{"id":2496,"date":"2021-04-08T11:44:12","date_gmt":"2021-04-08T09:44:12","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2496"},"modified":"2024-10-16T11:45:22","modified_gmt":"2024-10-16T09:45:22","slug":"e-parezistueshme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/e-parezistueshme\/","title":{"rendered":"E parezistueshme?"},"content":{"rendered":"<p><em>Kina p\u00ebrparon at\u00ebher\u00eb kur nuk arrijm\u00eb ta ndalim.<\/em><\/p>\n<p>N\u00ebse NATO ngacmon Kin\u00ebn, Kina do t\u00eb ngacmoj\u00eb NATO-n. Ky ishte n\u00ebnteksti i vizit\u00ebs s\u00eb ministrit t\u00eb mbrojtjes Wei Fenghe n\u00eb Beograd jav\u00ebn e kaluar.<\/p>\n<p>\u201cDisa an\u00ebtar\u00eb t\u00eb NATO-s po p\u00ebrpiqen t\u00eb luajn\u00eb role t\u00eb caktuara t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb rajonin e \u2018Indo-Paq\u00ebsorit\u2019. Kina mund t\u00eb p\u00ebrgjigjet duke u p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e siguris\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb dhe t\u00eb b\u00ebj\u00eb NATO-n t\u00eb kuptoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr Kin\u00ebn si aktore e siguris\u00eb globale,\u201d komentoi eksperti i politik\u00ebs s\u00eb jashtme Cui Hongjian p\u00ebr gazet\u00ebn nacionaliste Global Times.<\/p>\n<p>T\u00eb k\u00ebrc\u00ebnosh \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb. T\u00eb zbatosh k\u00ebrc\u00ebnimet \u00ebsht\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr. Autoritetet kineze mund t\u00eb p\u00eblqejn\u00eb profesionet e besnik\u00ebris\u00eb.\u00a0Nuk mjafton t\u00eb ndalosh kritik\u00ebn; t\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsh partin\u00eb-shtet duhet t\u00eb p\u00ebrqafosh aktivisht politikat e saj shtyp\u00ebse dhe agresive. Si nd\u00ebshkim, ajo mund t\u00eb vendos\u00eb sanksione vizash. Edhe m\u00eb shqet\u00ebsues \u00ebsht\u00eb fakti se mund t\u00eb ushtroj\u00eb presion mbi diplomat\u00eb, gazetar\u00eb, e biznesmen\u00eb t\u00eb huaj q\u00eb jetojn\u00eb brenda kufijve t\u00eb Kin\u00ebs. Fati i dy \u201cMicheal-ve\u201d, Kovrig dhe Spavor, qytetar\u00eb kanadez\u00eb t\u00eb mbajtur n\u00eb kushte t\u00eb r\u00ebnda p\u00ebr dy vite n\u00eb baz\u00eb t\u00eb akuzave t\u00eb rreme e t\u00eb motivuara politikisht, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkujtim i atij fakti. Evropian\u00ebt mund t\u00eb jen\u00eb pengje t\u00eb radh\u00ebs.<\/p>\n<p>Por, t\u00eb projektosh pushtetin n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb. N\u00eb sip\u00ebrfaqe, Serbia \u00ebsht\u00eb mikja m\u00eb e af\u00ebrt e Kin\u00ebs n\u00eb Europ\u00eb. Me t\u2019u shqyrtuar p\u00ebr s\u00eb af\u00ebrmi, del se marr\u00ebdh\u00ebnia \u00ebsht\u00eb sip\u00ebrfaq\u00ebsore. Vizita e Wei-t u p\u00ebrmbyll me nj\u00eb marr\u00ebveshje p\u00ebr t\u00eb themeluar nj\u00eb qend\u00ebr p\u00ebr mjek\u00ebsin\u00eb tradicionale kineze n\u00eb akademin\u00eb mjek\u00ebsore ushtarake t\u00eb Serbis\u00eb \u2013 nj\u00eb fitore simbolike, ndoshta, por jo ndonj\u00eb t\u00ebrmet gjeopolitik. Marr\u00ebveshje t\u00eb tjera kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me st\u00ebrvitjet ushtrake t\u00eb forcave speciale t\u00eb nivelit t\u00eb ul\u00ebt dhe ndihmat me\u00a0programin e dron\u00ebve t\u00eb Serbis\u00eb. Investimet e Kin\u00ebs n\u00eb Serbi \u2013 shumica n\u00eb industrit\u00eb ndot\u00ebse \u2013 marrin v\u00ebmendjen e mediave, por lidhjet e Serbis\u00eb me Gjermanin\u00eb jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb forta. E njejta mund t\u00eb thuhet p\u00ebr Hungarin\u00eb, Maqedonin\u00eb e Veriut dhe Greqin\u00eb, q\u00eb jan\u00eb vendet e tjera q\u00eb do t\u2019i vizitoj\u00eb Wei.<\/p>\n<p>Kin\u00ebs i p\u00eblqen t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie me individ\u00eb dhe institucione p\u00ebrgjat\u00eb shum\u00eb viteve. Dikur, kjo edhe mund t\u00eb shpaguhet. P\u00ebr shembull, ajo ka fituar mbules\u00eb t\u00eb favorshme n\u00eb mediat serbe. Megjithat\u00eb, marr\u00eb parasysh koh\u00ebn dhe parat\u00eb e shpenzuara n\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7arin e fundit, p\u00ebrfitimet duken t\u00eb dob\u00ebta. Mbase aspekti m\u00eb brengos\u00ebs i pranis\u00eb kineze n\u00eb Europ\u00ebn juglindore \u00ebsht\u00eb ai kibernetik: thithja e informatave personale nga vendasit dhe t\u00eb huajt p\u00ebr t\u00eb fryr\u00eb magazinat e st\u00ebrmbushura t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave n\u00eb Kin\u00eb. Megjithk\u00ebt\u00eb, entuziazmi p\u00ebr teknologjin\u00eb kineze mund t\u00eb bjer\u00eb p\u00ebrderisa rritet vet\u00ebdija p\u00ebr at\u00eb se \u00e7far\u00eb n\u00ebnkupton p\u00ebrdorimi i saj.<\/p>\n<p>Kina ka disa karta p\u00ebr t\u00eb luajtur. Ka shum\u00eb gjas\u00eb q\u00eb t\u00eb d\u00ebrgoj\u00eb s\u00eb paku disa forca n\u00eb st\u00ebrvitjet ushtarake Zapad-21 n\u00eb fund t\u00eb vitit. P\u00ebrpar\u00ebsia ushtarake e Rusis\u00eb n\u00eb rajonin e Detit Baltik \u00ebsht\u00eb kok\u00eb\u00e7arje p\u00ebr NATO-n. Pajisjet kineze (dron\u00ebt ajror\u00eb dhe detar\u00eb, p\u00ebr shembull) mund t\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsojn\u00eb situat\u00ebn.<\/p>\n<p>Kryesisht, Kina ka sukses kur Per\u00ebndimi d\u00ebshton. Diplomacia e vaksinave \u00ebsht\u00eb shembulli m\u00eb i fundit. Koprracia dhe keqorganizimi per\u00ebndimor i ka frik\u00ebsuar dhe zem\u00ebruar njer\u00ebzit \u2013 q\u00eb tash jan\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm q\u00eb t\u00eb pranojn\u00eb vaksinat nga Rusia dhe Kina. Huqja e madhe ngjau m\u00eb her\u00ebt kur Bashkimi Europian u mbylli dyert an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb rinj\u00eb: vendeve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor (Shqip\u00ebris\u00eb, Bosnjes dhe Hercegovin\u00ebs, Kosov\u00ebs, Malit t\u00eb Zi, dhe Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut); vendeve t\u00eb \u201cPartneritetit Lindor\u201d, kryesisht Ukrain\u00ebs, Moldavis\u00eb, dhe Gjeorgjis\u00eb; dhe Turqis\u00eb. Kostoja e k\u00ebsaj qasjeje t\u00eb turpshme, shkurtpam\u00ebse, dhe vetjake qe e r\u00ebnd\u00eb. I demoralizoi forcat proper\u00ebndimore n\u00eb k\u00ebto vende, dob\u00ebsoi ndikimin ton\u00eb, ndezi cinizmin publik, dhe krijoi hap\u00ebsira p\u00ebr telashexhinjt\u00eb. Nuk mund t\u00eb faj\u00ebsojm\u00eb Kin\u00ebn p\u00ebr k\u00ebt\u00eb: vet\u00ebm e kemi fajin.<\/p>\n<p>Poashtu, askush nuk i detyroi vendet e m\u00ebdha t\u00eb Per\u00ebndimit si Britania dhe Gjermania q\u00eb t\u00eb hapen ndaj parave kineze, apo q\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb investime aq t\u00eb m\u00ebdha atje. Firmat zgjodh\u00ebn ashtu, dhe politikan\u00ebt i inkurajuan, ngase ishin lakmitar\u00eb dhe t\u00eb vet\u00ebk\u00ebnaqur.<\/p>\n<p>\u00c7mimi i k\u00ebtyre gabimeve \u00ebsht\u00eb i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm \u2013 dhe do t\u00eb paguhet vet\u00ebm pjes\u00ebrisht nga ata q\u00eb gabuan.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Artikulli origjinal n\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/cepa.org\/irresistible\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">The Center for European Policy Analysis<\/a>\u00a0(CEPA), m\u00eb 29 mars 2021.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2021\/January\/25\/auto_auto_1200px-U.S._Department_of_State_official_seal.svg16050083051611574482.png\" alt=\"Image\" \/><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ky artikull\u00a0mb\u00ebshtetet nga &#8220;Sbunker&#8221; p\u00ebrmes projektit t\u00eb financuar nga Ambasada Amerikane. Mendimet e shprehura k\u00ebtu jan\u00eb t\u00eb autorit\u00a0dhe jo medoemos pasqyrojn\u00eb q\u00ebndrimet e Departamentit t\u00eb Shtetit.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kina p\u00ebrparon at\u00ebher\u00eb kur nuk arrijm\u00eb ta ndalim. N\u00ebse NATO ngacmon Kin\u00ebn, Kina do t\u00eb ngacmoj\u00eb NATO-n. Ky ishte n\u00ebnteksti i vizit\u00ebs s\u00eb ministrit t\u00eb mbrojtjes Wei Fenghe n\u00eb Beograd jav\u00ebn e kaluar. \u201cDisa an\u00ebtar\u00eb t\u00eb NATO-s po p\u00ebrpiqen t\u00eb luajn\u00eb role t\u00eb caktuara t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb rajonin e \u2018Indo-Paq\u00ebsorit\u2019. Kina mund t\u00eb p\u00ebrgjigjet duke [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":8343,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1297],"ppma_author":[113],"class_list":["post-2496","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-dragoi-i-zgjuar"],"authors":[{"term_id":113,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"edward-lucas","display_name":"Edward Lucas","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Edward-Lucas.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Edward-Lucas.jpeg"},"user_url":"","last_name":"","first_name":"","description":"Edward Lucas \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtor i vjet\u00ebr jorezident n\u00eb Qendr\u00ebn p\u00ebr Analiz\u00ebn e Politikave Evropiane (CEPA). Ai ishte m\u00eb par\u00eb nj\u00eb redaktor i vjet\u00ebr n\u00eb The Economist. Lucas ka mbuluar \u00e7\u00ebshtjet e Evrop\u00ebs Qendrore dhe Lindore q\u00eb nga viti 1986, duke shkruar, transmetuar dhe duke folur p\u00ebr politik\u00ebn, ekonomin\u00eb dhe sigurin\u00eb e rajonit."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2496","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2496"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2496\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2497,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2496\/revisions\/2497"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2496"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2496"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2496"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2496"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}