{"id":3869,"date":"2019-06-12T10:27:17","date_gmt":"2019-06-12T08:27:17","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=3869"},"modified":"2024-10-17T10:45:37","modified_gmt":"2024-10-17T08:45:37","slug":"prizmi-i-komisionit-evropian-mbi-ekonomine-e-kosoves","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/prizmi-i-komisionit-evropian-mbi-ekonomine-e-kosoves\/","title":{"rendered":"Prizmi i Komisionit Evropian mbi ekonomin\u00eb e Kosov\u00ebs"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3>Prizmi i Komisionit Evropian mbi ekonomin\u00eb e Kosov\u00ebs<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>K\u00ebndv\u00ebshtrimi i Komisionit Evropian mbi ekonomin\u00eb,\u00a0<a href=\"https:\/\/ec.europa.eu\/neighbourhood-enlargement\/sites\/near\/files\/20190529-kosovo-report.pdf\">n\u00eb raportin<\/a>\u00a0p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vit, paraqet objektivisht distanc\u00ebn mes Kosov\u00ebs dhe vendeve t\u00eb BE-s\u00eb. T\u00eb dh\u00ebnat e k\u00ebtij raporti nuk \u00ebsht\u00eb se nuk i kemi ditur, por ato na rikujtojn\u00eb sa pak zhvillim kemi patur e sa larg integrimit mbetemi.<\/p>\n<p>Raporti thot\u00eb se Kosova ka patur rritje reale ekonomike prej 3.9%, por n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb thekson se Kosova ka nivelin m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt n\u00eb rajon t\u00eb Bruto Produktit Vendor p\u00ebr kok\u00eb banori. 1 qytetar i Kosov\u00ebs ka mesatarisht pak m\u00eb shum\u00eb se \u00bc e mesatares s\u00eb t\u00eb ardhurave t\u00eb nj\u00eb qytetari t\u00eb BE-s\u00eb dhe pak m\u00eb pak se \u00be e mesatares s\u00eb t\u00eb ardhurave t\u00eb nj\u00eb qytetari t\u00eb rajonit.<\/p>\n<p>At\u00ebher\u00eb, pse kemi rritje ekonomike? P\u00ebrve\u00e7 investimit n\u00eb asfalt, kryesisht, p\u00ebr shkak t\u00eb rritjes s\u00eb konsumit i cili financohet n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe nga remitencat, t\u00eb cilat ishin mbi 800 milion\u00eb n\u00eb 2018; dhe, p\u00ebr shkak t\u00eb rritjes s\u00eb eksportit n\u00eb sh\u00ebrbime, i cili mbi 90% p\u00ebrb\u00ebhet nga sh\u00ebrbimet e udh\u00ebtimit q\u00eb i blen m\u00ebrgata, me \u00e7\u2019rast \u201czbutet\u201d deficiti i lart\u00eb tregtar q\u00eb kemi n\u00eb mallra.<\/p>\n<p>Pra, kemi rritje ekonomike kryesisht p\u00ebr shkak t\u00eb m\u00ebrgat\u00ebs.<\/p>\n<p>Po, p\u00ebrve\u00e7 rritjes, a kemi prodhim? Deficiti tregtar n\u00eb mallra p\u00ebr vitin 2018 ishte p\u00ebr gati 5 pik\u00eb p\u00ebrqindje m\u00eb i lart\u00eb se n\u00eb 2017-\u00ebn, duke arritur af\u00ebr 3 miliard\u00eb euro. Pra, dallimi mes importeve dhe eksporteve n\u00eb mallra \u00ebsht\u00eb p\u00ebraf\u00ebrsisht sa 43% e Bruto Produktit Vendor. Rritja e \u00e7mimeve t\u00eb produkteve ushqimore, kryesisht t\u00eb importuara, ishte nj\u00eb nd\u00ebr arsyet kryesore p\u00ebr inflacionin e 2018-\u00ebs. Nd\u00ebrkoh\u00eb, investimet e huaja direkte n\u00eb vitin 2018 ishin p\u00ebr 16% apo rreth 42 milion\u00eb euro m\u00eb pak se n\u00eb vitin 2017.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 rritjes, a kemi pun\u00ebsim? P\u00ebrve\u00e7 se Kosova ka nivelin e bruto produktit vendor p\u00ebr kok\u00eb banori m\u00eb t\u00eb ultin n\u00eb rajon, pjes\u00ebmarrja n\u00eb tregun e pun\u00ebs ka r\u00ebn\u00eb. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb kishim r\u00ebnie t\u00eb papun\u00ebsis\u00eb p\u00ebr m\u00eb pak se 1 pik\u00eb p\u00ebrqindje dhe, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, rreth 12 mij\u00eb persona m\u00eb pak t\u00eb pun\u00ebsuar n\u00eb krahasim me 2017-\u00ebn. Nd\u00ebrkoh\u00eb, si\u00e7 thot\u00eb raporti, qeveria nuk ka as strategji as koherenc\u00eb p\u00ebr subvencionimin e nd\u00ebrmarrjeve publike.<\/p>\n<p>P\u00ebrderisa pun\u00ebsimi ka r\u00ebn\u00eb e prodhimi s\u2019po mund t\u00eb ngritet, raporti na tregon q\u00eb sektori q\u00eb ende po shk\u00eblqen \u00ebsht\u00eb ai financiar. Bankat sh\u00ebnuan fitim me nj\u00eb kthim mesatar n\u00eb kapital prej 18.8%, institucionet mikrofinanciare me 18.7%, dhe kompanit\u00eb e sigurimeve me 17%. Ato mbesin mir\u00eb t\u00eb kapitalizuara. Banka Qendrore ua k\u00ebrkon norm\u00ebn e rezervave prej 12%, ato e kishin 16.1%. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb norma e kredive n\u00eb raport me depozitat u rrit nga 79% n\u00eb 83.9%. Por, p\u00ebrkund\u00ebr fitimit t\u00eb madh, mjeteve t\u00eb bollshme n\u00eb dispozicion p\u00ebr kredi e rrezikut t\u00eb vog\u00ebl p\u00ebr d\u00ebshtim, normat e interesit u zvog\u00ebluan me shpejt\u00ebsi t\u00eb breshk\u00ebs.<\/p>\n<p>Cila \u00ebsht\u00eb alternativa? Mosp\u00ebrs\u00ebritja e k\u00ebtij raporti n\u00eb 2020-\u00ebn. Ajo mund t\u00eb b\u00ebhet me nj\u00eb qeveri dhe qeverisje t\u00eb re e progresiste. Synimi i saj duhet t\u00eb jet\u00eb ndryshimi paradigmatik i ekonomis\u00eb, ku: ndalet e hetohet procesi i privatizimit, Fondi Sovran koordinon nd\u00ebrmarrjet publike me synim revitalizimin, Banka Zhvillimore financon projekte kapitale me synim pun\u00ebsimin, Banka Qendrore riorganizon dhe rregullon sektorin financiar, ristrukturohen skemat tatimore, ristrukturohen programet p\u00ebr mbrojtje sociale, rim\u00ebk\u00ebmbet Trep\u00e7a, rimendohet energjia dhe ruhet ambienti.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prizmi i Komisionit Evropian mbi ekonomin\u00eb e Kosov\u00ebs K\u00ebndv\u00ebshtrimi i Komisionit Evropian mbi ekonomin\u00eb,\u00a0n\u00eb raportin\u00a0p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vit, paraqet objektivisht distanc\u00ebn mes Kosov\u00ebs dhe vendeve t\u00eb BE-s\u00eb. T\u00eb dh\u00ebnat e k\u00ebtij raporti nuk \u00ebsht\u00eb se nuk i kemi ditur, por ato na rikujtojn\u00eb sa pak zhvillim kemi patur e sa larg integrimit mbetemi. Raporti thot\u00eb se [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":8396,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[691,664],"ppma_author":[97],"class_list":["post-3869","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion","tag-economy","tag-kosovo"],"authors":[{"term_id":97,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"edison-jakurti","display_name":"Edison Jakurti","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Edison-Jakurti.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Edison-Jakurti.jpeg"},"user_url":"","last_name":"","first_name":"","description":"Edison Jakurti \u00ebsht\u00eb doktorant i shkencave ekonomike n\u00eb Freie Universit\u00e4t Berlin. M\u00eb her\u00ebt ai i ka p\u00ebrfunduar studimet e nivelit master p\u00ebr politikat e zhvillimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, me fokus n\u00eb ekonomiksin aplikativ, n\u00eb Duke University, dhe studimet themelore n\u00eb drejtimin ekonomiks dhe statistik\u00eb n\u00eb R.I.T. Ka punuar si asistent hulumtues dhe asistent ligj\u00ebrues n\u00eb Duke University, si dhe k\u00ebshilltar n\u00eb Bank\u00ebn Bot\u00ebrore."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3869","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3869"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3869\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8473,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3869\/revisions\/8473"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3869"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3869"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}