{"id":3535,"date":"2018-06-30T15:22:50","date_gmt":"2018-06-30T13:22:50","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3535"},"modified":"2024-12-23T15:58:25","modified_gmt":"2024-12-23T13:58:25","slug":"asgje-skandaloze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/asgje-skandaloze\/","title":{"rendered":"Asgj\u00eb skandaloze"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p>N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb shekullit nj\u00ebzet, filozofi i mir\u00ebnjohur francez, Gilles Deleuze, tregon sesi p\u00ebr dallim nga kodet e shoq\u00ebrive tjera (n\u00eb t\u00eb cilat mund t\u00eb gjesh skandale dhe sekrete t\u00eb panum\u00ebrta), n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb e sunduara nga regjimi i kapitalit pothuajse asgj\u00eb nuk p\u00ebrb\u00ebn sekret dhe skandal, pasi e gjitha b\u00ebhet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ligjshme, transparente dhe publike. Sipas tij, mjafton t\u00ebi hedhim nj\u00eb sy m\u00ebnyr\u00ebs se si funksionojn\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb tilla, dhe do t\u00eb bindemi menj\u00ebmend rreth karakterit demokratik\u00eb dhe publik\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre t\u00eb fundit. Si deklaron edhe vet\u00eb, Vet\u00ebm shikoni ato \u00e7ka sot i quajn\u00eb skandale: gazetat flasin parreshtur p\u00ebr to, gjithsecili pretendon t\u00eb mbroj\u00eb vetveten apo t\u00eb sulmoj\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt; por k\u00ebrkimi p\u00ebr ndonj\u00eb gj\u00eb t\u00eb paligjshme [sekrete apo skandaloze] p\u00ebrfundon duarbosh, p\u00ebr shkak t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb regjimit t\u00eb kapitalit. Prandaj n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb e sunduara nga regjimi i kapitalit, sipas Deleuze, \u00e7do gj\u00eb \u00ebsht\u00eb e ligjshme dhe transparente: raportimi i taksave t\u00eb kryeministrit, allishverishet e patundshm\u00ebrive, lobist\u00ebt, si dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi mekanizmat ekonomik dhe financiar t\u00eb kapitalit.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>Kjo analiz\u00eb e regjimit t\u00eb kapitalit nga ana e filozofit francez p\u00ebr t\u00eb cilin miku i tij i ngusht\u00eb, Michel Foucault, thoshte me admirim se do t\u00eb njihet si mendimtari m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i shekullit nj\u00ebzet\u00eb m\u00ebu kujtua natyrsh\u00ebm pasi kuptova lajmin e tmerrsh\u00ebm p\u00ebr dh\u00ebnien e 53 milion\u00ebve shtes\u00eb p\u00ebr nd\u00ebrtimin e autostrad\u00ebs \u00ebArb\u00ebn Xhaferi.\u00eb P\u00ebr ata q\u00eb nuk e din\u00eb, n\u00eb korrik t\u00eb vitit 2014, Qeveria e Kosov\u00ebs ka n\u00ebnshkruar nj\u00eb kontrat\u00eb me Bechtel &amp; Enka n\u00eb vler\u00eb prej 608 milon\u00eb eurove p\u00ebr nd\u00ebrtimin e k\u00ebsaj autostrade, p\u00ebrurimi \u00ebhistorik\u00eb i t\u00eb cil\u00ebs parashihej t\u00eb b\u00ebhej n\u00eb t\u00eb hyr\u00eb t\u00eb vitit 2018. Mir\u00ebpo, p\u00ebr shkak se nuk kishte pasur para p\u00ebr t\u00ebi paguar k\u00ebtij konsorciumi k\u00ebstet financiare n\u00eb koh\u00eb, zyrtar\u00eb t\u00eb k\u00ebtij t\u00eb fundit kan\u00eb k\u00ebrkuar nga ana e qeveris\u00eb edhe 53 milion\u00eb euro t\u00eb tjera; n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn, rastin do ta d\u00ebrgonin n\u00eb ndonj\u00eb instanc\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare, ku dhe do t\u00eb k\u00ebrkonin nj\u00eb shum\u00eb akoma m\u00eb t\u00eb madhe. N\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb till\u00eb, qeveria e tanishme natyrisht kish vendosur t\u00ebia alokoj\u00eb 53 milion\u00ebt e k\u00ebrkuara konsorciumit n\u00eb fjal\u00eb \u00eb p\u00ebr t\u00ebi ikur, si\u00eb tha ai ministri bandit i AAK-s\u00eb, me t\u00eb keqes (i.e., arbitrazhit nd\u00ebrkomb\u00ebtar).<\/p>\n<p>P\u00ebrnj\u00ebher\u00eb, gazetar\u00eb t\u00eb shumt\u00eb nxituan p\u00ebr t\u00eb zbuluar ndonj\u00eb gj\u00eb t\u00eb paligjshme dhe sekrete rreth k\u00ebsaj afere korruptive, mir\u00ebpo ja q\u00eb, n\u00eb fund, t\u00eb gjith\u00eb u zhg\u00ebnjyen si mos m\u00eb keq, pasi e gjitha ish b\u00ebr\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ligjshme, transparente dhe publike duke konfirmuar k\u00ebshtu konstatimin e Deleuze se, n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb e sunduara nga kapitali, asgj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb sekrete, e paligjshme dhe skandaloze.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb kuptim, sigurisht, humbja e 53 milion\u00ebve mund t\u00eb konsiderohet skandal. Mir\u00ebpo aq skandale t\u00eb m\u00ebdha kan\u00eb ndodhur n\u00eb periudh\u00ebn e pas-luft\u00ebs, si dhe aq shpesh e n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb transparente, saq\u00eb kam bindjen se mungesa e tyre do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte skandal, dhe assesi e kund\u00ebrta. Nj\u00ebherit, kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja qendrore pse mendoj se problemi i v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb dhe Shqip\u00ebri nuk ka qen\u00eb asnj\u00ebher\u00eb \u00ebmungesa e transparenc\u00ebs dhe ligjshm\u00ebris\u00eb,\u00eb si\u00eb pandehet zakonisht, por prania brutale e tyre.<\/p>\n<p>Mbase n\u00eb nj\u00eb shkrim tjet\u00ebr do ta zhvilloj k\u00ebt\u00eb mendim. Tash p\u00ebr tash, dua t\u00eb ndalem tek \u00e7\u00ebshtja e 53 milion\u00ebve. M\u00eb specifikisht, tek nj\u00eb pyetje q\u00eb shtruan edhe shum\u00eb gazetar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb n\u00ebse do t\u00eb mund t\u00eb shmangej humbja e k\u00ebsaj shume financiare sikur t\u00eb kishim ministra m\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjegjsh\u00ebm n\u00eb krye t\u00eb vendit\u00eb<\/p>\n<p>Personalisht, nuk e besoj.<\/p>\n<p>Pse po e them k\u00ebt\u00eb<\/p>\n<p>Po e them sepse \u00ebsht\u00eb n\u00eb natyr\u00ebn e regjimit t\u00eb kapitalit t\u00eb operoj\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb. Fillimisht, t\u00eb detyron t\u00eb hysh n\u00eb obligime kontraktuale p\u00ebrtej kapaciteteve buxhetore. Pastaj, kur nuk arrin t\u00ebi paguash me rregull k\u00ebstet e p\u00ebrcaktuara me kontrat\u00eb, sepse thjesht t\u00ebi ka grabitur t\u00eb gjitha parat\u00eb paraprakisht, ta shton zullumin me gjoba shtes\u00eb. Shembulli i fundit me Bectel &amp; Enka e ilustron m\u00eb s\u00eb miri k\u00ebt\u00eb gj\u00eb. Si\u00eb dihet, p\u00ebrmes instrumenteve t\u00eb ndryshme, ky konsorcium turko-amerikan i ka detyruar qeverit\u00eb e nj\u00ebpasnj\u00ebshme t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb obligime kontraktuale p\u00ebr nd\u00ebrtimin e autostradave t\u00eb panevojshme, dhe p\u00ebrtej kapaciteve financiare q\u00eb ka vendi. Pastaj, kur qeverit\u00eb nuk kan\u00eb arritur t\u00eb paguajn\u00eb n\u00eb koh\u00eb k\u00ebstet financiare, sepse thjesht nuk ka pasur para t\u00eb mjaftueshme, ky konsorcium u ka shtuar zullumin me gjoba shtes\u00eb, duke p\u00ebrfituar k\u00ebshtu dyfish: edhe nga \u00e7mimi i lart\u00eb p\u00ebr nd\u00ebrtimin e autostradave, edhe nga gjobat milion\u00ebshe p\u00ebr shkak t\u00eb vonesave.<\/p>\n<p>Nj\u00eb shembull tjet\u00ebr q\u00eb m\u00eb bie nd\u00ebrmend p\u00ebr momentin \u00ebsht\u00eb nga regjimi bankar dhe mikrofinanciar n\u00eb Kosov\u00eb (dhe jo vet\u00ebm).<\/p>\n<p>Si\u00eb dihet, n\u00eb periudh\u00ebn e pas-luft\u00ebs, nj\u00eb num\u00ebr i konsideruesh\u00ebm bankash private dhe institucionesh mikrofinanciare t\u00eb huaja zbarkuan n\u00eb Kosov\u00eb, me premtimin e rrejsh\u00ebm se do t\u00eb ndihmonin njer\u00ebzit n\u00eb nevoj\u00eb dhe do t\u00eb zhvillonin ekonomin\u00eb e vendit (ngjash\u00ebm si\u00eb b\u00ebn n\u00eb nivel individual fajdexhiu i pashpirt Geremia Zem\u00ebr Floriri\u00eb tek filmi i tret\u00eb i Paolo Sorrentino-s, Lamico di famiglia). Mir\u00ebpo nuk ndodhi k\u00ebshtu. P\u00ebrmes strategjive t\u00eb ndryshme t\u00eb marketingut, institucione t\u00eb tilla detyruan njer\u00ebzit e shum\u00eb vuajtur t\u00eb hynin n\u00eb kredi me kamata t\u00eb larta, me kushtin q\u00eb ata t\u00ebu linin garancion gjithfar\u00eb kishin. N\u00eb muajt e par\u00eb, si\u00eb e do rendi, njer\u00ebzit e varf\u00ebr arrinin t\u00eb paguanin me rregull k\u00ebstet e tyre mujore nga parat\u00eb e kredis\u00eb q\u00eb kishin marr\u00eb. Mir\u00ebpo, mbas tre-kat\u00ebr muajsh, shumica prej tyre nuk arrinin t\u00ebi paguanin me rregull k\u00ebstet e tyre mujore dhe, si rrjedhoj\u00eb, pasonin gjobat marramend\u00ebse nga ana e bankave dhe institucioneve mikrofinanciare. K\u00ebshtu, n\u00eb fund, nj\u00eb njeriut t\u00eb varf\u00ebr i binte m\u00eb shum\u00eb t\u00eb paguante p\u00ebr gjoba shtes\u00eb dhe kamat\u00eb, sesa p\u00ebr vet\u00eb shum\u00ebn e marr\u00eb hua.<\/p>\n<p>Tash, me siguri, ndokush do t\u00eb thot\u00eb: ore, fajin p\u00ebr gjobat shtes\u00eb e kan\u00eb vet\u00eb kredimarr\u00ebsit, jo bankat. Mir\u00ebpo nuk \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu. K\u00ebto t\u00eb fundit e dinin paraprakisht q\u00eb qytetar\u00ebt e varf\u00ebr nuk do t\u00eb arrinin t\u00ebi paguanin k\u00ebstet e tyre mujore n\u00eb koh\u00eb. E megjithat\u00eb, kjo nuk p\u00ebrb\u00ebnte aspak problem q\u00eb t\u00ebu jepnin kredi, sepse krahas fitimit t\u00eb madh q\u00eb gjeneronin nga kamatat e larta, q\u00ebllimi i tyre ishte t\u00eb p\u00ebrfitonin edhe nga vonesat e klient\u00ebve t\u00eb tyre. Prandaj, i gjith\u00eb populli ka p\u00ebrfunduar n\u00eb borxh \u00eb duke konfirmuar k\u00ebshtu nj\u00eb tez\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb Deleuze, sipas t\u00eb cil\u00ebs n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb e sunduara nga regjimi i kapitalit njeriu nuk mund t\u00eb konsiderohet m\u00eb thjesht si nj\u00eb njeri i ngujuar (apo i mbyllur) n\u00eb nj\u00eb t\u00ebr\u00ebsi hegjemonish shoq\u00ebrore (p.sh., familje, shkolla, spitale, burgje, fabrika, institute psikiatrike, etj.), si\u00eb besonte Foucault, por edhe si nj\u00eb njeri i mbytur n\u00eb borxhe. Si\u00eb shkruan Deleuze n\u00eb nj\u00eb sprov\u00eb kritike mbi \u00ebanalitiket e pushtetit\u00eb t\u00eb Foucault, Njeriu [i sot\u00ebm] nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb njeri i mbyllur, por njeri n\u00eb borxh[e].<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, mendoj q\u00eb krahas kritik\u00ebs ndaj \u00e7kapjes s\u00eb institucioneve nga ana e politikan\u00ebve t\u00eb korruptuar, q\u00eb do t\u00eb duhej t\u00eb kritikonim edhe m\u00eb shum\u00eb kapjen e popullit dhe shtetit nga ana e korporatave t\u00eb huaja dhe vend\u00ebse, si\u00eb \u00ebsht\u00eb rasti me bankat private, institucionet mikrofinanciare, Bechtel &amp; Enka, etj.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"time\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb shekullit nj\u00ebzet, filozofi i mir\u00ebnjohur francez, Gilles Deleuze, tregon sesi p\u00ebr dallim nga kodet e shoq\u00ebrive tjera (n\u00eb t\u00eb cilat mund t\u00eb gjesh skandale dhe sekrete t\u00eb panum\u00ebrta), n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb e sunduara nga regjimi i kapitalit pothuajse asgj\u00eb nuk p\u00ebrb\u00ebn sekret dhe skandal, pasi e [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":559,"featured_media":11560,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1006,954,972,998],"ppma_author":[2156],"class_list":["post-3535","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-ekonomi","tag-filozofi","tag-kosove","tag-politike"],"authors":[{"term_id":2156,"user_id":559,"is_guest":0,"slug":"armend-mazreku","display_name":"Armend Mazreku","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/avatar_user_495_1606093936-200x200-1.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/avatar_user_495_1606093936-200x200-1.jpg"},"user_url":"","last_name":"Mazreku","first_name":"Armend","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/559"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3535"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3535\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11561,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3535\/revisions\/11561"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3535"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}