{"id":2796,"date":"2017-02-03T16:55:33","date_gmt":"2017-02-03T14:55:33","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=2796"},"modified":"2024-12-20T17:21:34","modified_gmt":"2024-12-20T15:21:34","slug":"roli-i-gruas-ne-organizata-ekstremiste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/roli-i-gruas-ne-organizata-ekstremiste\/","title":{"rendered":"Roli i gruas n\u00eb organizata ekstremiste"},"content":{"rendered":"<p>Viteve t\u00eb fundit jemi d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb rritjes s\u00eb numrit t\u00eb grave t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb organizata ekstremiste, duke p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu pjes\u00ebmarrjen n\u00eb konflikte t\u00eb huaja. As Kosova nuk ka mbetur e paprekur nga ky fenomen. Pak m\u00eb shum\u00eb se 40 gra kosovare i jan\u00eb bashkuar konfliktit t\u00eb Siris\u00eb dhe Irakut. P\u00ebrderisa hulumtimet e shumta tregojn\u00eb q\u00eb grat\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebse t\u00eb ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm, ashtu si\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb viktima, ato gjithashtu kan\u00eb rol n\u00eb kund\u00ebrveprimin dhe parandalimin e tij.<\/p>\n<p>Profilet e grave q\u00eb i jan\u00eb bashkuar konfliktit t\u00eb Siris\u00eb dhe Irakut ndryshojn\u00eb dhe secila i ka karakteristikat dhe arsyet e ve\u00ebanta q\u00eb e kan\u00eb shtyr\u00eb drejt k\u00ebtij konflikti. Por, ajo se \u00e7far\u00eb i bashkon k\u00ebto gra \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra e jet\u00ebs gjat\u00eb konfliktit t\u00eb Siris\u00eb dhe Irakut. Rolet e grave n\u00eb t\u00eb ashtuquajturin shteti Islamik mund t\u00ebi vendosim n\u00eb dy grupe t\u00eb m\u00ebdha: 1. Ato shihen si agjente t\u00eb shtet- nd\u00ebrtimit\u00eb si gra, n\u00ebna dhe m\u00ebsuese, dhe\u00eb 2. Si p\u00ebrhap\u00ebse t\u00eb ideologjive ekstreme apo rekrutuese t\u00eb personave tjer\u00eb, kryesisht gra e vajza t\u00eb reja. Propaganda e shtetit islamik\u00eb \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e sofistikuar dhe ka nj\u00eb perspektiv\u00eb gjinore. Dokumentet online t\u00eb ISIS trajtojn\u00eb Gruan Per\u00ebndimore dhe Gruan Myslimane n\u00eb shtetin islamik, dhe mundohen t\u00eb paraqesin modelin e nj\u00eb gruaje t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, e cila n\u00eb territorin e shtetit islamik nuk do t\u00eb trajtohet si nj\u00eb objekt seksual, por p\u00ebrkundrazi \u00eb do t\u00eb vler\u00ebsohet si nj\u00eb subjekt, roli i s\u00eb cil\u00ebs nuk shkon p\u00ebrtej pragut t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb.<\/p>\n<p>Jeta p\u00ebr gra n\u00eb t\u00eb ashtuquajturin shteti Islamik \u00ebsht\u00eb mjaft e kufizuar dhe tradicionale. Grat\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb territor i kan\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktuara rolet n\u00eb m\u00ebnyre strikte, dhe kjo ndarje e roleve nd\u00ebrmjet burrave e grave \u00ebsht\u00eb e bazuar t\u00ebr\u00ebsisht n\u00eb gjinin\u00eb e tyre. Me r\u00ebnd\u00ebsi \u00ebsht\u00eb t\u00eb theksohet se kjo ndarje strikte dhe patriarkale e roleve gjinore vlen vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ashtuquajturin \u00ebShteti Islamik\u00eb, sepse organizatat tjera terroriste si\u00eb jan\u00eb Boko Haram apo Al \u00eb Nusra e kan\u00eb braktisur k\u00ebt\u00eb ndarje strikte. N\u00eb rastin e organizat\u00ebs terroriste Boko Haram, grat\u00eb mund t\u00eb marrin arm\u00ebt dhe t\u00eb luftojn\u00eb n\u00eb konflikt. Nj\u00ebjt\u00eb ndodh edhe me organizat\u00ebn tjet\u00ebr terroriste Al \u00eb Nusra.<\/p>\n<p>N\u00ebse je burr\u00eb n\u00eb t\u00eb ashtuquajturin Shtetin Islamik ke t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb luftosh dhe t\u00eb kryesh operacione ushtarake. Nd\u00ebrkaq, n\u00ebse je grua \u00a0nuk ke t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb largohesh nga sht\u00ebpia pa lejen e burrit. Rolet gjinore t\u00eb ndara n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jan\u00eb t\u00eb publikuara edhe n\u00eb Grat\u00eb e Shtetit Islamik. \u00a0Nj\u00eb Manifest mbi Grat\u00eb nga Brigada Al \u00a0Khanssaa. Aty shpjegohet qart\u00eb se gruaja n\u00eb k\u00ebt\u00eb shtet duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb n\u00ebn\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e saj mir\u00ebpo para se gjithash duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb grua e mir\u00eb p\u00ebr burrin e saj. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, aty shpjegohet q\u00eb t\u00eb vetmen pun\u00eb jasht\u00eb sht\u00ebpis\u00eb q\u00eb mund ta kryej gruaja \u00ebsht\u00eb t\u00eb jet\u00eb edukatore (p\u00ebr grat\u00eb dhe f\u00ebmij\u00ebt tjer\u00eb) dhe n\u00ebse paraqitet nevoja edhe mot\u00ebr medicinale\/infermiere.<\/p>\n<p>Grat\u00eb e martuara kan\u00eb jetuar me burrat e tyre dhe t\u00eb ndara nga grat\u00eb e pamartuara t\u00eb cilat kan\u00eb jetuar n\u00eb sht\u00ebpi tjera, t\u00eb quajtura maqqar\u00eb, deri kur t\u00eb marrin ofert\u00eb p\u00ebr martes\u00eb. Ani pse gruaja k\u00ebtu b\u00ebn nj\u00eb jet\u00eb mjaft t\u00eb kufizuar dhe t\u00eb drejtat e saj shkelen vazhdimisht, roli i gruas glorifikohet \u00eb p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, detyrat e saj shihen si t\u00eb drejta nga plot gra q\u00eb jetojn\u00eb atje. Kjo mund t\u00eb v\u00ebrehet online nga postimet e shumta t\u00eb grave apo vajzave t\u00eb reja q\u00eb jetojn\u00eb atje. Ato paraqesin imazhe nga jeta e tyre n\u00eb konfliktin e Siris\u00eb dhe Irakut, duke u munduar t\u00eb p\u00ebr\u00ebojn\u00eb mesazhe tek personat tjer\u00eb q\u00eb kan\u00eb potencial p\u00ebr t\u00eb r\u00ebn\u00eb pre e ideologjive t\u00eb dhunshme ekstremiste.<\/p>\n<p>Hulumtueset nga Qendra Kosovare p\u00ebr Studime t\u00eb Siguris\u00eb kan\u00eb biseduar me dy nga grat\u00eb e kthyera nga konflikti i Siris\u00eb dhe Irakut dhe t\u00eb pyetura p\u00ebr aktivitetin e tyre gjat\u00eb koh\u00ebs sa kan\u00eb jetuar atje, nj\u00ebra nga k\u00ebto gra ka th\u00ebn\u00eb:<\/p>\n<p>&#8220;Jeta p\u00ebr grat\u00eb n\u00eb territorin q\u00eb mbahet nga ISIS-i \u00ebsht\u00eb e nj\u00ebjt\u00eb \u00ebdo dit\u00eb. Grat\u00eb gatuajn\u00eb, mblidhen s\u00eb bashku dhe flasin, dhe burrat shkojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb luftuar n\u00eb beteja. Nuk ka kampe p\u00ebr grat\u00eb, kampet jan\u00eb t\u00eb hapura vet\u00ebm p\u00ebr burrat dhe grat\u00eb nuk lejohen t\u00eb hyjn\u00eb. Ne kishim arm\u00eb, por i kishin vet\u00ebm p\u00ebr sigurin\u00eb ton\u00eb, jo se kemi luftuar apo t\u00eb kemi marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb konflikt.&#8221;<\/p>\n<p>Duke par\u00eb nj\u00eb gjendje t\u00eb till\u00eb, lirsh\u00ebm mund t\u00eb vijm\u00eb n\u00eb konkludim q\u00eb grat\u00eb kosovare ani pse mund t\u00eb ken\u00eb vendosur t\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb drejt konfliktit t\u00eb Siris\u00eb dhe Iraku, nuk kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb aktive n\u00eb luftime apo n\u00eb konflikt. Sht\u00ebpit\u00eb ku grat\u00eb kosovare kan\u00eb jetuar nuk mund t\u00eb cil\u00ebsohen si kampe ushtarake meq\u00eb grat\u00eb nuk kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb as t\u00ebu afrohen kampeve ushtarake ku trajnohen burrat.\u00eb P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, bazuar n\u00eb intervistat me grat\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebse n\u00eb konfliktet e Siris\u00eb dhe Irakut, por edhe pas konsultimit t\u00eb literatur\u00ebs, \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb q\u00eb grat\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi nuk kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb ken\u00eb pozita udh\u00ebheq\u00ebse e as t\u00eb ken\u00eb arm\u00eb me vete.<\/p>\n<p>Por pse \u00ebsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb diskutohet mbi jet\u00ebn e gruas n\u00eb konfliktin e Siris\u00eb dhe Irakut?<\/p>\n<p>Meq\u00eb po shohim q\u00eb taktikat e rekrutimit nga organizatat ekstremiste t\u00eb dhunshme si ISIS jan\u00eb t\u00eb sofistikuara dhe kalojn\u00eb \u00e7do m\u00ebnyr\u00eb tradicionale t\u00eb rekrutimit, si rezultat metodat tradicionale p\u00ebr t\u00eb iu kund\u00ebrp\u00ebrgjigjur organizatave t\u00eb tilla nuk jan\u00eb m\u00eb efektive. Meq\u00eb tashm\u00eb e kemi nj\u00eb pasqyr\u00eb se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb jeta p\u00ebr gruan n\u00eb k\u00ebt\u00eb konflikt, duhet p\u00ebrdorur k\u00ebt\u00eb p\u00ebr t\u00eb prodhuar kund\u00ebr\u00ebnarrativa fillimisht. E dyta, duhet punuar n\u00eb emancipimin e gruas n\u00eb Kosov\u00eb meq\u00eb edhe ashtu, grat\u00eb kosovare p\u00ebrballen me diskriminim gjinor t\u00eb theksuar n\u00eb \u00ebdo institucion e n\u00eb \u00ebdo fush\u00eb t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb ton\u00eb. Vet\u00ebm pasi ta kemi b\u00ebr\u00eb t\u00eb qart\u00eb q\u00eb grat\u00eb n\u00eb konfliktin e Siris\u00eb dhe Irakut do t\u00eb keqtrajtohen, dhe t\u00eb drejtat e tyre elementare nuk do t\u00eb merren parasysh, do t\u00eb kemi b\u00ebr\u00eb hapin e par\u00eb drejt krijimit t\u00eb nj\u00eb kund\u00ebr- narrative t\u00eb efektshme.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Viteve t\u00eb fundit jemi d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb rritjes s\u00eb numrit t\u00eb grave t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb organizata ekstremiste, duke p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu pjes\u00ebmarrjen n\u00eb konflikte t\u00eb huaja. As Kosova nuk ka mbetur e paprekur nga ky fenomen. Pak m\u00eb shum\u00eb se 40 gra kosovare i jan\u00eb bashkuar konfliktit t\u00eb Siris\u00eb dhe Irakut. P\u00ebrderisa hulumtimet e shumta tregojn\u00eb q\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":182,"featured_media":11216,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[668,664],"ppma_author":[211],"class_list":["post-2796","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-conflict","tag-kosovo"],"authors":[{"term_id":211,"user_id":182,"is_guest":0,"slug":"rudine-jakupi","display_name":"Rudin\u00eb Jakupi","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-7-8.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-7-8.jpg"},"user_url":"","last_name":"Jakupi","first_name":"Rudin\u00eb","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2796","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/182"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2796"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2796\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2797,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2796\/revisions\/2797"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11216"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2796"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2796"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2796"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2796"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}