{"id":4239,"date":"2018-08-22T11:19:57","date_gmt":"2018-08-22T09:19:57","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4239"},"modified":"2024-11-14T11:22:31","modified_gmt":"2024-11-14T09:22:31","slug":"leninizmi-eshte-stalinizem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/leninizmi-eshte-stalinizem\/","title":{"rendered":"Leninizmi \u00ebsht\u00eb staliniz\u00ebm"},"content":{"rendered":"
\n

<\/h3>\n<\/div>\n
\n
<\/div>\n
\n

N\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb ve\u00e7anti, dhe n\u00eb mesin e s\u00eb majt\u00ebs, n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, ekziston nj\u00eb prirje e leximit t\u00eb bot\u00ebs p\u00ebrmes thjerrave leniniste. Nj\u00eb pjes\u00eb e konsiderueshme e tyre vazhdon me zell q\u00eb t\u00eb aplikoj\u00eb dioptrin\u00eb leniniste n\u00eb konceptualizimin, interpretimin dhe artikulimin e shoq\u00ebris\u00eb, politik\u00ebs dhe ekonomis\u00eb. Madje, maja e kompasit leninist vazhdon t\u00eb penetroj\u00eb edhe n\u00eb logjik\u00ebn dhe struktur\u00ebn organizative t\u00eb jo vet\u00ebm l\u00ebvizjeve t\u00eb ekstremit t\u00eb majt\u00eb, por edhe tek ato m\u00eb t\u00eb moderuara. Figura e Leninit vazhdon edhe sot t\u00eb z\u00ebr\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb modelimin e partive t\u00eb majta dhe n\u00eb paradigm\u00ebn e tyre mbi transformimet e m\u00ebdha shoq\u00ebrore. Ky kultivim i leninizmit nuk \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka e re.<\/p>\n

N\u00eb shekullin e kaluar, t\u00eb gjitha regjimet komuniste e kan\u00eb pasur leninizmin shtyll\u00eb t\u00eb fuqishme n\u00eb ideologjin\u00eb e tyre zyrtare. K\u00ebt\u00eb gj\u00eb sidomos e ka b\u00ebr\u00eb Bashkimi Sovjetik (BS). N\u00eb ve\u00e7anti Stalini u thirr n\u00eb leniniz\u00ebm derisa arsyetonte brutalitetin e tij mbi elemente t\u00eb caktuara n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb sovjetike. \u00c7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb: p\u00ebrve\u00e7 arsyetimit formal, a kishin baz\u00eb reale n\u00eb leniniz\u00ebm krimet e tij? P\u00ebr k\u00ebt\u00eb duhet t\u00eb analizohen disa prej fushatave t\u00eb tij m\u00eb t\u00eb ashpra. Le t\u00eb fillojm\u00eb me krimet e tij mbi fshatar\u00ebsin\u00eb n\u00eb territorin e BS-s\u00eb. Nj\u00eb nga fushatat m\u00eb t\u00eb egra t\u00eb Stalinit ishte ajo e kolektivizimit t\u00eb dhunsh\u00ebm t\u00eb sektorit bujq\u00ebsor q\u00eb dominohej nga fshatar\u00ebsia. N\u00eb vitin 1928 Stalini kishte filluar implementimin e Planit Pes\u00eb-Vje\u00e7ar (PPV).<\/p>\n

Ky plan parashihte z\u00ebv\u00ebnd\u00ebsimin e Politik\u00ebs s\u00eb Re Ekonomike (PRE) t\u00eb instaluar nga Lenini. PRE-ja synonte t\u00eb fuqizonte ekonomin\u00eb ruse q\u00eb ishte zhytur n\u00eb kriz\u00eb pas luft\u00ebs civile. Kjo politik\u00eb lejoi ekzistenc\u00ebn e nd\u00ebrmarrjeve private me m\u00eb pak se 20 pun\u00ebtor\u00eb. E hyr\u00eb n\u00eb fuqi n\u00eb vitin 1921, kjo reform\u00eb krijoi nj\u00eb taks\u00eb t\u00eb ul\u00ebt p\u00ebr produktet bujq\u00ebsore dhe u lejonte fshatar\u00ebve t\u00eb ruajn\u00eb tepric\u00ebn e prodhimit dhe ta shesin at\u00eb n\u00eb treg t\u00eb lir\u00eb. N\u00eb vitin 1928 prodhimtaria kishte arritur nivelin e para revolucionit Bolshevik dhe fshatar\u00ebt ishin pasuruar p\u00ebrs\u00ebri. Kur Lenini e propozoi PRE-n\u00eb, shumica e bolshevik\u00ebve e kritikuan at\u00eb veprim si reaksionar sepse e shihnin si koncesion ndaj fshatar\u00ebve (kulak\u00ebve).<\/p>\n

Lenini premtoi se kjo politik\u00eb ishte e p\u00ebrkohshme dhe sapo shteti t\u00eb merrte veten, ajo do t\u00eb hiqej. Pas vdekjes s\u00eb Leninit, kund\u00ebrshtimet vazhduan, me Leon Trotskyn n\u00eb krye t\u00eb tyre. Ai mendonte se \u00e7do element i ekonomis\u00eb duhet t\u00eb kontrollohet nga shteti. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb PRE-ja e pamund\u00ebsonte k\u00ebt\u00eb p\u00ebr shkak q\u00eb fshatar\u00ebt po forcoheshin gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb n\u00eb tregun e lir\u00eb. Kund\u00ebrshtar\u00ebt e PRE-s\u00eb u quajt\u00ebn \u201cE majta\u201d. Ata besonin se forcimi i vazhduesh\u00ebm i fshatar\u00ebve po e b\u00ebnte revolucionin t\u00eb panevojsh\u00ebm. Pyetja e tyre ishte: \u201cpse duhej t\u00eb b\u00ebnim revolucion, n\u00ebse pas tij do t\u2019i lejonim kulak\u00ebt t\u00eb b\u00ebheshin p\u00ebrs\u00ebri t\u00eb pasur?\u201d P\u00ebrkrah\u00ebsit e PRE-s\u00eb argumentonin se pasurimi i fshatar\u00ebve ishte i domosdosh\u00ebm p\u00ebr shkak q\u00eb kjo n\u00ebnkuptonte m\u00eb shum\u00eb prodhim bujq\u00ebsor, p\u00ebr t\u00eb cilin kishte nevoj\u00eb shteti. N\u00eb krye t\u00eb tyre ishte Bukharini dhe ky grup u quajt \u201ce djathta\u201d, p\u00ebr shkak se mbronte politikat e tregut t\u00eb lir\u00eb, qoft\u00eb edhe p\u00ebrkoh\u00ebsisht.<\/p>\n

Fillimisht, n\u00eb mes tyre q\u00ebndronte Stalini q\u00eb ishte m\u00eb neutral. M\u00eb pas ai u rreshtua me Bukharinin p\u00ebr t\u00eb eliminuar Trotskyn nga loja. Pasi Trotsky u p\u00ebrjashtua nga partia, Stalini adoptoi pozicionin e Trotskyt dhe vendosi t\u00eb shtet\u00ebzoj\u00eb secilin nivel t\u00eb ekonomis\u00eb sovjete. Kjo e p\u00ebrplasi me Bukharinin, t\u00eb cilin poashtu e p\u00ebrjashtoi nga partia. N\u00eb momentin q\u00eb Stalini hoqi nga rruga t\u00eb gjitha pengesat politike, ai filloi procesin e kolektivizimit. Kolektivizimi n\u00ebnkuponte konfrontim t\u00eb madh mes policis\u00eb sovjetike, e njohur at\u00ebher\u00eb si OGPU, dhe fshatar\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n

Duke e parashikuar p\u00ebrplasjen e eg\u00ebr, Stalini kishte urdh\u00ebruar zhvendosjen m\u00eb masive ushtarako-policore n\u00eb histori t\u00eb shtetit. P\u00ebrpjekja p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar socializmin, thoshte Stalini, do t\u00eb ishte sikur \u201cngritja e oqeanit\u201d. Sulmi i vrazhd\u00eb i makineris\u00eb shtet\u00ebrore mbi nj\u00eb grup t\u00eb njer\u00ebzve q\u00eb nuk kishte b\u00ebr\u00eb asnj\u00eb krim ishte mb\u00ebshtetur me propadand\u00eb vulgare. N\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 1929 ai deklaroi se \u201ckulak\u00ebt\u201d do t\u00eb \u201clikuidoheshin si klas\u00eb\u201d. Nj\u00eb poster n\u00ebn titullin \u201cNe do t\u2019i shkat\u00ebrrojm\u00eb kulak\u00ebt si klas\u00eb\u201d portretizoi nj\u00eb kulak n\u00ebn rrot\u00ebt e traktorit, nj\u00eb tjet\u00ebr kulak si majmun q\u00eb mbledh drith\u00ebra dhe nj\u00eb t\u00eb tret\u00eb q\u00eb thith qum\u00ebsht direkt nga gjiri i lop\u00ebs. Stalini udh\u00ebhoqi nj\u00eb kampanj\u00eb dehumanizuese mbi fshatar\u00ebt sovjet\u00eb.<\/p>\n

Ai transformoi tregun n\u00eb plan, fermer\u00ebt n\u00eb skllav\u00eb dhe djerrinat e Siberis\u00eb dhe Kazakistanit n\u00eb zinxhir t\u00eb kampeve t\u00eb p\u00ebrqendrimit. Historiani i Evrop\u00ebs Lindore, Timothy Snyder, n\u00eb librin e tij \u201cTokat e gjakut\u201d, shkruan se politikat e Stalinit vran\u00eb dhjetra e mij\u00ebra njer\u00ebz p\u00ebrmes ekzekutimeve, qindra e mij\u00ebra p\u00ebrmes lodhjes n\u00eb pun\u00ebn e detyruar dhe p\u00ebrmes uris\u00eb sistematike mori jet\u00ebn e miliona njer\u00ebzve.<\/p>\n

K\u00ebt\u00eb fakt leninist\u00ebt e sot\u00ebm e interpretojn\u00eb si thjesht oportuniz\u00ebm t\u00eb diktaturave p\u00ebr t\u00eb justifikuar veprimet e tyre t\u00eb egra. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, ata l\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptohet q\u00eb praktikat totalitare pas vdekjes s\u00eb Leninit nuk jan\u00eb vazhdim\u00ebsi e leninizmit, por rezultate t\u00eb diktator\u00ebve q\u00eb udh\u00ebhoq\u00ebn pas tij. Megjithat\u00eb, e v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb ndryshe. Ky kultivim i leninizmit nga aparatet komuniste nuk mund t\u00eb interpretohet si thjesht shp\u00ebrdorim i opusit teorik dhe i trash\u00ebgimis\u00eb politike t\u00eb Leninit. N\u00ebse shikohet thell\u00eb historia, shihet q\u00eb leninizmi nuk ka luajtur thjesht rol instrumental n\u00eb justifikimin e krimeve t\u00eb diktaturave komuniste. P\u00ebrkundrazi, leninizmi ishte element intrinsik i teoris\u00eb dhe i praktik\u00ebs diktatoriale sovjete. Leninizmi ka qen\u00eb arche-ja e veprimeve t\u00eb infrastruktur\u00ebs sovjetike. Leninizmi ishte principi themelor q\u00eb organizonte sjelljen e regjimit sovjetik edhe pas vdekjes s\u00eb tij. Sulmet brutale mbi sektor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb sovjete nuk ishin t\u00eb orkestruara nga zyrtar\u00eb solipsist\u00eb n\u00eb nj\u00eb mjedis ku politika funksionon thjesht vet\u00ebm p\u00ebrmes rregullave formale t\u00eb privuara nga \u00e7do ideologji. E kund\u00ebrta vlen: aparatura sovjete kishte nj\u00eb \u201cshpirt objektiv\u201d q\u00eb furnizonte ideologjikisht rregullat formale t\u00eb burokracis\u00eb sovjete. Ky \u201cshpirt objektiv\u201d ishte leninizmi.<\/p>\n

I pari vend ku mund t\u00eb detektohet roli substancial i leninizmit \u00ebsht\u00eb tek raporti asimetrik mes partis\u00eb dhe shoq\u00ebris\u00eb q\u00eb dogma leniniste ideonte para revolucionit dhe t\u00eb cilin kishte filluar ta nd\u00ebrtonte gjat\u00eb dhe pas revolucionit. Lenini e shihte shoq\u00ebrin\u00eb ruse, p\u00ebrfshir\u00eb klas\u00ebn pun\u00ebtore, si nj\u00eb grumbull njer\u00ebzish q\u00eb duhej t\u00eb udh\u00ebhiqeshin nga partia e tij pararoj\u00eb. Ekipi revolucionar i Leninit e kishte licensuar veten me misionin mesianik t\u00eb shthurjes s\u00eb struktur\u00ebs primordiale t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb ruse dhe nd\u00ebrtimit t\u00eb besojmave dhe lojaliteteve t\u00eb reja. Kjo parti synonte t\u00eb realizonte doktrin\u00ebn e sh\u00eblbimit komunist t\u00eb k\u00ebsaj bote: shoq\u00ebrin\u00eb pa klasa.<\/p>\n

N\u00eb fjal\u00ebt e Leninit, partia e mendonte veten si \u201carsyeja, nderi dhe nd\u00ebrgjegja e e asaj epoke\u2026 i vetmi garancion p\u00ebr \u00e7lirimin e klas\u00ebs pun\u00ebtore\u201d. Kjo parti, q\u00eb ishte motori i asimetris\u00eb, vendosi t\u00eb krijonte institucione politike q\u00eb t\u00eb materializonte k\u00ebt\u00eb synim. Kjo asimetri barte n\u00eb vete nj\u00eb faktorizim t\u00eb skajsh\u00ebm t\u00eb partis\u00eb dhe nj\u00eb desubjektivizim t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb q\u00eb duhej emancipuar. Kjo p\u00ebr shkak q\u00eb, sipas doktrin\u00ebs leniniste, e gjith\u00eb vet\u00ebdija e shoq\u00ebris\u00eb ishte e koncentruar n\u00eb partin\u00eb e Leninit, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb pjesa tjet\u00ebr e shoq\u00ebris\u00eb ishte djerrin\u00eb intelektuale. Edhe pse n\u00eb gjuh\u00ebn zyrtare paraqitej si projekt posht\u00eb-lart, leninizmi ishte nj\u00eb projekt lart-posht\u00eb, me partin\u00eb q\u00eb u printe masave.<\/p>\n

Pasi kishte formuar nj\u00eb parti me vullnet t\u00eb fort\u00eb dhe disiplin\u00eb t\u00eb lart\u00eb, atij i duhej t\u00eb merrte n\u00eb dor\u00eb shtetin dhe t\u00eb realizonte premtimet e revolucionit. N\u00eb nj\u00ebrin nga tekstet e tij, Lenini shkruan se \u201cfuqia e shtetit \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtja bazike e revolucionit\u201d. Fiksimi me shtetin e fort\u00eb vinte nga frika e Leninit se mos projektin e tij do ta gjente fati i Komun\u00ebs s\u00eb Parisit, projekti tjet\u00ebr komunist, q\u00eb kishte mbijetuar p\u00ebr af\u00ebr 60 dit\u00eb. Lenini nuk donte q\u00eb kjo t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritej. Q\u00eb t\u00eb menaxhohej kaosi post-revolucionar, duhej nj\u00eb aparatur\u00eb e fort\u00eb burokratike. Alain Badiou shkruan se me Revolucionin Bolshevik fillon \u201csekuenca e dyt\u00eb e hipotez\u00ebs komuniste\u201d. Kjo sekuenc\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 q\u00eb synonte riaranzhimin e shoq\u00ebris\u00eb ruse n\u00eb linja me ideologjin\u00eb marksiste-leniniste, preokupohej shum\u00eb edhe me konsolidimin e mjaftuesh\u00ebm t\u00eb forc\u00ebs p\u00ebr t\u00eb shtypur agjent\u00ebt kund\u00ebrrevolucionar\u00eb. K\u00ebt\u00eb Lenini e kishte arritur dhe kishte vall\u00ebzuar n\u00eb bor\u00eb kur diktatura e tij kishte mbijetuar nj\u00eb dit\u00eb m\u00eb gjat\u00eb se Komuna e Parisit. Kjo u arrit me nj\u00eb \u00e7mim t\u00eb lart\u00eb, por kjo ishte brenga m\u00eb e vog\u00ebl e Leninit me shok\u00eb.<\/p>\n

Shtypjen Lenini do ta b\u00ebnte n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb brutale t\u00eb mundshme dhe do t\u00eb arsyetonte gjith\u00e7ka deri n\u00eb fund. Jeta njer\u00ebzore ishte shum\u00eb e vog\u00ebl p\u00ebrball\u00eb thirrjeve t\u00eb komunizmit. Bashk\u00ebluft\u00ebtari i tij i famsh\u00ebm, Trotsky, shkruante p\u00ebr dilemat morale, taktike dhe strategjike t\u00eb revolucionar\u00ebve. N\u00eb tekstin e tij \u201cTerrorizmi dhe Komunizmi\u201d Trotsky favorizon taktikat kundrejt jet\u00ebs s\u00eb njer\u00ebzve dhe deklaron se bolshevik\u00ebt \u201ckurr\u00eb nuk kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb pas moralit kantian q\u00eb shenjt\u00ebron jet\u00ebn e njeriut\u201d. Lenini e p\u00ebrkrahte k\u00ebt\u00eb qasje dhe kjo v\u00ebrehet n\u00eb disa tekste t\u00eb tij, si p. sh. n\u00eb nj\u00eb let\u00ebr, ku shkruan se \u201ckulak\u00ebt (fshatar\u00ebt e pasur) duhet t\u00eb shtypen pa m\u00ebshir\u00eb sepse k\u00ebt\u00eb e k\u00ebrkon revolucioni\u201d. Lenini shkruan aty se bolshevik\u00ebt duhet t\u00eb japin shembull p\u00ebrmes varjeve publike t\u00eb 100 kulak\u00ebve, t\u00eb pasurve, gjakthith\u00ebsve; t\u2019u publikohen emrat dhe t\u2019u konfiskohet pasuria\u201d. Ai shton se \u201ckjo duhet t\u00eb b\u00ebhet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb njer\u00ebzit tjer\u00eb t\u00eb tmerrohen dhe ta din\u00eb se \u00e7far\u00eb i pret n\u00ebse revoltohen kund\u00ebr bolshevik\u00ebve\u201d.<\/p>\n

Instrumentet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb fabrik\u00ebs leniniste p\u00ebr eksterminim, \u201cGjykata e Popullit\u201d, \u201cTribunalet Revolucionare\u201d dhe \u201cCheka\u201d (Komisariati p\u00ebr shtypjen e kund\u00ebrrevolucionar\u00ebve), d\u00ebnuan dhe vran\u00eb me dhjet\u00ebra-mij\u00ebra njer\u00ebz dhe krijuan kampe t\u00eb p\u00ebrqendrimit dhe t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb dhunshme. K\u00ebto institucione q\u00eb ishin pjes\u00eb e shtetit q\u00eb do t\u00eb shtypte kund\u00ebrrevolucionar\u00ebt ishin formuar nga Lenini dhe partia e tij. Ato ishin n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb politikave t\u00eb Leninit q\u00eb synonin nd\u00ebrtimin e nj\u00eb shoq\u00ebrie t\u00eb re dhe t\u00eb purifikuar nga \u201chelmet\u201d e rendit t\u00eb vjet\u00ebr. P\u00ebr t\u00eb legjitimuar k\u00ebto fushata, ai p\u00ebrdorte shprehjet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda p\u00ebr armiqt\u00eb e tij, p\u00ebrfshir\u00eb edhe metafora biologjike dhe \u00e7njer\u00ebzore, si: bisha, merimanga, shushunja, insekte, horra, vampir\u00eb dhe b\u00ebnte thirrje p\u00ebr vdekjen e tyre. Kjo gramatik\u00eb e dhun\u00ebs shp\u00ebrfaq \u00ebndrr\u00ebn e tij eskatologjike t\u00eb krijimit t\u00eb nj\u00eb \u201ctrupi shoq\u00ebror t\u00eb sterilizuar nga viruset borgjeze\u201d. Makineria leniniste e kontrollit dhe e terrorit duhej t\u00eb funksiononte si nj\u00eb nd\u00ebrmarrje higjienike q\u00eb sistematikisht planifikon dhe b\u00ebn dezinfektimin e shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n

P\u00ebrve\u00e7 dhun\u00ebs drejtuar armiqve jasht\u00eb partis\u00eb, Lenini ishte i fokusuar edhe n\u00eb problemet e organizat\u00ebs me disiplin\u00ebn. Kjo mund t\u00eb v\u00ebrehet sidomos n\u00eb tekstin e tij \u201c\u00c7\u2019t\u00eb b\u00ebjm\u00eb?\u201d, ku artikulon \u00e7\u00ebshtjen e partis\u00eb homogjene dhe t\u00eb centralizuar. Koncepti i tij i partis\u00eb s\u00eb centralizuar me kuadro t\u00eb disiplinuar p\u00ebrb\u00ebnte modelin organizativ dhe ideologjik t\u00eb nj\u00eb kishe t\u00eb re, t\u00eb pajisur me monopol hierokratik t\u00eb ekskomunikimit t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve q\u00eb devijojn\u00eb. Modeli i tij i partis\u00eb k\u00ebrkonte teori, strategji dhe taktika strikte n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mir\u00ebmbahej kohezioni i brendsh\u00ebm. Ata q\u00eb nuk u p\u00ebrmbaheshin linjave t\u00eb partis\u00eb, eliminoheshin nga partia sepse e pengonin nd\u00ebrtimin e kohezionit. Sipas Leninit, partia b\u00ebhet m\u00eb e fort\u00eb kur eliminohen an\u00ebtar\u00ebt q\u00eb shkelin linjat e saj. N\u00eb tekstin e tij \u201cKriza n\u00eb Parti\u201d, Lenini shkruan se \u201cpartia po dridhet nga ethet. A \u00ebsht\u00eb kjo s\u00ebmundje e pranishme vet\u00ebm n\u00eb shtresat e larta t\u00eb Partis\u00eb n\u00eb Mosk\u00eb, apo e p\u00ebrhapur n\u00eb gjith\u00eb organizat\u00ebn? Si mund t\u00eb imunizohemi q\u00eb t\u00eb parandalohet kthimi i vazhduesh\u00ebm i saj?\u201d Pluralizmi p\u00ebr t\u00eb ishte s\u00ebmundje q\u00eb k\u00ebrkonte nd\u00ebrhyrje kirurgjike. Lenini k\u00ebshtu krijoi nj\u00eb parti me disiplin\u00eb t\u00eb hekurt, duke nd\u00ebshkuar k\u00ebdo q\u00eb nuk pajtohej me t\u00eb.<\/p>\n

N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, politikat e tij po e nj\u00ebsonin vazhdimisht partin\u00eb me institucionet sovjetike. Mbi 80% e partis\u00eb ishte akomoduar n\u00eb institucione. Gradualisht, nj\u00eb parti e militant\u00ebve ishte shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb makineri q\u00eb kontrollonte \u00e7do afer\u00eb shtet\u00ebrore. N\u00eb gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb rrug\u00ebtim, Lenini nuk ishte i vet\u00ebm. Krahu i tij i djatht\u00eb ishte Stalini, q\u00eb ishte nj\u00eb karakter shum\u00eb i p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr etosin e partis\u00eb. Stalini ishte figur\u00eb ky\u00e7e n\u00eb diktatur\u00ebn e Leninit. S\u00eb bashku me Leninin, Trotskyn dhe Sverdlovin, ai ishte pjes\u00eb e kat\u00ebrshes joformale n\u00eb krye t\u00eb diktatur\u00ebs sovjete. Trotsky dhe ai ishin t\u00eb vetmit njer\u00ebz q\u00eb kishin qasje n\u00eb letrat e Leninit pa procedura formale. Stalini ishte p\u00ebrkrah\u00ebs i praktikave bolshevike t\u00eb terrorit q\u00eb nga fillimi. P\u00ebr shembull, ai bashk\u00eb me Leninin n\u00ebnshkruan nj\u00eb dekret p\u00ebr mbylljen e gazetave opozitare.<\/p>\n

Se Stalini ishte njeri i af\u00ebrt i Leninit, tregon edhe fakti q\u00eb ai ishte udh\u00ebheq\u00ebs i seancave t\u00eb komitetit q\u00eb draftoi kushtetut\u00ebn sovjetike. Ai ishte p\u00ebrkrah\u00ebs i madh i formimit t\u00eb Chekas dhe terrorit q\u00eb ajo kreu. Lenini e em\u00ebroi Stalinin n\u00eb krye t\u00eb ushtris\u00eb bolshevike sapo grupet tjera n\u00eb Rusi u rebeluan dhe filloi lufta civile m\u00eb 1918. Aty ai ekzekutoi pa gjyq shum\u00eb prej njer\u00ebzve q\u00eb i konsideronte kund\u00ebrrevolucionar\u00eb, brenda dhe jasht\u00eb partis\u00eb. Leninit kjo gj\u00eb nuk i pengoi. P\u00ebrkundrazi, Stalini ishte dekoruar me medalje nderi. N\u00eb Kongresin e 11-t\u00eb t\u00eb Partis\u00eb m\u00eb 1922, Lenini nominoi dhe ndihmoi Stalinin q\u00eb t\u00eb zgjidhej Sekretar Gjeneral t\u00eb Partis\u00eb. Pak para vdekjes s\u00eb tij, Lenini n\u00eb testamentin e tij shkruante se Stalini ishte nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs i keq dhe i rreziksh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ardhmen e Partis\u00eb.<\/p>\n

Gjykim i drejt\u00eb, por jorelevant. D\u00ebmi tani ishte b\u00ebr\u00eb. Lenini ve\u00e7se e kishte lejuar dhe p\u00ebrkrahur ngritjen e Stalinit. Disa dyshime t\u00eb vogla n\u00eb dit\u00ebt e fundit t\u00eb jet\u00ebs nuk mund t\u00eb zhb\u00ebnin pun\u00ebn e b\u00ebr\u00eb me vite. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, nuk ishte shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme se kush do t\u00eb ishte pasardh\u00ebsi i Leninit. Trotsky ishte edhe m\u00eb i ashp\u00ebr se Stalini kur b\u00ebhej fjal\u00eb p\u00ebr PRE-n\u00eb. Trotsky k\u00ebrkonte sulm masiv mbi kulak\u00ebt q\u00eb i shihte si penges\u00eb drejt komunizmit. Vet\u00ebm nj\u00eb variant mund t\u00eb sillte m\u00eb pak dhun\u00eb: n\u00ebse do t\u00eb braktisej projekti i komunizmit dhe t\u00eb lejohej pasurimi i m\u00ebtejsh\u00ebm i fshatar\u00ebve. Por me k\u00ebt\u00eb rast do t\u00eb hiqej dor\u00eb vullnetarisht nga revolucioni. Di\u00e7ka q\u00eb kishte pak gjasa t\u00eb ndodhte n\u00eb BS-n\u00eb e nd\u00ebrtuar mbi marksiz\u00ebm-leniniz\u00ebm.<\/p>\n

Idet\u00eb e Leninit mbi dhun\u00ebn, diktatur\u00ebn, terrorin, centralizmin, hierarkin\u00eb dhe lidershipin ishin elemente t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb mendimin e Stalinit. Mes tjerash, Lenini i la Stalinit n\u00eb dor\u00eb instrumentet terrorizuese. Chekan, kampet e pun\u00ebs s\u00eb dhunshme, shtetin nj\u00ebpartiak, median mono-ideologjike, arbitraritetin e legalizuar administrativ, ndalimin e zgjedhjeve t\u00eb lira, ndalimin e fraksioneve brenda partis\u00eb, n\u00ebnshtrimin e unioneve t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve: t\u00eb gjitha k\u00ebto Stalini i trash\u00ebgoi nga Lenini. Stalini vet\u00ebm i kishte profesionalizuar. I kishte b\u00ebr\u00eb m\u00eb efikase dhe m\u00eb brutale. Gjith\u00e7ka q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb Lenini, Stalini do ta b\u00ebnte t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn, por m\u00eb mir\u00eb. P\u00ebr krimet e tij nuk ka nevoj\u00eb shum\u00eb komente. Sa u p\u00ebrket numrave, Stalini \u00ebsht\u00eb fitimtar, por p\u00ebr arsye se Lenini (i) nuk qeverisi aq gjat\u00eb sa Stalini dhe (ii) kishte burokraci, polici e ushtri m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt se Stalini. Leninizmi ishte staliniz\u00ebm i pakonsoliduar. Prandaj ishte m\u00eb i varf\u00ebr n\u00eb rezultate.<\/p>\n

Diktatura e Partis\u00eb Bolshevike asnj\u00ebher\u00eb nuk realizoi premtimin komunist t\u00eb zhdukjes s\u00eb shtetit. P\u00ebrkundrazi, ajo solli m\u00eb shum\u00eb shtet. Formoi nj\u00eb vrim\u00eb t\u00eb zez\u00eb q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrpinte miliona jet\u00eb. Lenini nd\u00ebrtoi nj\u00eb burokraci q\u00eb legjitimoi dhe praktikoi terrorin, q\u00eb normalizoi dhe rutinizoi nd\u00ebshkimet m\u00eb brutale p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb opozitar\u00ebt brenda dhe jasht\u00eb partis\u00eb. T\u00eb tjer\u00ebt, me n\u00eb krye Stalinin, ndoq\u00ebn k\u00ebt\u00eb rrug\u00eb dhe e p\u00ebrsos\u00ebn at\u00eb. Shkurt, si\u00e7 mund ta shohim k\u00ebtu, mes Leninit dhe Stalinit ka nj\u00eb vazhdim\u00ebsi ideologjike, institucionale, organizative dhe shoq\u00ebrore. Argumenti q\u00eb Stalini ishte karakter m\u00eb i vrazhd\u00eb se Lenini mund t\u00eb jet\u00eb i v\u00ebrtet\u00eb, por m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme se profili i tyre psikologjik \u00ebsht\u00eb ideologjia, doktrina organizative dhe kushtetuta e institucioneve me t\u00eb cilat \u00ebsht\u00eb qeverisur Bashkimi Sovjetik nga Lenini e te Stalini. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb rrethana t\u00eb reja ishin krijuar pas ardhjes s\u00eb Stalinit n\u00eb krye t\u00eb Bashkimit Sovjetik, por vazhdim\u00ebsia dhe ngjashm\u00ebria mes leninizmit dhe stalinizmit \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe sesa shk\u00ebputja dhe dallimet mes tyre. Leninizmi ishte logosi dhe gjeneza e komunizmit sovjetik, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb stalinizmi ishte vet\u00ebm nj\u00eb variacion i leninizmit.<\/p>\n

E nd\u00ebrkoh\u00eb, shum\u00eb t\u00eb majt\u00eb sot mbyllin syt\u00eb p\u00ebrball\u00eb fakteve dhe pohojn\u00eb se Lenini nuk ka p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr b\u00ebmat e Stalinit. Kjo p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb rehabilituar \u00ebsht\u00eb mbetje doktrinare e regjimeve komuniste dhe socialiste, e p\u00ebrcjell\u00eb dhe e mveshur me finesa nga ideolog\u00ebt leninist\u00eb. P\u00ebrpjekjet e tilla duhet t\u00eb goditen dhe demantohen me fakte dhe argumente racionale. E majta, n\u00ebse v\u00ebrtet d\u00ebshiron t\u2019i \u00e7liroj\u00eb potencialet progresive, duhet t\u00eb angazhohet n\u00eb nj\u00eb projekt teorik t\u00eb dekonstruktimit t\u00eb aporive t\u00eb diktaturave. E leninizmi \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb konstitutive e k\u00ebtyre aporive. N\u00ebse v\u00ebrtet synon q\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb shtigje emancipuese, ajo duhet t\u00eb ndaloj\u00eb riprodhimin e dogm\u00ebs leniniste p\u00ebrmes apologjive dhe shtremb\u00ebrimeve t\u00eb fakteve historike n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mbaj\u00eb gjall\u00eb projekte monstruoze. Leninizmi duhet t\u00eb braktiset. Sepse \u00ebsht\u00eb staliniz\u00ebm n\u00eb inkubator.<\/p>\n

 <\/p>\n<\/div>\n

\n
\n

\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

N\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb ve\u00e7anti, dhe n\u00eb mesin e s\u00eb majt\u00ebs, n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, ekziston nj\u00eb prirje e leximit t\u00eb bot\u00ebs p\u00ebrmes thjerrave leniniste. Nj\u00eb pjes\u00eb e konsiderueshme e tyre vazhdon me zell q\u00eb t\u00eb aplikoj\u00eb dioptrin\u00eb leniniste n\u00eb konceptualizimin, interpretimin dhe artikulimin e shoq\u00ebris\u00eb, politik\u00ebs dhe ekonomis\u00eb. Madje, maja e kompasit leninist vazhdon t\u00eb penetroj\u00eb edhe […]<\/p>","protected":false},"author":415,"featured_media":10260,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[1792,1817,1818],"ppma_author":[778],"class_list":["post-4239","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-e-majta","tag-leninizmi","tag-stalinizmi"],"authors":[{"term_id":778,"user_id":415,"is_guest":0,"slug":"shkodran-ramadani","display_name":"Shkodran Ramadani","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/shkodran-e1729253403162.jpeg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/shkodran-e1729253403162.jpeg"},"user_url":"","last_name":"Ramadani","first_name":"Shkodran","description":"Shkodran Ramadani \u00ebsht\u00eb hulumtues n\u00eb Institutin \u201cCompass\u201d n\u00eb Prishtin\u00eb. Ai ka p\u00ebrfunduar studimet Bachelor n\u00eb Shkenca Politike n\u00eb Universitetin e Evrop\u00ebs Juglindore n\u00eb Tetov\u00eb t\u00eb Maqedonis\u00eb dhe studimet Master n\u00eb Sociologji n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs. Shkodrani \u00ebsht\u00eb aktiv n\u00eb fush\u00ebn e hulumtimeve t\u00eb siguris\u00eb, drejt\u00ebsis\u00eb tranzicionale, marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, populizmit, sekularizmit, demokracis\u00eb konsociacionale dhe autonomis\u00eb."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4239","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/415"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4239"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4239\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10261,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4239\/revisions\/10261"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10260"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4239"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4239"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4239"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4239"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}