{"id":2474,"date":"2020-10-13T13:38:33","date_gmt":"2020-10-13T11:38:33","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2474"},"modified":"2024-10-16T13:39:41","modified_gmt":"2024-10-16T11:39:41","slug":"serbia-i-ka-shtruar-kines-tapetin-e-kuq-por-me-cfare-kosto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/serbia-i-ka-shtruar-kines-tapetin-e-kuq-por-me-cfare-kosto\/","title":{"rendered":"Serbia i ka shtruar Kin\u00ebs tapetin e kuq \u2013 por me \u00e7far\u00eb kosto?"},"content":{"rendered":"<p>Kur filloi pandemia COVID-19 n\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebtij viti, presidenti serb Aleksandar Vucic deklaroi me zem\u00ebrim se serb\u00ebt nuk mund t\u00eb mb\u00ebshtetet m\u00eb te Bashkimi Evropian p\u00ebr p\u00ebrkrahje. Serbia mund t\u00eb llogaris\u00eb vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb aleat \u2013 Republik\u00ebn Popullore t\u00eb Kin\u00ebs \u2013 tha Vucic.<\/p>\n<p>Q\u00eb prej fillimit t\u00eb Nism\u00ebs s\u00eb Rripit dhe Rrug\u00ebs t\u00eb Kin\u00ebs [<strong>Belt and Road Initiative<\/strong>], p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs Pekini ka investuar n\u00eb projekte infrastrukturore n\u00eb dhjet\u00ebra vende, q\u00eb prej minierave te autosdradat, prej fabrikave te hekurudhat, investimi kinez \u00ebsht\u00eb derdhur n\u00eb Serbi q\u00eb prej vitit 2016.<\/p>\n<p>Prania e Kin\u00ebs n\u00eb Serbi nuk \u00ebsht\u00eb e re, lidhjet mes dy vendeve ishin forcuar gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb diktatorit serb Slobodan Milosevic, por prania kineze ishte e dukshme vet\u00ebm n\u00eb ngjarje t\u00eb rralla kulturore dhe n\u00eb komunitetin e vog\u00ebl t\u00eb tregtar\u00ebve t\u00eb vendosur n\u00eb zon\u00ebn e Beogradit t\u00eb Ri.<\/p>\n<p>Duke folur n\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebtij viti, Vucic e quajti marr\u00ebdh\u00ebnien mes dy kombeve si \u201cmiq\u00ebsi t\u00eb \u00e7elikt\u00eb\u201d, p\u00ebrshkrim i p\u00ebrshtatsh\u00ebm duke marr\u00eb parasysh blerjen e fabrik\u00ebs s\u00eb \u00e7elikut n\u00eb Smederev\u00eb nga Grupi HBIS kinez.<\/p>\n<p>Marr\u00ebveshja \u00ebsht\u00eb e dobishme p\u00ebr Kin\u00ebn, meq\u00eb borxhi prej 300 milion\u00eb eurosh i fabrik\u00ebs tash \u00ebsht\u00eb marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr nga taksapaguesit serb\u00eb, me projektin q\u00eb u quajt \u201cprogram shp\u00ebtimi\u201d p\u00ebr qytetin dhe ekonomin\u00eb serbe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n<p>Por qytetar\u00ebve t\u00eb Smederev\u00ebs\u00a0 dhe t\u00eb qyteteve e fshatrave p\u00ebrreth iu doli di\u00e7ka q\u00eb s\u2019e kishin pritur.<\/p>\n<p>Vladimir Milic, aktivist i OJQ-s\u00eb Tvrdjava i tha Euronews-it se pluhuri i hekurit nga fabrika e \u00e7elikut ka mbuluar \u00e7do gj\u00eb 10 km rreth impiantit.<\/p>\n<p>\u201cJemi n\u00eb zor. Njer\u00ebzit po kolliten, nuk mund t\u00eb hap\u00ebsh dritaret, edhe lulet jan\u00eb t\u00eb mbuluara me pluhur. Nuk mund t\u00eb shesim produktet tona dhe shumica prej nesh nuk punon n\u00eb fabrik\u00eb \u2013 me se do t\u00eb jetojm\u00eb,\u201d tha ai.<\/p>\n<p>Milic tha se vendasit po p\u00ebrgatisin nj\u00eb padi kund\u00ebr kompanis\u00eb, p\u00ebrderisa nj\u00eb num\u00ebr peticionesh dhe raportesh u dor\u00ebzuan n\u00eb institucionet e Serbis\u00eb n\u00eb lidhje me ndotjen, por asgj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb deri m\u00eb tash.<\/p>\n<p>\u201cKemi protestuar n\u00eb rrug\u00eb por qeveria dhe kompania heshtin. Mor\u00ebm vesh se qeveria i ka dh\u00ebn\u00eb kompanis\u00eb p\u00ebr ta shfryt\u00ebzuar portin mbi Danub falas, me koncesion p\u00ebr 50 vite,\u201d tha ai.<\/p>\n<p>Gjendja \u00ebsht\u00eb e ngjashme n\u00eb qytetin e Borit, ku qytetar\u00ebt dol\u00ebn n\u00eb rrug\u00eb me mij\u00ebra jav\u00ebs s\u00eb kaluar, p\u00ebr t\u00eb protestuar ndotjen pasi q\u00eb kompania kineze Zijin bleu minier\u00ebn m\u00eb 2018.<\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb kompleksi m\u00eb i madh i minierave t\u00eb bakrit n\u00eb Ballkan dhe puna e saj ka sjell\u00eb ndotje t\u00eb madhe. N\u00eb shtator, u regjistrua niveli prej 1645 mg t\u00eb SO2 n\u00eb aj\u00ebr, m\u00eb shum\u00eb se dhjet\u00eb her\u00eb se 125 mg q\u00eb lejohen me ligj.<\/p>\n<p>Aktivistja lokale dhe politikanja e opozit\u00ebs Irena Zivkovic tha se vet\u00ebm vitin e kaluar arseniku n\u00eb aj\u00ebr \u00ebsht\u00eb 200 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb se koncentrimi i lejuar. Ajo gjithashtu i tha Euronews-it se metalet e r\u00ebnda jan\u00eb v\u00ebrejtur n\u00eb mas\u00eb shum\u00eb t\u00eb madhe se nivelet e lejuara.<\/p>\n<p>\u201cKur k\u00ebrkuam t\u00eb dh\u00ebnat zyrtare p\u00ebr ndikimin e saj n\u00eb sh\u00ebndetin publik, se sa raste t\u00eb reja t\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00ebve jan\u00eb n\u00eb rajon \u2013 me s\u00ebmundje t\u00eb mushk\u00ebrive, kancer \u2013 nuk mor\u00ebm p\u00ebrgjigje prej institucioneve,\u201d tha ajo.<\/p>\n<p>Zivkovic tha se qeveria lokale e Borit nuk pranoi t\u2019iu p\u00ebrgjigjej pyetjeve t\u00eb qytetar\u00ebve lidhur me cil\u00ebsin\u00eb e ajrit.<\/p>\n<p>Q\u00eb prej fillimit t\u00eb pun\u00ebs m\u00eb 2018, gjykatat serbe kan\u00eb gjobitur Zinjin-in tre her\u00eb p\u00ebr ndotje. Por n\u00eb p\u00ebrputhje me ligjin lokal, gjobatp\u00ebr k\u00ebso lloj shkeljesh nuk mund t\u00eb kalojn\u00eb 26,000 EUR.<\/p>\n<p>As Zinjin as HBIS Group nuk iu p\u00ebrgjigjen k\u00ebrkesave t\u00eb Euronews-it p\u00ebr t\u00eb komentuar rreth k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjeje. Qeveria e Serbis\u00eb nuk iu p\u00ebrgjigj pyetjeve t\u00eb shtruara nga Euronews.<\/p>\n<p>Kritik\u00ebt druhen se p\u00ebrderisa Serbia b\u00ebhet rast testimi dhe model p\u00ebr investimet kineze n\u00eb vendet evropiane m\u00eb t\u00eb varf\u00ebra dhe m\u00eb n\u00eb borxh, asetet shtet\u00ebrore do t\u00eb shiten me kosto t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr qytetar\u00ebt lokal\u00eb dhe mbrojtjet e brishta ambientale do t\u00eb m\u00ebnjahohen pa b\u00ebr\u00eb zhurm\u00eb.<\/p>\n<p>Ata thon\u00eb se Serbia ka nevoj\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr investime dhe se qeveria tashm\u00eb ka treguar gatishm\u00ebri p\u00ebr t\u00eb anashkaluar protokollet normale n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb heq\u00eb qafe asetet e dob\u00ebta, p\u00ebrfshi k\u00ebtu shitjen e zon\u00ebs pran\u00eb lumit n\u00eb Beograd nj\u00eb firme nga Emiratet e Bashkuara Arabe.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, bashk\u00ebpunimi biznesor mes dy vendeve ka ardhur krah p\u00ebr krahu me bashk\u00ebpunimin ushtarak dhe n\u00eb fush\u00ebn e siguris\u00eb. Deri para se t\u00eb t\u00ebrhiqej p\u00ebr shkak t\u00eb kritik\u00ebs s\u00eb ashp\u00ebr nga Uashingtoni, Serbia qe gati t\u00eb blinte sistemin raketor kinez FK-3, duke u b\u00ebr\u00eb vendi i par\u00eb jasht\u00eb Kin\u00ebs q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrdorte at\u00eb sistem.<\/p>\n<p><strong>Huawei<\/strong><\/p>\n<p>Megjithat\u00eb Serbia tashm\u00eb ka siguruar dron\u00ebt kinez\u00eb CH-92A dhe ministri i mbrojtjes Aleksandar Vulin ka th\u00ebn\u00eb s\u00eb fundmi se Kina i ka dhuruar vendit pajisje ushtarake.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb k\u00ebsaj, Kina ka marr\u00eb p\u00ebrkrahje politike nga Beogradi, p\u00ebrfshi p\u00ebrkrahjen p\u00ebr politikat e Pekinit ndaj komunitetit ujgur. Serbia \u00ebsht\u00eb i vetmi vend evropian q\u00eb p\u00ebrkrah pretendimet kineze se po \u201clufton terrorizmin dhe ekstremizmin\u201d n\u00eb Kin\u00ebn veriper\u00ebndimore.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se Kina dep\u00ebrton n\u00eb Evrop\u00eb p\u00ebrmes Ballkanit dhe posa\u00e7\u00ebrisht Serbis\u00eb,\u201d tha Vuk Vuksanovic nga LSE IDEAS, thinktank-u p\u00ebr politik\u00eb t\u00eb jashtme i London School of Economics.<\/p>\n<p>Vuksanovic thot\u00eb se statusi i Serbis\u00eb si kandidate dhe jo an\u00ebtare e Bashkimit Evropian, e b\u00ebn t\u00eb d\u00ebshirueshme p\u00ebr Pekinin, i cili do nj\u00eb pik\u00ebmb\u00ebshtetje n\u00eb Evrop\u00eb pa barr\u00ebn rregullative q\u00eb vjen me an\u00ebtarisimin formal n\u00eb bllok.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu Kina mund t\u00eb llogaris\u00eb n\u00eb Serbin\u00eb dhe an\u00ebtar\u00ebt e BE-s\u00eb Greqin\u00eb dhe Hungarin\u00eb, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrkrahur at\u00eb n\u00eb Parlamentin Evropian.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, Vuksanovic pret q\u00eb z\u00ebnka rreth gjitantit t\u00eb telekomunikacionit Huawei t\u00eb paraqes\u00eb probleme p\u00ebr orvatjet e Serbis\u00eb q\u00eb t\u00eb jet\u00eb e af\u00ebrt si me Kin\u00ebn ashtu edhe me SHBA-n\u00eb. Beogradi \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb i af\u00ebrt me SHBA-n\u00eb n\u00ebn presidentin Donald Trump, por Sht\u00ebpia e Bardh\u00eb nuk duket se do t\u00eb jet\u00eb aq miq\u00ebsore n\u00ebse Serbia nuk rreshtohet n\u00eb luft\u00ebn e saj kund\u00ebr Huawei-t.<\/p>\n<p>S\u00eb fundmi, Huawei ka instaluar n\u00eb 60 vende kryesore t\u00eb Beogradit gati 1000 kamera HD t\u00eb cilat p\u00ebrdorin programe kompjuterike t\u00eb njohjes s\u00eb fytyrave dhe targave t\u00eb makin\u00ebs por gjithashtu sisteme t\u00eb menaxhimit t\u00eb videove. Gjithashtu jan\u00eb b\u00ebr\u00eb plane s\u00eb bashku me Huawei-n p\u00ebr nj\u00eb qend\u00ebr t\u00eb dh\u00ebnash n\u00eb qytetin e Kragujevcit.<\/p>\n<p>\u201cDo t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb dilem\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb. Beogradi mund t\u00eb blej\u00eb koh\u00eb por kur Uashingtoni t\u00eb godas\u00eb Huawei-n, Serbis\u00eb do t\u2019i duhet t\u00eb vendos\u00eb se n\u00eb cil\u00ebn an\u00eb \u00ebsht\u00eb. Dhe kjo do t\u00eb ndodh\u00eb,\u201d thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Artikulli origjinal n\u00eb\u00a0<strong><a href=\"https:\/\/www.euronews.com\/2020\/10\/08\/serbia-has-rolled-out-the-red-carpet-to-china-but-at-what-cost\">Euronews.<\/a><\/strong><\/p>\n<p>***<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2020\/November\/10\/auto_1200px-U.S._Department_of_State_official_seal.svg1605008305.png\" alt=\"Image\" \/><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ky artikull\u00a0mb\u00ebshtetet nga &#8220;Sbunker&#8221; p\u00ebrmes projektit t\u00eb financuar nga Ambasada Amerikane. Mendimet e shprehura k\u00ebtu jan\u00eb t\u00eb autorit\u00a0dhe jo medoemos pasqyrojn\u00eb q\u00ebndrimet e Departamentit t\u00eb Shtetit.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kur filloi pandemia COVID-19 n\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebtij viti, presidenti serb Aleksandar Vucic deklaroi me zem\u00ebrim se serb\u00ebt nuk mund t\u00eb mb\u00ebshtetet m\u00eb te Bashkimi Evropian p\u00ebr p\u00ebrkrahje. Serbia mund t\u00eb llogaris\u00eb vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb aleat \u2013 Republik\u00ebn Popullore t\u00eb Kin\u00ebs \u2013 tha Vucic. Q\u00eb prej fillimit t\u00eb Nism\u00ebs s\u00eb Rripit dhe Rrug\u00ebs t\u00eb Kin\u00ebs [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":308,"featured_media":8343,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1297],"ppma_author":[320],"class_list":["post-2474","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-dragoi-i-zgjuar"],"authors":[{"term_id":320,"user_id":308,"is_guest":0,"slug":"milivoje-pantovic","display_name":"Milivoje Pantovi\u0107","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/picture-10087-1450488236.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/picture-10087-1450488236.jpg"},"user_url":"","last_name":"Pantovi\u0107","first_name":"Milivoje","description":"Milivoje Pantovi\u0107 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gazetar i pavarur nga Serbia i specializuar n\u00eb fushat e politik\u00ebs s\u00eb brendshme, politik\u00ebs s\u00eb jashtme dhe kultur\u00ebs. Ai ishte gazetar dhe redaktor n\u00eb agjencit\u00eb serbe t\u00eb lajmeve Tanjug dhe Beta, stacionet televizive B92 dhe BK dhe gazet\u00ebn \"Politika\"."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2474","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/308"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2474"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2474\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2475,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2474\/revisions\/2475"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2474"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2474"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2474"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2474"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}