{"id":4247,"date":"2018-08-29T17:07:50","date_gmt":"2018-08-29T15:07:50","guid":{"rendered":"https:\/\/sbunker.org\/?p=4247"},"modified":"2024-12-18T17:11:06","modified_gmt":"2024-12-18T15:11:06","slug":"rilindja-88-pse-shpeshtohen-grevat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/analize\/rilindja-88-pse-shpeshtohen-grevat\/","title":{"rendered":"Rilindja&#8217; 88: Pse shpeshtohen grevat?"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-up\">\n<p>Gjat\u00eb gjasht\u00eb muajve t\u00eb kaluar t\u00eb k\u00ebtij viti u b\u00ebn\u00eb 39 nd\u00ebrpreje pune, ku mor\u00ebn pjes\u00eb 7.817 pun\u00ebtor\u00eb. T\u00eb ardhurat e ul\u00ebta personale shkaku kryesor q\u00eb pun\u00ebtor\u00ebt ta nd\u00ebrprejn\u00eb pun\u00ebn.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"img-wrapper\">\n<div class=\"news-down\">\n<div class=\"news-left\">\n<p>\u00a0Artikull origjinal i shkruar nga Mehmet Kajtazi p\u00ebr Rilindjen.<\/p>\n<p>(11 korrik 1988) &#8211; Analizat q\u00eb u b\u00ebn\u00eb k\u00ebto dit\u00eb tregojn\u00eb se prej korrikut t\u00eb vitit 1987 e deri m\u00eb 30 qershor t\u00eb k\u00ebtij viti n\u00eb Kosov\u00eb u b\u00ebn\u00eb 81 greva t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve, n\u00eb t\u00eb cilat kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb 16.140 pun\u00ebtor\u00eb. Gjat\u00eb k\u00ebtij viti (duke filluar nga janari i deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme) vazhdimisht \u00ebsht\u00eb n\u00eb r\u00ebnie mir\u00ebqenia e popull\u00ebsis\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhe e pun\u00ebtor\u00ebve n\u00eb ve\u00e7anti. Pak\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb gjendje pun\u00ebtor\u00ebt po e shfaqin me an\u00eb t\u00eb nd\u00ebrprerjes s\u00eb pun\u00ebs. Gjat\u00eb periudh\u00ebs janar-qershor t\u00eb vitit t\u00eb kaluar n\u00eb Krahin\u00ebn ton\u00eb kishte 24 greva me 2.121 pjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb to, nd\u00ebrsa gjat\u00eb s\u00eb njejt\u00ebs periudhe\u00a0t\u00eb k\u00ebtij viti numri i grevave u shtua duksh\u00ebm dhe arriti n\u00eb 39 sosh me 7.817 pun\u00ebtor\u00eb. E gjith\u00eb kjo tregon se nd\u00ebrprerjet e pun\u00ebs po shtohen.<\/p>\n<p><strong>Prin Prishtina<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb cilat komuna kishte m\u00eb shum\u00eb greva? Edhe rreth k\u00ebsaj pyetje jan\u00eb b\u00ebr\u00eb analiza t\u00eb boll\u00ebsishme dhe \u00ebsht\u00eb konstatuar se aty ka klase pun\u00ebtore m\u00eb t\u00eb zhvilluar, kishte m\u00eb shum\u00eb greva. Gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb kaluar t\u00eb k\u00ebtij viti n\u00eb Prishtin\u00eb kishte 17 greva, por numri i tyre nuk ishte i vog\u00ebl edhe n\u00eb\u00a0komunat tjera. Ferizaji kishte 9 greva, Prizreni 8 , Peja 4, po aq edhe Gjakova, Leposaviqi dhe Podujeva nga tri\u00a0nd\u00ebrsa n\u00eb Lipjan kishte 14 greva. N\u00eb komunat e tjera t\u00eb Krahin\u00ebs son\u00eb kisht\u00eb nga nj\u00eb e dy greva, andaj nuk mund t\u00eb thuhet se kjo apo ajo komun\u00eb ishte e qet\u00eb nga vala e pak\u00ebnaq\u00ebsive t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve. Analizat q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb tregojn\u00eb se n\u00eb k\u00ebto nd\u00ebrprerje pune jan\u00eb humbur hiq m\u00eb pak se 1.265 or\u00eb pune dhe se mesatarisht nj\u00eb grev\u00eb ka zgjatur 16 or\u00eb pune. K\u00ebshtu \u00ebsht\u00eb mesatarja, nd\u00ebrsa ka pasur raste (si\u00e7\u00a0\u00ebsht\u00eb ai me kombinatin\u00a0\u00a0t\u00eb Prishtin\u00ebs) ku greva ka zgjatur 9 dit\u00eb.<\/p>\n<p>T\u00eb gjiha k\u00ebto dihen, si\u00e7\u00a0dihet edhe fakti se n\u00eb greva jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb, t\u00eb thuash shumica e kategorive t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve dhe t\u00eb profesioneve. Gjat\u00eb muajve t\u00eb kaluar t\u00eb k\u00ebtij viti pun\u00ebn e nd\u00ebrpren\u00eb 23 her\u00eb ata q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb industri\u00a0dhe xehetari, pun\u00ebtor\u00ebt q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtimtari dhe n\u00eb industri t\u00eb materialit nd\u00ebrtimor 20 her\u00eb, ata t\u00eb tekstilit dhe l\u00ebkur\u00eb-k\u00ebpuc\u00ebve 6, n\u00eb komunikacion dhe lidhje 7 dhe n\u00eb l\u00ebmin e arsimit dhe t\u00eb edukimit pari 11 nd\u00ebrpreje pune. N\u00eb val\u00ebn e pak\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb hyn\u00eb edhe pun\u00ebtor\u00ebt e sh\u00ebndetsis\u00eb dhe t\u00eb l\u00ebmenjve t\u00eb tjer\u00eb, por ata nuk dallohen si t\u00eb tjer\u00ebt. Themi se nuk dallohen si t\u00eb tjer\u00ebt ngase shumicaa e grevist\u00ebve t\u00eb k\u00ebtij viti pak\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb e tyre e shafaq\u00ebn haptazi, duke u tubuar r\u00ebndom pran\u00eb drejtoris\u00eb s\u00eb tyre n\u00eb oborre t\u00eb fabrikave dhe t\u00eb kombinateve.<\/p>\n<p>K\u00ebrkesa themelore e t\u00eb gjith\u00eb grevist\u00ebve ishte q\u00eb t\u00eb shtohen t\u00eb ardhurat personale. \u2018\u2019Po jetojm\u00eb shum\u00eb keq, jemi n\u00eb pozit\u00eb t\u00eb till\u00eb ku nuk po na sigurohet as buka, andaj e nd\u00ebrprem\u00eb pun\u00ebn.\u2019\u2019 K\u00ebto ishin fjal\u00ebt kryesore q\u00eb i thoshin grevist\u00ebt. Edhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje jan\u00eb b\u00ebr\u00eb analiza t\u00eb duhura dhe \u00ebsht\u00eb konstatuar se n\u00eb 43 grava \u00ebsht\u00eb d\u00ebgjuar nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb e vetme: k\u00ebrkojm\u00eb t\u00eb na paguhet djersa jon\u00eb.<\/p>\n<p>Kur pun\u00ebtori k\u00ebrkon t\u2019i\u00a0paguhet djersa dhe ai pa fije demagogjie e shtron k\u00ebt\u00eb k\u00ebrkes\u00eb haptazi, di\u00e7ka duhet t\u00eb l\u00ebziv\u00eb. Nuk \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr nj\u00eb pun\u00ebtor\u00eb, as p\u00ebr nj\u00eb grup pun\u00ebtoresh, por k\u00ebto k\u00ebrkesa\u00a0i\u00a0shtruan m\u00eb mij\u00ebra pun\u00ebtor\u00eb, at\u00ebher\u00eb edhe nj\u00eb her\u00eb di\u00e7ka duhet t\u00eb l\u00ebviz\u00eb. \u00c7ka duhet t\u00eb l\u00ebviz\u00eb brenda k\u00ebtyre kolektivave punonj\u00ebse q\u00eb nuk u paguhet djersa pun\u00ebtor\u00ebve? Pik\u00eb s\u00eb pari duhet t\u00eb l\u00ebvizin nga karrigat e tyre t\u00eb buta ata drejtor\u00eb dhe udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb ua kan\u00eb uzurpuar t\u00eb drejtat vet\u00ebqeveris\u00ebse pun\u00ebtor\u00ebve. L\u00ebvizja e tyre nuk duhet t\u00eb ket\u00eb mashtrime dhe makinacione, se po at\u00ebher\u00eb, t\u00eb till\u00ebt(ata q\u00eb u kane uzurpuar t\u00eb drejtat pun\u00ebtor\u00ebve) do t\u00eb ulen n\u00eb karrig\u00eb t\u00eb tjera, prap\u00eb t\u00eb buta, se ata do t\u00eb shkonin edhe n\u00eb forume t\u00eb ndryshme t\u00eb niveleve edhe m\u00eb t\u00eb larte. K\u00ebshtu ka ngjar\u00eb koh\u00ebve t\u00eb m\u00ebparshme, andaj e kemi gjendjen e v\u00ebshtir\u00eb sot. K\u00ebt\u00eb e din\u00eb pun\u00ebtor\u00ebt se makinacionet dhe keqp\u00ebrdorimet mund t\u00eb fshihen para nj\u00eb grupi t\u00eb caktuar t\u00eb njer\u00ebzve. Por klas\u00ebs pun\u00ebtore nuk mund tu fshihet asgj\u00eb,\u00a0\u00a0p\u00ebr k\u00ebt\u00eb\u00a0n\u00eb shum\u00eb greva pun\u00ebtor\u00ebt me em\u00ebr e mbiem\u00ebr i tregonin udh\u00ebheq\u00ebsit\u00eb q\u00eb i\u00a0kan\u00eb v\u00ebn\u00eb buz\u00eb gremin\u00ebs.<\/p>\n<p><em><strong>Kryesia e KLS t\u00eb Kosov\u00ebs k\u00ebto dit\u00eb shqyrtoi holl\u00ebsisht \u00e7\u00ebshtjen e grevave dhe konstatoi, pos t\u00eb tjerash, se pun\u00ebtor\u00ebt jan\u00eb t\u00eb brengosur p\u00ebr perspektiv\u00ebn e OPB-ve dhe zhvillimin e shoq\u00ebris\u00eb. Ata k\u00ebrkojn\u00eb p\u00ebrgjigje p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet e hapura, jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb mllefosur nga dallimet e theksuara sociale dhe p\u00ebr shkak t\u00eb malverzimeve q\u00eb i\u00a0b\u00ebjn\u00eb individ\u00ebt e caktuar<\/strong><\/em>.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgjigjjet lakonike<\/strong><\/p>\n<p>K\u00ebrkojm\u00eb, thoshin pun\u00ebtor\u00ebt e Goleshit, po edhe pun\u00ebtor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb t\u00eb merret n\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi ky edhe ai udh\u00ebheq\u00ebs komunal dhe i\u00a0kolektivit. Jo vet\u00ebm kaq. Pun\u00ebtor\u00ebt, p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb\u00a0argumentuara k\u00ebrkesat e tyre, k\u00ebrkonin q\u00eb t\u00eb jepen p\u00ebrgjigjje pse filan udh\u00ebheqesi ka disa sht\u00ebpija private dhe banesa shoq\u00ebrore, pse filan udh\u00ebheq\u00ebsi ka vetura t\u00eb shtrenjta dhe i ka futur n\u00eb pun\u00eb gjith\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e familjes s\u00eb vet, kundruall sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb tij jeton kjo edhe ajo familje pa asnj\u00eb t\u00eb z\u00ebn\u00eb n\u00eb pun\u00eb. Pas k\u00ebtyre fjal\u00ebv\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve pasonin p\u00ebrgjigjet lakonike t\u00eb atyre q\u00eb i\u00a0kishin dal\u00eb t\u2019i qet\u00ebsojn\u00eb pun\u00ebtor\u00ebt.<\/p>\n<p>Pas k\u00ebtyre fjal\u00ebve d\u00ebgjoheshin duartrokitjet e pun\u00ebtor\u00ebve. Kur bindeshin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, t\u00eb nes\u00ebrmen ia fillonin pun\u00ebs. Por situata\u00a0ende nuk ka nd\u00ebrruar.<\/p>\n<p>Deri sivjet pun\u00ebn e nd\u00ebrprenin kryesisht ata q\u00eb ishin dhe jan\u00eb prodhues t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, nd\u00ebrsa koh\u00ebt kan\u00eb nd\u00ebrruar e kriza e p\u00ebrgjithshme ka p\u00ebrfshir\u00eb edhe veprimtarin\u00eb shoq\u00ebrore. N\u00eb krahasim me veprimtarit\u00eb e tjera (kryesisht n\u00eb\u00a0ekonomi), numri i grevave n\u00eb veprimtarit\u00eb shoq\u00ebrore \u00ebsht\u00eb m\u00eb i vog\u00ebl, por ata paralajm\u00ebrojn\u00eb se edhe k\u00ebtu ka pak\u00ebnaqesi. Bie fjala, n\u00eb disa shkolla t\u00eb Krahin\u00ebs son\u00eb arsimtar\u00ebt shfaq\u00ebn pak\u00ebnaq\u00ebsit\u00eb e tyre duke mos hyr\u00eb n\u00eb mesonjotore, ku i pritnin nx\u00ebn\u00ebsit. K\u00ebshtu vepruan arsimtar\u00ebt e Dragashit, t\u00eb Prizrenit, Lipjanit, Podujev\u00ebs, Ferizajit etj.<\/p>\n<p>Nx\u00ebn\u00ebsit \u00a0sigurisht se jan\u00eb befasuar kur kan\u00eb par\u00eb se arsimtar\u00ebte tyre ua kan\u00eb kthyer shpin\u00ebn. Nx\u00ebn\u00ebsit sigurisht se n\u00eb meditimet e tyre rreth k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjeje praktikisht jan\u00eb ballafaquar me grev\u00ebn, e cila nes\u00ebr(kur t\u00eb rriten)nuk do t\u00eb duhej t\u2019i\u00a0priste.<\/p>\n<p>Pak\u00ebnaq\u00ebsia me gjendjen e tashme nuk hiqet me fjalime, andaj t\u00eb merren masa t\u00eb gjithanshme e konkrete. Kjo \u00ebsht\u00eb d\u00ebshira par\u00ebsore e klas\u00ebs pun\u00ebtore kosovare, e cila edhe gjat\u00eb grevave pati kujdes q\u00eb prona shoq\u00ebrore t\u00eb mos d\u00ebmtohet q\u00eb t\u00eb mos ket\u00eb p\u00ebr\u00e7arje mes kombeve e kombesive, q\u00eb t\u00eb mos ket\u00eb kurrfar\u00eb k\u00ebrkesash jasht\u00eb vet\u00ebqeverisjes.\u00a0 Brenda mund\u00ebsive tona kosovare, thoshin edhe pun\u00ebtoret, duhet t\u2019i zgjedhim problemet tona. Kur ndonj\u00ebri prej pun\u00ebtor\u00ebve b\u00ebnte krahasime se si jeton dhe \u00e7fare pasurie ka pun\u00ebtori jasht\u00eb Kosov\u00ebs, se t\u00eb ardhurat tona duhet t\u00eb shtohen edhe mbi 100 p\u00ebr qind, pavar\u00ebsisht nga puna, at\u00ebher\u00eb pun\u00ebtor\u00ebt e tjer\u00eb e p\u00ebrcillnin me fishk\u00ebllim\u00eb. K\u00ebshtu ngjau n\u00eb shum\u00eb greva, ku q\u00ebllimi ishte q\u00eb t\u00eb hiqen nga rendi i\u00a0dites problemet edhe v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb q\u00eb kan\u00eb lindur si rrjedhoj\u00eb e pun\u00ebs jo t\u00eb mir\u00eb t\u00eb vet\u00eb strukturave t\u00eb nj\u00eb kolektivi t\u00eb caktuar.<\/p>\n<p>_____________<\/p>\n<p><em>Ky tekst \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nism\u00ebs RI-RILINDJA &#8211; nj\u00eb shfletim digjital i historis\u00eb p\u00ebrmes faqeve t\u00eb Rilindjes, gazet\u00ebs kryesore t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb shekullin e kaluar.\u00a0Faza pilot e k\u00ebtij projekti \u00ebsht\u00eb zbatuar nga Free Libre Open Source Software Kosova n\u00eb bashk\u00ebpunim me Sbunker dhe Bibliotek\u00ebn Hivzi Sulejmani, si dhe me mb\u00ebshtetje nga Ipko Foundation dhe Presidenca e Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs.<\/em><\/p>\n<p><em>Fillimisht e kemi digjitalizuar vitin e par\u00eb t\u00eb s\u00eb p\u00ebrjavshmes \u2018Rilindja e Jav\u00ebs\u2019, q\u00eb \u00ebsht\u00eb botuar \u00e7do t\u00eb diel\u00eb nga 14 shkurti i vitit 1988. 30 vjet m\u00eb von\u00eb, Sbunker sjell artikuj t\u00eb p\u00ebrzgjedhur nga kjo periudh\u00eb me synim t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb urave lidh\u00ebse mes diskursit t\u00eb sot\u00ebm dhe atij t\u00eb dikursh\u00ebm.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb gjasht\u00eb muajve t\u00eb kaluar t\u00eb k\u00ebtij viti u b\u00ebn\u00eb 39 nd\u00ebrpreje pune, ku mor\u00ebn pjes\u00eb 7.817 pun\u00ebtor\u00eb. T\u00eb ardhurat e ul\u00ebta personale shkaku kryesor q\u00eb pun\u00ebtor\u00ebt ta nd\u00ebrprejn\u00eb pun\u00ebn. \u00a0Artikull origjinal i shkruar nga Mehmet Kajtazi p\u00ebr Rilindjen. (11 korrik 1988) &#8211; Analizat q\u00eb u b\u00ebn\u00eb k\u00ebto dit\u00eb tregojn\u00eb se prej korrikut t\u00eb vitit [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":547,"featured_media":11383,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[2120,972,2121],"ppma_author":[2110],"class_list":["post-4247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","tag-greva","tag-kosove","tag-prishtine"],"authors":[{"term_id":2110,"user_id":547,"is_guest":0,"slug":"ri-rilindja","display_name":"Ri-rilindja","avatar_url":{"url":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/ririlindja-e1734531608656.jpg","url2x":"https:\/\/sbunker.org\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/ririlindja-e1734531608656.jpg"},"user_url":"","last_name":"","first_name":"Ri-rilindja","description":"RI-RILINDJA \u00ebsht\u00eb projekt i FLOSSK n\u00eb partneritet medial me Sbunker, q\u00eb synon t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb komunitetin e te rinj\u00ebve n\u00eb digjitalizimin e gazet\u00ebs RILINDJA p\u00ebrmes skaner\u00ebve bone-vet dhe m\u00eb pas t'i b\u00ebj\u00eb ato t\u00eb qasshme online p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/547"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4247"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11384,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4247\/revisions\/11384"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11383"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4247"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sbunker.org\/sr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}