{"id":2522,"date":"2021-08-18T13:12:55","date_gmt":"2021-08-18T11:12:55","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2522"},"modified":"2024-10-15T13:16:12","modified_gmt":"2024-10-15T11:16:12","slug":"shqyrtimi-i-rruges-se-mendafshte-digjitale-te-kines-ne-ballkanin-perendimor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/shqyrtimi-i-rruges-se-mendafshte-digjitale-te-kines-ne-ballkanin-perendimor\/","title":{"rendered":"Shqyrtimi i rrug\u00ebs s\u00eb m\u00ebndafsht\u00eb digjitale t\u00eb Kin\u00ebs n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3><span style=\"font-size: 16px;\">N\u00ebse ecni rrug\u00ebve t\u00eb Beogradit, fytyra juaj pothuajse me siguri do t\u00eb incizohet nga nj\u00eb prej <\/span><a style=\"font-size: 16px;\" href=\"https:\/\/www.sharefoundation.info\/en\/huawei-knows-everything-about-cameras-in-belgrade-and-they-are-glad-to-share\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">1000 kamerave t\u00eb siguris\u00eb t\u00eb Huaweit<\/a><span style=\"font-size: 16px;\">, q\u00eb jan\u00eb t\u00eb instaluara n\u00eb qytet. Postimet e instagramit, \u2018tweet\u2019-at, telefonatat, apo video-thirrjet do t\u00eb mund\u00ebsohen nga pajisjet e Huaweit n\u00eb\u00a0<\/span><a style=\"font-size: 16px;\" href=\"https:\/\/www.reuters.com\/article\/us-serbia-china-huawei-idUSKCN2592AN\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">rrjetin e internetit n\u00eb vend<\/a><span style=\"font-size: 16px;\">. M\u00eb 2016, drejtori i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i Telekom Srbija\u00a0<\/span><a style=\"font-size: 16px;\" href=\"https:\/\/www.ekapija.com\/news\/1772363\/culibrk-privatizacija-telekoma-trenutno-nije-aktuelna-tema\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">njoftoi<\/a><span style=\"font-size: 16px;\">\u00a0se kompania ka n\u00ebnshkruar kontrat\u00eb prej 150 milion\u00eb dollar\u00ebsh me Huawein p\u00ebr zhvillimin e rrjeteve optike dhe internetit t\u00eb shpejt\u00eb. Me projektet si \u201cQyteti i sigurt\u201d dhe \u201cQyteti i men\u00e7ur,\u201d si dhe me nd\u00ebrtimin e qendrave t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave dhe qendr\u00ebs rajonale t\u00eb inovacionit t\u00eb Huaweit, vlera totale e bashk\u00ebpunimit t\u00eb Serbis\u00eb me Kin\u00ebn mund t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb m\u00eb e madhe.<\/span><\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb fjala vet\u00ebm p\u00ebr Serbin\u00eb. Teknologji t\u00eb ngjashme t\u00eb ofruara nga kompanit\u00eb kineze jan\u00eb t\u00eb pranishme n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb infrastruktur\u00ebs s\u00eb telekomunikacionit n\u00eb t\u00ebr\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, q\u00eb p\u00ebrfshin Serbin\u00eb, Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00ebn, Malin e Zi, Maqedonin\u00eb e Veriut, Shqip\u00ebrin\u00eb dhe Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>Ballkani Per\u00ebndimor \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb ndales\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb Rrug\u00ebn e M\u00ebndafsht\u00eb Digjitale t\u00eb Kin\u00ebs, element ky\u00e7 ky i Nism\u00ebs Rrip dhe Rrug\u00eb [Belt and Road Initiative]. Ky projekt paraqet p\u00ebrpjekjen e Pekinit q\u00eb t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb lidhshm\u00ebrin\u00eb digjitale me vendet pjes\u00ebmarr\u00ebse \u2013 me Kin\u00ebn si udh\u00ebheq\u00ebse kryesore t\u00eb projektit \u2013 dhe nj\u00eb komponent ky\u00e7 t\u00eb shtytjes s\u00eb vendit p\u00ebr ta rritur ndikimin gjeopolitik. P\u00ebr Bashkimin Evropian, rajoni p\u00ebrfaq\u00ebson si fqinj\u00ebsin\u00eb e af\u00ebrt, ashtu edhe nj\u00eb grup vendesh q\u00eb jan\u00eb t\u00eb parat n\u00eb radh\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhmen e an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE. Prandaj, ndikimi digjital i Kin\u00ebs n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor mund t\u00eb transferohet potencialisht n\u00eb Bashkimin Evropian po ashtu, n\u00ebse dhe at\u00ebher\u00eb kur k\u00ebto vende t\u00eb b\u00ebhen pjes\u00eb e komunitetit evropian.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 aspiratave p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE, Mali i Zi, Shqip\u00ebria dhe Maqedonia e Veriut jan\u00eb gjithashtu an\u00ebtar\u00eb t\u00eb NATO-s, dhe s\u00eb bashku me Kosov\u00ebn kan\u00eb nd\u00ebrtuar marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb ngushta me Uashingtonin, ve\u00e7an\u00ebrisht kur \u00ebsht\u00eb fjala te \u00e7\u00ebshtjet e mbrojtjes dhe t\u00eb siguris\u00eb. N\u00ebse Kina fiton terren n\u00eb zhvillimin e tash\u00ebm dhe ardhsh\u00ebm t\u00eb infrastruktur\u00ebs digjitale n\u00eb rajon, ajo mund t\u00eb paraqes\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb p\u00ebr sigurin\u00eb jo vet\u00ebm p\u00ebr rajonin, por edhe p\u00ebr Shtetet e Bashkuara.<\/p>\n<p>Kina ka pasur sukses n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor n\u00eb promovimin e Rrug\u00ebs s\u00eb M\u00ebndafsht\u00eb Digjitale. Serbia \u00ebsht\u00eb partneri kryesor i Kin\u00ebs, por, p\u00ebrve\u00e7 Kosov\u00ebs, t\u00eb gjitha vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor kan\u00eb bashk\u00ebpunuar me Pekinin deri n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb caktuar n\u00eb fush\u00ebn e teknologjis\u00eb digjitale. \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi, p\u00ebrpjekjet e Kin\u00ebs n\u00eb rajon po kund\u00ebrshtohen nga lojtar\u00ebt e tjer\u00eb gjeopolitik\u00eb. Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian jan\u00eb duke b\u00ebr\u00eb presion mbi vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor q\u00eb ta kufizojn\u00eb pranin\u00eb e Kin\u00ebs n\u00eb infrastruktur\u00ebn e tyre digjitale. Maqedonia e Veriut, Kosova dhe Shqip\u00ebria kan\u00eb vendosur q\u00eb ta kufizojn\u00eb ose ta ndalojn\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi teknologjin\u00eb kineze.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja kryesore n\u00eb t\u00eb ardhmen e af\u00ebrt \u00ebsht\u00eb se a do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb rritet ndikimi i Kin\u00ebs n\u00eb zhvillimin teknologjik t\u00eb rajonit, apo Per\u00ebndimi do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb ofroj\u00eb nj\u00eb alternativ\u00eb t\u00eb besueshme digjitale. Per\u00ebndimi duhet t\u00eb p\u00ebrqendrohet n\u00eb ofrimin e alternativave realiste ndaj teknologjive kineze n\u00eb rajon p\u00ebr t\u2019i mbrojtur interesat e tij n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor. Nuk mjafton vet\u00ebm kritika ndaj vendeve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor p\u00ebr p\u00ebrparimin e bashk\u00ebpunimit me Pekinin \u2013 duhet t\u00eb ofrohet nj\u00eb zgjidhje e q\u00ebndrueshme po ashtu.<\/p>\n<p><strong>Rruga e M\u00ebndafsht\u00eb Digjitale<\/strong><\/p>\n<p>Rruga e M\u00ebndafsht\u00eb Digjitale \u00ebsht\u00eb element i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i Nism\u00ebs Rrug\u00eb dhe Rrip t\u00eb Kin\u00ebs. N\u00eb fillim, ajo u\u00a0<a href=\"https:\/\/www.fmprc.gov.cn\/mfa_eng\/zxxx_662805\/t1249618.shtml\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">paraqit<\/a>\u00a0si nism\u00eb p\u00ebr \u201ct\u00eb p\u00ebrparuar nd\u00ebrtimin e kabllove optike nd\u00ebrkufitare dhe rrjeteve t\u00eb tjera t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb komunikacionit, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar lidhshm\u00ebrin\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb telekomunikacionit dhe p\u00ebr t\u00eb krijuar Rrug\u00ebn e M\u00ebndafsht\u00eb t\u00eb Informacionit.\u201d Kina \u00ebsht\u00eb p\u00ebrqendruar n\u00eb nd\u00ebrtimin m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb rrjeteve dypal\u00ebshe nd\u00ebrkufitare t\u00eb kabllove optike, planifikimin e projekteve nd\u00ebrkontinentale n\u00ebnujore t\u00eb kabllove optike, si dhe p\u00ebrmir\u00ebsimin e korridoreve satelitore t\u00eb informacionit p\u00ebr t\u2019i zgjeruar shk\u00ebmbimet dhe bashk\u00ebpunimin n\u00eb fush\u00ebn e informacionit.<\/p>\n<p>Rruga e M\u00ebndafsht\u00eb Digjitale \u00ebsht\u00eb krijuar n\u00ebn korniz\u00ebn e nism\u00ebs m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb Rrip dhe Rrug\u00eb dhe p\u00ebrfshin ekspansionin global t\u00eb teknologjive kineze n\u00eb tregjet e adresueshme q\u00eb m\u00eb par\u00eb jan\u00eb dominuar nga firmat lokale ose per\u00ebndimore, apo\u00a0<a href=\"https:\/\/thediplomat.com\/2021\/04\/chinas-digital-silk-road-and-the-global-digital-order\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">n\u00eb vendet n\u00eb zhvillim<\/a>\u00a0q\u00eb jan\u00eb n\u00eb faz\u00ebn fillestare t\u00eb zhvillimit teknologjik. Projekti p\u00ebrfshin rrjetet e telekomunikacionit dhe qytetet e men\u00e7ura, e deri te tregtia elektronike dhe sistemi satelitor kinez. Nisma shihet shpesh si\u00a0<a href=\"https:\/\/carnegieendowment.org\/2020\/05\/08\/will-china-control-global-internet-via-its-digital-silk-road-pub-81857\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">nd\u00ebrmarrje e p\u00ebrbashk\u00ebt<\/a>\u00a0e qeveris\u00eb kineze dhe gjigant\u00ebve digjital\u00eb kinez\u00eb, megjith\u00ebse jo t\u00eb gjitha projektet e Rrug\u00ebs s\u00eb M\u00ebndafsht\u00eb Digjitale pranojn\u00eb p\u00ebrkrahje t\u00eb gjer\u00eb nga shteti.<\/p>\n<p>P\u00ebrpjekjet e Kin\u00ebs p\u00ebr t\u2019u pozicionuar si lider global digjital p\u00ebrballen me rezistenc\u00eb t\u00eb konsiderueshme. Administrata e Trumpit u p\u00ebrpoq ta kufizonte shtrirjen e Kin\u00ebs p\u00ebrmes \u201c<a href=\"https:\/\/2017-2021.state.gov\/the-clean-network\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Nism\u00ebs p\u00ebr Rrjet t\u00eb Past\u00ebr<\/a>,\u201d t\u00eb cil\u00ebn Departamenti i Shtetit e p\u00ebrkufizoi si \u201cqasje gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse p\u00ebr t\u2019i mbrojtur asetet e Amerik\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb privat\u00ebsin\u00eb e qytetar\u00ebve dhe informatat m\u00eb t\u00eb ndjeshme t\u00eb kompanive nga nd\u00ebrhyrjet agresive t\u00eb akter\u00ebve t\u00eb d\u00ebmsh\u00ebm, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb Partia Komuniste e Kin\u00ebs.\u201d Presidenti Joe Biden \u2013 i cili nd\u00ebrkoh\u00eb ka shprehur gatishm\u00ebri p\u00ebr t\u2019u ballafaquar me\u00a0<a href=\"https:\/\/www.bloomberg.com\/news\/articles\/2021-05-26\/biden-s-asia-czar-says-era-of-engagement-with-xi-s-china-is-over?sref=E8WKEkPG\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">konkurrenc\u00ebn<\/a>\u00a0kineze \u2013\u00a0<a href=\"https:\/\/asia.nikkei.com\/Opinion\/Biden-masks-the-tech-clobbering-coming-China-s-way\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">nuk i ka anuluar<\/a>\u00a0urdhrat ekzekutiv\u00eb n\u00eb sferat e rrjedhjes s\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave dhe furnizimeve teknologjike, t\u00eb cilat u n\u00ebnshkruan nga paraardh\u00ebsi i tij.<\/p>\n<p>Disa vende t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor jan\u00eb b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e Rrjetit t\u00eb Past\u00ebr t\u00eb Amerik\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb, Maqedonin\u00eb e Veriut dhe Kosov\u00ebn. Vendet t\u00eb cilat nuk i jan\u00eb bashkuar nism\u00ebs jan\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/www.slobodnaevropa.org\/a\/dok-%C4%8Deka-5g-mre%C5%BEu-bih-nema-ni-punu-4g-pokrivenost\/30903247.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">p\u00ebrballur me presionin<\/a>\u00a0p\u00ebr t\u00eb kufizuar pranin\u00eb digjitale t\u00eb Kin\u00ebs n\u00eb rajon. N\u00ebn administrat\u00ebn e Bidenit, Shtetet e Bashkuara po p\u00ebrpiqen ta rind\u00ebrtojn\u00eb koalicionin me Bashkimin Evropian p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb ball\u00eb rritjes s\u00eb ndikimit global t\u00eb Kin\u00ebs.<\/p>\n<p>Vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor do t\u00eb ballafaqohen me presion t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb nga Uashingtoni n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb, e n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr nga nevoja p\u00ebr t\u2019i bashk\u00ebrenditur politikat e tyre me ato t\u00eb BE-s\u00eb. Vet\u00eb Komisioni Evropian ka nd\u00ebrmarr\u00eb masa parandaluese dhe ka udh\u00ebzuar shtetet an\u00ebtare q\u00eb t\u00eb miratojn\u00eb politika q\u00eb do ta kufizojn\u00eb pranin\u00eb e \u201cfurnizuesve t\u00eb rrezikut t\u00eb lart\u00eb.\u201d Th\u00ebn\u00eb tro\u00e7, n\u00ebse vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor jan\u00eb serioze p\u00ebr integrimin n\u00eb Bashkimin Evropian, ato duhet t\u2019i ndjekin rregullat e BE-s\u00eb mbi teknologjin\u00eb digjitale.<\/p>\n<p><strong>Mikja m\u00eb e ngusht\u00eb e Kin\u00ebs n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor<\/strong><\/p>\n<p>Serbia \u00ebsht\u00eb partneri m\u00eb i af\u00ebrt i Kin\u00ebs n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor dhe kjo pasqyrohet n\u00eb qasjen e vendit ndaj teknologjis\u00eb kineze. P\u00ebrderisa Serbia dhe NATO\u00a0<a href=\"https:\/\/www.nato.int\/cps\/en\/natohq\/topics_50100.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">jan\u00eb pajtuar<\/a>\u00a0p\u00ebr nj\u00eb plan veprimi t\u00eb partneritetit individual, Serbia nuk e ka mendjen q\u00eb s\u00eb shpejti t\u00eb b\u00ebhet an\u00ebtare. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, Serbia\u00a0<a href=\"https:\/\/www.srbija.gov.rs\/vest\/en\/163873\/no-alternative-to-serbias-eu-membership-goal.php%EF%BC%89\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">k\u00ebrkon aktivisht an\u00ebtar\u00ebsimin<\/a>\u00a0n\u00eb Bashkim Evropian. Ajo \u00ebsht\u00eb kandidate q\u00eb prej vitit 2012, ndon\u00ebse procesi i hyrjes \u00ebsht\u00eb ngadal\u00ebsuar mjaft vitet e fundit. Entuziazmi i Bashkimit Evropian p\u00ebr pranimin e an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb rinj ka r\u00ebn\u00eb duksh\u00ebm dhe prapakthimi demokratik i Serbis\u00eb e b\u00ebn kandidatur\u00ebn e tyre edhe m\u00eb pak josh\u00ebse. Ndon\u00ebse Serbia ende pretendon se an\u00ebtar\u00ebsimi n\u00eb Bashkimin Evropian \u00ebsht\u00eb objektivi i saj par\u00ebsor n\u00eb politik\u00ebn e jashtme, paqart\u00ebsia e procesit t\u00eb hyrjes n\u00eb BE ka hapur dyert e ndikimit nga fuqit\u00eb tjera \u2013 sidomos nga Kina.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjat\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7arit t\u00eb fundit, Kina ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebrparime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme mes\u00a0<a href=\"https:\/\/www.balkancrossroads.com\/steel-friendship-among-serbia-china\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">elitave politike e biznesore n\u00eb Serbi<\/a>. M\u00eb 2016, Serbia dhe Kina n\u00ebnshkruan nj\u00eb\u00a0<a href=\"http:\/\/www.knsrk.gov.rs\/eng\/a0090.php\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">marr\u00ebveshje<\/a>\u00a0gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse t\u00eb partneritetit strategjik. Politikan\u00ebt kryesor\u00eb serb\u00eb dhe mediat proqeveritare kan\u00eb promovuar narrativin e \u201cmiq\u00ebsis\u00eb s\u00eb hekurt\u201d mes dy vendeve. T\u00eb dh\u00ebnat nga viti 2020 tregojn\u00eb se shuma e kontratave t\u00eb n\u00ebnshkruara me bankat kineze me q\u00ebllim t\u00eb avancimit t\u00eb infrastruktur\u00ebs serbe kan\u00eb tejkaluar shifr\u00ebn prej 7 miliard\u00eb dollar\u00ebsh.<\/p>\n<p>Lidhjet strategjike dhe ekonomike me Beogradit dhe Kin\u00ebs kan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur rritjen e bashk\u00ebpunimit n\u00eb sferat digjitale dhe t\u00eb telekomunikacionit. Huawei ka nd\u00ebrtuar selin\u00eb rajonale n\u00eb Beograd dhe \u00ebsht\u00eb partner i kahersh\u00ebm i nd\u00ebrmarrjes shtet\u00ebrore t\u00eb telekomunikacionit Telekom Srbija. Gjiganti digjital kinez \u00ebsht\u00eb par\u00eb gjithashtu si kandidati kryesor p\u00ebr lansimin e 5G-s\u00eb n\u00eb Serbi, para se qeveria serbe t\u00eb shtynte nisjen e procesit pas presionit nga Shtetet e Bashkuara.<\/p>\n<p>Presioni erdhi pasi presidenti serb Aleksandar Vu\u00e7iq n\u00ebnshkroi \u201c<a href=\"https:\/\/ecfr.eu\/article\/commentary_serbias_5g_deal_with_washington_the_art_of_muddling_through\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Marr\u00ebveshjen e Uashingtonit<\/a>\u201d n\u00eb shtator t\u00eb vitit 2020, e cila p\u00ebrfshinte nj\u00eb nen p\u00ebr ndalimin e p\u00ebrfshirjes s\u00eb ardhshme dhe largimin e pranis\u00eb s\u00eb tashme t\u00eb \u201ctregtar\u00ebve t\u00eb pandersh\u00ebm\u201d nga rrjeti 5G. Serbia e\u00a0<a href=\"https:\/\/emerging-europe.com\/business\/is-cees-5g-roll-out-losing-steam\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">arsyetoi<\/a>\u00a0vones\u00ebn me \u201carsyet ekonomike t\u00eb shkaktuara nga pandemia COVID-19.\u201d Sidoqoft\u00eb, arsyeja kryesore p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vendim ishte shqet\u00ebsimi i qeveris\u00eb p\u00ebr pasojat e mundshme nga Per\u00ebndimi n\u00eb qoft\u00eb se Serbia nuk do ta kufizonte pjes\u00ebmarrjen e mundshme t\u00eb firmave kineze n\u00eb shpalosjen e 5G-s\u00eb n\u00eb vend.<\/p>\n<p>P\u00ebrkund\u00ebr k\u00ebsaj pengese, firmat e af\u00ebrta me Pekinin mbesin faktor\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb infrastruktur\u00ebn digjitale t\u00eb Serbis\u00eb. M\u00eb 2019, Beogradi shpalosi projektin Qyteti i Men\u00e7ur, t\u00eb zbatuar n\u00eb bashk\u00ebpunim me Huawein. Ai p\u00ebrfshin instalimin e 1000 kamerave t\u00eb siguris\u00eb t\u00eb pajisura me programe t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale p\u00ebr njohjen e fytyrave. Ashtu si Bosnj\u00eb-Hercegovina, Serbia ka treguar interes p\u00ebr projektin Qyteti i Men\u00e7ur.<\/p>\n<p>P\u00ebrderisa Qyteti i Men\u00e7ur \u00ebsht\u00eb nj\u00eb veg\u00eb p\u00ebr autoritetet lokale q\u00eb t\u00eb ofrojn\u00eb sh\u00ebrbime publike m\u00eb t\u00eb mira p\u00ebr qytetar\u00ebt e tyre n\u00eb nivelin global, q\u00ebllimi i programit Qyteti i Men\u00e7ur \u00ebsht\u00eb t\u00eb rris\u00eb sigurin\u00eb e qytetar\u00ebve dhe komuniteteve lokale. T\u00eb dy projektet kan\u00eb ngritur shum\u00eb shqet\u00ebsime lidhur privat\u00ebsin\u00eb digjitale, mund\u00ebsin\u00eb e keqp\u00ebrdorimit t\u00eb teknologjis\u00eb dhe ndikimin mbi t\u00eb drejtat e njeriut. \u00c7\u00ebshtja kryesore p\u00ebr publikun ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb m\u00eb shum\u00eb me at\u00eb se si do t\u00eb shfryt\u00ebzohet teknologjia nga qeveria e Serbis\u00eb \u2013 e cila \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe m\u00eb autoritare \u2013 sesa me identitetin e ofruesit t\u00eb teknologjis\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtyre projekteve, Huawei ka hapur nj\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/newseu.cgtn.com\/news\/2020-09-28\/Huawei-opens-IT-innovation-center-in-Serbia-U884QcCuUE\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">qend\u00ebr t\u00eb inovacionit<\/a>\u00a0n\u00eb Beograd m\u00eb 2020 dhe \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebrdorues komercial i Qendr\u00ebs Komb\u00ebtare t\u00eb t\u00eb Dh\u00ebnave n\u00eb Kragujevac. Kompania ka n\u00ebnshkruar gjithashtu nj\u00eb marr\u00ebveshje dhe i ka ofruar Serbis\u00eb nj\u00eb grant p\u00ebr zhvillimin e platform\u00ebs s\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/seenews.com\/news\/huawei-to-back-development-of-ai-platform-in-serbia-675301\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">inteligjenc\u00ebs artificiale<\/a>\u00a0dhe infrastruktur\u00ebs \u2018cloud\u2019 p\u00ebr Qendr\u00ebn Komb\u00ebtare t\u00eb t\u00eb Dh\u00ebnave. Prania kineze n\u00eb zhvillimin digjital t\u00eb Serbis\u00eb shtrihet p\u00ebrtej bashk\u00ebpunimit me Huawein. Teknologjit\u00eb e\u00a0<a href=\"https:\/\/www.slobodnaevropa.org\/a\/kineske-kompanije-crna-lista-sad\/30254541.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hikvision dhe Dahua<\/a>\u00a0jan\u00eb paraqitur gjithashtu, duke ofruar zgjidhje t\u00eb mbik\u00ebqyrjes me video, si p\u00ebr p\u00ebrdorim komercial, ashtu edhe p\u00ebr siguri publike.<\/p>\n<p><strong>Kina dhe pjesa tjet\u00ebr e Ballkanit Per\u00ebndimor<\/strong><\/p>\n<p>Marr\u00eb parasysh lidhjet e ngushta me Serbin\u00eb, Kina do ta ket\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb avantazhe n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 rivalin e Serbis\u00eb. Pekini nuk ka vendosur marr\u00ebdh\u00ebnie diplomatike formale me Kosov\u00ebn dhe nuk ka gjasa ta njoh\u00eb Kosov\u00ebn si shtet t\u00eb pavarur. Gjendja mes qeverive n\u00eb Prishtin\u00eb dhe Pekin do t\u00eb thot\u00eb gjithashtu se nuk do t\u00eb ket\u00eb zhvillim t\u00eb bashk\u00ebpunimit p\u00ebrbrenda Rrug\u00ebs s\u00eb M\u00ebndafsht\u00eb Digjitale. Kosova \u00ebsht\u00eb rreshtuar me entuziaz\u00ebm krah nism\u00ebs\u00a0<a href=\"https:\/\/seenews.com\/news\/kosovo-us-sign-memorandum-of-cooperation-on-5g-networks-security-718462\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Rrjet i Past\u00ebr<\/a>\u00a0t\u00eb Amerik\u00ebs.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/exit.al\/en\/2020\/10\/24\/kosovo-north-macedonia-and-bulgaria-join-us-clean-network-initiative\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Maqedonia e Veriut<\/a>\u00a0dhe\u00a0<a href=\"https:\/\/exit.al\/en\/2020\/08\/13\/albania-joins-us-the-clean-network-pledges-not-to-use-huawei-5g\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Shqip\u00ebria<\/a>\u00a0kan\u00eb kufizuar mund\u00ebsin\u00eb e ndikimit kinez n\u00eb infrastruktur\u00ebn digjitale, p\u00ebrfshir\u00eb rrjetet 5G. M\u00eb 2020, t\u00eb dy vendet iu bashkuan Nism\u00ebs Rrjet i Past\u00ebr, q\u00eb pasqyron edhe lidhjet e tyre t\u00eb ngushta me Shtetet e Bashkuara.<\/p>\n<p>Kina ka profil m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Mal t\u00eb Zi. M\u00eb 2014, ky vend n\u00ebnshkroi nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb huas me bank\u00ebn kineze Exim p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb pjese t\u00eb autostrad\u00ebs q\u00eb do t\u00eb lidhte bregdetin malazez me kufirin serb. Q\u00eb at\u00ebher\u00eb, huaja ka ndikuar n\u00eb rritjen e jasht\u00ebzakonshme t\u00eb borxhit publik t\u00eb vendit. Mali i Zi ua mund\u00ebsoi firmave kineze t\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb shpalosjen e 5G-s\u00eb n\u00eb vend, por\u00a0<a href=\"https:\/\/www.vijesti.me\/vijesti\/drustvo\/472681\/oprezno-sa-5g\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">njoftoi<\/a>\u00a0se do t\u00eb p\u00ebrpiqet t\u2019i diversifikoj\u00eb furnizuesit e saj p\u00ebr ta minimizuar rrezikun p\u00ebr sigurin\u00eb.<\/p>\n<p>Bosnj\u00eb-Hercegovina nuk e ka kufizuar ndikimin digjital t\u00eb Kin\u00ebs. Kryeqyteti i saj, Sarajeva, n\u00ebnshkroi nj\u00eb memorandum mir\u00ebkuptimi me Huawein p\u00ebr\u00a0<a href=\"https:\/\/en.imsilkroad.com\/p\/118790.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Qytetin e Men\u00e7ur<\/a>. Ndon\u00ebse marr\u00ebveshja do ta p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb aft\u00ebsit\u00eb digjitale t\u00eb vendit, ajo gjithashtu hap rrug\u00ebn p\u00ebr mund\u00ebsin\u00eb e keqp\u00ebrdorimit t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave personale, nd\u00ebrhyrjen n\u00eb privat\u00ebsin\u00eb e qytetar\u00ebve dhe n\u00eb raste t\u00eb ve\u00e7anta kontrollin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb jet\u00ebve t\u00eb tyre ashtu si n\u00eb sistemin e\u00a0<a href=\"https:\/\/www.businessinsider.com\/china-social-credit-system-punishments-and-rewards-explained-2018-4\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">kreditit social<\/a>\u00a0q\u00eb ka hyr\u00eb n\u00eb funksion n\u00eb Kin\u00eb. Huawei ka prani t\u00eb fuqishme n\u00eb sistemin e telekomunikacionit n\u00eb vend, si dhe ka qen\u00eb i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb sistemin arsimor p\u00ebrmes bashk\u00ebpunimit me\u00a0<a href=\"https:\/\/vijesti.ba\/clanak\/442281\/potpisan-ugovor-o-suradnji-izmedju-mostarskoga-sveucilista-i-huaweia\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Universitetin e Mostarit<\/a>\u00a0dhe\u00a0 programit \u201cFarat p\u00ebr t\u00eb ardhmen\u201d, q\u00eb u dedikohet student\u00ebve t\u00eb teknologjis\u00eb informative n\u00eb vend.<\/p>\n<p><strong>Si duket e ardhmja<\/strong><\/p>\n<p>Serbia mbetet vat\u00ebr e Rrug\u00ebs s\u00eb M\u00ebndafsht\u00eb Digjitale kineze n\u00eb rajon. P\u00ebrkund\u00ebr presionit nga Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian, Serbia ka vazhduar t\u00eb nxis\u00eb zhvillimin digjital n\u00eb bashk\u00ebpunim me firmat kineze. Ky partneritet p\u00ebrbrenda korniz\u00ebs s\u00eb Rrug\u00ebs s\u00eb M\u00ebndafsht\u00eb Digjitale mund\u00ebsohet nga lidhjet e ngushta mes dy vendeve.<\/p>\n<p>Per\u00ebndimi \u00ebsht\u00eb duke korrur me shum\u00eb sukses n\u00eb pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor sa i p\u00ebrket kufizimit t\u00eb ndikimit digjital n\u00eb rajon. Shtysat q\u00eb vijn\u00eb nga Per\u00ebndimi (sikurse Rrjeti i Past\u00ebr) jan\u00eb duke pasur ndikim dhe kan\u00eb luajtur rol n\u00eb faktin se disa vende nuk jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb me Kin\u00ebn n\u00eb fush\u00ebn e 5G-s\u00eb. Vendet q\u00eb mb\u00ebshteten m\u00eb shum\u00eb n\u00eb Shtetet e Bashkuara p\u00ebr sigurin\u00eb e tyre dhe q\u00eb jan\u00eb m\u00eb t\u00eb p\u00ebrkushtuara p\u00ebr t\u2019iu bashkuar BE-s\u00eb jan\u00eb m\u00eb t\u00eb gatshme q\u00eb ta kufizojn\u00eb ndikimin kinez. Shqip\u00ebria, Maqedonia e Veriut dhe Kosova kan\u00eb shprehur hapur gatishm\u00ebrin\u00eb e tyre p\u00ebr ta larguar Kin\u00ebn nga infrastruktura ekzistuese digjitale dhe ndalojn\u00eb pjes\u00ebmarrjen e firmave kineze n\u00eb zhvillimin e m\u00ebtejsh\u00ebm. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, Serbia, Mali i Zi dhe Bosnj\u00eb-Hercegovina kan\u00eb qen\u00eb m\u00eb mikprit\u00ebse ndaj Rrug\u00ebs s\u00eb M\u00ebndafsht\u00eb Digjitale.<\/p>\n<p>Kina nuk e ka mendjen t\u00eb largohet nga Ballkani Per\u00ebndimor. P\u00ebrpjekjet e Per\u00ebndimit p\u00ebr ta kufizuar ndikimin kinez dhe p\u00ebr t\u00eb ofruar alternativa t\u00eb q\u00ebndrueshme duhet t\u00eb vazhdojn\u00eb, posa\u00e7\u00ebrisht n\u00eb vendet si Serbia, Mali i Zi dhe Bosnj\u00eb-Hercegovina, t\u00eb cilat mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb cenueshme ndaj presionit t\u00eb jasht\u00ebm. Nj\u00eb dit\u00eb, Kina do t\u00eb mund t\u00eb nxjerr\u00eb ndikim gjeopolitik prej p\u00ebrfshirjes n\u00eb infrastruktur\u00ebn digjitale t\u00eb rajonit. Per\u00ebndimi ka interes ta parandaloj\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Ky artikull \u00ebsht\u00eb marr\u00eb nga raporti i shkruar p\u00ebr\u00a0<a href=\"https:\/\/chinaobservers.eu\/charting-the-chinese-digital-silk-road-in-the-western-balkans\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">China Observers n\u00eb rrjetin e Evrop\u00ebs Qendrore dhe Lindore<\/a>.<\/p>\n<p>Artikulli origjinal n\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/warontherocks.com\/2021\/08\/surveying-chinas-digital-silk-road-in-the-western-balkans\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">War on the rocks<\/a>, m\u00eb 3 gusht 2021.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<div class=\"text-iamge\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2021\/January\/25\/auto_auto_1200px-U.S._Department_of_State_official_seal.svg16050083051611573241.png\" alt=\"Image\" \/><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ky artikull\u00a0mb\u00ebshtetet nga &#8220;Sbunker&#8221; p\u00ebrmes projektit t\u00eb financuar nga Ambasada Amerikane. Mendimet e shprehura k\u00ebtu jan\u00eb t\u00eb autorit\u00a0dhe jo medoemos pasqyrojn\u00eb q\u00ebndrimet e Departamentit t\u00eb Shtetit.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00ebse ecni rrug\u00ebve t\u00eb Beogradit, fytyra juaj pothuajse me siguri do t\u00eb incizohet nga nj\u00eb prej 1000 kamerave t\u00eb siguris\u00eb t\u00eb Huaweit, q\u00eb jan\u00eb t\u00eb instaluara n\u00eb qytet. Postimet e instagramit, \u2018tweet\u2019-at, telefonatat, apo video-thirrjet do t\u00eb mund\u00ebsohen nga pajisjet e Huaweit n\u00eb\u00a0rrjetin e internetit n\u00eb vend. M\u00eb 2016, drejtori i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i Telekom Srbija\u00a0njoftoi\u00a0se [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":484,"featured_media":8343,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1297],"ppma_author":[1298],"class_list":["post-2522","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-dragoi-i-zgjuar"],"authors":[{"term_id":1298,"user_id":484,"is_guest":0,"slug":"stefan-vladisavljev","display_name":"Stefan Vladisavljev","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f9421950deae3dc89b56a0d4b1368e6ed61ef69b7243a65e2f9362b19d7cd7a3?s=96&d=mm&r=g","user_url":"","last_name":"Vladisavljev","first_name":"Stefan","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2522","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/484"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2522"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2522\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8345,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2522\/revisions\/8345"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2522"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2522"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}