{"id":4035,"date":"2017-03-30T12:00:19","date_gmt":"2017-03-30T10:00:19","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4035"},"modified":"2024-10-15T10:10:45","modified_gmt":"2024-10-15T08:10:45","slug":"te-kalosh-nepermes-listes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/opinion\/te-kalosh-nepermes-listes\/","title":{"rendered":"T\u00eb kalosh n\u00ebp\u00ebrmes List\u00ebs"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<h3>T\u00eb kalosh n\u00ebp\u00ebrmes List\u00ebs<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"img-wrapper\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sbunker.net\/uploads\/sbunker.net\/images\/2017\/March\/30\/auto_steven-spielberg-moment-schindlers-list1490864904.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"news-left\">\n<p>Filmi\u00a0<em>Schindler&#8217;s List,<\/em>\u00a0i regjisorit Steven Spielberg, \u00ebsht\u00eb realizuar m\u00eb 1993, n\u00eb formatin bardh e zi, sepse sipas tij pamjet bardh\u00a0e zi i paraqisnin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb reale ato pamje t\u00eb tmerrit nazist. \u00a0N\u00eb k\u00ebt\u00eb film paraqiten vrasjet masive t\u00eb hebrenjve p\u00ebr t\u00eb vetmin fakt\u00a0se kishin identitet t\u00eb ndrysh\u00ebm nga gjerman\u00ebt. Sipas ligj\u00ebrimit nazist hebrenjt\u00eb ishin t\u00eb rreziksh\u00ebm, dhe k\u00ebshtu ata mund ta njollosnin rac\u00ebn e past\u00ebrt gjermane. Ky \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb nga momentet kulminante q\u00eb filmi insiston t\u00eb na sensibilizoj\u00eb p\u00ebr faktin se sa e leht\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb njeriu t\u00eb mb\u00ebrrij\u00eb deri n\u00eb Holokaust, vet\u00ebm e vet\u00ebm se p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb identitet tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Regjisori Spielberg n\u00eb k\u00ebt\u00eb film na rr\u00ebfen veprimtarin\u00eb e biznesmenit gjerman Oskar Schindler (luajtur nga Liam Neeson) gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Schindler-i e kishte kuptuar se lufta do t\u00eb jet\u00eb shansi i tij q\u00eb ta kapitalizonte p\u00ebr t\u2019u pasuruar. Ai \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i zoti n\u00eb intriga, mashtrime, rryshfet. K\u00ebtu Spielberg, Schindler-in na e paraqet si nj\u00eb njeri gryk\u00ebs, i cili ishte shhp\u00ebrfytyruar nga d\u00ebshira p\u00ebr t\u2019u pasuruar. Mir\u00ebpo, krejt k\u00ebto zhd\u00ebrvjell\u00ebsi q\u00eb i posedonte Schindler-i nuk i mjaftojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebhequr nj\u00eb fabrik\u00eb. Sa ironizues, po aq edhe cinik \u00ebsht\u00eb fakti q\u00eb regjisori i \u2018gjen\u2019 Itzhak Stern (luajtur nga Ben Kingsley), nj\u00eb hebre, p\u00ebr ta udh\u00ebhequr fabrik\u00ebn e biznesmenit gjerman. K\u00ebshtu, hebreu Stern do t\u00eb b\u00ebhet menaxheri kryesor i fabrik\u00ebs. Schindler-i zhvendoset n\u00eb Polonin\u00eb e pushtuar nga nazist\u00ebt, ku do ta \u00a0hap\u00eb fabrik\u00ebn e tij dhe do t\u00eb pun\u00ebsoj\u00eb hebrenj t\u00eb cil\u00ebt do t\u2019i paguaj\u00eb shum\u00eb lir\u00eb. Itzhak Stern po ashtu do t\u00eb l\u00ebviz\u00eb n\u00ebp\u00ebr rrug\u00ebt e Krakows p\u00ebr t\u00eb pun\u00ebsuar hebrenj p\u00ebr Schindler-in.<\/p>\n<p>Pra, q\u00ebllimi i Schindler-it ishte t\u00eb b\u00ebhet\u00a0milioner. Ai nuk qante kok\u00ebn se matan\u00eb mureve t\u00eb fabrik\u00ebs s\u00eb tij shfaroseshin njer\u00ebzit e pafajsh\u00ebm. Preokupimi i nazizmit ishte q\u00eb t\u00eb vriste sa m\u00eb shum\u00eb hebrenj, kurse preokupimi i vet\u00ebm i Schindler-it ishte t\u00eb b\u00ebnte sa m\u00eb shum\u00eb para. Njer\u00ebzit i shihte vet\u00ebm si nj\u00eb mund\u00ebsi m\u00eb e mir\u00eb\u00a0t\u00eb pasurohej edhe m\u00eb n\u00eb kurriz t\u00eb tyre dhe k\u00ebt\u00eb mund\u00ebsi lufta ia kishte b\u00ebr\u00eb si \u2018ofert\u00eb falas\u2019. Nj\u00eb karakter lakmitar, Schindler-i ishte i interesuar q\u00eb ai t\u00eb jetonte jet\u00ebn sa m\u00eb luksoze n\u00eb t\u00ebr\u00eb at\u00eb katrahur\u00eb.<\/p>\n<p>Luft\u00ebrat \u00e7doher\u00eb krijojn\u00eb paradokse t\u00eb tilla, sepse n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb dhe hap\u00ebsir\u00eb dikush lufton p\u00ebr ta shp\u00ebtuar kok\u00ebn, e dikush p\u00ebr ta rritur biznesin e tij. Gjermania naziste ishte b\u00ebr\u00eb nj\u00eb makineri shfaros\u00ebse p\u00ebr popullin hebre. Vula e identitetit nazist u b\u00eb Holokausti, kurse, vula e identitetit t\u00eb Schindler-it n\u00eb mes t\u00eb k\u00ebsaj llahtarie ishte b\u00ebr\u00eb paraja. Sa m\u00eb shum\u00eb luft\u00eb, sa m\u00eb shum\u00eb vrasje aq m\u00eb shum\u00eb para p\u00ebr Schindler-in. Ai ishte i dehur nga paraja, sikur nazizmi q\u00eb ishte dehur nga vrasjet. Nj\u00eb katandisje e till\u00eb t\u00eb linte p\u00ebr t\u00eb besuar se njer\u00ebzorja nuk banonte m\u00eb n\u00eb Tok\u00eb. Gjith\u00e7ka ishte kthyer n\u00eb gjak dhe para dhe po ashtu para me gjak (vlen t\u00eb p\u00ebrmendet k\u00ebtu se regjisori Spielberg nuk ka pranuar t\u00eb paguhet p\u00ebr pun\u00ebn e tij n\u00eb k\u00ebt\u00eb film, sepse gjykonte se nj\u00eb pages\u00eb e till\u00eb do t\u00eb ishte n\u00eb kurriz\u00a0t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb vrar\u00ebve nga nazizmi).<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb interesant momenti kur regjisori e nxjerr n\u00eb sken\u00eb nj\u00eb vajz\u00eb tre vje\u00e7e, e cila ka t\u00eb veshur nj\u00eb pallto t\u00eb kuqe. Ky personazh i p\u00ebrcjell dy simbolika brenda n\u00eb film; e para; \u00ebsht\u00eb ajo sesi n\u00ebp\u00ebrmes shfaqjes s\u00eb f\u00ebmij\u00ebs\u00a0(luajtur nga Oliwia Dabrowska) n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb forme rishfaqet njer\u00ebzorja n\u00eb mes kufomave, kurse e dyta; palltoja e kuqe n\u00eb mes asaj zymt\u00ebsie ferri, simbolizon gjakun e derdhur t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb pafajsh\u00ebm. Prandaj, qe pik\u00ebrisht ky f\u00ebmij\u00eb i vrar\u00eb q\u00eb zgjon edhe Schindler-in nga dehja e paras\u00eb. K\u00ebshtu regjisori Spielberg tani na e paraqet nj\u00eb Schindler t\u00eb transformuar, emocional dhe p\u00ebrgj\u00ebrues, t\u00eb cilit nuk i interesojn\u00eb m\u00eb parat\u00eb p\u00ebr t\u2019u pasuruar, por p\u00ebr t\u00eb korruptuar sa m\u00eb shum\u00eb zyrtar\u00eb nazist\u00eb q\u00eb t\u00eb shp\u00ebtoj\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb hebrenj. Atij m\u00eb nuk i intereson madje as q\u00eb \u00ebsht\u00eb gjerman, mbase i vjen\u00a0edhe keq pse \u00ebsht\u00eb\u00a0i till\u00eb. Pra, identiteti i tij kishte p\u00ebsuar nj\u00eb transformim t\u00eb thell\u00eb. Krejt \u00e7ka at\u00eb e preokupon tani ishte shp\u00ebtimi nga vdekja i sa m\u00eb shum\u00eb hebrejve. Dikur rrezikonte gjith\u00e7ka q\u00eb t\u00eb pasurohej, s\u2019kursente as katandisjen e njer\u00ebzve, sepse q\u00ebllimi i tij ishte jeta luksoze, kurse tani rrezikon \u00e7do gj\u00eb q\u00eb ka arritur vet\u00ebm e vet\u00ebm q\u00eb t\u00eb shp\u00ebtoj\u00eb edhe nj\u00eb njeri m\u00eb shum\u00eb. Ai futet n\u00ebp\u00ebr kampe naziste t\u00eb p\u00ebrqendrimit, duke mashtruar e korruptuar ushtar\u00eb nazist\u00eb, p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb hebrenj q\u00eb andej p\u00ebr t\u2019i shp\u00ebtuar.<\/p>\n<p>Prandaj, ikja nga t\u00eb b\u00ebrit para dhe ngarendja p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar sa m\u00eb shum\u00eb nj\u00ebr\u00ebz, n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb tendenca e kap\u00ebrcimit t\u00eb identitetit t\u00eb tij, dhe k\u00ebrkimi i nj\u00eb identiteti q\u00eb tanim\u00eb nuk ishte as identitet i humbur gjerman, as ai i biznesmenit, por ishte di\u00e7ka q\u00eb kishte t\u00eb b\u00ebnte me njer\u00ebzoren. Ky humanitet i Schindler-it nuk erdhi si di\u00e7ka i parap\u00ebrgatitur, por ishte spontan, sepse regjisori m\u00ebton q\u00eb vet\u00eb spontanitetin t\u00eb na paraqes\u00eb si njer\u00ebzor. Mbase, ky spontanitet tregon se megjithat\u00eb, pavar\u00ebsisht zvet\u00ebnimeve q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrjetojn\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb, njer\u00ebzit, individ\u00ebt, prap\u00ebseprap\u00eb duhet t\u00eb synojm\u00eb drejt asaj q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb njer\u00ebzore, e q\u00eb kjo n\u00eb fakt duhet t\u00eb jet\u00eb edhe vula fundamentale e identitetit t\u00eb njeriut.<\/p>\n<p><em>Schindler&#8217;s List<\/em>\u00a0nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb film q\u00eb njeriu mund t\u00eb kaloj\u00eb mbi dy or\u00eb duke e shikuar. Ky film \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se kaq. Ai \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr historit\u00eb m\u00eb t\u00eb\u00a0trishtuara t\u00eb\u00a0njeriut bashk\u00ebkohor. \u00cbsht\u00eb ankthi yn\u00eb, \u00ebsht\u00eb tmerri yn\u00eb. Ky\u00a0film, kjo histori, jemi ne, historia jon\u00eb, historia e palavdishme njer\u00ebzore.\u00a0Regjisori Spielberg\u00a0k\u00ebrkon t\u00eb \u00e7lirohemi nga kjo frik\u00eb, nga ky ankth i amshuesh\u00ebm, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht k\u00ebrkon q\u00eb njeriu duhet ta b\u00ebj\u00eb kap\u00ebrcimin, ta tejakloj\u00eb vetveten.<\/p>\n<p>Spielberg\u00a0th\u00ebrret nd\u00ebrgjegjjen njer\u00ebzore, shpirtin human, edhe at\u00ebher\u00eb kur intensiteti i egos son\u00eb \u00ebsht\u00eb i shfrenuar dhe i etur p\u00ebr shkat\u00ebrrim. Si\u00e7 thoshte edhe Primo Levi: \u201c\u00cbsht\u00eb njeri ai q\u00eb vret, \u00ebsht\u00eb njeri ai q\u00eb b\u00ebn ose p\u00ebson padrejt\u00ebsi: s\u2019\u00ebsht\u00eb njeri ai q\u00eb, pasi ka humbur maturin\u00eb, ndan\u00eb shtratin me nj\u00eb kufom\u00eb. Ai q\u00eb ka pritur q\u00eb fqinji i tij t\u00eb vdes\u00eb p\u00ebr t\u2019i marr\u00eb nj\u00eb \u00e7erek buk\u00eb&#8230;\u201d. Sikurse Levi q\u00eb e ka bartur n\u00eb l\u00ebkur\u00ebn e tij at\u00eb llahtari, edhe filmi\u00a0p\u00ebrkujton\u00a0leht\u00ebsin\u00eb e \u00e7ekuilibrimit t\u00eb natyr\u00ebs njer\u00ebzore. Historia e\u00a0<em>Schindler&#8217;s List\u00a0<\/em>nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb histori njer\u00ebzore q\u00eb ka per\u00ebnduar, por alarm i p\u00ebrhersh\u00ebm kund\u00ebr p\u00ebrs\u00ebritjes s\u00eb di\u00e7kaje t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"author\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00eb kalosh n\u00ebp\u00ebrmes List\u00ebs Filmi\u00a0Schindler&#8217;s List,\u00a0i regjisorit Steven Spielberg, \u00ebsht\u00eb realizuar m\u00eb 1993, n\u00eb formatin bardh e zi, sepse sipas tij pamjet bardh\u00a0e zi i paraqisnin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb reale ato pamje t\u00eb tmerrit nazist. \u00a0N\u00eb k\u00ebt\u00eb film paraqiten vrasjet masive t\u00eb hebrenjve p\u00ebr t\u00eb vetmin fakt\u00a0se kishin identitet t\u00eb ndrysh\u00ebm nga gjerman\u00ebt. Sipas ligj\u00ebrimit [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":266,"featured_media":7966,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[733],"class_list":["post-4035","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinion"],"authors":[{"term_id":733,"user_id":266,"is_guest":0,"slug":"dritan-dragusha","display_name":"Dritan Dragusha","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/dritan.webp","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/dritan.webp"},"user_url":"","last_name":"Dragusha","first_name":"Dritan","description":"Dritan Dragusha \u00ebsht\u00eb i diplomuar n\u00eb filozofi, n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Dritani \u00ebsht\u00eb i fokusuar n\u00eb teori t\u00eb kultur\u00ebs dhe gjithashtu n\u00eb let\u00ebrsi, kinema dhe muzik\u00eb. Po ashtu, merret edhe me gazetari. \u00cbsht\u00eb kolumnist i rregullt n\u00eb platform\u00ebn online \"sbunker.net\". Ka qen\u00eb edhe m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs i filozofis\u00eb dhe etik\u00ebs n\u00eb \"The British School Kosova\". Bashkautor n\u00eb projektin kulturor televiziv \"Filozofema\", n\u00eb Radio Televizionin e Kosov\u00ebs. Aktualisht Dritani \u00ebsht\u00eb autor dhe moderator i emisionit \"Prizma\", n\u00eb televizionin T7."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4035","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/266"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4035"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4035\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8315,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4035\/revisions\/8315"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4035"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}