{"id":3712,"date":"2017-10-17T14:44:37","date_gmt":"2017-10-17T12:44:37","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3712"},"modified":"2024-11-14T12:09:54","modified_gmt":"2024-11-14T10:09:54","slug":"domosdoshmeria-e-edukimit-medial","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/domosdoshmeria-e-edukimit-medial\/","title":{"rendered":"Domosdoshm\u00ebria e edukimit medial"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Informatat na rrethojn\u00eb gjithandej, n\u00eb sht\u00ebpi, lagje, n\u00eb sheshe, shkolla e ku jo. Informatat nga m\u00eb t\u00eb ndryshmet, n\u00eb epok\u00ebn e teknologjis\u00eb, i dominon masmedia. Mjafton ta kesh nj\u00eb telefon t\u00eb men\u00e7ur, je brenda qindra mij\u00ebra informatave.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Kosova \u00ebsht\u00eb vendi me m\u00eb s\u00eb shumti p\u00ebrdorues t\u00eb internetit n\u00eb rajon. Vet\u00ebm nga telefonat mobil, mbi 1 milion kosovar\u00eb kan\u00eb qasje n\u00eb internet. Rrjeti social m\u00eb popullor m\u00eb bot\u00eb, Facebook, ka hi\u00e7 m\u00eb pak se 1 milion p\u00ebrdorues aktiv n\u00eb Kosov\u00eb, nd\u00ebrsa rrjeti tjet\u00ebr shoq\u00ebror Instagram\u00a0llogaritet t\u00eb ket\u00eb rreth 580 mij\u00eb p\u00ebrdorues aktiv. Ky p\u00ebrdorim i madh i internetit t\u00eb shtyn brenda nj\u00eb bote virtuale e cila shpesh ofron edhe gj\u00ebra jo t\u00eb d\u00ebshirueshme. K\u00ebto shifra jan\u00eb t\u00eb frikshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Te ne operojn\u00eb shum\u00eb \u2018medie\u2019 n\u00eb versionin online, t\u00eb njohura si portale, edhe pse nuk dihet numri i sakt\u00eb i tyre, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb hapen t\u00eb reja. Ky num\u00ebr i madh i ueb faqeve q\u00eb shp\u00ebrndajn\u00eb informacione \u00e7do dit\u00eb, 24\/7 pothuajse, e ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb pa kontrolluesh\u00ebm tregun e mediave online. P\u00ebrdorimi i madh i internetit dhe rrjeteve sociale ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb t\u00eb shihet si mund\u00ebsi p\u00ebr p\u00ebrfitime financiare nga disa grupe t\u00eb caktuara t\u00eb interesit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">P\u00ebr t\u00eb hapur nj\u00eb portal mjafton ta regjistrosh at\u00eb si biznes n\u00eb Agjencin\u00eb p\u00ebr Regjistrimin e Bizneseve, pa pages\u00eb, dhe je i lir\u00eb t\u00eb operosh. Shtetit i mjafton t\u00eb deklarosh t\u00eb hyrat dhe t\u00eb paguash taksat, p\u00ebr pjes\u00ebn e p\u00ebrmbajtjes, dh\u00ebnies dhe shp\u00ebrndarjes s\u00eb informatave, nuk interesohet fare.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Nj\u00eb organ i cili sado pak ka kontribuar q\u00eb t\u00eb filtrohen disa medie online \u00ebsht\u00eb K\u00ebshilli i Mediave t\u00eb Shkruara t\u00eb Kosov\u00ebs, por q\u00eb ky mekaniz\u00ebm \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb organizat\u00eb jo-qeveritare e cila b\u00ebn regjistrimin e mediave online, me \u00e7\u2018rast ato mediume q\u00eb jan\u00eb pjes\u00eb e saj duhet t\u00eb respektojn\u00eb disa rregulla q\u00eb ka p\u00ebrcaktuar kjo organizat\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><strong>Nevoja p\u00ebr edukim medial<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Duke qen\u00eb se mediat jan\u00eb biznese, ato ndjekin interesa t\u00eb caktuara gjat\u00eb raportimit, kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb selektimi i informacioneve q\u00eb b\u00ebhet nga to p\u00ebrcakton \u00e7do dit\u00eb se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb interesi publik. Mbulimi i temave sensacionale t\u00eb cilat t\u00ebrheqin v\u00ebmendjen e publikut, p\u00ebr k\u00ebto media do t\u00eb thot\u00eb m\u00eb shum\u00eb klikime dhe fitime financiare. Jo rrall\u00eb her\u00eb, te ne shfryt\u00ebzohen ngjarjet me interes t\u00eb shtuar t\u00eb publikut dhe publikohen informata t\u00eb pa verifikuara duke synuar vet\u00ebm klikimet. Kjo arrihet p\u00ebrmes faqeve elektronike t\u00eb cilat p\u00ebrpunojn\u00eb mesazhe dhe i shp\u00ebrndajn\u00eb p\u00ebrmes rrjeteve sociale dhe mund\u00ebsive q\u00eb ofron Google.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb parandalohet ndikimi i q\u00ebllimsh\u00ebm i mediave, njer\u00ebzit duhet\u00a0t\u00eb ken\u00eb edukim se si t\u2019iu qasen mediave, t\u00eb din\u00eb p\u00ebr efektet negative dhe pozitive q\u00eb i ka media dhe t\u00eb mos i marrin mesazhet si t\u00eb mir\u00ebqena. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, si\u00e7 k\u00ebrkojm\u00eb t\u00eb kemi media profesionale gjat\u00eb raportimit, ne duhet t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb edhe lexues, konsumues t\u00eb p\u00ebrmbajtjeve mediale t\u00eb cil\u00ebt arrijn\u00eb t\u00eb kuptojn\u00eb, analizojn\u00eb dhe kritikojn\u00eb produktin mediatik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Duke u gjendur p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb realiteti ku, n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb jan\u00eb mediat e reja t\u00eb cilat operojn\u00eb n\u00eb internet pa ndonj\u00eb kontroll, dhe n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, qasja e secilit nga ne n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb leht\u00eb n\u00eb informatat q\u00eb shp\u00ebrndajn\u00eb ato, e b\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb menaxhimin e k\u00ebsaj situate. Rrjedhimisht, p\u00ebrgatitja e publikut p\u00ebr t\u00eb lexuar dhe analizuar e posa\u00e7\u00ebrisht kritikuar mesazhet q\u00eb pranon \u00e7do dit\u00eb, \u00ebsht\u00eb t\u00eb edukohet mbi p\u00ebrdorimin e medias.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">Edukimi p\u00ebr media n\u00ebnkupton q\u00eb konsumuesi i medias t\u00eb shtroj\u00eb disa pyetje para se ta pranoj\u00eb t\u00eb gjith\u00eb informacionin q\u00eb lexon apo d\u00ebgjon. Kush e krijoi k\u00ebt\u00eb informat\u00eb dhe pse po e publikon, pse na t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen ky informacion dhe cilat jan\u00eb burimet brenda tij, si e kuptoj un\u00eb k\u00ebt\u00eb informat\u00eb dhe si e kuptojn\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt, a \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb di\u00e7ka pa u p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb informacion. Pra, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces p\u00ebrmes t\u00eb cilit njer\u00ebzit duhet t\u00eb jen\u00eb n\u00eb gjendje jo vet\u00ebm t\u00eb marrin informacionet, por edhe t\u00eb analizojn\u00eb ato informata.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">P\u00ebrfundimisht, duke e kuptuar rrezikun q\u00eb na vjen \u00e7do dit\u00eb nga informacione q\u00eb nuk verifikohen dhe p\u00ebrdoren p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb caktuara, \u00ebsht\u00eb e domosdoshme q\u00eb edukimi p\u00ebr media t\u00eb ket\u00eb v\u00ebmendjen e institucioneve gjegj\u00ebse, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb Ministria e Arsimit. Edukimi p\u00ebr media duhet t\u00eb jet\u00eb l\u00ebnd\u00eb zgjedhore n\u00eb shkollimin e mes\u00ebm t\u00eb lart\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00eb Kosov\u00ebn. I gjith\u00eb ekspozimi pran\u00eb masmedias i shoq\u00ebris\u00eb, n\u00eb ve\u00e7anti i t\u00eb rinjve, t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb pa informuar mbi mund\u00ebsit\u00eb manipuluese, rrezikohen t\u00eb bien pre e propagandave t\u00eb ndryshme. Ngritja e vet\u00ebdijes ndaj produkteve mediale dhe ngritja e mendimit kritik ndaj tyre, \u00ebsht\u00eb vitale n\u00eb koh\u00ebrat kur bot\u00ebs virtuale nuk i dihet fundi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">_________________<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\"><em>Ky artikull \u00ebsht\u00eb mund\u00ebsuar me p\u00ebrkrahjen bujare t\u00eb popullit amerikan p\u00ebrmes Agjencis\u00eb s\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr Zhvillim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar \u2013 USAID. P\u00ebrmbajtja \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e Sbunker dhe nuk pasqyron pik\u00ebpamjet e USAID-it apo t\u00eb Qeveris\u00eb s\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara. Artikulli \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e projektit \u201cParandalimi i ekstremizmit p\u00ebrmes Programit p\u00ebr Mendimin Kritik\u201d q\u00eb implementohet nga Sbunker, p\u00ebrmes Programit Angazhimi p\u00ebr Barazi \u2013 E4E, i financuar nga Agjencia e Shteteve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr Zhvillim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar \u2013 USAID dhe realizuar nga Qendra e Trajnimeve dhe Burimeve p\u00ebr Avokim &#8211; ATRC.<\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Informatat na rrethojn\u00eb gjithandej, n\u00eb sht\u00ebpi, lagje, n\u00eb sheshe, shkolla e ku jo. Informatat nga m\u00eb t\u00eb ndryshmet, n\u00eb epok\u00ebn e teknologjis\u00eb, i dominon masmedia. Mjafton ta kesh nj\u00eb telefon t\u00eb men\u00e7ur, je brenda qindra mij\u00ebra informatave. Kosova \u00ebsht\u00eb vendi me m\u00eb s\u00eb shumti p\u00ebrdorues t\u00eb internetit n\u00eb rajon. Vet\u00ebm nga telefonat mobil, mbi 1 [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":325,"featured_media":9659,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1829,976],"ppma_author":[337],"class_list":["post-3712","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-edukimi-medial","tag-media"],"authors":[{"term_id":337,"user_id":325,"is_guest":0,"slug":"valon-fana","display_name":"Valon Fana","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Valon-Fana_063-e1581519666616-scaled.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Valon-Fana_063-e1581519666616-scaled.jpg"},"user_url":"","last_name":"Fana","first_name":"Valon","description":"Valon Fana punon si gazetar n\u00eb KALLXO.com q\u00eb nga shkurti i vitit 2019. Ai ka diplom\u00eb Bachelor nga Universiteti i Prishtin\u00ebs, Departamenti i Gazetaris\u00eb. Gjithashtu, ai ndjek studimet Master n\u00eb programin Gazetari dhe Marr\u00ebdh\u00ebnie me Publikun. Valoni \u00ebsht\u00eb m\u00eb i fokusuar n\u00eb hulumtimet gazetareske n\u00eb fush\u00ebn e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut si dhe n\u00eb fush\u00ebn e siguris\u00eb dhe politik\u00ebs."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3712","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/325"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3712"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3712\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10301,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3712\/revisions\/10301"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9659"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3712"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3712"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3712"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3712"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}