{"id":2333,"date":"2021-01-21T11:57:23","date_gmt":"2021-01-21T10:57:23","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2333"},"modified":"2023-12-20T11:51:18","modified_gmt":"2023-12-20T10:51:18","slug":"episodi-4-kriza-e-multilateralizmit-dhe-evropa-mysafire-vjosa-musliu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/podcasts\/episodi-4-kriza-e-multilateralizmit-dhe-evropa-mysafire-vjosa-musliu\/","title":{"rendered":"Episodi 4: &#8220;Kriza e multilateralizmit dhe Evropa&#8221; &#8211; Mysafire: Vjosa Musliu"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb fund t\u00eb viteve 50-ta t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, Robert Schuman, ish kryeminist\u00ebr francez dhe nj\u00ebri nga ideator\u00ebt e Bashkimit Evropian, n\u00eb nj\u00eb seri reflektimesh, kishte deklaruar q\u00eb \u201cNe nuk do t\u00eb mund ta pak\u00ebsojm\u00eb si\u00e7 duhet nacionalizmin e tjetrit duke i kund\u00ebrv\u00ebn\u00eb nacionalizmin ton\u00eb.\u201d Duke vazhduar q\u00eb \u201cIzolimi \u00ebsht\u00eb kthyer jo vet\u00ebm n\u00eb shkak dob\u00ebsimi, por edhe n\u00eb shkak zvet\u00ebnimi.\u201d N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, raportet nd\u00ebrmjet gjasht\u00eb shteteve t\u00eb Evrop\u00ebs, ku b\u00ebnin pjes\u00eb: Franca, Gjermania, Italia, Belgjika, Holanda dhe Luksemburgu, ishin n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb optimizmi. Tashm\u00eb kishim traktate t\u00eb n\u00ebnshkruara, si\u00e7 ishte ai p\u00ebr Th\u00ebngjill dhe \u00c7elik dhe n\u00eb rrug\u00eb e sip\u00ebr ishte Traktati i Rom\u00ebs n\u00eb 1957.<\/p>\n<p>Pas shtat\u00eb dekadave nga ky dialog i Schuman duket q\u00eb BE \u00ebsht\u00eb n\u00eb nj\u00eb kriz\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb brendshme. Diskutimi i radh\u00ebs n\u00eb podcastin Rendi Bot\u00ebror fokusohet pik\u00ebrisht mbi multikulturalizmin dhe kriz\u00ebn evropiane. Jemi d\u00ebshmitar\u00eb q\u00eb demokracit\u00eb per\u00ebndimore jan\u00eb duke kaluar n\u00eb nj\u00eb test mjaft r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. Kriza financiare greke e vitit 2010, vazhdoi me problemet e refugjat\u00ebve n\u00eb vitin 2015 dhe kulmoi me referendumin n\u00eb Britani t\u00eb Madhe, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb ky shtet t\u00eb largohet nga Unioni pas m\u00eb shum\u00eb se 4 dekadash. K\u00ebto ngjarje krijuan nj\u00eb klim\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme edhe p\u00ebr l\u00ebvizjet populiste, kryesisht ato t\u00eb ekstremit t\u00eb djatht\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb diskutuar m\u00eb n\u00eb detaje p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ato q\u00eb po ndodhin n\u00eb demokracit\u00eb per\u00ebndimore, n\u00eb vet\u00eb Evrop\u00ebn dhe BE, p\u00ebr problemet strukturore brenda BE-s\u00eb, p\u00ebr raportet q\u00eb BE ka me aktoret joevropian\u00eb si dhe p\u00ebr relacionin BE-Ballkani Per\u00ebndimor, kishim t\u00eb ftuar Vjosa Musliun. Vjosa \u00ebsht\u00eb profesore e Shkencave Politike n\u00eb Universitetin Vrije n\u00eb Bruksel, dhe interesimet shkencore t\u00eb saj jan\u00eb: intervenimet evropiane dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare, pastaj konfliktet dhe politika ekonomike nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb diskutimit, duket q\u00eb Vjosa ishte, t\u00eb themi ashtu kushtimisht \u201ce relaksuar\u201d sa i p\u00ebrket kriz\u00ebs s\u00eb demokracis\u00eb dhe miltikulturalizmit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Sipas saj, \u201ckrizat apo tensionet q\u00eb sot po i shohim n\u00eb Evrop\u00ebn Per\u00ebndimore dhe n\u00eb bot\u00ebn per\u00ebndimore, kan\u00eb ekzistuar gjithmon\u00eb.\u201d Pra, nuk kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb p\u00ebr nj\u00eb fenomen t\u00eb ri, por nj\u00eb p\u00ebrs\u00ebritje t\u00eb di\u00e7kaje q\u00eb historia politike, sidomos ajo evropiane \u00ebsht\u00eb e m\u00ebsuar dhe e provuar n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn me to. N\u00eb fakt, sipas Vjos\u00ebs, gjat\u00eb k\u00ebtyre tensioneve apo krizave, Evropa dhe BE, p\u00ebrpos q\u00eb u ka mbijetu k\u00ebtyre proceseve, n\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb \u00ebsht\u00eb riformatizu. Sidoqoft\u00eb, sipas Vjos\u00ebs, \u201cmungesa e nj\u00eb fajtori t\u00eb duksh\u00ebm t\u00eb demokracive liberale, kemi pasur nj\u00eb rikthim tek \u201cl\u00ebvizjet sovraniste,\u201d duke p\u00ebrdorur logjik\u00ebn q\u00eb \u201cn\u00ebse i kthehemi sovranitetit, kemi me i zgjidh\u00eb t\u00eb gjitha problemet, t\u00eb cilat jan\u00eb shp\u00ebrfaqur dekad\u00ebn e fundit si rezultat i krizave, ekonomike, financiare, morale dhe t\u00eb sistemit t\u00eb vlerave, natyrisht.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nd\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb analizohen n\u00eb vazhdim t\u00eb k\u00ebtij podcasti \u00ebsht\u00eb edhe raport q\u00eb BE ka kriju me vendet autoritare, si Kina dhe Rusia. Sipas Vjos\u00ebs, Bashkimi Evropian, ndoshta edhe p\u00ebr shkak t\u00eb krizave q\u00eb vazhdon t\u2019i ket\u00eb, ka kriju \u201cnj\u00eb vakum p\u00ebrreth vetes\u201d dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye nuk kemi par\u00eb reagime ndaj rasteve sikur intervenimi i Rusis\u00eb n\u00eb Gjeorgji n\u00eb vitin 2008 dhe pastaj aneksimit t\u00eb Krimes\u00eb n\u00eb vitin 2014. Mungesa e nj\u00eb reagimi t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebrkitazi m\u00eb Rusin\u00eb, sipas Vjos\u00ebs, mbi t\u00eb gjitha vjen si rezultat q\u00eb vendet an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb kan\u00eb interesa komplet t\u00eb ndryshme n\u00eb politik\u00ebn e jashtme. Kjo qasje, sipas Vjos\u00ebs e ka dob\u00ebsu edhe m\u00eb tej iden\u00eb q\u00eb BE t\u00eb marr\u00eb q\u00ebndrime e pozicione t\u00eb qarta t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta n\u00eb politik\u00ebn e jashtme, duke ia dob\u00ebsuar edhe \u201cfuqin\u00eb normative t\u00eb saj.\u201d<\/p>\n<p>Hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb gjat\u00eb k\u00ebtij podcasti i kushtohet edhe raportit q\u00eb Bashkimi Evropian ka me Ballkanin Per\u00ebndimor dhe me Kosov\u00ebn specifikisht. Vjosa ka nj\u00eb kritik\u00eb t\u00eb lidhje ne diskursin dhe debatin q\u00eb zhvillohet n\u00eb Kosov\u00eb sa i takon ides\u00eb se integrimit dhe perspektives s\u00eb Kosov\u00ebs q\u00eb nj\u00eb dit\u00eb t\u00eb b\u00ebhet pjes\u00eb e BE-s\u00eb. Sipas saj, mbi t\u00eb gjitha, debati publik ka nevoj\u00eb, para s\u00eb gjithash \u201cme u \u00e7kap\u00eb nga fetishi p\u00ebr Evrop\u00ebn dhe evropianizimit, si di\u00e7ka q\u00eb duhet t\u00eb ndodh\u00eb se s\u2019ka ndryshe.\u201d Duke vazhduar q\u00eb, \u00ebsht\u00eb moment shum\u00eb i mir\u00eb, q\u00eb si Kosov\u00eb t\u00eb ndalemi dhe t\u00eb mendojm\u00eb sesi t\u2019i nd\u00ebrtojm\u00eb institucionet dhe strukturave shtet\u00ebrore, \u201cp\u00ebr faktin se duhet t\u00eb nd\u00ebrtohen, e jo p\u00ebr faktin q\u00eb duhet t\u00eb nd\u00ebrtohet nj\u00eb shtet, i cili n\u00eb t\u00eb ardhmen do t\u00eb integrohet n\u00eb Bashkimin Evropian.\u201d Kjo qasje sipas Vjos\u00ebs v\u00ebrehet edhe n\u00eb shtete tjera t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor, ku ka nj\u00eb \u2018tjet\u00ebrsim t\u00eb nocionit t\u00eb nd\u00ebrtimit dhe zhvillimit t\u00eb shtetit me integrimin n\u00eb Bashkimin Evropian.\u201d Kjo mend\u00ebsi politike \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb dominuese n\u00eb Ballkan, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb \u2018do t\u00eb duhej t\u00eb zhvillohemi dhe t\u00eb krijojm\u00eb nj\u00eb sistem funksional, me q\u00ebllimin q\u00eb t\u00eb b\u00ebhemi pjes\u00eb e BE-s\u00eb.\u201d N\u00eb p\u00ebrmbyllje, sa i takon iniciativ\u00ebs s\u00eb \u201cMini-Schengenit\u201d Vjosa beson q\u00eb, edhe kjo iniciativ\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti duhet t\u00eb lexohet si reflektim i kriz\u00ebs s\u00eb BE-s\u00eb, n\u00eb kuptimin q\u00eb p\u00ebr shkak problemeve t\u00eb brendshme q\u00eb ka, nuk mund t\u00eb arrij\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb duhur se \u00e7far\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb me Ballkanin Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2020\/November\/10\/auto_1200px-U.S._Department_of_State_official_seal.svg1605008305.png\" alt=\"Image\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ky podcast prodhohet\u00a0nga &#8220;Sbunker&#8221; p\u00ebrmes projektit t\u00eb financuar nga Ambasada Amerikane n\u00eb Prishtin\u00eb. Mendimet e shprehura k\u00ebtu jan\u00eb t\u00eb autor\u00ebve\u00a0dhe jo medoemos pasqyrojn\u00eb q\u00ebndrimet e Departamentit t\u00eb Shtetit.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb fund t\u00eb viteve 50-ta t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, Robert Schuman, ish kryeminist\u00ebr francez dhe nj\u00ebri nga ideator\u00ebt e Bashkimit Evropian, n\u00eb nj\u00eb seri reflektimesh, kishte deklaruar q\u00eb \u201cNe nuk do t\u00eb mund ta pak\u00ebsojm\u00eb si\u00e7 duhet nacionalizmin e tjetrit duke i kund\u00ebrv\u00ebn\u00eb nacionalizmin ton\u00eb.\u201d Duke vazhduar q\u00eb \u201cIzolimi \u00ebsht\u00eb kthyer jo vet\u00ebm n\u00eb shkak [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":422,"featured_media":2387,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,7],"tags":[672,687,673],"ppma_author":[916],"class_list":["post-2333","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podcasts","category-rendi-boteror","tag-eu","tag-foreign-policy","tag-western-balkans"],"authors":[{"term_id":916,"user_id":422,"is_guest":0,"slug":"sbunker-podcast","display_name":"Podcast","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/unnamed1603963216.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/unnamed1603963216.jpg"},"user_url":"","last_name":"","first_name":"Podcast","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2333","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/422"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2333"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2333\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2334,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2333\/revisions\/2334"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2387"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2333"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2333"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2333"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2333"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}