{"id":4131,"date":"2017-10-30T11:37:36","date_gmt":"2017-10-30T09:37:36","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4131"},"modified":"2024-12-20T11:40:02","modified_gmt":"2024-12-20T09:40:02","slug":"lumturia-totalitare-pjesa-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/lumturia-totalitare-pjesa-i\/","title":{"rendered":"Lumturia totalitare: Pjesa I"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p>N\u00eb nj\u00eb tregim t\u00eb tijin t\u00eb quajtur \u201cFytyra ime e trisht\u00eb,\u201d shkrimtari i famsh\u00ebm gjerman Heinrich B\u00f6ll, rr\u00ebfen p\u00ebr nj\u00eb personazh q\u00eb, vet\u00ebm pse dukej i trisht\u00eb, i ngrysur apo i vrenjtur n\u00eb fytyr\u00eb, befas vihet n\u00eb pranga nga nj\u00eb polic n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nj\u00eb ligji absurd q\u00eb kishte hyr\u00eb n\u00eb fuqi tridhjet\u00eb e gjasht\u00eb or\u00eb m\u00eb par\u00eb, e ligj i cili i detyronte t\u00eb gjith\u00eb pa p\u00ebrjashtim t\u00eb duken t\u00eb lumtur [1].<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>N\u00eb fillim, personazhi e merr me t\u00eb qeshur, duke pandehur q\u00eb polici \u00ebsht\u00eb thjesht duke e qes\u00ebndisur. Mir\u00ebpo m\u00eb pas \u2013 mbas sqarimit (me ton t\u00eb sert\u00eb) t\u00eb policit q\u00eb nj\u00eb ligj i till\u00eb tashm\u00eb kishte tridhjet\u00eb e gjasht\u00eb or\u00eb q\u00eb kishte hyr\u00eb n\u00eb fuqi \u2013 ai arrin t\u00eb kuptoj\u00eb se \u00e7\u2019taksirat i madh e kishte z\u00ebn\u00eb pakujtimas. Dhe, p\u00ebrnj\u00ebher\u00eb m\u00eb pas, mundohet t\u00eb shfaj\u00ebsohet, duke i th\u00ebn\u00eb policit q\u00eb, ndon\u00ebse ai nuk e p\u00ebrjashton dot mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb nj\u00eb ligj i till\u00eb t\u00eb ket\u00eb hyr\u00eb n\u00eb fuqi tjet\u00ebrpardje, ai, p\u00ebr veten e tij, megjithat\u00eb, nuk ka d\u00ebgjuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ligj m\u00eb p\u00ebrpara.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht arsyetimit t\u00eb personazhit, polici vijon k\u00ebmb\u00ebngultas me procedur\u00ebn e duarlidhjes. Dhe, me nj\u00eb turr t\u00eb pap\u00ebrmbajtur, e shpie drejt e n\u00eb hetuesi.<\/p>\n<p>Edhe aty, natyrisht, personazhi b\u00ebn \u00e7mos q\u00eb t\u2019ua mbush\u00eb mendjen \u201cruajt\u00ebsve t\u00eb ligjit dhe rendit publik\u201d q\u00eb ai nuk dinte gj\u00eb p\u00ebr hyrjen n\u00eb fuqi t\u00eb k\u00ebtij ligji \u2013 meq\u00eb, si\u00e7 tregon edhe vet\u00eb, sapo qe liruar nga burgu (ku po mbahej prej pes\u00eb vitesh, p\u00ebr nj\u00eb akuz\u00eb po aq absurde sa edhe kjo q\u00eb po akuzohej tani), dhe prandaj nuk kishte kurrfar\u00eb mund\u00ebsish q\u00eb ai, ose t\u00eb burgosurit e tjer\u00eb, t\u00eb ishin n\u00eb dijeni p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e k\u00ebtij ligji.<\/p>\n<p>Aty p\u00ebr aty, hetuesit e pyesin p\u00ebr arsyen e burgimit t\u00eb m\u00ebhersh\u00ebm \u2013 dhe ky, sakaq, u sqaron q\u00eb shkaku i burgimit t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm lidhej mu me\u00a0<em>fytyr\u00ebn e tij t\u00eb lumtur<\/em>\u00a0n\u00eb p\u00ebrvjetorin e vdekjes s\u00eb Udh\u00ebheq\u00ebsit \u2013 p\u00ebrvjetor ky n\u00eb t\u00eb cilin t\u00eb qenit i lumtur a i buz\u00ebqeshur ndalohej rrept\u00ebsisht n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nj\u00eb dekreti q\u00eb ishte nxjerr\u00eb nergut p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pun\u00eb \u2013 p\u00ebr p\u00ebrkujtimin e vdekjes s\u00eb Udh\u00ebheq\u00ebsit, e q\u00eb personazhi n\u00eb tregim e kishte shp\u00ebrfillur.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, hetuesit nuk tregohen aspak t\u00eb but\u00eb e t\u00eb dhembshur. P\u00ebrkundrazi, vet\u00ebm sa e rrahin brutalisht t\u00eb shkretin dhe, \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb m\u00eb e keqja, e d\u00ebnojn\u00eb me dhjet\u00eb vjet burgim t\u00eb tjera! Si\u00e7 e p\u00ebrshkruan edhe vet\u00eb t\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb absurde:<\/p>\n<p>M\u00eb rrah\u00ebn t\u00eb gjith\u00eb: hetuesi, hetuesi kryesor, hetuesi suprem dhe dy ekzaminues\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. P\u00ebrve\u00e7 tyre, edhe polici q\u00eb m\u00eb arrestoi kreu t\u00eb gjitha masat nd\u00ebshkuese fizike t\u00eb k\u00ebrkuara me ligj. Nd\u00ebrkaq, p\u00ebr shkak t\u00eb fytyr\u00ebs sime t\u00eb trisht\u00eb ata m\u00eb d\u00ebnuan me dhjet\u00eb vjet burg, ashtu si pes\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb q\u00eb m\u00eb d\u00ebnuan me pes\u00eb vjet p\u00ebr shkak t\u00eb fytyr\u00ebs sime t\u00eb lumtur. [2]<\/p>\n<p class=\"text-iamge\">Me k\u00ebt\u00eb tregim t\u00eb mrekulluesh\u00ebm, B\u00f6ll, besoj un\u00eb, ka kapur nj\u00eb gj\u00eb v\u00ebrtet unike rreth regjimeve totalitare q\u00eb shkrimtar\u00ebt e tjer\u00eb nuk kan\u00eb arritur t\u00eb kapin dot n\u00eb krijimet letrare t\u00eb tyre: raportin q\u00eb regjime t\u00eb tilla nd\u00ebrtojn\u00eb me<em>\u00a0lumturin\u00eb<\/em>\u00a0e njer\u00ebzve n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n<p>Sigurisht, shkrimtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, si\u00e7 do ta shohim shkurtazi dhe m\u00eb posht\u00eb, kan\u00eb prekur aspekte t\u00eb tjera \u2013 t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb k\u00ebtyre regjimeve. P\u00ebr shembull, George Orwell-i, shkrimtar i famsh\u00ebm anglez, t\u00eb dy veprat e tij t\u00eb suksesshme,\u00a0<em>Ferma e Kafsh\u00ebve<\/em>\u00a0dhe\u00a0<em>1984<\/em>, ka prekur elementin e kontrollit, propagand\u00ebs dhe manipulimit ideologjik q\u00eb ndodh n\u00eb regjime t\u00eb tilla. Franz Kafka, nj\u00eb nga shkrimtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb shekullit nj\u00ebzet, te veprat e tij t\u00eb mrekullueshme \u2013\u00a0<em>Metamorfoza, The Castle, Procesi,<\/em>\u00a0si dhe nj\u00eb s\u00ebr\u00eb tregimesh t\u00eb tjera \u2013 ka trajtuar, n\u00eb mes t\u00eb tjerash, karakterin totalizues e depersonalizues t\u00eb rendeve juridiko-burokratike t\u00eb k\u00ebtyre sistemeve[3].<\/p>\n<p>P\u00ebrtej k\u00ebtyre, Ismail Kadare, shkrimtari yn\u00eb i mir\u00ebnjohur, ka trajtuar \u2013 fillimisht te proza e tij<em>\u00a0N\u00ebpun\u00ebsi i Pallatit t\u00eb \u00cbndrrave<\/em>, dhe m\u00eb pas te romani\u00a0<em>Pallati i \u00cbndrrave<\/em>\u00a0\u2013 sesi regjimet totalitare (priren t\u00eb) kontrollojn\u00eb jo vet\u00ebm t\u00eb folur\u00ebn, veprimet dhe mendjet e njer\u00ebzve (si\u00e7 mendonte Orwell-i, bie fjala), por edhe\u00a0<em>\u00ebndrrat e tyre.<\/em>\u00a0Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, edhe \u201cskutat m\u00eb t\u00eb thella dhe m\u00eb t\u00eb fshehta t\u00eb shpirtit [njer\u00ebzor]\u201d (Carl G. Jung) [4] apo, si\u00e7 (do t\u00eb) thoshte Sigmund Freud-i, \u201crrug\u00eb[t] mbret\u00ebrore p\u00ebr njohjen e aktiviteteve t\u00eb pavet\u00ebdijshme t\u00eb mendjes.\u201d[5] Po k\u00ebshtu, n\u00eb mos m\u00eb radikalisht se Kadare, Huxley, shkrimtar i famsh\u00ebm anglez, te vepra e tij\u00a0<em>Brave New World<\/em>\u00a0ka zbuluar sesi regjimet totalitare nuk k\u00ebnaqen thjesht dhe vet\u00ebm me kontrollimin e t\u00eb folur\u00ebs, veprimeve apo mendimeve njer\u00ebzore. Madje, sipas tij, ato nuk k\u00ebnaqen as me kontrollimin e \u00ebndrrave apo shpirtit njer\u00ebzor. N\u00eb fakt, ajo q\u00eb i specifikon sistemet totalitare, sipas tij, \u00ebsht\u00eb bash pik\u00ebsynimi i tyre p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb lloj Njeriu specifik \u2013 ose, th\u00ebn\u00eb m\u00eb sakt\u00eb, nj\u00eb lloj Njeriu t\u00eb Ri q\u00eb, krahas n\u00ebnshtrimit ndaj pushtetit politik (si\u00e7 ndodh r\u00ebndom n\u00eb regjimet autoritare e tiranike), do t\u00eb besonte nj\u00ebherazi te sistemi symbyllurazi, do ta donte me gjith\u00eb mend e me gjith\u00eb shpirt. Dhe, po qe nevoja, do t\u00eb sakrifikonte gjith\u00e7ka e gjithmonsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb.<\/p>\n<p>E nj\u00ebjta gj\u00eb, besoj \u2013 e kam fjal\u00ebn q\u00eb kan\u00eb trajtuar tipare t\u00eb ndryshme t\u00eb sistemeve totalitare, por jo edhe raportin e sistemeve totalitare me lumturin\u00eb \u2013 mund t\u00eb thuhet edhe p\u00ebr shkrimtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. Fjala vjen, Kurt Vonnegut, shkrimtar i famsh\u00ebm amerikan, te tregimi i tij \u201cHarrison Bergergon\u201d ka trajtuar problemin e imponimit t\u00eb barazis\u00eb absolute nga lart-posht\u00eb q\u00eb ndodh n\u00eb regjime t\u00eb tilla. Nga ana tjet\u00ebr, Ray Bradbury, nj\u00eb shkrimtar tjet\u00ebr i njohur amerikan, te vepra e tij\u00a0<em>Fahrenheit 451<\/em>\u00a0ka trajtuar problemin e djegies s\u00eb librave q\u00eb ngjan n\u00eb sisteme t\u00eb tilla. Ngjashm\u00ebrisht, Julio Cortazar, shkrimtar i famsh\u00ebm argjentinas, ka trajtuar praktik\u00ebn \u00e7ensurimit dhe ndalimit t\u00eb formave t\u00eb caktuara artistike, te tregimi i tij fantastik \u201cGraffiti\u201d[6]. Kurse Jorge L. \u00a0Borges, shkrimtar i mrekulluesh\u00ebm argjentinas, te tregimi i tij i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm \u201cThe Lottery in Babylon\u201d ka preferuar t\u00eb nxjerr\u00eb n\u00eb pah sesi regjimet totalitare b\u00ebjn\u00eb p\u00ebrcaktimin e fateve njer\u00ebzore, pozitave shoq\u00ebrore dhe centralizimin e pushtetit. Nd\u00ebrkaq, Yevgeny Zamyatin, shkrimtar m\u00eb pak i njohur rus, si dhe Jose Saramago, shkrimtar portugez q\u00eb ka fituar \u00c7mimin Nobel n\u00eb vitin 1998, kan\u00eb preferuar (nga ana tjet\u00ebr) t\u00eb marrin n\u00eb shqyrtim munges\u00ebn e privat\u00ebsis\u00eb q\u00eb ndodh n\u00eb regjime t\u00eb tilla. I pari, dihet, te novela e tij\u00a0<em>We<\/em>, kurse i dyti, Saramago, te tregimi i tij i mrekulluesh\u00ebm, \u201cThings.\u201d [7]<\/p>\n<p>S\u2019do mend, k\u00ebsaj liste me shkrimtar\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm q\u00eb kan\u00eb trajtuar dimensione t\u00eb ndryshme t\u00eb totalitarizmit do t\u00eb mund t\u2019i shtonim edhe emra t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb bujsh\u00ebm nga fusha e let\u00ebrsis\u00eb bot\u00ebrore. P\u00ebr shembull, Milan Kundera, shkrimtar i famsh\u00ebm \u00e7ek, te romani i tij,\u00a0<em>Shakaja<\/em>, ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje problemin e munges\u00ebs s\u00eb besimit nd\u00ebrnj\u00ebr\u00ebzor. Dhe, m\u00eb specifikisht akoma, sesi nj\u00eb shaka e vetme mund t\u00eb shpjer\u00eb n\u00eb pasoja t\u00eb paimagjinueshme n\u00eb sisteme t\u00eb tilla.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, Ivo Andri\u00e7, autor serb q\u00eb ka shkruar, n\u00eb mes t\u00eb tjerash, edhe dokumentin e famsh\u00ebm antishqiptar, me titull\u00a0<em>Draft on Albania<\/em>, te vepra e tij e quajtur\u00a0<em>Damned Yard<\/em>\u00a0ka trajtuar praktik\u00ebn e burgimit t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb pafajsh\u00ebm q\u00eb ndodh n\u00eb regjime t\u00eb k\u00ebtilla. Nga ana tjet\u00ebr, Bertolt Brecht (p.sh., te<em>\u00a0Roundheads dhe Peakheads, Frik\u00eb dhe Mjerim n\u00eb Rajhun e Tret\u00eb, Arturo Ui,<\/em>\u00a0etj.), pastaj Philip Roth (te romani i tij m\u00eb pak i njohur\u00a0<em>The Plot Against America<\/em>), si dhe Michel Houllebecq \u2013 te vepra e tij problematike\u00a0<em>Submission<\/em>, kan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje problemin fabrikimit dhe eliminimit t\u00eb Tjetrit q\u00eb ndodh n\u00eb sisteme t\u00eb tilla. Kurse, krahas k\u00ebtyre, Ryszard Kapuscinski, Miguel Angel Asturias, Gabriel Garcia Marquez, Mario Vargas Llosa, si dhe shum\u00eb shkrimtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb si k\u00ebta, kan\u00eb shpalosur, nd\u00ebr t\u00eb tjera, edhe makut\u00ebrin\u00eb e pafundme p\u00ebr pushtet q\u00eb dallon apo karakterizon diktator\u00ebt e k\u00ebtyre sistemeve. Dhe, m\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi se kjo, terrorin sistemik e sistematik q\u00eb regjime t\u00eb tilla ushtrojn\u00eb pareshtur e vazhdimisht. (I pari, dihet, te vepra e mir\u00ebnjohur\u00a0<em>Perandori<\/em>; i dyti te romani i tij fantastik\u00a0<em>Zoti President<\/em>; i treti te vepra e mrekullueshme\u00a0<em>The Autumn of the Patriarch<\/em>; dhe i fundit, por assesi p\u00ebr nga r\u00ebnd\u00ebsia, te dy veprat e jasht\u00ebzakonshme:\u00a0<em>The Feast of the Goat<\/em>, si dhe\u00a0<em>Conversation in the Cathedral<\/em>).[8]<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb sens, pavar\u00ebsisht se t\u00eb gjitha k\u00ebto vepra \u2013 dhe ato q\u00eb nuk i kam p\u00ebrmendur un\u00eb, e q\u00eb jan\u00eb shkruar ve\u00e7an nga t\u00eb mbijetuarit e<em>\u00a0Lager-it<\/em>\u00a0Nazist dhe\u00a0<em>Gulag-ut<\/em>\u00a0Stalinist[9] \u2013 kan\u00eb trajtuar tipare t\u00eb shumta t\u00eb sistemeve totalitare, ajo q\u00eb dallon tregimin e B\u00f6ll-it nga veprat e tilla, besoj un\u00eb; por, qe besa, edhe nga filmat e serialet e tjera televizive distopike \u2013 s\u00eb paku prej filmit\u00a0<em>Alphaville<\/em>\u00a0(1965) t\u00eb Godard-it dhe\u00a0<em>World on a Wire<\/em>\u00a0(1972) t\u00eb Fassbinder-it (ndon\u00ebse, si pik\u00ebnisje, disa mund t\u00eb marrin megjithat\u00eb filmin fantastik\u00a0<em>Blade Runner<\/em>\u00a0(1982) t\u00eb R. Scott-it), e deri te filmat e serialet e dy viteve t\u00eb fundit, si\u00a0<em>Westerworld<\/em>,\u00a0<em>Cleverman, The Handmaid\u2019s Tale, What Happened to Monday<\/em>, etj., \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht v\u00ebnia e theksit te marr\u00ebdh\u00ebnia e regjimeve totalitare me lumturin\u00eb e njer\u00ebzve n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n<p>Ndonj\u00eb lexues, ma ha mendja, do t\u00eb thot\u00eb:<\/p>\n<p>&#8211; Ore, tregimi q\u00eb ti i referohesh nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb asgj\u00eb me realitetin; \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb trill i shkrimtarit.<\/p>\n<p>Pa dyshim.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, p\u00ebrtej k\u00ebsaj, besoj se \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb pyesim n\u00ebse kjo q\u00eb rr\u00ebfen shkrimtari gjerman n\u00eb tregimin e tij q\u00ebndron (apo jo) p\u00ebr sa i p\u00ebrket sistemeve totalitare. Pra, n\u00ebse njer\u00ebzit n\u00eb sisteme t\u00eb tilla detyrohen t\u00eb duken t\u00eb lumtur e t\u00eb trisht\u00eb nga \u00e7\u2019jan\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb.<\/p>\n<p>(vijon)<\/p>\n<p>_________________<\/p>\n<p>[1]\u00a0Heinrich Boll, \u201cMy Sad Face,\u201d in\u00a0<em>The Collected Stories<\/em>, trans. Leila Vennewitz and Breon Mitchel (Brooklyn, NY: MelvilleHouse, 2011), f. 138.<\/p>\n<p>[2]\u00a0Ibid., f. 142.<\/p>\n<p>[3]\u00a0N\u00eb lidhje me tem\u00ebn e totalitarizmit n\u00eb vepr\u00ebn e Kafka-s, lexuesit do t\u00eb sugjeroja q\u00eb, krahas leximit t\u00eb veprave t\u00eb Kafka-s, t\u00eb lexohet dhe nj\u00eb ese e shkurt\u00ebr nga Milan Kundera: \u201cKafka\u2019s World,\u201d\u00a0<em>The Wilson Quarterly<\/em>, Vol. 12. No. 5 (Winter, 1988), ff. 88-99.<\/p>\n<p>[4]\u00a0Carl G. Jung,\u00a0<em>Civilization in Transition<\/em>, trans. R. F. C. Hull (New Jersey: Princeton University Press, 1970), f. 144 (paragrafi 304).<\/p>\n<p>[5]\u00a0Sigmund Freud,\u00a0<em>The Interpretation of Dreams<\/em>, trans. and ed. James Strachey (New York: Basic Books, 2010), f. 604.<\/p>\n<p>[6]\u00a0K\u00ebtij tregimi i jam referuar edhe n\u00eb nj\u00eb shkrim tjet\u00ebr, t\u00eb botuar te<em>\u00a0Peizazhet e Fjal\u00ebs<\/em>. P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb, shih linkun: https:\/\/peizazhe.com\/2017\/07\/02\/graffiti-ne-regjim\/.<\/p>\n<p>[7]\u00a0P\u00ebrve\u00e7 tregimit t\u00eb quajtur \u201cThings,\u201d Saramago e prek tem\u00ebn e totalitarizmit edhe te veprat e tij t\u00eb tjera:\u00a0<em>Blindness, Seeing, The Cave<\/em>, \u201cThe Chair\u201d dhe \u201cReflux.\u201d<\/p>\n<p>[8]\u00a0Var\u00ebsisht n\u00eb cil\u00ebn gjuh\u00eb i kam lexuar veprat e tilla, i jam referuar edhe titujve. Shpresoj q\u00eb lexuesi nuk do t\u00eb ma shoh\u00eb p\u00ebr t\u00eb madhe k\u00ebt\u00eb gj\u00eb.<\/p>\n<p>[9]\u00a0Edhe pse jam i vet\u00ebdijsh\u00ebm q\u00eb, n\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn rasteve, termi \u2018totalitariz\u00ebm\u2019 p\u00ebrdoret si nj\u00eb nocion ideologjik p\u00ebr t\u00eb diskredituar \u00e7do lloj kritike q\u00eb i b\u00ebhet rendit hegjemonik (neo)liberal, un\u00eb nuk kam kurrfar\u00eb q\u00ebllimi t\u00eb till\u00eb k\u00ebtu {edhe pse, sipas Slavoj Zizek-ut (nuk e ndaj t\u00eb nj\u00ebjtin mendim), vet\u00eb pranimi i nj\u00eb sh\u00ebnjuesi i till\u00eb t\u00eb pozicionon n\u00eb kampin (neo)liberal}. Po ashtu, pavar\u00ebsisht se, n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe, pajtohem me kritik\u00ebn q\u00eb i \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb totalitarizmit (sidomos nga Hannah Arendt, Claude Lefort dhe Albert Camus), p\u00ebrs\u00ebri mendoj q\u00eb ekzistojn\u00eb dallime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme midis nazizmit dhe stalinizmit. M\u00eb shum\u00eb rreth k\u00ebsaj problematike specifike, lexuesit do t\u2019i rekomandoja librin e S. Zizek-ut,\u00a0<em>Did Somebody Say Totalitarianism? Five Interventions in the (Mis)Use of a Notion<\/em>\u00a0(London\/New York: Verso, 2011).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb nj\u00eb tregim t\u00eb tijin t\u00eb quajtur \u201cFytyra ime e trisht\u00eb,\u201d shkrimtari i famsh\u00ebm gjerman Heinrich B\u00f6ll, rr\u00ebfen p\u00ebr nj\u00eb personazh q\u00eb, vet\u00ebm pse dukej i trisht\u00eb, i ngrysur apo i vrenjtur n\u00eb fytyr\u00eb, befas vihet n\u00eb pranga nga nj\u00eb polic n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nj\u00eb ligji absurd q\u00eb kishte hyr\u00eb n\u00eb fuqi tridhjet\u00eb e gjasht\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":559,"featured_media":11497,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[2169,1358,1706],"ppma_author":[2156],"class_list":["post-4131","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-heinrich-boll","tag-lumturia","tag-totalitarizmi"],"authors":[{"term_id":2156,"user_id":559,"is_guest":0,"slug":"armend-mazreku","display_name":"Armend Mazreku","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/avatar_user_495_1606093936-200x200-1.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/avatar_user_495_1606093936-200x200-1.jpg"},"user_url":"","last_name":"Mazreku","first_name":"Armend","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4131","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/559"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4131"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4131\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11496,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4131\/revisions\/11496"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11497"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4131"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4131"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4131"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4131"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}