{"id":3264,"date":"2016-08-18T12:25:59","date_gmt":"2016-08-18T10:25:59","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3264"},"modified":"2024-11-26T12:17:38","modified_gmt":"2024-11-26T10:17:38","slug":"elementet-e-nje-qyteti-funksional","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/elementet-e-nje-qyteti-funksional\/","title":{"rendered":"Elementet e nj\u00eb qyteti funksional"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Gjat\u00eb historis\u00eb, arkitekt\u00ebt dhe urbanistat kan\u00eb provuar dhe aplikuar shum\u00eb metoda t\u00eb planifikimit urban. Kritik\u00ebt e planifikimit urban pajtohen n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb, se planifikimi i qyteteve pas viteve 1900-ta \u00ebsht\u00eb absurd dhe nuk i plot\u00ebson nevojat dhe k\u00ebrkesat e atyre q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb qytet dhe atyre q\u00eb vizitojn\u00eb qytetin. \u00c7far\u00eb e identifikon nj\u00eb qytet funksional? Ose, cilat elemente duhet t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb nj\u00eb qytet, p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb funksional dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht atraktiv p\u00ebr vizitor\u00ebt?<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">N\u00eb Kosov\u00ebn e pasluft\u00ebs ka pasur vet\u00ebm nd\u00ebrtim, e aspak planifikim. Popullata n\u00eb munges\u00eb t\u00eb strehimit si dhe d\u00ebshir\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb re kryesisht n\u00eb qytete, iku nga zonat rurale dhe u zhvendos n\u00eb qytetet e af\u00ebrta. M\u00eb e goditura ishte Prishtina si kryeqend\u00ebr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Kjo \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht normale p\u00ebr shoq\u00ebrit\u00eb e dala nga lufta. Ky fenomen i ikjes nga zonat rurale n\u00eb qytete \u00ebsht\u00eb i njohur edhe n\u00eb vendet tjera. Si arsye e ikjes, shum\u00eb autor\u00eb e p\u00ebrmendin faktin q\u00eb luft\u00ebrat guerile zhvillohen kryesisht n\u00eb zonat e thella rurale. Ky fakt edhe ndikon q\u00eb zonat rurale t\u00eb mos jen\u00eb t\u00eb sigurta dhe atraktive p\u00ebr vazhdimin e jet\u00ebs. Pastaj \u00ebsht\u00eb krejt normale q\u00eb multifunksionaliteti i qyteteve dhe mund\u00ebsit\u00eb q\u00eb ofrojn\u00eb t\u00ebrheqin si me magnet banor\u00ebt e rinj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">N\u00eb Suedi ku jetoj dhe kryej pun\u00ebn e urbanistit, gjat\u00eb procesit t\u00eb planifikimit dhe nd\u00ebrtimit, prioritet i jepet modeleve dhe mostrave t\u00eb planifikimit q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrdorur para viteve 1900-ta, para revolucionit t\u00eb industris\u00eb s\u00eb automobilave. Si p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs kryesor\u00eb, apo gurthemel p\u00ebr nj\u00eb qytet funksional dhe t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm, jan\u00eb: blloqet- kvarteret, rrug\u00ebt e qytetit dhe hap\u00ebsirat e hapura.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><strong>Blloqet- kvarteret<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Gati n\u00eb \u00e7do struktur\u00eb t\u00eb secilit qytet, blloqet kan\u00eb nj\u00eb rol t\u00eb madh n\u00eb jet\u00ebn e nj\u00eb qyteti dhe jan\u00eb si pik\u00ebnisje e nd\u00ebrtimit. Gjeometria e rrug\u00ebve duhet t\u00eb jet\u00eb e dizajnuar n\u00eb nj\u00eb form\u00eb rrjetash q\u00eb kan\u00eb form\u00eb gjeometrike katrore. Blloqet gjat\u00eb gjith\u00eb nd\u00ebrtimit p\u00ebrcjellin kufinjt\u00eb e rrug\u00ebve dhe formojn\u00eb forma t\u00eb mbyllura, ku n\u00eb mes krijojn\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb gjelb\u00ebrt t\u00eb quajtur oborr. Pjesa p\u00ebrdhese e objekteve q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb blloqet nga rruga, zakonisht p\u00ebrdoret p\u00ebr lokale afariste. Kat\u00ebt e ep\u00ebrme mund t\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr \u00e7far\u00ebdo qoft\u00eb: banim, zyre e k\u00ebshtu me radh\u00eb. Kjo n\u00eb gjuh\u00ebn e urbanist\u00ebve quhet \u201dkarakteristika t\u00eb p\u00ebrziera\u201d. Karakteristikat kryesore t\u00eb nj\u00eb blloku- kvarteri jan\u00eb:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>P\u00ebrcjell struktur\u00ebn e rrug\u00ebve.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>Nuk len kurrfar\u00eb hap\u00ebsire t\u00eb zbraz\u00ebt nd\u00ebrmjet objekteve.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>Lokale afariste n\u00eb pjes\u00ebt nga rruga.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>Nj\u00eb oborr brenda<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>Karakteristika t\u00eb p\u00ebrziera<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><strong>Rrug\u00ebt e qytetit<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">P\u00ebr shkaqe krejt normale n\u00eb secilin qytet, rrug\u00ebt jan\u00eb e vetmja m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur nga nj\u00eb pik\u00eb A n\u00eb pik\u00ebn B. Nj\u00eb rrug\u00eb qyteti NUK guxon t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr mjetet motorike, ku veturat kan\u00eb monopolin dhe k\u00ebmb\u00ebsor\u00ebt imponohen gjat\u00eb gjith\u00eb ecjes t\u00b4i b\u00ebjn\u00eb syt\u00eb kat\u00ebr, dhe t\u00eb ken\u00eb frik\u00ebn se n\u00eb \u00e7do \u00e7ast do t\u00eb godit\u00ebn nga veturat. Gjithashtu nj\u00eb rrug\u00eb qyteti NUK \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr k\u00ebmb\u00ebsor\u00eb ku veturat jan\u00eb rrept\u00ebsisht t\u00eb ndaluara p\u00ebr qarkullim. Nj\u00eb rrug\u00eb qyteti identifikohet me nj\u00eb trafik t\u00eb integruar. Nj\u00eb rrug\u00eb ku ka hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr k\u00ebmb\u00ebsor\u00eb, \u00e7iklist\u00eb, trafik kolektiv DHE vetura. Mbi t\u00eb gjitha nj\u00eb rrug\u00eb qyteti \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb korridor transporti. Nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb publike, nj\u00eb dhom\u00eb e dit\u00ebs ku t\u00eb gjith\u00eb kan\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb ndalen dhe arg\u00ebtohen. Si p\u00ebrmbledhje, k\u00ebto jan\u00eb karakteristikat e nj\u00eb rruge qyteti:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>E hapur dhe e qasshme p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>Trafiku i rregulluar n\u00eb baz\u00eb t\u00eb kushteve t\u00eb qytetit<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>Poashtu nj\u00eb dhom\u00eb dite e qytetit<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><strong>Hap\u00ebsirat e hapura<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Krejt n\u00eb fund, n\u00eb \u00e7do qytet duhet t\u00eb gjindet hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr takim dhe rekreacion. Ekzistojn\u00eb dy variante: sheshet dhe parqet e gjelb\u00ebruara. Kurrsesi NUK duhet p\u00ebrzier me parkingje, pjes\u00eb malore apo di\u00e7ka tjet\u00ebr. T\u00eb dy variantet, sheshi dhe parku jan\u00eb hap\u00ebsira t\u00eb hapura t\u00eb dizajnuara ekskluzivisht brenda hap\u00ebsirave urbane. Hap\u00ebsirat e shesheve jan\u00eb kryesisht t\u00eb mobiluara nga materialet e forta nd\u00ebrsa parqet jan\u00eb hap\u00ebsira t\u00eb mbuluara me gjelb\u00ebrim t\u00eb selektuar (lulisht\u00eb, shkurre t\u00eb ulta urbane etj.). Sheshet dhe parqet jan\u00eb ekskluzivisht vet\u00ebm p\u00ebr njer\u00ebz, dmth mjetet motorike nuk kan\u00eb vend aty. Karakteristikat kryesore t\u00eb hap\u00ebsirave t\u00eb hapura jan\u00eb:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>Hap\u00ebsira ekskluzive<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>Brenda qytetit<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>Krejt\u00ebsisht t\u00eb lira nga trafiku i mjeteve motorike<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>Nj\u00eb vend ku mund t\u00eb ndalesh<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>Nj\u00eb vend q\u00eb ofron hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr takim mes njer\u00ebzish dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht rekreacion.\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Anatomia e nj\u00eb qyteti t\u00eb nd\u00ebrtuar mbi k\u00ebto elemente m\u00eb s\u00eb shumti i p\u00ebrshtatet banor\u00ebve. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr n\u00eb Kosov\u00eb, dhe sidomos n\u00eb Prishtin\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb planifikimit urban, jan\u00eb pik\u00ebrisht\u00a0banor\u00ebt ata q\u00eb vuajn\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Duhet sjell\u00eb nd\u00ebrmend se n\u00eb rastin e Kosov\u00ebs dhe kaosit t\u00eb pasluft\u00ebs, fajin kryesor p\u00ebrve\u00e7 nd\u00ebrtuesve, e kan\u00eb edhe institucionet p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr planifikim, t\u00eb nivelit lokal dhe qendror. N\u00eb at\u00eb periudh\u00eb kritike kohore \u00ebsht\u00eb humbur nj\u00eb rast i mir\u00eb i vendosjes s\u00eb nj\u00eb kulture t\u00eb re t\u00eb planifikimit dhe nd\u00ebrtimit. Sikur k\u00ebto institucione t\u00eb ishin m\u00eb vigjilente dhe t\u00eb dilnin me plane konkrete, me siguri nuk do t\u00eb krijohej gjith\u00eb ky kaos. Por, nuk duhet humbur shpresat, dhe situata e krijuar nuk duhet t\u00eb shihet si finale dhe e pandreqshme, sepse ende ka mund\u00ebsi t\u00eb intervenohet n\u00eb ato pjes\u00eb ku ka nevoj\u00eb, si dhe t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb planifikim i mir\u00ebfillt\u00eb p\u00ebr zonat e reja urbane.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb historis\u00eb, arkitekt\u00ebt dhe urbanistat kan\u00eb provuar dhe aplikuar shum\u00eb metoda t\u00eb planifikimit urban. Kritik\u00ebt e planifikimit urban pajtohen n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb, se planifikimi i qyteteve pas viteve 1900-ta \u00ebsht\u00eb absurd dhe nuk i plot\u00ebson nevojat dhe k\u00ebrkesat e atyre q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb qytet dhe atyre q\u00eb vizitojn\u00eb qytetin. \u00c7far\u00eb e identifikon nj\u00eb qytet funksional? [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":522,"featured_media":10695,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[664],"ppma_author":[1582],"class_list":["post-3264","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-kosovo"],"authors":[{"term_id":1582,"user_id":522,"is_guest":0,"slug":"arben-vojvoda","display_name":"Arben Vojvoda","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/arben-vojvoda-e1730218548954.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/arben-vojvoda-e1730218548954.jpg"},"user_url":"","last_name":"Vojvoda","first_name":"Arben","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3264","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/522"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3264"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3264\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10696,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3264\/revisions\/10696"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3264"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3264"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3264"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3264"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}