{"id":3052,"date":"2016-11-07T16:44:33","date_gmt":"2016-11-07T14:44:33","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3052"},"modified":"2024-12-13T16:47:01","modified_gmt":"2024-12-13T14:47:01","slug":"cka-na-meson-shovinizmi-serb","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/cka-na-meson-shovinizmi-serb\/","title":{"rendered":"\u00c7ka na m\u00ebson shovinizmi serb"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-left\">\n<p><em>Kjo fund\u00ebrrin\u00eb sociale, politike, morale dhe barbare e Ballkanit [\u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr shqiptar\u00ebt] b\u00ebhet aleat i Amerik\u00ebs dhe BE-s\u00eb n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr popullit m\u00eb demokratik, m\u00eb t\u00eb civilizuar dhe m\u00eb t\u00eb arsimuar t\u00eb Ballkanit \u2013 popullit serb\u201d<\/em>. Ky fragment, me tone shoviniste jo-ekuivoke, si n\u00eb kuptimin pezhorativ ashtu dhe p\u00ebrmbajtj\u00ebsor, \u00ebsht\u00eb ekstraktuar nga libri \u201c<em>Koha e Gjarp\u00ebrinjve<\/em>\u201d, i shkruar nga Dobrica Qosiq\u00a0\u2013 shkrimtar, president i ish-Republik\u00ebs Federale Jugosllave, ish-an\u00ebtar i Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave\u00a0t\u00eb Serbis\u00eb dhe teoriticent politik \u2013 n\u00eb Serbi i quajtur \u201cBaba i Kombit\u201d.<\/p>\n<p>Me gjith\u00eb k\u00ebto epitete, krijova p\u00ebrshtypjen se do ta madh\u00ebroj figur\u00ebn e tij. Jo, p\u00ebrkundrazi. E b\u00ebra q\u00eb ta nxjerr n\u00eb pah shp\u00ebrputhjen n\u00eb mes t\u00eb citimit dhe kredencialeve t\u00eb tij. E b\u00ebra q\u00eb me nj\u00eb logjik\u00eb induktive t\u2019ju rikujtoj juve lexues q\u00eb shovinizmi serb n\u00eb fund t\u00eb 80-ave dhe n\u00eb 90-ave, q\u00eb kulmoi me luft\u00ebn ndaj Kosov\u00ebs, nuk ka qen\u00eb i reduktuar vet\u00ebm tek Millosheviqi dhe kabineti i\u00a0tij, por ka pasur p\u00ebrkrahjen e pothuajse e t\u00eb gjitha strukturave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb: akademis\u00eb s\u00eb shkencave, kish\u00ebs ortodokse dhe mas\u00ebs n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n<p>Nuanca mendimesh n\u00eb realizim e shovinizmit s\u00eb tyre natyrisht se kishte, por mend\u00ebsia q\u00eb dominonte n\u00eb at\u00eb koh\u00eb gjithsesi se unanimisht do t\u2019i subordinohej citimit me doza fashiste t\u00eb Qosiqit. Nuk dyshoj q\u00eb e gjith\u00eb kjo fotografi \u00ebsht\u00eb e fresk\u00ebt tek lexuesit, vrazhd\u00ebsin\u00eb e s\u00eb cil\u00ebs shum\u00eb prej tyre e kan\u00eb p\u00ebrjetuar n\u00eb l\u00ebkur\u00ebn e tyre. Ishte e domosdoshme kjo hyrje, megjithat\u00eb. Ma trasoi rrug\u00ebn q\u00eb p\u00ebrmes thjerr\u00ebz\u00ebs s\u00eb psikologjis\u00eb s\u00eb masave t\u00eb trajtoj q\u00ebndrimin koheziv anti-shqiptar t\u00eb serb\u00ebve n\u00eb fund t\u00eb 80-ave dhe n\u00eb 90-at. Q\u00ebndrimin q\u00eb kolektivisht e legjitimonte edhe vrasjen e foshnjave.<\/p>\n<p>Dikush mund t\u00eb thot\u00eb se q\u00ebndrimi i tyre nuk ka ndryshuar as sot, ve\u00e7se ka marr\u00eb trajta t\u00eb ndryshme; \u00ebsht\u00eb kamufluar disi. Un\u00eb, megjithat\u00eb, fokusin do ta kem n\u00eb at\u00eb periudh\u00eb p\u00ebr dy arsye. S\u00eb pari, p\u00ebr faktin se p\u00ebrmasa gjenocidale e krimeve n\u00eb at\u00eb koh\u00eb konsiderohet ekzemplare p\u00ebr historin\u00eb e re t\u00eb Evrop\u00ebs. S\u00eb dyti, distanca kohore q\u00eb \u00ebsht\u00eb krijuar ma mund\u00ebson t\u00eb jem m\u00eb objektiv n\u00eb dekompozimin e karakteristikave t\u00eb masave. \u00a0Sidoqoft\u00eb, lexuesi mund ta replikoj\u00eb at\u00eb n\u00eb vende, koh\u00eb, dhe kontekste t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Ekziston nj\u00eb konsensus pothuajse i p\u00ebrgjithsh\u00ebm n\u00eb mes t\u00eb psikolog\u00ebve t\u00eb k\u00ebsaj fushe se masa n\u00eb momentin e konstituimit shnd\u00ebrrohet\u00a0n\u00eb nj\u00eb krijes\u00eb\u00a0provizionale, e cila ndon\u00ebse e kompozuar nga individ\u00eb heterogjen\u00eb, manifestohet me karakteristika t\u00eb ndryshme nga situatat kur individ\u00ebt veprojn\u00eb t\u00eb pavarur. K\u00ebto karakteristika kryesisht udh\u00ebhiqen nga impulset, e pak nga logjika apo racionalja. Si pjes\u00eb e mas\u00ebs, individ\u00ebt, pavar\u00ebsisht nivelit t\u00eb arsimimit, profesionit apo statusit, i n\u00ebnshtrohen nj\u00eb mend\u00ebsie t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. N\u00eb k\u00ebt\u00eb frym\u00eb shihet veprimi i nj\u00eb mase,\u00a0p\u00ebrfshir\u00eb edhe ato t\u00eb serb\u00ebve ndaj shqiptar\u00ebve n\u00eb at\u00eb koh\u00eb.<\/p>\n<p>Serb\u00ebt ishin t\u00eb bindur se ata ishin viktimat n\u00eb relacion me shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs. Ekzistonte tendenc\u00eb e pashoq p\u00ebr ngritje mitesh duke qarkulluar lajme t\u00eb fabrikuara gjithandej. Megjithat\u00eb, realiteti ishte ndryshe. Logjikisht, \u00ebsht\u00eb e pamundur q\u00eb t\u00eb kesh n\u00eb diskresion q\u00eb ta suprimosh autonomin\u00eb e nj\u00eb vendi dhe ta kesh gjith\u00eb ushtrin\u00eb e policin\u00eb mbrapa dhe n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb konsiderosh q\u00eb je viktima. \u00cbsht\u00eb kontradikt\u00eb\u00a0dhe \u00ebsht\u00eb tipike mend\u00ebsi masash. Masa \u00ebsht\u00eb e prirur t\u00eb pranoj\u00eb informacione n\u00eb form\u00eb t\u00eb imazheve, t\u00eb cilat nuk i dekompozon m\u00eb tutje dhe nuk i ballafaqon mes vete, andaj edhe\u00a0tendenca p\u00ebr t\u00eb besuar n\u00eb informacione kontradiktore. P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb, shpesh her\u00eb masa bie\u00a0viktim\u00eb e gjendjeve emocionale t\u00eb skajshme dhe pa kontroll,\u00a0dhe e ka t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u2019i desubjektivizoj\u00eb informacionet q\u00eb i pranonin \u2013 duke krijuar k\u00ebshtu distanc\u00eb me realitetin, pra distanc\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn.<\/p>\n<p>T\u00eb gjith\u00ebve ju kujtohen rrahjet, vrasjet, p\u00ebrdhunimet, dhe persekutimet n\u00eb baza ditore. K\u00ebto akte mizore b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb lehta kur agresori operon\u00a0si mas\u00eb. Mendimtari\u00a0francez, Gustav Le Bon, mes tjer\u00ebsh, e shtjellon k\u00ebt\u00eb fenomen. Sipas tij, njer\u00ebzit i kan\u00eb ruajtur disa instinkte t\u00eb dhun\u00ebs p\u00ebrgjat\u00eb evolucionit. Duke qen\u00eb pjes\u00eb e mas\u00ebs dhe duke u fshehur pas saj, individ\u00ebt i kan\u00eb gjasat m\u00eb t\u00eb vogla q\u00eb t\u00eb d\u00ebnohen. Si rrjedhoj\u00eb, t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebt l\u00ebshohen n\u00eb p\u00ebrmbushjen e atyre instiktive primitive \u2013 e aq m\u00eb shum\u00eb kur jan\u00eb t\u00eb bindur s\u00eb po e b\u00ebjn\u00eb p\u00ebr hir t\u00eb nj\u00eb \u201cv\u00ebrtet\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Konfliktet e fqinj\u00ebve p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje banale pron\u00ebsore, q\u00eb ishin dhe ende jan\u00eb tipike tek popujt e Ballkanit, kur ndodhnin n\u00eb mes serb\u00ebve dhe shqiptar\u00ebve, menj\u00ebher\u00eb merrnin konotacione nacionaliste. Karakteristik\u00eb ishte q\u00eb iu faturoheshin shqiptar\u00ebve dhe shp\u00ebrndaheshin brenda dit\u00ebs n\u00ebp\u00ebr Serbi, edhe pse \u201cmass media\u201d nuk ekzistonin n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. Lajmet e deformuara, k\u00ebshtu, p\u00ebrhapeshin dhe etabloheshin me nj\u00eb shpejt\u00ebsi hipnotike. Ekzagjerimi i sentimenteve dhe tendenca e p\u00ebrhapjes s\u00eb informacionit brenda nat\u00ebs \u00ebsht\u00eb karakteristik\u00eb e masave. Duke qen\u00eb pjes\u00eb e mas\u00ebs, individi \u00ebsht\u00eb i verb\u00ebr ndaj detaleve dhe ndaj fazave t\u00eb nd\u00ebrmjetme t\u00eb informacionit, duke e pranuar k\u00ebshtu informacionin si t\u00ebr\u00ebsi. Si i till\u00eb, pra i pa komplikuar, informacioni \u00ebsht\u00eb m\u00eb leht\u00eb t\u00eb internalizohet dhe p\u00ebrhapet eksponencialisht.<\/p>\n<p>D\u00ebshmitar\u00ebt e 80-ave e kujtojn\u00eb kthjellsh\u00ebm<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/%C4%90or%C4%91e_Martinovi%C4%87_incident\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00a0lajmin famoz\u00a0<\/a>se gjoja dy shqiptar\u00eb t\u00eb maskuar i pask\u00ebshin futur nj\u00eb shishe n\u00eb anus nj\u00eb bujku serb. Kjo me synimin q\u00eb ai ta shp\u00ebrngulej dhe ta lironte tok\u00ebn. S\u2019kishte t\u00eb b\u00ebj\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn. Gjat\u00eb hetimeve dhe marrjes n\u00eb pyetje u zbulua\u00a0se ai e kishte vet-shkaktuar p\u00ebr q\u00ebllime k\u00ebnaq\u00ebsie. Pavar\u00ebsisht k\u00ebsaj, serb\u00ebt nuk e besonin dhe e shpall\u00ebn hero. Kishin r\u00ebn\u00eb pre e nj\u00eb halucinacioni kolektiv q\u00eb shpesh ndodh tek masat. P\u00ebrkund\u00ebr fakteve evidente, masat r\u00ebndom nuk e dyshojn\u00eb autenticitetin e lajmit, e sidomos kur shumica e legjitimon at\u00eb.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha k\u00ebto akte tregojn\u00eb se serb\u00ebt kishin hyr\u00eb n\u00eb nj\u00eb cik\u00ebl vet-ushqyes manipulues. Se si \u00ebsht\u00eb konstituuar dhe fuqizuar kjo mase kriminale e manipuluar, meriton nj\u00eb trajtim t\u00eb detajuar historik; andaj, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb k\u00ebt\u00eb shkrim, nuk do t\u00eb l\u00ebshohem n\u00eb at\u00eb dimension.<\/p>\n<p>P\u00ebr hir t\u00eb korrekt\u00ebsis\u00eb, dua t\u00eb theksoj se jo gjith\u00eb her\u00eb masat jan\u00eb t\u00eb predispozuara p\u00ebr akte destruktive. Gjat\u00eb historis\u00eb, masat kan\u00eb nxitur akte vet-sakrifice q\u00eb kan\u00eb rezultuar me rr\u00ebzim t\u00eb regjimeve totalitare.<\/p>\n<p>Sidoqoft\u00eb, m\u00ebsimi q\u00eb mund t\u00eb nxjerrim nga ajo periudh\u00eb shoviniste \u00ebsht\u00eb se l\u00ebvizjet e masave duhet trajtuar me kujdes. Manipulimi q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet me to, qoft\u00eb p\u00ebr interesa politike, p\u00ebrfitime materiale apo p\u00ebrfitime t\u00eb natyrave tjera t\u00eb ndryshme mund t\u00eb prodhoj\u00eb pasoja afatgjate shoq\u00ebrore, politike dhe ekonomike v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb riparueshme p\u00ebr nj\u00eb vend. Duke pasur parasysh kriz\u00ebn e p\u00ebrgjithshme shoq\u00ebrore n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb po kalon Kosova, leht\u00eb nj\u00eb mend\u00ebsi dhe filozofi e till\u00eb skajshm\u00ebrish destruktive, ndon\u00ebse me trajta dhe n\u00eb domene t\u00eb ndryshme, mund t\u00eb gjej\u00eb terren t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm t\u00eb afirmimit dhe etablimit. Kujdes, masa leht\u00eb mund t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb monstrum q\u00eb nuk fal\u00eb!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kjo fund\u00ebrrin\u00eb sociale, politike, morale dhe barbare e Ballkanit [\u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr shqiptar\u00ebt] b\u00ebhet aleat i Amerik\u00ebs dhe BE-s\u00eb n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr popullit m\u00eb demokratik, m\u00eb t\u00eb civilizuar dhe m\u00eb t\u00eb arsimuar t\u00eb Ballkanit \u2013 popullit serb\u201d. Ky fragment, me tone shoviniste jo-ekuivoke, si n\u00eb kuptimin pezhorativ ashtu dhe p\u00ebrmbajtj\u00ebsor, \u00ebsht\u00eb ekstraktuar nga libri \u201cKoha [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":382,"featured_media":11120,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[972,2050],"ppma_author":[376],"class_list":["post-3052","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-kosove","tag-shovinizmi-serb"],"authors":[{"term_id":376,"user_id":382,"is_guest":0,"slug":"agon-nixha","display_name":"Agon Nixha","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Agon-Nixha.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Agon-Nixha.jpg"},"user_url":"","last_name":"Nixha","first_name":"Agon","description":"Agon Nixha mban diplom\u00eb master nga University College London - UCL, me fokus n\u00eb ekonomiks dhe politika krahasuese n\u00eb vendet n\u00eb tranzicion. Gjate shtate viteve t\u00eb fundit, Agoni ka qen\u00eb pjes\u00eb e shume projekteve zhvillimore n\u00eb Kosov\u00eb, q\u00eb nd\u00ebrlidhen me: klim\u00ebn e biznesit, qeverisjen e mire, qeverisjen korporative, bujq\u00ebsin\u00eb, energjin\u00eb dhe turizmin \u2013 n\u00eb secil\u00ebn prej tyre prej tyre p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr pjes\u00ebn ekonomike. Agoni, p\u00ebrve\u00e7 ekonomis\u00eb, \u00ebsht\u00eb i interesuar edhe n\u00eb disiplina tjera, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb psikologji sociale."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3052","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/382"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3052"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3052\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11121,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3052\/revisions\/11121"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11120"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3052"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}