{"id":3847,"date":"2019-01-29T19:07:34","date_gmt":"2019-01-29T17:07:34","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3847"},"modified":"2025-11-27T14:07:36","modified_gmt":"2025-11-27T12:07:36","slug":"ki-pec-ki-hise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/ki-pec-ki-hise\/","title":{"rendered":"Ki pec, ki hise!"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">Ky artikull \u00ebsht\u00eb i dedikuar p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit t\u00eb cil\u00ebt mendojn\u00eb me organin hyjnor t\u00eb tyre dhe besojn\u00eb n\u00eb Kanun, pra, njer\u00ebzit (burrat), organi hyjnor (peci), kanuni (koha e bronzit).<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">Peci si organ dhe koncept mund t\u00eb shihet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb relative n\u00ebp\u00ebr shoq\u00ebri t\u00eb ndryshme. N\u00ebse n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri m\u00eb t\u00eb hapur peci shihet si organ gjenital me t\u00eb cilin kryhen vet\u00ebm nevojat seksuale dhe fiziologjike, n\u00eb disa shoq\u00ebri t\u00eb tjera, pasojn\u00eb dasmat, g\u00ebzimi, lot\u00ebt dhe qerasja kur n\u00eb ekranin e repartit t\u00eb gjinekologjis\u00eb, shihet nj\u00eb zgjatje disa milimetra n\u00eb mes t\u00eb k\u00ebmb\u00ebve. P\u00ebr k\u00ebto shoq\u00ebri, truri ekziston aty.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">N\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb kosovare, n\u00ebse je posedues i pecit do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb jesh njeri, t\u00eb punosh, t\u00eb trash\u00ebgosh pron\u00eb (hise), t\u00eb kesh t\u00eb drejt\u00eb ta dhunosh partneren (kur e lyp\u00eb), e m\u00eb kryesorja t\u00eb p\u00ebrceptohesh se ke lindur n\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb huaj, e jo n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb t\u00ebnde. Madje, r\u00ebnd\u00ebsia p\u00ebr posedimin e pecit \u00ebsht\u00eb aq e madhe sa k\u00ebnaq\u00ebsia seksuale arrihet vet\u00ebm duke menduar se si l\u00ebngu i bardh\u00eb duhet t\u00eb kthehet patjet\u00ebr n\u00eb trash\u00ebgimtar\u00eb. Pra, n\u00eb pec.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">E krejt ky glorifikim i k\u00ebsaj zgjatje t\u00eb l\u00ebkur\u00ebs vjen si pasoj\u00eb e besimit n\u00eb sistemin patriarkal dhe vazhdimit t\u00eb praktikimit t\u00eb kodeve t\u00eb cilat jan\u00eb p\u00ebrdorur p\u00ebr rregullimin e shoq\u00ebrive paramoderne. Kodet m\u00eb t\u00eb njohura n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb t\u00eb cilat p\u00ebrmes praktikimit t\u00eb tyre nd\u00ebr shekuj kan\u00eb ndikuar n\u00eb besimin e pecit si organ t\u00eb shenjt\u00eb dhe n\u00eb mend\u00ebsin\u00eb diskriminiuese kundrejt\u00eb grave jan\u00eb Kanuni i Lek\u00eb Dukagjinit dhe sheriati n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn islame. \u00a0Mir\u00ebpo n\u00eb k\u00ebt\u00eb shkrim theks t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb do t\u00eb ket\u00eb vet\u00ebm Kanuni i Lek\u00eb Dukagjinit si kod q\u00eb praktikohet si i mir\u00ebqen\u00eb nga nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e shoq\u00ebris\u00eb n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur ekziston nj\u00eb institucion q\u00eb e rregullon jetes\u00ebn e nj\u00eb komuniteti\/shoq\u00ebrie e q\u00eb njihet si shtet, ndryshe prej shoq\u00ebrive t\u00eb kanunit t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb munges\u00eb t\u00eb k\u00ebtij institucioni e kan\u00eb p\u00ebrdorur t\u00eb drejt\u00ebn zakonore si mjet p\u00ebr zhvillim dhe rregullim t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">Pra, ndon\u00ebse konteksti dhe rrethanat dallojn\u00eb prej koh\u00ebs kur \u00ebsht\u00eb draftuar Kanuni i Lek\u00eb Dukagjinit, mend\u00ebsia e shqiptar\u00ebve i ka rezistuar koh\u00ebs dhe pushtuesve t\u00eb ndrysh\u00ebm duke vazhduar t\u2019i praktikoj dispozitat e k\u00ebtij kodi. P\u00ebr ne, t\u00eb ngec\u00ebsh n\u00eb koh\u00eb \u00ebsht\u00eb vler\u00eb komb\u00ebtare.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">N\u00eb nenin e 20 t\u00eb Kanunit t\u00eb Lek\u00eb Dukagjinit, shprehimisht ndalohet trash\u00ebgimi i pron\u00ebs s\u00eb gruas n\u00eb familjen e saj duke e par\u00eb thjesht si nj\u00eb tepric\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\"><em>\u201cNYE I NJIZET\u00cbT. Trashigimi i grues Shqyptare.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\"><em>\u201cGrueja shqyptare far\u00eb trashigimit s&#8217;ka te prindja, e as m\u00eb plang, as n\u00eb shpi, &#8211; kanuja e xen gruen si nji tepric\u00eb n\u00eb shpi.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">Pra, n\u00eb dispozitat kanunore n\u00eb ve\u00e7anti dhe n\u00eb sistemin patriakal n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, mashkulli i sht\u00ebpis\u00eb si posedues i pecit, e zot\u00ebron pushtetin, \u00ebsht\u00eb autoriteti moral dhe posedon privilegje sociale. Femra n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, n\u00eb munges\u00eb t\u00eb pecit, zhvishet nga t\u00eb gjitha t\u00eb drejtat, \u00ebsht\u00eb e varur ekonomikisht, shihet si tepric\u00eb kur vjen puna te trash\u00ebgimia n\u00eb pron\u00eb, jeton vec p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb frym\u00eb, p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb e rob\u00ebruar dhe p\u00ebr t\u2019u ushqyer kur t\u2019i teket mashkullit, pra kur atij t\u2019i qohet \u201ctruri\u201d. T\u00eb kesh pec, do t\u00eb thot\u00eb t\u2019i kesh t\u00eb gjitha e mbi t\u00eb gjitha t\u00eb jesh i aft\u00eb t\u00eb mendosh racionalisht.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, korniza ligjore e Kosov\u00ebs nuk e njeh poseduesin e pecit si t\u00eb vetmin person i cili do t\u00eb trash\u00ebgoj pron\u00eb, specifikisht \u00a0neni 3 i ligjit p\u00ebr trash\u00ebgimi dhe neni 24 kushtetut\u00ebs t\u00eb Kosov\u00ebs e trajton t\u00eb drejt\u00ebn pron\u00ebsore si t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb njeriut dhe e ndalon diskriminimin n\u00eb baza gjinore:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">Ligji p\u00ebr trash\u00ebgimi<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\"><em>Neni 3 Barazia n\u00eb trash\u00ebgimi<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\"><em>. 3.1.T\u00eb gjith\u00eb personat fizik\u00eb n\u00eb kushte t\u00eb njejta jan\u00eb t\u00eb barabart\u00eb n\u00eb trash\u00ebgimi.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">Kushtetuta e Kosov\u00ebs<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\"><em>Neni 24 [Barazia para Ligjit]<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\"><em>1. T\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb t\u00eb barabart\u00eb para ligjit. \u00c7dokush g\u00ebzon t\u00eb drejt\u00ebn e mbrojtjes s\u00eb barabart\u00eb ligjore, pa diskriminim.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\"><em>2. Askush nuk mund t\u00eb diskriminohet n\u00eb baz\u00eb t\u00eb rac\u00ebs, ngjyr\u00ebs, gjinis\u00eb, gjuh\u00ebs, fes\u00eb, mendimeve politike ose t\u00eb tjera, prejardhjes komb\u00ebtare a shoq\u00ebrore, lidhjes me ndonj\u00eb komunitet, pron\u00ebs, gjendjes ekonomike, sociale, orientimit seksual, lindjes, aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb kufizuar ose ndonj\u00eb statusi tjet\u00ebr personal.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">Mos zbatimi i \u00a0k\u00ebtyre ligjeve, po b\u00ebn q\u00eb q\u00eb vet\u00ebm 4% e grave t\u00eb trash\u00ebgojn\u00eb pron\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, duke qen\u00eb nj\u00eb \u00a0indikator mjaft i matsh\u00ebm p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e mend\u00ebsis\u00eb kanunore n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">Si rezultat, p\u00ebr shkak t\u00eb referimit t\u00eb vazhduesh\u00ebm n\u00eb kanun dhe p\u00ebrceptimit t\u00eb burrit si hyjni e gruas si tepric\u00eb, dhe jo referimit n\u00eb k\u00ebto ligje t\u00eb Kosov\u00ebs t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrpiluara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos diskriminohet asnj\u00eb njeri n\u00eb shoq\u00ebri, rezulton \u00a0ideja se n\u00eb rast q\u00eb nj\u00eb grua e k\u00ebrkon t\u00eb drejt\u00ebn e saj n\u00eb pron\u00eb t\u00eb etiketohet si e \u00e7mendur. Em\u00ebruesi i p\u00ebrbashk\u00ebt i tepric\u00ebs dhe \u00e7menduris\u00eb nd\u00ebr shqiptar\u00eb? Gruaja. Pra, t\u00eb jesh e \u00e7mendur do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb k\u00ebrkosh barazi n\u00eb familje dhe t\u00eb k\u00ebrkosh t\u2019i respektosh t\u00eb drejtat e njeriut.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">Mir\u00ebpo, hstoria na njeh me shum\u00eb njer\u00ebz t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb etiketuar si t\u00eb \u00e7mendur dhe kan\u00eb arritur \u00a0t\u00eb b\u00ebjn\u00eb ndryshime n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb dhe q\u00eb t\u00eb kthejn\u00eb drejt\u00ebsin\u00eb n\u00eb vendin e vet , si: Rosa Parks dhe Marthin Luther King p\u00ebr t\u00eb drejtat e zezak\u00ebve; \u00a0Elizabeth Cady Stanton, Susan B. Anthony dhe Lucy Stone p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn e gruas p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb zgjedhje n\u00eb Amerik\u00eb; dhe Malala Yousafzai p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn e vajzave p\u00ebr edukim n\u00eb Pakistan.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">Njejt\u00eb edhe n\u00eb Kosov\u00eb, brezi i ri me shum\u00eb burra dhe gra aktiviste\/\u00eb \u00a0\u00ebsht\u00eb i vendosur q\u00eb t\u00eb jet\u00eb \u201ci \u00e7mendur\u201d dhe ta varros\u00eb mentalitetin patriarkal dhe kanunor t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb son\u00eb derisa t\u00eb b\u00ebhet e qart\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb q\u00eb seksi biologjik, gjinia dhe (mos) posedimi i pecit nuk \u00a0t\u00eb b\u00ebjn\u00eb m\u00eb shum\u00eb ose m\u00eb pak njeri, dhe derisa n\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb zbatohet neni 3 i ligjit aktual t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr trash\u00ebgimi pron\u00ebsore e jo neni 20 i Kanunit t\u00eb Lek\u00eb Dukagjinit. E kjo \u201cluft\u00eb\u201d do t\u00eb b\u00ebhet p\u00ebrmes aktivizmit, rezistenc\u00ebs dhe p\u00ebrplasjes s\u00eb argumenteve racionale dhe shkencore, jo n\u00eb pec, por n\u00eb fytyr\u00ebn e patriarkatit.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ky artikull \u00ebsht\u00eb i dedikuar p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit t\u00eb cil\u00ebt mendojn\u00eb me organin hyjnor t\u00eb tyre dhe besojn\u00eb n\u00eb Kanun, pra, njer\u00ebzit (burrat), organi hyjnor (peci), kanuni (koha e bronzit). Peci si organ dhe koncept mund t\u00eb shihet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb relative n\u00ebp\u00ebr shoq\u00ebri t\u00eb ndryshme. N\u00ebse n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri m\u00eb t\u00eb hapur peci shihet [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":176,"featured_media":8396,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[205],"class_list":["post-3847","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion"],"authors":[{"term_id":205,"user_id":176,"is_guest":0,"slug":"roni-idrizaj","display_name":"Roni Idrizaj","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-4-9.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/download-4-9.jpg"},"user_url":"","last_name":"Idrizaj","first_name":"Roni","description":"Roni Idrizaj \u00ebsht\u00eb i diplomuar n\u00eb Shkenca Politike n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Ai ka qen\u00eb Drejtor Ekzekutiv i Sbunker ku p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb ka menaxhuar programin e mendimit kritik dhe t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut \"TruAktiv\" t\u00eb Sbunker.\r\n\r\nAktivizmi i tij n\u00eb sektorin e shoq\u00ebris\u00eb civile zhvillohet edhe si vullnetar n\u00eb organizata q\u00eb kan\u00eb p\u00ebr fokus integrimin e komuniteteve pakic\u00eb dhe t\u00eb magjinalizuara n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb kosovare dhe mbrojtjen e t\u00eb drejtave dhe lirive t\u00eb njeriut.\r\n\r\nAi \u00ebsht\u00eb themelues i iniciativave \u201cSpeakOut\u201d dhe #KputeUrrejtjen dhe ka qen\u00eb koordinator n\u00eb iniciativ\u00ebn #MerrFrym\u00eb."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/176"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3847"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13527,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3847\/revisions\/13527"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3847"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}