{"id":4155,"date":"2017-12-24T16:07:06","date_gmt":"2017-12-24T14:07:06","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4155"},"modified":"2024-12-20T16:16:43","modified_gmt":"2024-12-20T14:16:43","slug":"made-in-dagenham-nje-film-mbi-te-drejtat-e-grave-punetore-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/kritike\/made-in-dagenham-nje-film-mbi-te-drejtat-e-grave-punetore-i\/","title":{"rendered":"Made in Dagenham: Nj\u00eb film mbi t\u00eb drejtat e grave pun\u00ebtore (I)"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p>Kjo grev\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me nj\u00eb gj\u00eb dhe vet\u00ebm nj\u00eb gj\u00eb! Drejt\u00ebsi. Pag\u00eb e barabart\u00eb ose kurrgj?! &#8211; Rita O&#8217;Grady, Made in Dagenham<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"img-wrapper\">\n<div class=\"news-down\">\n<p class=\"img-wrapper\">Vitet 1960ta, mund t\u00eb thuhet pa e tepruar, jan\u00eb nd\u00ebr vitet m\u00eb t\u00eb bujshme n\u00eb historin\u00eb e kinemas\u00eb. Mjaft t\u00eb kujtojm\u00eb vet\u00ebm disa nga filmat e mrekulluesh\u00ebm t\u00eb realizuar gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe, si <em>Andrei Rublev, Persona, Winter Light, Silence, Psycho, The Birds, The Gospel According to St. Mathews, Theorem, Mamma Roma, 8\u00bd, La dolce vita, Le mani sulla citt\u00e0, Dr. Strangelove, Gertrud, Red Desert, L&#8217;Eclisse, L\u2019Avventura, Blow-up, La Notte, Escape by Night, Salvatore Giuliano, The Battle of Algeria, The Graduate, Cool Hand Luke, The Sound of Music, Alphaville, Contempt, Breathless, Pierrot le Fou, La Chinoise, The Little Soldier, Au hasard Balthazar, Mouchette, 2001: A Space Odyssey, Sanjuro, Yojimbo, Red Beard, An Autumn Afternoon, La Jet\u00e9e,<\/em>\u00a0etj., p\u00ebr t\u2019u bindur se sa produktive dhe e r\u00ebnd\u00ebsishme ka qen\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb kjo periudh\u00eb kohore p\u00ebr kineman\u00eb bot\u00ebrore.<\/p>\n<div class=\"news-left\">\n<p>Por vitet 1960ta, mund t\u00eb thuhet lirisht, kan\u00eb qen\u00eb nd\u00ebr vitet m\u00eb produktive edhe n\u00eb nj\u00eb sens tjet\u00ebr: N\u00eb sensin e regjistrimit t\u00eb ngjarjeve q\u00eb kan\u00eb sh\u00ebrbyer si inspirim dhe l\u00ebnd\u00eb p\u00ebr shum\u00eb filma t\u00eb m\u00ebvonsh\u00ebm. K\u00ebtu, ve\u00e7an\u00ebrisht kam parasysh filmat e m\u00ebvonsh\u00ebm q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr Luft\u00ebn e Vietnamit. Pastaj, p\u00ebr koh\u00ebn e segregacionit racial dhe L\u00ebvizjen p\u00ebr t\u00eb Drejtat Civile n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs. P\u00ebr aparteidin dhe diskriminimin racial n\u00eb Afrik\u00ebn e Jugut. P\u00ebr kolonializmin dhe luft\u00ebrat \u00e7lirimtare t\u00eb popujve t\u00eb kolonizuar. P\u00ebr ngjarjet e Majit n\u00eb Franc\u00eb dhe Pranver\u00ebn e Prag\u00ebs. P\u00ebr shkuarjen n\u00eb h\u00ebn\u00eb dhe p\u00ebrparimet shkencore e teknologjike. P\u00ebr kriz\u00ebn e famshme kubaneze dhe vrasjen e presidentit amerikan John Kennedy. P\u00ebr lindjen e bendeve t\u00eb famshme, The Beatles, The Rolling Stones, Pink Floyd, The Who, The Kinks, The Small Faces, The Animals, The Jimi Hendrix Experience, Traffic\u2026. P\u00ebrgjith\u00ebsisht, ajo q\u00eb njihet si Swinging London. E k\u00ebshtu me radh\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrkund\u00ebr numrit t\u00eb madh t\u00eb filmave q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr dhe gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe kohore, sidoqoft\u00eb, vet\u00ebm pak filma jan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr revoltat e grave pun\u00ebtore. P\u00ebr t\u00eb mbushur deri diku k\u00ebt\u00eb zbraz\u00ebti \u2013 krahas disa filmave t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr grevat dhe revoltat e pun\u00ebtor\u00ebve n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi \u2013 Nigel Cole, regjisor i famsh\u00ebm britanik, ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb film goxha t\u00eb mir\u00eb n\u00eb vitin 2010, t\u00eb quajtur Made in Dagenham.<\/p>\n<p>Filmi, si\u00e7 mund t\u00eb shihet dhe nga kushdo, dramatizon pik\u00ebrisht nj\u00eb grev\u00eb t\u00eb famshme t\u00eb grave makiniste n\u00eb nj\u00eb fabrik\u00eb t\u00eb kompanis\u00eb Ford n\u00eb Dagenham t\u00eb Londr\u00ebs n\u00eb vitin 1968 \u2013 t\u00eb cilat, edhe pse kryenin nj\u00eb pun\u00eb mjaft t\u00eb nd\u00ebrlikuar, si\u00e7 ishte qepja e ul\u00ebseve dhe pjes\u00ebve t\u00eb tjera t\u00eb brendshme t\u00eb makinave t\u00eb Ford-it \u2013 trajtoheshin si pun\u00ebtore t\u00eb pakualifikuara dhe, si rrjedhim, paguheshin duksh\u00ebm m\u00eb pak se burrat t\u00eb cil\u00ebt b\u00ebnin thjesht montimin e pjes\u00ebve t\u00eb makinave.<\/p>\n<p>Si rezultat i k\u00ebsaj, dhe, sigurisht, kushteve t\u00eb tjera t\u00eb tmerrshme t\u00eb pun\u00ebs, grat\u00eb makiniste vendosin t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb grev\u00eb dhe, k\u00ebsisoj, t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb edhe ato realizimin e t\u00eb drejtave t\u00eb tyre bazike.<\/p>\n<p>Sigurisht, kjo gj\u00eb do t\u2019ua kall\u00eb dat\u00ebn t\u00eb gjith\u00ebve \u2013 para s\u00eb gjithash kompanis\u00eb Ford, sindikatave dhe qeveris\u00eb s\u00eb udh\u00ebhequr nga Harold Wilson, t\u00eb cil\u00ebt duan me \u00e7do kusht t\u00eb thyejn\u00eb grev\u00ebn e grave makiniste.<\/p>\n<p>Megjith\u00eb trysnit\u00eb e shumta, sidoqoft\u00eb, grat\u00eb makiniste ngulin k\u00ebmb\u00eb t\u00eb mos fillojn\u00eb pun\u00ebn deri n\u00eb realizimin e t\u00eb drejtave t\u00eb tyre \u2013 edhe pse, si\u00e7 e shohim gjat\u00eb gjith\u00eb filmit, ato me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ballafaqohen me lloj presionesh familiare, financiare, sindikaliste, korporatiste, politike, dhe mediatike. Madje, paralelisht me k\u00ebto, ato ballafaqohen me nj\u00eb misogjiniz\u00ebm t\u00eb pashoq t\u00eb burrave, si puna e Monty Taylor (Kenneth Cranham), an\u00ebtarit t\u00eb sindikat\u00ebs, i cili, n\u00eb vend q\u00eb t\u2019u del n\u00eb ndihm\u00eb grave pun\u00ebtore mundohet t\u00eb arsyetoj\u00eb pozit\u00ebn e pabarabart\u00eb t\u00eb grave n\u00ebn pretekstin se k\u00ebrkesat e tyre jan\u00eb joreale dhe t\u00eb hershme. Si\u00e7 shprehet edhe vet\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konservative: \u201cArritjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb qytet\u00ebrimit jan\u00eb varur gjithmon\u00eb nga p\u00ebrparimi i ngadalsh\u00ebm \u2013 hap pas hapi\u2026.\u201d Rrjedhimisht, k\u00ebrkesat e grave p\u00ebr pag\u00eb t\u00eb barabart\u00eb duhet konsideruar \u201csi t\u00eb tepruara dhe t\u00eb hershme,\u201d p\u00ebrfundon ai.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb, sidoqoft\u00eb, p\u00ebrjashtim nuk b\u00ebjn\u00eb as an\u00ebtar\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb sindikat\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt nj\u00ebsoj besojn\u00eb se grat\u00eb meritojn\u00eb t\u00eb paguhen m\u00eb pak se burrat. Ngjashm\u00ebrisht, Harold Wilson, kryeminist\u00ebr i Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar, shfaqet si seksist, kur n\u00eb nj\u00eb moment i thot\u00eb ministres s\u00eb pun\u00ebs: \u201cti je burri m\u00eb i mir\u00eb q\u00eb kam n\u00eb kabinetin tim.\u201d Madje edhe vet\u00eb burri i Rita O\u2019Grady-n (Sally Hawkins), lideres s\u00eb grave greviste, shfaqet si seksist, kur n\u00eb nj\u00eb rast t\u00eb caktuar e akuzon at\u00eb q\u00eb duke u marr\u00eb me grev\u00ebn e grave makiniste, ajo \u00ebsht\u00eb duke i neglizhuar pun\u00ebt e sht\u00ebpis\u00eb. E t\u00eb mos flasim p\u00ebr burrin e Lisa-s, i cili punon n\u00eb menaxhmentin e fabrik\u00ebs s\u00eb Ford-it, dhe i cili e abuzon hapur Rita-n.<\/p>\n<p>I vetmi p\u00ebrjashtim, s\u2019do mend, \u00ebsht\u00eb Albert Passingham (Bob Hoskins), i cili me mish e me shpirt mundohet t\u2019i ndihmoj\u00eb grat\u00eb pun\u00ebtore p\u00ebr t\u00eb realizuar t\u00eb drejtat e tyre. Bile, \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht Albert ai q\u00eb e shtyn Rita-n t\u00eb udh\u00ebheq grev\u00ebn e grave makiniste, duke e siguruar at\u00eb se padrejt\u00ebsia q\u00eb \u00ebsht\u00eb duke iu b\u00ebr\u00eb atyre nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb asgj\u00eb me nivelin e aft\u00ebsive apo shkatht\u00ebsive t\u00eb tyre, por vet\u00ebm dhe ngaq\u00eb jan\u00eb gra. Si\u00e7 i thot\u00eb edhe vet\u00eb (shih videon m\u00eb posht\u00eb) Rita-s: \u201cKjo mosmarr\u00ebveshje nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb fare me nivelin e aft\u00ebsis\u00eb tuaj. Ford ju paguan m\u00eb pak sepse munden&#8230;. N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin grat\u00eb paguhen m\u00eb pak sepse jan\u00eb gra&#8230;.\u201d<\/p>\n<div>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/DkyCu7ryu-w\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/div>\n<p>Prandaj, si\u00e7 mund t\u00eb shihet dhe nga klipi, Albert-i i lutet Rita-s q\u00eb ajo t\u00eb udh\u00ebheq grev\u00ebn e grave makniste dhe, s\u00eb bashku me t\u00eb e grat\u00eb e tjera, t\u2019iu tregojn\u00eb vendin \u201cbastard\u00ebve shfryt\u00ebzues [t\u00eb Ford-it].\u201d<\/p>\n<p>Dhe k\u00ebshtu ndodh n\u00eb fakt: fal\u00eb lidershipit t\u00eb Rita-s, e cila b\u00ebhet forc\u00eb l\u00ebviz\u00ebse e grevisteve; dhe, pa dyshim, solidaritetit q\u00eb grat\u00eb tregojn\u00eb n\u00eb mes vete (ndryshe nga grat\u00eb pun\u00ebtore te filmi 7 minuti i Michele Placido), grat\u00eb makiniste fitojn\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e tyre p\u00ebr pag\u00eb t\u00eb barabart\u00eb \u2013 nj\u00eb fitore kjo q\u00eb do t\u00eb kulmoj\u00eb m\u00eb pas n\u00eb Aktin p\u00ebr Pag\u00eb t\u00eb Barabart\u00eb n\u00eb vitin 1970.<\/p>\n<p>Natyrisht, p\u00ebr shum\u00ebk\u00ebnd, e sidomos p\u00ebr ata q\u00eb jan\u00eb t\u00eb brumosur nga nj\u00eb tradit\u00eb paksa m\u00eb marksiste, ky film nuk \u00ebsht\u00eb pa probleme, p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb sigurt\u00eb. S\u00eb pari, sepse n\u00eb vend se grat\u00eb makiniste t\u00eb kritikojn\u00eb koordinatat ekonomike dhe politike t\u00eb sistemit liberal-kapitalist n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, ato shfaqen n\u00eb film duke kritikuar vet\u00ebm ato dimensione t\u00eb kapitalizimit q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb sall me pabarazit\u00eb gjinore (i.e., puna e pag\u00ebs s\u00eb barabart\u00eb). Por jo duke artikuluar nj\u00eb kritik\u00eb shoq\u00ebrore, ekonomike dhe politike ndaj sistemit kapitalist. Dhe s\u00eb dyti, sepse filmi, sidomos n\u00eb fillim t\u00eb tij, t\u00eb jep iden\u00eb e gabuar se t\u00eb drejtat e pun\u00ebtor\u00ebve fitohen p\u00ebrmes forc\u00ebs morale t\u00eb argumentimit t\u00eb tyre, e jo p\u00ebrmes konfrontimeve (qoft\u00eb edhe t\u00eb dhunshme) midis grave pun\u00ebtore nga nj\u00ebra an\u00eb, si dhe pronar\u00ebve e t\u00eb pasurve nga ana tjet\u00ebr. Thua se interesat e k\u00ebtyre klasave apo kategorive shoq\u00ebrore jan\u00eb t\u00eb pajtueshme dhe t\u00eb harmonizueshme me nj\u00ebra tjetr\u00ebn, e jo q\u00eb jan\u00eb t\u00eb ndryshme (Weber) dhe n\u00eb kund\u00ebrti t\u00eb plot\u00eb me nj\u00ebra tjetr\u00ebn (Marksi). Si\u00e7 shprehet me t\u00eb drejt\u00eb Jimmy (Barry Ward), te filmi i mrekulluesh\u00ebm Jimmy\u2019s Hall i Ken Loach-it:<\/p>\n<p>Mendoni se interesat&#8230;e nj\u00eb minatori apo pun\u00ebtori t\u00eb fabrik\u00ebs jan\u00eb v\u00ebrtet t\u00eb nj\u00ebjta me ato t\u00eb pronar\u00ebve, bankier\u00ebve t\u00eb tij, avokat\u00ebve t\u00eb tij, investitor\u00ebve t\u00eb tij, dhe gazetar\u00ebve prostituta q\u00eb p\u00ebrhapin gjith\u00eb dit\u00ebn e lume g\u00ebnjeshtrat e tyre?<\/p>\n<p>P\u00ebrgjigja e Jimmy-t, natyrisht, \u00ebsht\u00eb q\u00eb jo: q\u00eb pun\u00ebtor\u00ebt dhe t\u00eb varf\u00ebrit ndajn\u00eb interesa jo vet\u00ebm t\u00eb ndryshme, por edhe t\u00eb kund\u00ebrta me ato t\u00eb pronar\u00ebve, pasunar\u00ebve dhe t\u00eb pushtetshm\u00ebve.<\/p>\n<p>(vijon)<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-right\">\n<div class=\"post\">\n<p class=\"time\">\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kjo grev\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me nj\u00eb gj\u00eb dhe vet\u00ebm nj\u00eb gj\u00eb! Drejt\u00ebsi. Pag\u00eb e barabart\u00eb ose kurrgj?! &#8211; Rita O&#8217;Grady, Made in Dagenham Vitet 1960ta, mund t\u00eb thuhet pa e tepruar, jan\u00eb nd\u00ebr vitet m\u00eb t\u00eb bujshme n\u00eb historin\u00eb e kinemas\u00eb. Mjaft t\u00eb kujtojm\u00eb vet\u00ebm disa nga filmat e mrekulluesh\u00ebm t\u00eb realizuar gjat\u00eb k\u00ebsaj [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":559,"featured_media":11515,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[1050,957,958,1007],"ppma_author":[2156],"class_list":["post-4155","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kritike","tag-feminizmi","tag-film","tag-kinema","tag-te-drejtat-e-grave"],"authors":[{"term_id":2156,"user_id":559,"is_guest":0,"slug":"armend-mazreku","display_name":"Armend Mazreku","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/avatar_user_495_1606093936-200x200-1.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/avatar_user_495_1606093936-200x200-1.jpg"},"user_url":"","last_name":"Mazreku","first_name":"Armend","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4155","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/559"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4155"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4155\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11517,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4155\/revisions\/11517"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11515"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4155"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4155"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4155"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4155"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}