{"id":3743,"date":"2017-12-05T14:37:58","date_gmt":"2017-12-05T12:37:58","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3743"},"modified":"2025-01-17T14:40:39","modified_gmt":"2025-01-17T12:40:39","slug":"ne-metoo-jemi-edhe-ne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/ne-metoo-jemi-edhe-ne\/","title":{"rendered":"N\u00eb #MeToo jemi edhe ne"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3><\/h3>\n<p>Qendra Kosovare p\u00ebr Studime Gjinore<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>Si asnj\u00ebher\u00eb m\u00eb par\u00eb, debati p\u00ebr ngacmimin seksual sot \u00ebsht\u00eb top-tem\u00eb globale.<\/p>\n<p>Nuk kalon dit\u00eb pa u publikuar ndonj\u00eb lajm, hulumtim, analiz\u00eb dhe kritik\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb fenomen. Orteku medial nuk ka t\u00eb ndalur.<\/p>\n<p>N\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, regjisor\u00eb t\u00eb suksessh\u00ebm, aktor\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm dhe gazetar\u00eb t\u00eb famsh\u00ebm, por edhe politikan\u00eb me ndikim, po p\u00ebrballen me akuza p\u00ebr ngacmime seksuale, disa prej t\u00eb cilave kan\u00eb ngjar\u00eb disa dekada m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb Europ\u00eb jan\u00eb publikuar akuza t\u00eb tilla ndaj personaliteteve t\u00eb njohura.<\/p>\n<p>Jan\u00eb dy arsye kryesore p\u00ebr t\u00eb cilat \u00ebsht\u00eb duke ndodhur kjo: drejt\u00ebsi p\u00ebr viktimat, ndon\u00ebse me vones\u00eb, si dhe shnd\u00ebrrim n\u00eb leksion brutal i k\u00ebsaj praktike, me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb ndikohet n\u00eb parandalimin e rasteve t\u00eb tilla n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n<p>Ngacmimi seksual \u00ebsht\u00eb form\u00eb e diskriminimit q\u00eb bazohet n\u00eb gjini. Nuk nd\u00ebrlidhet ekskluzivisht me aspektet fizike dhe biologjike, por r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb u dedikon roleve hierarkike shoq\u00ebrore dhe institucionale.<\/p>\n<p>Akti i ngacmimit seksual \u00ebsht\u00eb manifestim i qart\u00eb i raporteve t\u00eb pabarabarta t\u00eb pushtetit dhe domosdoshm\u00ebrisht e imponon relacionin e dominimit, prandaj jo gjithmon\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb vet\u00ebm me t\u00eb p\u00ebrjetuarit e k\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb seksuale nga ky veprim.<\/p>\n<p>Ngacmuesit n\u00eb vendin e pun\u00ebs zakonisht mbajn\u00eb poste t\u00eb larta dhe e p\u00ebrdorin autoritetin p\u00ebr vendimmarrje mbi aspektet q\u00eb kan\u00eb ndikim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb karrier\u00ebn e t\u00eb pun\u00ebsuarve, ose d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb ushtrojn\u00eb pushtet dhe kontroll ndaj viktim\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, viktimat tipike jan\u00eb ato q\u00eb nuk kan\u00eb pushtet p\u00ebr vendimmarrje, ndodhen n\u00eb pozita t\u00eb cenueshme ose t\u00eb pasigurta, u mungon vet\u00ebbesimi p\u00ebr t\u00eb reaguar dhe jan\u00eb m\u00eb t\u00eb prira\u00a0t\u00eb vuajn\u00eb n\u00eb heshtje.<\/p>\n<p>Ndon\u00ebse \u00ebsht\u00eb krijuar n\u00eb vitin 2006 nga aktivistja Tarana Burke, thurja (hashtagu) #MeToo n\u00eb tre muajt e fundit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmendur nga miliona gra n\u00eb rrjetet sociale p\u00ebr t\u00eb treguar se kishin vuajtur ngacmime seksuale ose sulme seksuale. Grat\u00eb nga e gjith\u00eb bota i kan\u00eb postuar n\u00eb rrjetet sociale me dhimbje dhe zem\u00ebrim historit\u00eb personale t\u00eb ngacmimeve seksuale ose sulmeve seksuale. N\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb bot\u00ebs, njer\u00ebz me ndikim n\u00eb fushat e aktivizmit, kultur\u00ebs, mediave dhe politik\u00ebs, n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme iu kan\u00eb bashk\u00ebngjitur betej\u00ebs p\u00ebr ta luftuar k\u00ebt\u00eb dukuri.<\/p>\n<p>Bashkimi n\u00ebn ombrell\u00ebn e #MeToo ndodhi p\u00ebr ta luftuar stigmatizimin q\u00eb iu b\u00ebhet shumic\u00ebs s\u00eb grave t\u00eb cilat flasin publikisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, si dhe p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar mekanizma mb\u00ebshtet\u00ebs q\u00eb jan\u00eb t\u00eb nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie par\u00ebsore n\u00eb k\u00ebrkimin e zgjidhjeve p\u00ebr parandalimin dhe eliminimin e ngacmimeve seksuale.<\/p>\n<p>#MeToo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb marsh virtual i solidaritetit q\u00eb n\u00ebnkupton harmonizimin e gjer\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr gjetjen e z\u00ebrit t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt kund\u00ebr dukuris\u00eb s\u00eb ngacmimit seksual.<\/p>\n<p>N\u00eb Kosov\u00eb, p\u00ebrpos aktivisteve p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut dhe aktivisteve p\u00ebr t\u00eb drejtat e grave n\u00eb ve\u00e7anti &#8211; rrall\u00ebher\u00eb edhe t\u00eb politikaneve, nuk ka pasur ndonj\u00eb thirrje t\u00eb fuqishme nga faktor\u00ebt tjer\u00eb p\u00ebr eliminim dhe parandalim t\u00eb ngacmimeve seksuale.<\/p>\n<p>Jan\u00eb hartuar ligje dhe rregullore t\u00eb shumta p\u00ebr funksionimin e institucioneve t\u00eb cilat tashm\u00eb jan\u00eb duke u zbatuar, mir\u00ebpo fusha e ngacmimit seksual ka mbetur e patrajtuar nga k\u00ebto ligje dhe akte n\u00ebnligjore. Rrjedhimisht, nuk ekzistojn\u00eb mekanizmat institucional\u00eb q\u00eb do ta luftonin k\u00ebt\u00eb dukuri.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, nuk ekziston asnj\u00eb institucion publik q\u00eb t\u00eb ket\u00eb zhvilluar politika kund\u00ebr ngacmimit seksual n\u00eb vendin e pun\u00ebs. Si pasoj\u00eb e nj\u00eb gjendjeje t\u00eb k\u00ebtill\u00eb, kemi nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb rasteve t\u00eb paraqitura, p\u00ebrkund\u00ebr, si\u00e7 konsiderohet realisht, shtrirjes shum\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb k\u00ebsaj dukurie.<\/p>\n<p>Vet\u00ebm gjat\u00eb vitit t\u00eb fundit n\u00eb media u publikuan disa lajme lidhur me ngacmimin seksual n\u00eb institucionet publike, p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu edhe Universitetin e Prishtin\u00ebs.<\/p>\n<p>Cenueshm\u00ebria e grave \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtetuar edhe nga statistikat zyrtare p\u00ebr sh\u00ebrbimin civil, t\u00eb cilat tregojn\u00eb se grat\u00eb zakonisht mbajn\u00eb pozita t\u00eb ul\u00ebta n\u00eb k\u00ebt\u00eb sh\u00ebrbim, gj\u00eb q\u00eb i b\u00ebn m\u00eb inferiore ndaj epror\u00ebve t\u00eb tyre burra.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tregues tjet\u00ebr i ngacmimit seksual q\u00eb i vendos grat\u00eb n\u00eb pozit\u00eb t\u00eb pafavorshme, madje edhe para se ato t\u00eb pun\u00ebsohen, jan\u00eb shpalljet p\u00ebr vende t\u00eb lira t\u00eb pun\u00ebs t\u00eb cilat jan\u00eb shum\u00eb diskriminuese nga aspekti gjinor.<\/p>\n<p>Deri m\u00eb tash, n\u00eb ministrit\u00eb e Qeveris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs, apo n\u00eb zyrat q\u00eb jan\u00eb n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb tyre, nuk ka pasur ndonj\u00eb raportim lidhur me numrin e rasteve t\u00eb ngacmimit seksual n\u00eb vendin e pun\u00ebs. Duket se trajtimi i k\u00ebsaj problematike kufizohet vet\u00ebm me ekzistenc\u00ebn e ndonj\u00eb dispozite ligjore dhe nuk ka hapa konkret\u00eb p\u00ebr ta trajtuar m\u00eb specifikisht n\u00eb rregulloret e k\u00ebtyre institucioneve, duke parashikuar masa disiplinore n\u00eb p\u00ebrputhje me k\u00ebto ligje, apo ndonj\u00eb politik\u00eb konkrete q\u00eb do ta parandalonte ngacmimin seksual n\u00eb vendin e pun\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb problem heshtet, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e hulumtimeve empirike e v\u00ebrtetojn\u00eb ekzistenc\u00ebn e ngacmimit seksual n\u00eb vendin e pun\u00ebs.<\/p>\n<p>Jan\u00eb t\u00eb pakta studimet e mir\u00ebfillta dhe sistematike t\u00eb kushteve t\u00eb pun\u00ebs dhe t\u00eb raporteve gjinore n\u00eb vendet e pun\u00ebs dhe t\u00eb kushteve t\u00eb pun\u00ebs n\u00eb nd\u00ebrmarrje private apo n\u00eb ato publike n\u00eb Kosov\u00eb. N\u00ebse duam ta analizojm\u00eb gjendjen e grave dhe burrave sa i p\u00ebrket tregut t\u00eb pun\u00ebs, nuk mund mb\u00ebshtetemi vet\u00ebm n\u00eb dy tregues &#8211; pun\u00ebsimin dhe papun\u00ebsin\u00eb. Edhe pse k\u00ebta jan\u00eb dy tregues shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, duhet t\u00eb plot\u00ebsohen edhe me treguesin e arritjes s\u00eb standardeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare lidhur me kushtet e pun\u00ebs.<\/p>\n<p>Nj\u00eb hulumtim i realizuar nga Qendra Kosovare p\u00ebr Studime Gjinore e ka d\u00ebshmuar nevoj\u00ebn e krijimit t\u00eb Ligjit kund\u00ebr Ngacmimin Seksual n\u00eb Vendin e Pun\u00ebs, si dhe nevoj\u00ebn p\u00ebr p\u00ebrpilimin e politikave t\u00eb ve\u00e7anta kund\u00ebr ngacmimit seksual n\u00eb vendin e pun\u00ebs.<\/p>\n<p>Projekti t\u00eb cilin jemi duke e realizuar aktualisht m\u00ebton t\u00eb siguroj\u00eb p\u00ebrkrahje nga t\u00eb gjitha pal\u00ebt e involvuara n\u00eb procesin hartimit t\u00eb ligjit me q\u00ebllim t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb gjendjes s\u00eb tanishme.<\/p>\n<p>Miratimi dhe implementimi i ligjit dhe politikave kund\u00ebr ngacmimin seksual do t\u00eb finalizonte infrastruktur\u00ebn ligjore dhe do t\u00eb plot\u00ebsonte pun\u00ebn q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb deri m\u00eb tash p\u00ebr zbatimin e Ligjit p\u00ebr Barazin\u00eb Gjinore dhe Ligjit Kund\u00ebr Diskriminimit.<\/p>\n<p>M\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja \u00ebsht\u00eb t\u00eb krijohen mund\u00ebsit\u00eb q\u00eb punonj\u00ebsit n\u00eb Kosov\u00eb t\u00eb njihen me p\u00ebrkufizimin e \u201cngacmimit seksual n\u00eb vendin e pun\u00ebs\u201d, llojet e ngacmimeve dhe definimin e sjelljeve t\u00eb patolerueshme, q\u00eb m\u00eb pastaj t\u00eb ken\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb raportimit dhe reagimit institucional.<\/p>\n<p>P\u00ebrkushtimi i p\u00ebrbashk\u00ebt i mekanizmave shtet\u00ebror\u00eb dhe shoq\u00ebris\u00eb civile do t\u00eb rezultoj\u00eb q\u00eb n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb dhe institucionet kosovare ngacmimi seksual t\u00eb identifikohet dhe t\u00eb sanksionohet maksimalisht.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>___________________<\/p>\n<p><em>Ky artikull \u00ebsht\u00eb shkruar si pjes\u00eb e fushat\u00ebs 16 dit\u00eb t\u00eb aktivizmit kund\u00ebr dhun\u00ebs n\u00eb baza gjinore: \u201cT\u00eb mos e l\u00ebm\u00eb ask\u00ebnd prapa: Ndal dhun\u00ebn ndaj grave dhe vajzave\u201d. Artikulli mb\u00ebshtetet nga programi Angazhimi p\u00ebr Barazi \u2013 E4E, i financuar nga Agjencia e Shteteve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr Zhvillim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar \u2013 USAID dhe mb\u00ebshtetur nga Qendra e Trajnimeve dhe Burimeve p\u00ebr Avokim \u2013 ATRC. Artikulli \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e Qendr\u00ebs Kosovare p\u00ebr Studime Gjinore dhe nuk pasqyron pik\u00ebpamjet e Qeveris\u00eb Amerikane, Agjencis\u00eb s\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr Zhvillim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar \u2013 USAID apo Qendr\u00ebs s\u00eb Trajnimeve dhe Burimeve p\u00ebr Avokim \u2013 ATRC.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qendra Kosovare p\u00ebr Studime Gjinore Si asnj\u00ebher\u00eb m\u00eb par\u00eb, debati p\u00ebr ngacmimin seksual sot \u00ebsht\u00eb top-tem\u00eb globale. Nuk kalon dit\u00eb pa u publikuar ndonj\u00eb lajm, hulumtim, analiz\u00eb dhe kritik\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb fenomen. Orteku medial nuk ka t\u00eb ndalur. N\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, regjisor\u00eb t\u00eb suksessh\u00ebm, aktor\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm dhe gazetar\u00eb t\u00eb famsh\u00ebm, por [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":157,"featured_media":12287,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[2421],"ppma_author":[186],"class_list":["post-3743","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-metoo-movement"],"authors":[{"term_id":186,"user_id":157,"is_guest":0,"slug":"luljeta-demolli","display_name":"Luljeta Demolli","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-16-2.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-16-2.jpg"},"user_url":"","last_name":"Demolli","first_name":"Luljeta","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3743","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/157"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3743"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3743\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12288,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3743\/revisions\/12288"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3743"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3743"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3743"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3743"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}