nuk \u00ebsht\u00eb duke e trajtuar si t\u00eb barabart\u00eb k\u00ebt\u00eb shtet brenda strukturave t\u00eb saj.\u201d<\/p>\n<p>P\u00ebrderisa Polonia ka raporte t\u00eb themi m\u00eb t\u00eb komplikuara me BE-n\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb gjitha atyre q\u00eb u p\u00ebrmend\u00ebn m\u00eb lart, ajo ka zhvilluar nj\u00eb politik\u00eb shum\u00eb m\u00eb bashk\u00ebpunuese me Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs. Sipas Hajdarit, \u201cpolaket, pas kosovar\u00ebve, mund\u00ebn me qen\u00eb proamerikan\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj n\u00eb bot\u00eb,\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb pjes\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb podcastit, trajtohet situata politike n\u00eb Ukrain\u00eb, ku Una ka qen\u00eb po ashtu e angazhuar p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb me pun\u00eb. Sipas Hajdarit, \u201csituata aktuale n\u00eb Ukrain\u00eb do t\u00eb zgjat\u00eb edhe p\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb p\u00ebr shkak q\u00eb BE dhe NATO nuk interesim q\u00eb p\u00ebrmes nj\u00eb angazhimi direkt n\u00eb \u00e7far\u00ebdo m\u00ebnyre p\u00ebr t\u00eb menaxhuar situat\u00ebn.\u201d<\/p>\n<p>E gjendur n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb luft\u00eb m\u00eb Rusin\u00eb; aneksimi i Krimes\u00eb dhe mb\u00ebshtetja e seperatist\u00ebve n\u00eb Ukrain\u00ebn Lindor\u00eb, sipas Hajdarit, \u201c\u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb presidenti aktual ka me arrit\u00eb me e demokratizu Ukrain\u00ebn,\u201d duke l\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptohet q\u00eb shoq\u00ebria ukrainase \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e ndryshme dhe se ndikimi i Rusis\u00eb n\u00eb shtet e shoq\u00ebri \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb i madh sesa mund t\u00eb shihet nga jasht\u00eb.<\/p>\n<p>Pjesa e fundit e diskutimit ndalet tek rritja e vazhdueshme e radikaleve t\u00eb djath\u00eb n\u00eb Evrop\u00ebn Lindore dhe e ndikimit t\u00eb Rusis\u00eb n\u00eb shtetet e Ballkanit dhe t\u00eb Kosov\u00ebs ve\u00e7an\u00ebrisht.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2020\/November\/10\/auto_1200px-U.S._Department_of_State_official_seal.svg1605008305.png\" alt=\"Image\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"text-iamge\">Ky podcast\u00a0mb\u00ebshtetet nga &#8220;Sbunker&#8221; p\u00ebrmes projektit t\u00eb financuar nga Ambasada Amerikane. Mendimet e shprehura k\u00ebtu jan\u00eb t\u00eb autor\u00ebve\u00a0dhe jo medoemos pasqyrojn\u00eb q\u00ebndrimet e Departamentit t\u00eb Shtetit.<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb librin e saj t\u00eb fundit,\u00a0Twilight of Democracy, historiania dhe gazetarja amerikane, Anne Applebaum p\u00ebrshkruan n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb mjaft elegante optimiz\u00ebm dhe shpres\u00ebn polake q\u00eb kishe ekzistuar n\u00eb fundvitin 1999. N\u00eb nj\u00eb vend rural t\u00eb Polonis\u00eb, familja e saj dhe nj\u00eb rreth i gjer\u00eb i miqve, t\u00eb ardhur nga Londra, New York-u, Moska dhe vendet tjera, [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":422,"featured_media":2387,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,7],"tags":[687,917,671],"ppma_author":[916],"class_list":["post-2331","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podcasts","category-rendi-boteror","tag-foreign-policy","tag-poland","tag-ukraine"],"authors":[{"term_id":916,"user_id":422,"is_guest":0,"slug":"sbunker-podcast","display_name":"Podcast","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/unnamed1603963216.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/unnamed1603963216.jpg"},"user_url":"","last_name":"","first_name":"Podcast","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2331","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/422"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2331"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2331\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2332,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2331\/revisions\/2332"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2387"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2331"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2331"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2331"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}